Xẩm chợ – Nghệ sĩ ưu tú Văn Tỵ , VIETNAM 2009


Uploaded on Oct 23, 2009

http://get-game.net

Lời đã được nghệ sĩ Văn Tỵ chỉnh sửa để phù hợp hơn với cộng đồng.

Lời gốc:

I

Chúng anh xưa chẳng biết ở nơi nào,
Ông trời xô đẩy, anh mới phải sinh vào cái chốn nhân gian.
Thẹn vì tình mà ngơ mắt với giang san,
Công danh chẳng có, cũng xẩm xoan cho nó hào!
Bấy lâu nay anh nghe tiếng má đào,
Mà thề có thấy một cô nào, anh cũng đui!
Nói đây cho chúng chị em cười
Anh đây nào phải cái con người thong manh!
Yêu nhau ta chẳng liếc cũng tình

II

Sự phong lưu xưa anh đã trải mọi mùi,
Bây giờ nhà xiêu vách nát, vợ đói con rét, dễ anh ngồi sao yên ?
Chết nỗi trong lưng không sẵn đồng tiền
Đôi ba câu hão (anh mới phải) kiếm ăn miền xẩm xoan.
Kể từ ngày trống hát chốn nhân gian
Mắt xanh anh chẳng để khách hồng nhan có một ai vào!
Cái cách ăn chơi anh nghĩ thế mà lại (có bên) hào
Gầm trời một chiếu chẳng lúc nào anh không xuân!
Ở đời nhắm mắt mà đưa chân…

III

Ngoảnh trông lên anh đếch thấy có ra gì
Ai rằng trăng sáng, anh vẫn thấy tối sì sì cái bóng đêm đen.
Hội chùa Thầy còn đương lúc đua chen
Mau chân lên thời tới, hễ ươn hèn thời xa.
Anh tiếc cho đôi con ngươi bên chột lại bên loà!
Trèo non xuống dốc dễ mà ai giúp nhau ?
Cái phận ông trời có khi tưởng đến mà đau
Trời chưa cho mở mắt, biết mai sau ra thế nào ?
Bây giờ đất thấp mà trời cao.

PHƯƠNG THÚY / VOV: Xẩm tàu điện trở lại với Hà Thành, VIETNAM 2012


 (VOV) – Sau hơn 20 năm vắng bóng, lần đầu tiên hình thức xẩm này được tái hiện và giới thiệu đến công chúng Thủ đô.

Tối 26/10, tại bảo tàng Phụ nữ Việt Nam diễn ra chương trình “Xẩm tàu điện – nét văn hóa đường phố Hà Thành”.

Xẩm tàu điện là nét đặc trưng của riêng Hà Nội, tồn tại trong khoảng thời gian từ 1900 – 1992. Tên gọi “Xẩm tàu điện” chỉ đơn giản là sự gắn kết song hành với một phương tiện giao thông công cộng xưa, được nhiều tầng lớp thị dân ở Hà Nội ưa chuộng vào thế kỉ trước- tàu điện.

Chương trình “Xẩm tàu điện – nét văn hóa đường phố Hà Thành” đã tái hiện không gian diễn xướng cũng như những bài hát xẩm một thời gắn bó với người dân Hà Nội. Từ tiếng tàu điện, trang phục của người biểu diễn, câu chuyện đời tự kể của những người kiếm cơm với cây đàn hồ, đàn nhị đã được các nghệ sĩ gửi gắm qua các bài hát như: “Anh Khóa”, “Nhị tình”, “Lơ lửng con cá vàng”…

NSƯT Hoàng Anh Tú cho biết, xẩm tàu điện chỉ là cách nói tượng trưng của người xưa thường lên tàu điện hát kiếm ăn. Chương trình muốn quảng bá một hình thức nhạc đường phố – xẩm tàu điện để mọi người nhìn thấy một nét văn hóa của Hà Nội xưa. Cùng với sân xẩm chợ Đồng Xuân, xẩm tàu điện cũng mong muốn tái hiện lại hình thức diễn xướng dân gian đường phố “độc nhất vô nhị” này.

Là người được sinh ra, lớn lên ở Hà Nội và gắn bó với hình ảnh tàu điện, ông Nguyễn Văn Long – một người dân phố cổ cho biết, thuở ấu thơ ông được nghe xẩm nhiều mỗi khi đi tàu điện. Mỗi khi nghe tiếng kêu leng keng, có hai ông cháu xẩm cõng nhau đi, một mõ một nhị hát, những bài hát ca thán về đời mình, ca ngợi vẻ đẹp quê hương. Dần dần khi lớn lên, đất nước trải qua chiến tranh, xẩm đã bị mai một, nay được phục hồi thật đáng quý.

Ông Long cũng mong muốn, các nghệ sĩ phải tìm về gốc cổ và đồng thời phải truyền bá đến thế hệ trẻ không quên cội nguồn, đồng thời khích lệ, phát triển nhạc dân tộc./.

Phương Thúy/VOV – Trung tâm tin

Cập nhật lúc: 22:50, 26/10/2012

http://vov.vn/van-hoa/xam-tau-dien-tro-lai-voi-ha-thanh/231784.vov

HÀ HUƠNG : Hào hứng với hát “xẩm tàu điện”, VIETNAM 2012


Hào hứng với hát “xẩm tàu điện”

HÀ HƯƠNG | 26/10/2012 21:46 (GMT + 7)
TTO – Phải đến 19g30 mới bắt đầu biểu diễn nhưng rất nhiều người đã đến để chờ đợi chương trình hát “xẩm tàu điện” tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam tối 26-10.
  • Xẩm tàu điện trên sân khấu mới – Ảnh: Hà Hương

 

 

“Xẩm tàu điện” ra đời và tồn tại gắn liền với sự xuất hiện cho đến khi ngừng hoạt động của tàu điện Hà Nội (1900 – 1992). Trạm tàu điện nằm ở bờ hồ, từ đó tỏa đi các tuyến Yên Phụ, chợ Bưởi, chợ Mơ, Cầu Giấy, Hà Đông, Vọng nối nông thôn với nội thành Hà Nội. Những chuyến tàu điện đến và đi đã trở thành không gian diễn xướng lý tưởng cho xẩm – một loại hình âm nhạc đường phố “độc nhất vô nhị” này. Mỗi khi đến trạm tàu điện hay ngồi trên các toa tàu, người ta lại được nghe những người nghệ sĩ cất giọng hát trầm bổng tha thiết cùng tiếng nhị, tiếng phách.

Rất nhiều trong số họ tuổi đã xế chiều, đến nghe để hồi nhớ thời tuổi trẻ gắn liền với tiếng leng keng tàu điện và những điệu xẩm. Từng ngỡ rằng xẩm cũng sẽ bị lãng quên khi tàu điện biến mất khỏi mạng lưới giao thông Hà Nội. Nhưng rồi xẩm trở lại với chiếu xẩm tại cổng chợ Đồng Xuân, xẩm vào nhà hát và đến với các sân khấu rộng lớn hơn.

“Để có ngày hôm nay, xẩm đã đi một con đường âm thầm và gian nan. Dù mưa gió vẫn kiên trì mỗi tối thứ bảy ở cổng chợ Đồng Xuân. Các nghệ sĩ, nhà nghiên cứu của Trung tâm phát triển âm nhạc truyền thống đến từng vùng để phục dựng chiếu xẩm, dạy xẩm, gầy dựng từng thế hệ hát xẩm” – NSƯT Thanh Ngoan chia sẻ trước buổi diễn.

Dù cố gắng đến đâu “xẩm tàu điện” cũng không còn trở về được nguyên dáng vẻ vốn có của nó. Những toa tàu cùng tiếng leng keng đã không còn nữa.

Gọi là “xẩm tàu điện” nhưng lại biểu diễn trên một sân khấu đóng hộp, ánh đèn sáng, loa tăng âm bên cạnh. “Chúng ta đành phải chấp nhận sự thay đổi của các hình thức này. Không thể đòi hỏi trở lại thập niên 80 với các toa tàu điện nữa. Quan trọng là cốt cách của làn điệu xẩm tàu điện được giữ lại”, nhà nghiên cứu nghệ thuật Đỗ Bảo chia sẻ.

Những điệu xẩm quen thuộc dù trở lại ở một sân khấu khác vẫn đủ sức níu người nghe. Vui nhất Hà thành, Mục hạ vô nhân, Anh khóa, Lỡ bước sang ngang… vẫn thường vang lên trên các chuyến tàu điện ngược xuôi từ bờ hồ đi Yên Phụ hay về Hà Đông. Không bỗ bã, dân gian, hóm hỉnh như xẩm chợ, xẩm tàu điện vẫn giữ những ca từ đẹp, trau chuốt, sang trọng phù hợp với lối sống của thị dân.

Cũng không thể bỏ qua những bài xẩm quảng cáo bán hàng như tăm tre, thuốc cam Hàng Bạc, thuốc ho bà lang trọc, dầu cù là… Bên cạnh một Thanh Ngoan quen thuộc với các chiếu xẩm, khán giả còn có cơ hội chứng kiến thế hệ nghệ sĩ xẩm mới qua giọng hát của bé Thanh Thanh Tấm (10 tuổi).

 

NGUYỆT ANH : Phục hồi “Xẩm tàu điện”: Dẫu không còn những tiếng leng keng , VIETNAM 2012


Phục hồi “Xẩm tàu điện”:
Dẫu không còn những tiếng leng keng
Cập nhật lúc: 28/10/2012-11:21:15
KTĐT – Nhịp phách tom chát, nhịp đàn nỉ non của “Xẩm tàu điện – Văn hóa đường phố Hà thành” đã khép lại, song nỗi nắc nỏm đợi chờ và hy vọng sự tái sinh của “một phần văn hóa Hà Nội” này lại mở ra trong lòng người yêu Hà Nội.
NSUT-T291012

NSƯT Thanh Ngoan biểu diễn trong chương trình “Xẩm tàu điện – Văn hóa đường phố Hà thành”. Ảnh: Hồng Hạnh

Trở về

Tìm tòi nhiều và chắt chiu mãi, cuối cùng những người nặng lòng với xẩm Hà thành cũng mang được những âm thanh của Hà Nội thời còn tàu điện lên sân khấu đương đại. Xẩm trở về trong không gian của một nhà hát thay vì  một chiếu xẩm trên tàu điện như nó vốn có. Ở đó, chỉ có tàu điện “dựng” bằng kỹ thuật 3D, tiếng leng keng pha trộn trong âm thanh điện tử… thế nhưng chiếu xẩm vẫn chật lối đến tận buổi cuối cùng (từ tối 26/10 đến tối 28/10 tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam). Người đến nghe hát xẩm chủ yếu là thế hệ tóc muối tiêu, mang theo ký ức về Hà Nội một thời xa vắng khi tàu điện chậm chạp “bò” qua các phố, đón khách lên tàu bằng tiếng hát dặt dìu và tiếng nhị nỉ non của cha con ông xẩm mù… Nỗi nhớ ấy chính là cái “thèm”: “Tôi vẫn mong được một lần nghe lại xẩm tàu điện để nhớ thời xin mẹ hai xu mua vé đi từ Công viên Thống Nhất lên Bờ Hồ để nghe hát xẩm” – bà Nguyễn Thị Huệ, ở ngõ Văn Chương, Hà Nội hồi tưởng. “Điệu xẩm “36 phố phường” làm tôi mường tượng ra không khí Hà Nội thuở xưa, mường tượng ra cái tàu điện thủng thẳng gõ nhịp đi quanh Bờ Hồ…” – ông Đặng Văn Bình, ở Hà Đông tâm sự.

Người Hà Nội nay vẫn cần có những không gian thuộc về ký ức, vẫn cần xẩm tàu điện của thế kỷ trước, nên làn điệu “Anh Khóa”, “Nhị tình”, “Vui nhất Hà thành”, những lời rao bán tăm tre, thuốc cam hàng Bạc, dầu cù là… vẫn cứ nức lòng người nghe. Thế nên, nhiều nghệ sĩ xẩm vẫn nuôi ước nguyện và thực hiện bằng được một chương trình xẩm tàu điện, để bắt đầu hành trình phục hồi nét văn hóa độc đáo của Hà Nội.

Dù không còn tàu điện

Tàu điện không còn, nhưng thứ xẩm đặc trưng ấy vẫn có thể sống trong thời hiện đại. Như NSƯT Thanh Ngoan nói: “Mặc dù không có môi trường diễn xướng hợp cảnh, hợp người với câu hát nhưng nếu cứ đòi hỏi quá cao như vậy, sẽ không phù hợp với hoàn cảnh hiện tại. Dù không có tàu điện, chúng ta vẫn có thể hát xẩm tàu điện. Xẩm dù diễn ở đâu quan trọng vẫn là cốt cách, làn điệu, ca từ đầy ý nghĩa mà nó đem lại”. Như vậy, chúng ta hoàn toàn có thể bảo tồn xẩm tàu điện, để điệu hát hồn phách Hà Nội thế kỷ trước trở về trong buổi hôm nay, theo cách mà những người tâm huyết với xẩm đang làm.

Dù tàu điện không còn, nhưng nhạc sĩ Thao Giang và các đồng nghiệp đã sưu tầm được hơn 20 bài xẩm thuộc dòng nhạc này “làm vốn” để biểu diễn. Dù những ông xẩm mù không còn đồng hành trên các chuyến tàu điện cũ, nhưng đã có một lớp nghệ sĩ kế cận chung lòng với xẩm. Điển hình là bé Thanh Thanh Tấm, mới 10 tuổi, nhưng hát đã nhuyễn và say. Trong nỗi băn khoăn “tàu điện không còn”, các nghệ sĩ còn cho rằng, hoàn toàn có thể mang một mô hình tàu điện lên sân khấu, trên đó có chỗ cho cả người kéo nhị lẫn người hát… Thậm chí, có người còn nghĩ tới việc đưa xẩm lên tuyến đường sắt trên cao Cát Linh – Hà Đông đang dần hình thành ở Hà Nội. “Xẩm tàu điện của thế kỷ XX hoàn toàn có thể tái sinh trong thế kỷ XXI với một tư duy “thoáng” về trang phục, lời hát hay chỗ ngồi của nghệ nhân để phù hợp với nhu cầu của khán giả bây giờ” – PGS Nguyễn Đỗ Bảo bày tỏ.

Tuy nhiên để xẩm tàu điện có thể sống lại trên các chuyến tàu của tương lai, trước tiên cần được đầu tư để bảo tồn. Các nghệ sĩ đã sẵn lòng, sẵn sàng biểu diễn miễn phí buổi ban đầu, như mấy năm đầu của chiếu xẩm Đồng Xuân, nhưng không thể không có sự ủng hộ, giúp đỡ của các nhà quản lý. Giản đơn như nỗi băn khoăn của NSƯT Thanh Ngoan: “Khán giả cần, nhưng nhà quản lý tàu điện có cho phép hát xẩm trên tàu hay không lại là một chuyện khác. Giao thông của chúng ta rất chật hẹp, liệu họ có dành cho xẩm một chỗ ngồi riêng để diễn xướng?”.

Nguyệt Anh

NGHỆ THUẬT HÁT XẨM / THANH NGOAN, 2009


Nghệ thuật Hát Xẩm

mercredi 26 août 2009 15:13:13

 

NGHỆ THUẬT HÁT XẨMXẩm có thể nói là loại hình âm nhạc kể chuyện bám sát văn học dân gian, nội dung đề cập đến những vấn đề của đời sống nhất so với các loại hình âm nhạc dân gian khác như ca trù, chầu văn, chèo…Phần lớn phần lời của các bài xẩm là do các nghệ sĩ xẩm tự chế, là những tự sự về thân phận của mình, nỗi khổ của những người nghèo khó, cảnh đời ngang trái. Hay có những chuyện vui nhẹ nhàng, hóm hỉnh, mang tính chất châm biếm các thói hư tật xấu, lên án những hủ tục, tố cáo tội ác của kẻ áp bức, thống trị. Có thể coi những người hát xẩm là những người kể chuyện rất tài ba. Hát xẩm thường tụ nhau thành những nhóm nhỏ từ 2 – 3 hoặc 4 người, gồm vợ chồng, con cái, hoặc anh em, bè bạn… Trong số này, trưởng nhóm thường là người cầm đàn bầu – hoặc nhị, hồ – tự chơi, tự đệm và hát chính. Những người khác đều phải biết chơi tối thiểu một nhạc cụ. Điều đáng nói là trên sân khấu của nghệ thuật hát xẩm thường cùng lúc diễn ra ba công việc: biểu diễn, sáng tác và truyền nghề. Khi một người được tuyển chọn tham gia với nhóm hát, ông trưởng nhóm phải huấn luyện cho người đó chơi nhạc cụ hoặc cách hát xướng, cách phổ thơ, soạn thơ… suốt cả quá trình biểu diễn. Các làn điệu chính của Hát xẩm gồm có: xẩm chợ, chênh bong, riềm huê, ba bậc, phồn huê, hò bốn mùa, hát ai, thập ân. Sau này, khi người hát xẩm ở thôn quê lên các thành thị hát kiếm sống (đặc trưng là Hà Nội) mới sáng tạo thêm các làn điệu mới như xẩm tàu điện, bến xe(thực ra đây cũng không thể liệt vào làn điệu của xẩm được), chỉ là các nghệ sĩ dựa trên các lối hát cũ mà hát nhanh lên, bóng bẩy hơn để phù hợp với không gian sống sôi động, và hát xẩm những bài thơ nổi tiếng thời đó để phục vụ một lớp người có trình độ học vấn ở thành thị, và dùng các chỗ mình hay biểu diễn mà gọi cái lối hát mới đó.

Những nghệ nhân, nhà nghiên cứu

Gần đây, khi công tác sưu tầm, nghiên cứu, bảo tồn dân ca được chú trọng, các nghệ nhân hát xẩm hiếm hoi còn lại như bà Hà Thị Cầu đã được tổ chức truyền lại cho thế hệ sau loại hình dân ca này. Sau mấy chục năm gián đoạn, ngày 29 tháng 3 năm 2008 (22 tháng 2 âm lịch), lễ giổ tổ nghề hát xẩm cũng đã được phục hồi và tổ chức một cách trọng thể tại Quốc tử giám, Hà Nội.


Một số nghệ nhân và nhà nghiên cứu:

* Nghệ nhân hát xẩm:

– Vũ Đức Sắc (Hà Nội)
– Thân Đức Chinh (Bắc Giang),
– NSUT Hà Thị Cầu (Ninh Bình),
– Nguyễn Văn Khôi (Hà Tây), Minh Sen,
– Tô Quốc Phương (Thanh Hoá)…

* Nhà nghiên cứu:

– Vũ Ngọc Phan,
– Trần Văn Khê,
– Trần Việt Ngữ,
– Hoàng Kiều,
– Thao Giang…

* MỘT SỐ BÀI

Xẩm chợ Nghệ sỹ Ưu tú Thanh Hoài Xẩm Xoan NGhệ sỹ Ưu tú : Thanh Ngoan
http://my.opera.com/mantico/blog/nghethuathatxam

Thanh Ngoan: Tự mình cũng phải biết rút lui đúng lúc


Thanh Ngoan: Tự mình cũng phải biết rút lui đúng lúc

Gặp nghệ sĩ Thanh Ngoan ngoài đời, không ít người bị cuốn hút vào cách nói vui tươi dí dỏm đầy thông minh giống như chị trên sân khấu hài. Còn khi bàn tới công việc chị lại là một người khá thẳng thắn và nghiêm túc

Thanh Ngoan
Thanh Ngoan

 

Đã lâu ít thấy chị xuất hiện trên sân khấu hài. Phải chăng sân khấu hài không còn hấp dẫn nữa hay chị đang để tâm “chăm chút” cho một sân chơi nghệ thuật nào khác?

– Không đúng. Bởi trong con người cũng như các vai diễn mà tôi góp mặt bao giờ cũng có yếu tố hài đồng hành song song bên cạnh các loại hình sân khấu khác. Chỉ có điều, thời gian gần đây tôi luôn phải làm việc trong quỹ thời gian khá hạn hẹp. Ngoài thời gian diễn trên sân khấu, tôi còn làm công tác quản lý, phần nữa vì muốn trau dồi thêm chút kiến thức về lý luận nên tham gia học cả lớp  đạo diễn. Vì thế Thanh Ngoan muốn dành thời gian tập trung cho công việc mà mình để tâm theo đuổi nhất. Sân khấu có câu “Thầy già con hát trẻ”, đôi khi tự mình cũng phải biết rút đúng lúc.

“Sắm vai” trong nhiều lĩnh vực nghệ thuật: hát chèo, hát xẩm, tiểu phẩm hài… và bây giờ là một người quản lý, chị cho rằng mình “sắm vai” nào là hợp nhất? 

– Bạn thấy đấy, tôi hát chèo cũng rất Thanh Ngoan, hát xẩm, diễn hài cũng rất Thanh Ngoan và bây giờ làm quản lý thì vẫn là… Thanh Ngoan thôi (cười)

Với âm nhạc truyền thống, chị có nghĩ rằng hiện nay chúng ta đang làm công tác bảo tồn nhiều hơn là phát triển?

– Đúng là chúng ta đang làm công tác bảo tồn, còn phát triển đôi khi còn chưa rõ định hướng. Bây giờ mới chỉ đang cố gắng bảo tồn mà thôi. Bởi nhiều người được giao công tác bảo tồn còn chưa triển khai đúng, chưa hiểu rõ cội rễ của nghệ thuật truyền thống để vạch ra được lối đi chính xác. Nếu như bảo tồn là vấn đề thuộc về bản sắc còn chưa xong mà đã vội phát triển thì thật sự chưa ổn. Nhưng trong thực tế này thì bảo tồn được nghệ thuật truyền thống cũng đã là tuyệt vời rồi.

Hiện nay, thu nhập của ca sĩ hát nhạc trẻ cao hơn nhiều so với những nghệ sĩ hát chèo, hát xẩm… Chị có thấy chạnh lòng không?  

– Nghệ thuật truyền thống hay hiện đại cũng như là một mặt hàng và đã là mặt hàng thì bạn có quyền chọn những gì mà mình thích. Nếu chúng ta quy ước thành một “món ăn” thì sẽ tạm hình dung thế này: Xẩm, ca trù, chèo, chầu văn… với khách hàng hiện nay chẳng khác gì một món ăn “khó nhằn” đặc biệt là với giới trẻ.

Trong nhiều show diễn, tôi từng tham gia với ca sĩ trẻ có tên là “Nguyễn thị nứt mắt” (…), họ được trả cát sê trên chục triệu, còn tôi chỉ có trên dưới một triệu và điều đó là chuyện bình thường. Trên mọi sân khấu, ngoài yếu tố về nghệ thuật thì việc thu hút được đông khán giả với nhà tổ chức cũng là một hình thức kinh doanh. Đã là kinh doanh phải tính toán đến lợi nhuận chứ! 

Nhiều làn điệu xẩm thường được ngẫu hứng ứng tác. Khi hát xẩm chị đã bao giờ làm việc này chưa?

– Có một làn điệu xẩm thường được các nghệ sĩ ứng tác là “Xẩm sai”-  được xuất phát từ thầy cúng mà trong đó ở trong chèo đã có. Đi diễn ở đâu, gặp những hoàn cảnh cụ thể chúng tôi đều có thể ngẫu hứng ứng tác. Nhiều khi hát xong rồi quên nhưng cũng có bài lại được nhiều người rất nhớ!

Theo Tintuconline

Gửi 21/03/10 08:08

http://www.xaluan.com/modules.php?name=News&file=article&sid=171854

PHẠM THU HƯƠNG : NSƯT Thanh Ngoan: Dựng xẩm sao cho thật đời, VIETNAM 2012


NSƯT Thanh Ngoan: Dựng xẩm sao cho thật đời

Thứ năm 08/11/2012 08:00

ANTĐ – Sắc sảo và đanh đá, hình ảnh này không còn xa lạ với công chúng khi xem NSƯT Thanh Ngoan biểu diễn xẩm. Nhưng còn góc khuất khác trầm tĩnh, u buồn trong chị sẽ được hé lộ qua bộ phim “Đời xẩm”. Cùng với nghệ sỹ Hoàng Anh Tú, chị sẽ cho ra mắt bộ phim vào dịp đầu năm 2013 để tái hiện chặng đường xuyên thế kỷ của xẩm từ những ngày xa xưa đến thế kỷ 21. 

 


NSƯT Thanh Ngoan và Hoàng Anh Tú sẽ hóa thân thành vợ chồng xẩm mù trong bộ phim 

 

– PV: Tái hiện lịch sử của xẩm đã khó, chị làm thế nào để tái hiện được tính đời của xẩm khi đặt tên cho bộ phim là “Đời xẩm”?

– NSƯT Thanh Ngoan: Bằng 2 nhân vật: ông xẩm mù (NSƯT Hoàng Anh Tú) và bà xẩm sáng (NSƯT Thanh Ngoan) tung hứng đối thoại tự nhiên và hát xẩm, bộ phim sẽ đưa người xem đến với không gian văn hóa vùng đồng bằng Bắc bộ những ngày đầu tiên xẩm ra đời với bến nước mênh mang. Rồi xẩm lên thành phố cùng với chiếu xẩm của 2 vợ chồng già, xẩm vào không gian khán phòng sang trọng của Nhà hát Lớn, xẩm theo chân những người bán thuốc trên các chuyến tàu điện leng keng chạy khắp nội ngoại thành Hà Nội và xẩm còn ra nước ngoài. Nhưng như thế chưa đủ để miêu tả tính đời của xẩm. Xẩm còn đi vào đời sống với những giằng co dữ dội về nội tâm giữa 2 nhân vật, trong hỉ, nộ, ái, ố của con người. Rồi 2 vợ chồng nhà xẩm ngân nga một làn điệu xẩm để xua tan nỗi lòng và truyền vào câu hát tình cảm của con người. Như vậy, xẩm mới thật đời! (cười). 

– Có ý kiến cho rằng, làm phim về xẩm để lưu lại cho hậu thế sau này hồn cốt dân tộc thì nên để các nghệ nhân biểu diễn mới chuẩn. Chị thấy sao?

– Tất nhiên là tôi không đồng tình rồi! Xẩm mà được đích thân các nghệ nhân biểu diễn thì còn gì bằng. Nhưng thử hỏi nếu không có người kế cận và nối tiếp sự nghiệp của các nghệ nhân thì xẩm sẽ phát triển như thế nào. Tôi và anh Hoàng Anh Tú tuy là 2 nghệ sỹ biểu diễn, không “lớn lên” từ xẩm nhưng đều là những người yêu xẩm và đang hoạt động nghệ thuật dựa vào xẩm. Hơn thế, ngày xưa các nghệ nhân biểu diễn một bài lên tới 30 phút thì ngày nay, chúng ta có thể gọt giũa cho xẩm ngắn lại và phù hợp với đời sống gấp gáp nhưng không làm mất đi hồn cốt của xẩm. Tôi không quá quan trọng việc nghệ sỹ, tài năng trẻ hay các nghệ nhân biểu diễn xẩm mà tôi chỉ quan tâm họ tìm được bí quyết và giữ gìn tinh hoa của xẩm như thế nào mà thôi. 

– Cá nhân chị đang giữ gìn xẩm như thế nào?

– Như tôi đã nói, tôi không ngại sự đổi mới mà chỉ quan tâm đến hồn cốt của xẩm. Nếu cứ sợ phát triển mà bảo thủ trì trệ trong giữ gìn xẩm thì tốt nhất không làm gì cả. Thanh Ngoan đang làm tất cả khả năng để giữ gìn xẩm. Từ một người không biết kéo nhị, tôi đã tự học thầy học bạn nghề để đến giờ phút này có thề vừa hát vừa kéo nhị. Và từ một người hát chèo, giờ thì cái tên Thanh Ngoan đã thật sự được công chúng biết tới ở lĩnh vực hát xẩm bên cạnh những tên tuổi như Xuân Hoạch, Anh Tú và cao hơn nữa là người nghệ nhân cuối cùng thế kỷ 20 của nghệ thuật hát xẩm-Hà Thị Cầu. Tham gia biểu diễn ở chiếu xẩm chợ Đồng Xuân mỗi tối thứ 7, có người bảo tôi, “già rồi thì ai xem” nhưng tôi vẫn tiếp tục đến với sân khấu làm nghề để khán giả không quên đi hình ảnh của những người hát xẩm xa xưa rất gần gũi trong đời sống cư dân thành thị Hà Nội. 

–  Chưa bắt tay vào dựng cảnh quay đầu tiên, “Đời xẩm” đã vấp phải những khó khăn như thế nào, thưa chị?

– Ở bộ phim này, êkíp đang lên danh mục cho từng cảnh quay. Trong đó, có nhiều cảnh rất gần với đời sống hiện đại. Xẩm không chỉ ngồi ở góc chợ kiếm tiền nữa mà còn được các đại gia đầu tư tiền của để biểu diễn, xẩm được tung hô, bị chê bai… Đó là hiện thực của cuộc sống, chúng tôi không bịa ra nhưng cũng lo lắng về các ý kiến đánh giá, nhận xét khi bộ phim được ra mắt. Nhưng xét cho cùng, nếu cứ sợ thì không làm được gì. Thôi thì cứ mạnh dạn làm, được đến đâu hay đến đó. Dự kiến bộ phim sẽ được ra mắt vào đầu năm 2013. 

Phạm Thu Hương (Thực hiện)

http://www.anninhthudo.vn/Blog-nghe-si/NSUT-Thanh-Ngoan-Dung-xam-sao-cho-that-doi/473241.antd

Xem Thanh Ngoan hát Xẩm “xin tiền”, VIETNAM 2012


Xem THANH NGOAN hát xẩm “xin tiền,

27/10/2012 – Infonet

Xem Thanh Ngoan hát Xẩm xin tiền . Đó là chương trình tái hiện đặc sản hát Xẩm tàu điện Hà Thành vừa khai mạc tối qua (26/10) tại Hà Nội. Chương trình hát Xẩm tàu điện – Văn hóa đường phố Hà Thành có sự tham gia của nhiều các nghệ sĩ có tên tuổi như: NSƯT Thanh Ngoan, NSƯT Thế Dân…

Chương trình hát Xẩm tàu điện được biểu diễn tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam trong các ngày 26-28/10.Bùi Hiệp -Quỳnh Anh