GS TRẦN VĂN KHÊ : Làm cách nào khơi dậy nền âm nhạc dân tộc Việt Nam?


Làm cách nào khơi dậy nền âm nhạc dân tộc Việt Nam?

Posted on 07/06 

Âm nhạc dân tộc Việt Nam đang bị đẩy vào bóng tối để nhường chỗ cho các loại nhạc trẻ hiện đại mang âm hưởng Tây phương. Vì sao dòng nhạc truyền thống đậm đà bản sắc dân tộc và chất chứa nhiều giá trị nghệ thuật đặc sắc, nay lại bị rơi vào quên lãng? Và làm cách nào khơi dậy nền âm nhạc dân tộc Việt Nam trong lòng thế hệ trẻ?

 

Mời quý vị cùng Trà Mi tìm hiểu trong loạt bài phỏng vấn với giáo sư tiến sĩ Trần Văn Khê, một chuyên gia có rất nhiều công trình nghiên cứu về âm nhạc dân tộc truyền thống Việt Nam. Ông cũng là thành viên danh dự của Hội đồng Âm nhạc Quốc tế thuộc UNESCO.

Buổi nói chuyện hôm nay sẽ bàn về những giá trị độc đáo của âm nhạc dân tộc Việt Nam. Trước tiên, giáo sư Trần Văn Khê cho biết đánh giá của mình về nền âm nhạc cổ truyền:

GS Trần Văn Khê: Âm nhạc dân tộc Việt Nam đối với tôi có một giá trị thật lớn về chủ quan và khách quan. Bởi vì âm nhạc Việt Nam có những cá tính mà có thể không tìm ra đưọc ở những nền âm nhạc khác.

Mặc dù ở trong Á Châu, cạnh các nước Đông Á và Đông Nam Á, nhưng âm nhạc dân tộc Việt Nam không thể bị lầm lẫn với âm nhạc của Trung Quốc hay của Triều Tiên, Nhật Bản, hay Thái Lan, mà nó có 1 cá tính. Vì thế đối với tôi âm nhạc dân tộc Việt Nam có giá trị về khoa học-nghệ thuật rất cao….

Trà Mi: Những nét cá tính mà giáo sư vừa đề cập là gì thưa giáo sư?

GS Trần Văn Khê: Thứ nhất là những nhạc cụ nhạc khí dùng tuy phần lớn là từ bên Trung Quốc mang sang, nhưng đã từ 6-7 trăm năm nay đã được thích nghi theo thẩm mỹ của dân tộc Việt Nam. Cho nên đã biến thành nhạc cụ nhạc khí Việt Nam với các thủ pháp riêng biệt của Việt Nam…….

Trà Mi: Thưa, xin phép hỏi giáo sư âm nhạc dân tộc Việt Nam mình có những nhạc cụ nào được coi là độc đáo, đặc biệt đối với thế giới, và vì sao được đánh giá là đặc biệt. Xin giáo sư giới thiệu thêm.

GS Trần Văn Khê: Nước Việt Nam có rất nhiều nhạc cụ đặc biệt mà trên thế giới không bao giờ có được, điển hình như Trống Đồng….

Ngoài ra có những cái đàn rất độc đáo như đàn bầu, mà đặc biệt nhất có lẽ là cây đàn đáy chuyên phụ hoạ cho ca trù…

Những nét đặc biệt của âm nhạc dân tộc không chỉ trong nhạc cụ, nhạc khí mà còn cả trong những thủ pháp dùng để đánh những nhạc khí đó….

Trà Mi: Vâng, thưa giáo sư nói rõ hơn về những nét đặc biệt trong thủ pháp như thế nào?

GS Trần Văn Khê: Chẳng hạn cách đánh phách của ca trù là trên thế giới không bao giờ có ai có : một tiếng cao tiếng thấp, tiếng trong tiếng đục, tiếng tròn tiếng dẹp, tiếng dương tiếng âm…..

Trà Mi: Bàn về thang âm điệu thức thì âm nhạc Việt Nam có những bản sắc gì riêng biệt thưa giáo sư?

GS Trần Văn Khê: Những chữ nhạc không phải tĩnh và đóng như phương Tây, mà nó động mà mở…..

Tôi cho đó là ưu điểm trong tiếng nhạc của Việt Nam nghĩa là tiếng nhạc nó biến chuyển, nó hạp với nguyên tắc về triết học tức nguyên tắc dịch lý….

Trà Mi: Rất cảm ơn giáo sư đã cho biết những kiến thức khái quát về âm nhạc dân tộc và những nét đặc sắc trong âm nhạc cổ truyền Việt Nam.

Tình hình sinh hoạt âm nhạc dân tộc trong nước hiện nay

Trà Mi: Thưa giáo sư, giáo sư có nhận xét gì về tình hình sinh hoạt âm nhạc dân tộc Việt Nam hiện nay tại quê nhà?

Giáo sư Trần Văn Khê: Âm nhạc Việt Nam truyền thống bây giờ đang bị trạng thái nguy hiểm, vì tất cả những chuyện toàn cầu hoá và mở rộng kinh tế thị trường đã tạo điều kiện cho các loại nhạc bên ngoài ồ ạt du nhập vào trong nứơc. Những loại nhạc này có cái mới, cái lạ, cái tiết tấu, cái sức sống thu hút được giới trẻ. Thành ra, giới trẻ bây giờ chỉ mở rộng tay mà đón các loại nhạc đó mà quên nhạc Việt Nam, mà nhạc Việt Nam đã trải qua nhiều khó khăn.

Tôi đã có viết một bài về căn bệnh mãn tính của âm nhạc dân tộc Việt Nam, bởi tôi thấy rất lo ngại vì âm nhạc dân tộc Việt Nam một mặt được chính quyền để ý, khuyên giải cho nó trở lại về nguồn, muốn làm sao cho âm nhạc tiên tiến mà có được bản sắc dân tộc. Thế nhưng, đường lối đưa ra thì rất đúng mà áp dụng đường lối thì chưa thật đúng.

Cho nên, chúng ta gặp một nguy cơ mà không riêng gì nước Việt Nam mà các nước chậm tiến về mặt kinh tế thường bị những luồng nhạc Tây Âu xâm nhập, với những phương tiện truyền thông mãnh liệt, làm cho giới trẻ hướng về điệu nhạc phương Tây mà quên cả âm nhạc dân tộc Việt Nam.

Trà Mi: Vâng, nhưng âm nhạc dân tộc Việt Nam vốn được đánh giá là có giá trị nghệ thuật rất cao. Thế thì tại sao lại dễ dàng bị quên lãng như vậy thưa giáo sư?

Giáo sư Trần Văn Khê: Không phải dễ dàng bị quên lãng mà âm nhạc Việt Nam đã trải qua bao nhiêu khó khăn. Từ lúc bị thuộc địa thì đương nhiên bị văn hoá của dân tộc thống trị đẩy lùi văn hoá Việt Nam vào trong bóng tối.

Dân tộc Việt Nam đã bị mấy chục năm chiến tranh, trong lúc chiến tranh không thể nào nói chuyện tới âm nhạc, thành ra bị quên lãng. Có một cuộc thay đổi về nếp sống thì cái nếp sống ấy đã đẩy lùi âm nhạc dân tộc lần lần đi vào trong bóng tối.

Cho nên, đã có một giai đoạn rất dài, rất lâu, người thanh niên không được tiếp cận với âm nhạc dân tộc, và âm nhạc truyền thống không được người ta giảng dạy, không được người ta giải thích, không được người ta nói rõ ra nó hay ở chỗ nào. Thành ra có khi có cái hay mà không biết cái hay. Thường người ta ở trong rừng không bao giờ thấy rừng đẹp.

Có lẽ chúng tôi là người đã đi ra xa cái rừng, rồi thấy cái rừng ấy đẹp, và chúng tôi may mắn có dịp nghiên cứu, phân tích ra mới thấy trong đó có những cái hay, mà chưa có dịp nói hết cho những người thanh niên Việt Nam nghe để họ luôn có tự tin vào cái tiềm tàng của dân tộc Việt Nam.

Điều đó là điều đáng tiếc. Tại hoàn cảnh về lịch sử đưa ra tới hoàn cảnh về tâm lý, tức là người bị trị luôn coi người thống trị là trên hết, thấy những cái hào nhoáng bên ngoài mà quên cái thâm thuý bên trong. Chẳng hạn như thấy cây đàn piano mấy chục dây thì hoan nghênh nó mà quên rằng cái đàn bầu 1 dây nhưng nói được biết bao nhiêu chuyện đến nỗi nhà thơ Văn Tiến Lê còn nói rằng “Một dây nũng nịu đủ lời, nửa bầu chứa cả một trời âm thanh”.

Như vậy mà không thương nó, không coi nó là trọng mà coi là tầm thường ,quên rằng nó có 1 tính chất nghệ thuật rất cao. Thì tại mình không hiểu nó mà mình không thương nó, chứ không phải nó không có đủ sức kháng cự, giống như người bệnh mà không được miễn dịch.

Tiếng hát ru cũng đã tắt trên môi các bà mẹ rồi.
Thứ nhì mất tiếng đồng dao của trẻ em.
Thứ ba là làm việc đồng áng không còn câu hò điệu lý, không còn đối ca nam nữ… mà thanh niên gặp nhau muốn ôm nhau nhảy theo điệu tango và bu-lê-rô, đi nghe thì không nghe hát chèo, hát bội, hay hát cải lương mà muốn đi coi nhạc trẻ, nghe nhạc kích động.

Cái nếp sống bây giờ thay đổi. Do hoàn cảnh bên ngoài xã hội và kinh tế: người nào đi học nhạc dân tộc thì không được trả thù lao hậu, mà nhạc mới thì trả thù lao hậu. Thành ra, điều kiện lịch sử, điều kiện kinh tế, điều kiện tâm lý đã khiến âm nhạc truyền thống Việt Nam bị quên lãng. Thanh niên không được hiểu biết tới nên mới hướng về cả bên phương Tây.

Đề xuất nhằm khơi dậy và cứu vãn nền âm nhạc truyền thống

Trà Mi: Trong buổi nói chuyện lần trước, giáo sư có nói đến chiều hướng mai một của nền âm nhạc dân tộc trong nước. Trước thực trạng đau lòng này, từ cái nhìn của một nhà chuyên môn, giáo sư có đề xuất gì nhằm khơi dậy và cứu vãn nền âm nhạc truyền thống đang ngày một vắng bóng, thưa giáo sư?

Gs Trần Văn Khê: Đó là căn bệnh mãn tính mà nguyên nhân rất nhiều. Trong bài viết “Căn bệnh mãn tính của âm nhạc dân tộc Việt Nam”, chúng tôi có đề nghị nhiều phương pháp. Mỗi phương pháp là một phương thuốc để trị. Các phương thuốc này cần phải được áp dụng đồng bộ: phải làm sao dẫn dắt cho dân tộc Việt Nam biết được giá trị của bản sắc dân tộc mình như thế nào, giải làm sao cho mất được cái tự ti, mặc cảm. Và cần phải có sự quan tâm không phải của dân tộc không, mà cả chính quyền cũng phải ủng hộ âm nhạc dân tộc.

Đồng thời, mỗi người trong xã hội phải nhận thấy rằng đó là của cải quý báu của cha ông, mà mất đi rồi thì ngàn vàng không mua lại được, thì sẽ thiết tha tham gia vào việc tìm lại, đưa âm nhạc dân tộc vào trong trí nhớ, vào trong sự hiểu biết, nhận thức và thưởng thức của những ngừơi trẻ. Có như vậy, thì hoạ chăng trong vài chục năm nữa, mới có thể bắt đầu được thấy chân trời âm nhạc dân tộc Việt Nam sáng lạng hơn bây giờ.

Trà Mi: Một trong những phương pháp phổ biến kiến thức rộng rãi nhất là đưa vào trường học. Giáo sư nghĩ sao về việc đưa giảng dạy âm nhạc dân tộc vào học đường ? Điều này có khả thi không, thưa giáo sư?

Gs Trần Văn Khê: Chuyện đó tôi đã thí nghiệm rồi. Từ tháng 5-6 năm ngoái, tôi đã thể nghiệm chương trình do UNESCO đề xướng và ủng hộ về mặt tinh thần và một ít về mặt tài chính. Tôi đã lập ra 1 lớp tập huấn để chứng minh cho các thầy – cô giáo thấy.

Tôi đã dạy trẻ em từ 8-12 tuổi. Tôi đã đưa ra những phương pháp và nguyên tắc rất mới. Chẳng hạn như nguyên tắc đầu tiên là “học mà chơi, chơi mà học”. Không phải dạy bằng cách tập cho con mắt trẻ đọc tín hiệu ghi âm, mà tập cho chúng nghe chính xác, và ghi nhớ, rồi sau đó mới đi tới tín hiệu . Đó là điều tôi làm ngựơc lại.

Thứ nhì, theo truyền thống là dạy nét nhạc trước khi dạy tiết tấu, nhưng tôi dạy tiết tấu trước, bởi vì tiết tấu, nhịp điệu đi liền với con người. Từ lúc còn là bào thai, 2 tháng trẻ đã nghe tiếng tim mẹ nhảy, 7 tháng nghe tiếng tim mình nhảy. Khi ra đời, tiếng võng kẽo kẹt của bà mẹ, hay ngày và đêm v..v.. tất cả đều là tiết tấu, thì phải dạy tiết tấu trước. Các em sau khi học tiết tấu, nắm được tiết tấu rồi, từ đó đi tới những nét nhạc rất dễ dàng. Chuyện đó tôi đã thể nghiệm tại trường tiểu học Trần Hưng Đạo, TPHCM.

Kết quả rất tốt. Hiện UNESCO đang xem xét kết quả đó. Tôi đã làm 1 báo cáo bằng tiếng Pháp, và bài báo cáo bằng tiếng Việt sẽ được dịch sang tiếng Anh và Tây Ban Nha để gửi đi các nơi. Có lẽ trong vòng tháng 5-6, ở Lisbone sẽ có 1 hội nghị với chủ đề đem âm nhạc dân tộc vào trong cấp tiểu học, bởi “dạy con dạy thuở còn thơ”, chứ không phải đợi lớn mới dạy.

Đem âm nhạc dân tộc vào trường học là một trong những phương pháp rất hữu hiệu, giúp âm nhạc truyền thống trở lại vị trí của nó.

Trà Mi: Những thể nghiệm do giáo sư đề nghị có được phía nhà nước Việt Nam ủng hộ và họ có phương hướng áp dụng không ạ?

Gs Trần Văn Khê: Trừơng Cao đẳng Văn hoá – nghệ thuật TPHCM, sở Văn hoá thông tin Thành phố, cũng như Sở giáo dục đào tạo đều hoan nghênh. Thế nhưng đưa ra đề xuất đó không phải một ngày một bữa mà được, mà nó đòi hỏi rất nhiều công phu. Và phải có can đảm xoá bỏ những gì hư hỏng, nhưng muốn thay đổi 1 việc gì không phải là đơn giản.

Tôi là người đã gieo hạt giống. Hạt giống đó, nếu gặp được mãnh đất phì nhiêu, có người chăm sóc, vun tưới, thì sẽ nở ra hoa tươi trái ngọt; nhưng nếu mãnh đất cằn cỗi, không ai chăm bón thì hạt giống sẽ chết. Khi đó, lỗi không phải tại tôi không đi gieo giống, không đề xướng ra, mà tại cái điều kiện bên ngoài nó chưa thuận tiện.

Tôi tin rằng nó sẽ thuận tiện. Tôi chưa có dịp nói cho nhiều người nghe, chứ khi tôi nói, kể cả cấp lãnh đạo cũng đều thấy là có lý lắm. Nhưng từ chỗ thấy có lý đến chỗ làm thế nào để áp dụng vào thực tế thì đụng phải không biết bao nhiêu là sợi dây chằng chịt, đụng cái óc bảo thủ, đụng chuyện mà người ta sợ đổi mới… thì điều đó cũng phải hiểu là không phải một ngày một buổi mà được.

Trà Mi: Xin chân thành cảm ơn giáo sư về thời gian dành cho cuộc trao đổi hôm nay!

Trà Mi, phóng viên đài RFA

(Theo: phuongthaonguyen.wordpress.com)

 

CÁC BÀI VIẾT LIÊN QUAN

– See more at: http://www.tranvankhe.vn/2013/06/07/lam-cach-nao-kh%c6%a1i-d%e1%ba%ady-n%e1%bb%81n-am-nh%e1%ba%a1c-dan-t%e1%bb%99c-vi%e1%bb%87t-nam/#sthash.cv90k1h8.dpuf

http://www.tranvankhe.vn/2013/06/07/lam-cach-nao-kh%C6%A1i-d%E1%BA%ADy-n%E1%BB%81n-am-nh%E1%BA%A1c-dan-t%E1%BB%99c-vi%E1%BB%87t-nam/

Quốc ca ra đời trong sự kỳ lạ


Quốc ca ra đời trong sự kỳ lạ của nhạc sĩ Văn Cao

10/06/2013 08:10

(TNO) Tháng 8.1945, hàng ngàn người tại quảng trường trước Nhà hát Lớn (Hà Nội) đã cất vang lời hát Tiến quân ca. Bài hát đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh quyết định lựa chọn trở thành Quốc ca của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Sự ra đời của bài Quốc ca quả thật rất kỳ lạ với chàng trai Văn Cao lúc bấy giờ.

>> Sửa lời Quốc ca: Nên hay không nên?
>> Khuyến khích dạy hát Quốc ca cho trẻ mẫu giáo
>> Quốc ca chiếm vị trí nào trong âm nhạc?

Tiến quân ca ra đời trong bối cảnh lịch sử đặc biệt khi đất nước sắp bước sang một thời kỳ mới. Còn với nhạc sĩ Văn Cao, bài hát đánh dấu bước ngoặt lớn của cuộc đời khi ông tìm được lý tưởng sống. Văn Cao đã từng chia sẻ câu chuyện về sự ra đời của Tiến quân ca.

Một Văn Cao rất chán chường

Không có lý tưởng, không có mục đích, Văn Cao đã có lúc tưởng mình không còn những ước mơ và khát vọng của tuổi thanh niên. Cuộc sống của ông chìm trong buồn chán và thất vọng. Giữa lúc ông muốn “từ bỏ tất cả hội họa, thơ ca, âm nhạc”, sự xuất hiện của người bạn thân, người anh Ph.D bất ngờ khiến cuộc đời chàng trai Văn Cao bước sang ngã rẽ khác.

Tại cuộc Mít- tinh ngày 19.8 trước quảng trường Nhà hát Lớn, bài hát Tiến quân ca đã vang lên
Tại cuộc mít-tinh ngày 19.8 trước Quảng trường Nhà hát Lớn, bài hát
Tiến quân ca đã vang lên – Ảnh: TL

Qua Ph.D, Văn Cao được gặp lại Vũ Quý, một người anh từ lâu đã luôn dõi theo con đường hoạt động nghệ thuật của ông.

Sau buổi nói chuyện với Vũ Quý, Văn Cao đã tìm thấy con đường đi mới cho mình, con đường của cách mạng. Lúc đó, ông rất háo hức muốn được nhận “một khẩu súng và được tham gia vào đội vũ trang”, nhưng nhiệm vụ mà ông được giao là sáng tác nghệ thuật.

Khóa quân chính kháng Nhật sắp mở, cần một bài hát cổ vũ tinh thần cho quân đội cách mạng. Trước đây, Văn Cao đã sáng tác nhiều những bài hát thể hiện lòng yêu nước như Đống Đa, Thăng Long hành khúc ca, Tiếng rừng…, nhưng chưa từng viết một bài ca cách mạng.

Nhạc sĩ Văn Cao đã viết: “Tôi chưa được cầm một khẩu súng, chưa được gia nhập đội vũ trang nào, tôi chỉ biết đang làm một bài hát. Tôi chưa được biết chiến khu, chỉ biết những con đường ga, đường Hàng Bông, đường Bờ Hồ theo thói quen tôi đi. Tôi chưa gặp các chiến sĩ cách mạng của chúng ta trong khóa quân chính đầu tiên ấy để biết họ hát như thế nào”.

Hóa thân trên Việt Bắc

Nhưng với tất cả lòng nhiệt huyết của chàng trai trẻ yêu nước, trên căn gác nhỏ ở phố Nguyễn Thượng Hiền, Hà Nội, Văn Cao thấy mình như đang “sống ở một khu rừng nào đó trên kia, trên Việt Bắc”, ông đã viết nên những giai điệu và ca từ của Tiến quân ca.

Ông Ph.D – người chứng kiến sự ra đời của Tiến quân ca, ông Vũ Quý – người đầu tiên được biết đến bài hát và ông Nguyễn Đình Thi – người đầu tiên xướng âm ca khúc, đã vô cùng xúc động. Họ như được tiếp thêm lòng tin và ý chí.

Có lẽ lúc đó, Văn Cao không ngờ rằng chỉ một thời gian ngắn sau, lần đầu tiên vào ngày 17.8.1945, khi diễn ra cuộc mít-tinh của công chức Hà Nội, bài hát Tiến quân ca được hàng ngàn người hòa nhịp cất cao tiếng hát trước Quảng trường Nhà hát Lớn.

Văn Cao đã kể lại những kỷ niệm của buổi hôm đó: “Bài Tiến quân ca đã nổ như một trái bom. Nước mắt tôi trào ra. Chung quanh tôi, hàng ngàn giọng hát cất vang lên theo những đoạn sôi nổi. Ở những cánh tay áo mọi người, những băng cờ đỏ sao vàng đã thay những băng vàng của chính phủ Trần Trọng Kim. Trong một lúc, những tờ bướm in Tiến quân ca được phát cho từng người trong hàng ngũ các công chức dự mít-tinh. Tôi đã đứng lẫn vào đám đông quần chúng trước cửa Nhà hát Lớn. Tôi đã nghe giọng hát quen thuộc của bạn tôi, anh Ph.D. qua loa phóng thanh. Anh là người đã buông lá cờ đỏ sao vàng trên kia và xuống cướp loa phóng thanh hát. Con người trầm lặng ấy đã có sức hát hấp dẫn hàng vạn quần chúng ngày hôm đó, cũng là người hát trước quần chúng lần đầu tiên, và cũng là một lần duy nhất”.

Lần thứ hai, trong cuộc mít-tinh vào ngày 19.8, hàng ngàn người và các em thiếu nhi cùng hát Tiến quân ca. “Hàng chục ngàn giọng hát cất lên, thét lên tiếng căm thù vào mặt bọn đế quốc với sự hào hùng chiến thắng của cách mạng”, Văn Cao đã viết.

Bài hát Tiến quân ca của Văn Cao đã ra đời như thế, trong thời đại lịch sử đánh dấu một “buổi bình minh mới” của dân tộc, đất nước.

 

Quốc ca và phút trải lòng rất thật của Ánh Tuyết

Ca sĩ Ánh Tuyết là một trong những ca sĩ hậu bối thể hiện khá thành công các nhạc phẩm của nhạc sĩ Văn Cao. Bản thân Ánh Tuyết cũng có những kỷ niệm không thể nào quên cùng âm nhạc Văn Cao, và cả với cá nhân người nghệ sĩ tài hoa. Chị chia sẻ những phút trải lòng rất thật…

Chương trình Suối mơ đến thiên thai tháng 11.1999 là nhân kỷ niệm sinh nhật của cố nhạc sĩ Văn Cao. Cũng là lần đầu tiên tôi dựng lại bài hát Tiến quân ca như câu chuyện kể lại lịch sử bằng âm nhạc trên sân khấu.

Tôi đâu ngờ dưới hàng ghế khán giả bao nhiêu người đã xúc động và có người đã rơi nước mắt. Có lẽ bài hát gợi nhớ về một thời chiến tranh gian khổ, đau thương, mất mát nhưng thật hào hùng.

Hai năm sau, tôi hát Tiến quân ca trên sân khấu Cung hữu nghị Việt Xô Hà Nội vẫn nguyên cảm xúc như thế, nhìn thấy ánh mắt khán giả vẫn rưng rưng cùng niềm cảm xúc bằng những tràng vỗ tay không dứt.

Bây giờ, khi nghe lại album hay bất chợt nghe thấy giai điệu và lời ca của Tiến quân ca vang lên trong những ngôi trường vào mỗi sáng đầu tuần, tôi lại nhớ lúc đứng hát giữa khán giả. Lòng tôi dâng lên một cảm xúc thật khó tả, và từ trong tâm tưởng lại tô đậm thêm cảm xúc yêu người, yêu quê hương đất nước biết bao nhiêu.

 Ca sĩ Ánh Tuyết và nhạc sĩ Văn Cao tháng 8.1994
Ca sĩ Ánh Tuyết và nhạc sĩ Văn Cao tháng 8.1994 – Ảnh: Dương Minh Long

Không biết rằng, nếu những lời ca ấy… liệu cảm xúc của những người đã hát Tiến quân ca có còn giữ được nguyên vẹn trong tâm hồn họ nữa hay không?… Nhất là những người đã từng sống cùng thời đó!…

Âm nhạc của Văn Cao ảnh hưởng tâm hồn tôi khá nhiều. Mỗi khi hát nhạc ông, tôi cảm tưởng như đang được tịnh tâm lắng nghe được vạn vật và nghe được chính mình, được ngộ ra, tâm hồn cũng trong sáng, hướng thiện hơn.

Âm nhạc của ông thật sáng trong hiền lành như chính con người ông vậy. Mặc dù trong ông đã có những nỗi đau ông luôn siết chặt, giấu kín.

Ông viết nhạc bằng sự thanh thoát của tâm hồn, bằng tình yêu quê hương đất nước, tình yêu đồng loại, không toan tính. Vậy nên âm nhạc của ông khi ta thật sự lắng nghe sẽ như một dòng suối mát trong, thánh thiện với cái đẹp rất tự nhiên.

Với thế hệ chúng tôi, những con người đã trải qua một phần cuộc đời, cũng qua một phần chiến tranh và gian nan của đất nước, cũng được khắc ghi lịch sử đất nước qua từng lời ca của những bản tình ca, bi ca, hùng ca, tráng ca… thì Tiến quân ca đã góp phần ghi chép, như một bài phóng sự lịch sử hào hùng của đất nước bằng âm nhạc.

Tôi nhớ những năm của thập niên 80, Nhà nước mình đã phát động phong trào viết quốc ca mới. Cái ngày đó tôi chưa hề biết nhạc sĩ Văn Cao, tôi chưa hề hình dung được ông là người như thế nào?… Nhưng hình như lúc ấy đâu đâu tôi cũng nghe thấy mọi người bàn tán xôn xao, và họ lo ngại, họ xót lòng thay cho tâm hồn và trái tim nhạy cảm của người nhạc sĩ tài hoa sẽ bị tổn thương vì không ít lần ông từng gánh chịu những tổn thương…

Cũng may, phong trào này không thành công, hơn 30 ca khúc chẳng bài nào có đủ sức thay thế Tiến quân ca của Văn Cao được cả.

Âm nhạc đã góp phần tích cực trong việc ghi chép quá khứ và lịch sử cho đất nước. Tiến quân ca đã nhanh chóng trở thành Quốc ca của Việt Nam. Được đánh dấu minh chứng cột mốc lịch sử khó quên, được ghi nhận như những dòng phóng sự không phai bằng âm nhạc, bằng những giai điệu ca từ thật rành rọt và rất thực từ trong cái thật của lịch sử mà nhạc sĩ Văn Cao đã khắc họa và viết nên bằng tâm huyết từ tấm lòng và trái tim ông.

Có thể trong thời bình, nhiều người không còn hiểu được những câu hát ấy. Nhưng chính điều đó lại giúp các bạn trẻ được đặt dấu hỏi, được thắc mắc tìm tòi, được lật lại những trang sử những câu chuyện của quá khứ đầy khổ đau và đáng tự hào của cha ông.

Một bài học lịch sử bằng âm nhạc luôn là phương tiện dễ ghi nhận hơn một bài lịch sử lòng vòng khó nhớ cho bất kỳ ai và đặc biệt với những thế hệ trẻ hôm nay.

Tôi tự hỏi không biết nếu chúng ta thay lời bài hát thì liệu có phải chúng ta đang muốn xóa nhòa đi lịch sử của đất nước hay không? Liệu có phải chúng ta đang vô tình xé bỏ đi một trang sử, một phần quá khứ, mà quá khứ đó đã hun đúc, đã góp phần nối tiếp để hình thành nên hôm nay?

Ca sĩ Ánh Tuyết
(Minh Ngọc ghi)

Ngọc An
(tổng hợp)

>> Văn Cao – Nghệ sĩ của tương lai
>> Từ Bến xuân đến Cô láng giềng 
>> Người lính kèn sửa 2 nốt nhạc trong bài ‘Tiến quân ca
>> Ánh Tuyết nức nở kể chuyện nhạc sĩ Văn Cao
>> Hai nhà văn cao niên qua đời
>> Văn Cao… rượu
>> Nhớ văn cao
>> Mùa xuân đầu tiên” của Văn Cao
>> Cháu nhạc sĩ Văn Cao đoạt giải piano quốc tế
>> Nghe Tiếng hát Trương Chi, xem ảnh Văn Cao

http://www.thanhnien.com.vn/pages/20130608/quoc-ca-ra-doi-trong-su-ky-la-cua-nhac-si-van-cao.aspx

Hiền Thục: Không ham tiền của The Voice Kids, VIETNAM


Hiền Thục: Không ham tiền của The Voice KidsHiền Thục bên con gái.

Hiền Thục: Không ham tiền của The Voice Kids

Thứ ba 11/06/2013 11:30

Ghế nóng luôn là một vị trí “nóng” tại các chương trình truyền hình thực tế nói chung , và đặc biệt hơn khi nó còn mang vai trò mang tính quyết định trực tiếp là huấn luyện như The Voice. Vì vậy, không phải là một lựa chọn dễ dàng cho Hiền Thục khi quyết định “đâm đầu” vào vị trí Huấn luyện viên The Voice Kids.

Vì sao chị lại nhận lời ngồi ghế nóng của The Voice Kids mùa đầu tiên?

Thật ra đầu tiên tôi không nhận lời vì bận bịu gia đình, còn nhỏ và lịch diễn dày đặc. Nhưng lý do thuyết phục nhất là đây có lẽ là cơ hội trở về với tuổi thơ một cách hoành tráng nhất. Nếu bây giờ mình không nhận lời sợ sau này không còn có dịp quay lại. Đây là niềm hạnh phúc vô giá, không gì có thể mua được.Thế còn cát sê thì sao, nghe đồn Huấn luyện viên The Voice Kids nhận được một khoảng cát sê khá … khủng?

Tôi không biết khoản đó có khủng hay không nhưng cũng là một cơ số đáng kể đủ để bù đắp cho những show diễn mình không thể nhận lời cũng như một khoản thời gian dài đầu tư thời gian công sức vào vị trí huấn luyện viên.

Vị trí ghế nóng bây giờ luôn trở thành điểm nóng tại các cuộc thi truyền hình thực tế. Nó là con dao hai lưỡi, có thể hâm nóng nhưng cũng có thể giết chết một tên tuổi. Chị có nghĩ đến điều này?

Tôi đã cân nhắc, suy nghĩ rất nhiều trước khi nhận lời vì vấn đề “con dao hai lưỡi” thì ngời ngời ra đấy rồi, không có gì phải bàn cãi. Rõ ràng xuất hiện trong một chương trình truyền hình thực tế thì tần số xuất hiện trên tivi sẽ rất nhiều, nó giúp tên tuổi của mình được khán giả biết đến và ghi nhớ nhiều hơn.

Nhưng cũng không tránh khỏi việc mình bị “ném đá” vì nhiều lý do. Dù sao thì các cuộc thi bao giờ cũng có tranh cãi. Ai nói gì mặc ai, tôi chỉ quan tâm đến trách nhiệm của bản thân mình thôi.

Hiền Thục luôn được các bé rất yêu quý vì sự trẻ trung, dễ thương của mình.

Tức là chị chấp nhận rủi ro bị “ném đá” để nhận được một cơ số tiền và duy trì độ nóng cho tên tuổi của mình?

Những người được mời vào vị trí ghế nóng đều có tên tuổi và vị trí nhất định, chính vì thế, không vì một số tiền mà bán đứng linh hồn. Đâu phải là chúng tôi không có show để diễn, không thể kiếm tiền nếu không làm HLV The Voice Kids?

Nhiều người tự hỏi “mong manh dễ vỡ” như Hiền Thục liệu có làm huấn luyện viên được không?

Tôi công nhận mình không phải là “người đàn bà thép”. Ngồi ở vị trí này không dưới một lần tôi vừa nói vừa khóc như con điên vậy đó. Nhưng “mong manh dễ vỡ” không phải là không có cái lợi của nó đâu nhé! Mọi người hãy chờ xem nhé (cười). Vả lại, tôi cũng không đơn độc trong cuộc thi này, có nguyên cả một ê kip và đặc biệt là cố vấn âm nhạc Nguyễn Hải Phong sẽ trợ giúp cho tôi kia mà.

Trước đây Thu Minh và Hà Hồ đã nhiều lần bị chê là giả tạo vì khóc tại The Voice. Chị không muốn đi vào vết xe đổ đó chứ?

Hồi đó tôi có nghe nói qua về việc này nhưng vì không phải việc của mình nên cũng không quan tâm lắm. Chỉ khi ngồi vào ghế nóng tôi mới hiểu được nỗi khổ của chị Hà hay chị Minh. Tôi hiểu việc tự tay gạt đi 10 đứa con để giữ lại 5 đứa con của mình nó đau đớn đến mức nào. Việc tình cảm hình thành sau một thời gian dài gắn bó là lẽ đương nhiên và không có gì sai gì mình khóc khi chia tay những đứa con của mình cả.

Từng là một ca sỹ nhí nổi tiếng từ sớm, liệu đây có phải là lợi thế của chị khi ngồi vào vị trí này không?

Cũng từng là một ca sỹ nhí khi ở vào độ tuổi của các em, tôi biết các em cần gì, muốn gì.Tôi hiểu khá rõ những tâm lý mà các em gặp phải nên không thể chối cãi đây là một lợi thế nhưng không phải là lợi điểm lớn nhất.

Còn ở vai trò một người mẹ có con ở độ tuổi tương đương với các thí sinh, có lẽ chị sẽ gặp thuận lợi nhiều hơn trong việc huấn luyện các bé?

Bản thân là một người phụ nữ vốn dĩ sở hữu sự mềm mỏng trong tính cách cùng những kinh nghiệm trong quá trình nuôi dạy con, tôi cho rằng đây cũng là một trong những điều thuận lợi, thế nhưng cũng không phải là hết sức dễ dàng.

Những khó khăn mà chị gặp phải đến thời điểm này?

Trẻ em tuổi này đang muốn chứng tỏ bản thân mình nên chuyện ganh đua nhau là điều không thể tránh khỏi.Những lúc như vậy, mình phải dùng quyền huấn luyện viên để giải thích cho các em hiểu chứ không phải áp đặt.May mắn là chúng tôi đã được học qua một khóa về tâm lý trẻ nên cũng ổn thỏa phần nào.

Chị đánh giá như thế nào về các giọng ca nhí năm nay?

Hàng khủng rất nhiều.Thật sự là thời của chúng tôi không thể so sánh được với các em bây giờ.

Theo chị, sự nổi tiếng quá sớm trong cuộc thi này có khiến các bé mắc bệnh ngôi sao không?

Đôi khi, đứa bé bản thân nó không hề bị bệnh ngôi sao nhưng người ngoài cứ áp đặt chúng là “siêu sao chảnh” khiến chúng bị cô lập. Bản thân tôi cũng từng là một ca sỹ nhí được biết đến từ nhỏ, tôi hiểu cảm giác cô lập ấy kinh khủng đến thế nào. Tôi nghĩ, bạn bè, người thân và khán giả nên có cái nhìn bao dung, độ lượng hơn không những đối với các bé mà còn đối với tất cả anh chị em nghệ sỹ chúng tôi nữa.

Chị nghĩ thế nào khi nhiều người phản đối việc các bé đánh mất đi sự “trẻ con” và cả tinh thần Việt Nam khi chọn lựa quá nhiều ca khúc tiếng Anh để dự thi?

Tôi nghĩ đây không phải là điều tiêu cực. Vươn ra hội nhập với nước ngoài cũng là điều tốt chứ sao! Thế hệ của các em bây giờ khác xa với thế hệ của chúng ta ngày trước. Trẻ em bây giờ được tiếp xúc với tiếng Anh ngay từ bé, nghe nhạc nước ngoài ngay từ nhỏ nên chúng chọn lựa các ca khúc quốc tế để thể hiện cũng là điều dễ hiểu.

Các chương trình truyền hình thực tế hay cuộc thi ca hát dành cho thiếu nhi hiện nay hay bị lo ngại là “già hóa” hoặc chín ép và The Voice Kids cũng không ngoại lệ?

Theo tôi nghĩ thì lứa tuổi 9-15 tự thân các em không còn là con nít nữa. Đây là giai đoạn chuyển biến tâm sinh lý, các em đã có chính kiến riêng của mình và không dễ làm theo một ai nếu không có lý do thuyết phục. Vì vậy, tôi không nghĩ chúng tôi khó lòng có thể bắt các em “chín ép” được.

Chị có đồng ý nếu con gái chị ngỏ ý muốn tham gia vào cuộc thi này?

Con gái tôi chưa bộc lộ năng khiếu gì về ca hát đến thời điểm này và cháu cũng không thật sự đam mê. Nhưng, thú thật, tôi không khuyến khích con mình tham gia vào cuộc thi này vì nói gì thì nói nó cũng là một cuộc thi khó khăn và tôi không muốn con mình phải đối mặt với những áp lực quá lớn như thế. Hơn nữa, tôi biết khả năng của bé đến đâu và không muốn bé phải cố gắng quá sức mình.

Trong mắt con gái, chị là một bà mẹ thế nào?

Tôi nghĩ mình là một bà mẹ cấp tiến. Tôi sinh con năm 21 tuổi nên tôi với bé giống như hai chị em hơn là hai mẹ con. Bé thường hay trêu tôi là “sao mẹ quê, mẹ lạc hậu quá”. Và thế là tôi phải cập nhật mọi thông tin về các nhóm nhạc Hàn Quốc, các rapper Mỹ… để đuổi kịp bé. Sự thụt lùi, lạc hậu là một điều rất nguy hiểm của một người nghệ sỹ. Và tôi phải cảm ơn con gái vì nhờ con tôi không bị tụt hậu.

Nhìn hai mẹ con chị, nhiều bạn gái trẻ có xu hướng thích làm mẹ đơn thân sẽ củng cố thêm niềm tin. Bản thân chị có ủng hộ xu hướng này?

Tôi không cổ xúy cũng không chỉ trích suy nghĩ này. Tuy nhiên, trên kinh nghiệm của bản thân tôi, làm mẹ đơn thân là một trải nghiệp khủng khiếp nhất. Mười một năm về trước, tư tưởng và cái nhìn của mọi người về vấn đề này không cởi mở, thoải mái như bây giờ. Tôi phải đối đầu với không biết bao nhiêu là khó khăn. Suốt ba năm đầu đời, bé ốm vặt liên miên, tôi phải một mình chống chọi với bệnh tật của con. Mệt mỏi, khổ sở và tủi thân vô cùng.Tội nghiệp lắm!

Đó là chưa kể bé sẽ bị khuyết đi một phần tình thương của người cha. Bạn phải rất khéo léo mới bù đắp được phần nào khoảng trống ấy, nếu không khéo léo thì tâm sinh lý trẻ rất dễ bị ảnh hưởng. Phải nói là khó vô cùng! Tôi mong các bạn gái hãy suy nghĩ kỹ trước khi quyết định bởi thượng đế sinh ra một gia đình vốn dĩ bao giờ cũng cần sự kết hợp giữa đàn ông và phụ nữ mà.

Tủi thân và mệt mỏi như vậy tại sao chị không đi bước nữa để có người san sẻ bớt gánh nặng cho mình?

Tôi cũng có người yêu và người đó đã ở bên mình và thương yêu con mình suốt 10 năm nay. Tuy nhiên, vì quá thương con, đến thời điểm này, tôi vẫn chưa nghĩ đến chuyện đi bước nữa.Nếu cưới người ấy, tất nhiên tôi phải có con với họ mà tôi lại không muốn tình cảm dành cho con gái mình bị san sẻ.

Liệu như thế có không công bằng với anh ấy hay không?

Anh ấy hiểu hoàn cảnh của tôi, anh ấy chấp nhận điều đó và yêu thương con tôi.Thật sự, anh ấy là một người rất tốt.

Theo Khám phá

THANH PHƯƠNG / RFI : Phỏng vấn GS Trần Quang Hải / Di sản văn hóa phi vật thể chưa được bảo tồn đúng đắn, 10.06.2013, Paris, Pháp


 
Thứ hai 10 Tháng Sáu 2013
Di sản văn hóa phi vật thể chưa được bảo tồn đúng đắn
Giáo sư Trần Quang Hải trong studio đài RFI ngày 31/05/2013.

Giáo sư Trần Quang Hải trong studio đài RFI ngày 31/05/2013.

RFI

Hát ví và hát giặm Nghệ Tĩnh đã được Việt Nam đề nghị với tổ chức UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại trong danh sách của năm 2014. Trước khi từ Paris về Việt Nam để dự một hội thảo về hồ sơ hát ví và giặm Nghệ Tĩnh chuẩn bị cho hồ sơ nộp UNESCO, giáo sư Trần Quang Hải, nhà dân tộc nhạc học đã dành cho RFI Việt ngữ một cuộc phỏng vấn về nghệ thuật âm nhạc cổ truyền này, cũng như về việc bảo tồn những di sản văn hóa phi vật thể đã được UNESCO công nhận.