THANH HẰNG : Vẫn lúng túng trong quản lý di sản văn hóa, VIETNAM


Vẫn lúng túng trong quản lý di sản văn hóa
09:44:00 13/06/2013
 
Lúng túng trong quản lý di sản đã dẫn đến tình trạng nhiều di sản cấp Quốc gia bị xuống cấp, rồi bị xâm hại nghiêm trọng những năm qua, mà chùa Trăm Gianđình Ngu Nhuế chỉ là những ví dụ gần nhất. Nhưng làm thế nào để bảo vệ di sản tốt hơn, kể cả những cổ vật nằm trong các di tích, là câu hỏi mà bấy lâu nay, vẫn chưa có giải đáp.

Tìm ra câu trả lời chính là mục đích hội thảo toàn quốc “Nâng cao chất lượng công tác quản lý và phát huy giá trị di sản” được Bộ VH, TT&DL tổ chức vào ngày 11/6, dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Đặng Thị Bích Liên.

Có rất nhiều ý kiến đóng góp, nhưng đều phản ánh thực trạng: hiện vẫn duy trì cách quản lý di tích ở mỗi địa phương theo cách mà nơi đó thấy phù hợp. Ngay Hà Nội là địa bàn đậm đặc di tích nhất, cũng có nhiều cách: Nơi thì thuộc UBND TP Hà Nội, chỗ thì thuộc Sở VH, TT&DL, di tích khác lại thuộc huyện hoặc xã, phường quản lý. Ở nhiều tỉnh, còn tồn tại cả cách quản lý do gia đình, dòng tộc tổ chức. Vì thế, việc quản lý có chỗ chồng chéo, chưa chặt chẽ, dẫn đến tình trạng xuống cấp, khó khăn trong đầu tư, cũng như kiểm tra, giám sát các hoạt động chuyên môn.

Việc trùng tu Chùa Trăm Gian là một ví dụ về sự lúng túng, chậm trễ trong quản lý nhà nước.

Các BQL hoạt động tương đối độc lập, ít thông tin, trao đổi, phối hợp trong chuyên môn cũng như chế độ báo cáo; chưa có sự phân định rõ ràng về nhiệm vụ nên khó cho việc theo dõi, kiểm tra. Nhiều địa phương còn buông lỏng kiểm tra công tác tu bổ, tôn tạo di tích, nhất là công trình có vốn đầu tư xã hội hóa, nên công tác này được đặc biệt quan tâm, nguồn đóng góp xã hội hóa cũng nhiều.

Nhiều ý kiến đề xuất không thể nhân danh xã hội hóa để khoán trắng cho dân trong bảo vệ di tích, vì đó là bảo vệ di sản của cha ông ta từ trong quá khứ, cũng là để cho các thế hệ tương lai. Cần bám sát mô hình UNESCO quản lý di sản thế giới để học tập: nhất thể hóa quản lý; có kế hoạch quản lý, xác định rõ di sản, nguy cơ có thể ảnh hưởng đến tính toàn vẹn, chân xác; đề ra chương trình hành động để triệt tiêu nó; quy hoạch bảo tồn dự án; báo cáo hàng năm để chất vấn, nhắc nhở, nếu sau 5 năm không đạt sẽ loại khỏi danh sách. Phải có vai trò Nhà nước, nắm lấy di sản thế giới và di tích quốc gia đặc biệt.

Thứ trưởng Đặng Thị Bích Liên đồng ý với quan điểm trong quản lý di tích hiện nay là không chỉ bám sát những kinh nghiệm trong nước, mà phải áp dụng, cập nhật cách quản lý trên thế giới, cũng như cần phải có cách nhìn nhận, ứng xử đúng với di sản.

Tuy nhiên, vấn đề rất quan trọng hiện nay là bài toán giữa bảo tồn và phát triển hiện vẫn chưa có trả lời thấu đáo từ hội thảo này. Một mô hình quản lý di tích và cả các cổ vật trong di tích cho thật thích hợp, để có thể triển khai thống nhất trong cả nước, vẫn là điều bỏ ngỏ trong hội thảo này

Thanh Hằng

S.ANH – M.HÀ : Nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật tại Festival Di sản Quảng Nam, VIETNAM


Nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật tại Festival Di sản Quảng Nam

Thứ Năm, 13/06/2013, 07:58 [GMT+7]

Chiều 12.6, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Minh Cả cùng đại diện Công ty CIAT có cuộc họp báo với đại diện các cơ quan thông tấn, báo chí, phát thanh và truyền hình trong cả nước về các hoạt động trong khuôn khổ Festival Di sản Quảng Nam lần thứ V – 2013.

 

 

Các hoa hậu dâng hương Mẹ VNAH Nguyễn Thị Thứ. Ảnh: MINH HẢI
Các hoa hậu dâng hương Mẹ VNAH Nguyễn Thị Thứ. Ảnh: MINH HẢI

Theo Ban tổ chức, Festival Di sản Quảng Nam lần thứ V – 2013 là sự kiện văn hóa du lịch gắn với kỷ niệm 10 năm Công ước quốc tế về bảo vệ Di sản văn hóa phi vật thể, là dịp để tôn vinh các giá trị di sản văn hóa Việt Nam, đặc trưng văn hóa Quảng Nam; kết hợp với rất nhiều sự kiện mang tính chất quốc tế. Ngoài 3 hoạt động chính là triển lãm “Không gian văn hóa Việt Nam – ASEAN”, “Hội thi hợp xướng quốc tế lần thứ III tại Việt Nam – Hội An 2013” và “Chung kết cuộc thi hoa hậu các dân tộc Việt Nam lần thứ III”, festival còn có hơn 20 hoạt động diễn ra ở nhiều địa phương trong tỉnh từ đồng bằng đến miền núi. Dịp này, Quảng Nam cũng sẽ khai trương và giới thiệu đến du khách và các hãng lữ hành một số sản phẩm du lịch mới.

Tại buổi họp báo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Minh Cả công bố tổng số kinh phí vận động từ các nhà tài trợ tính đến ngày 12.6 bằng tiền mặt và hiện vật là 34,5 tỷ đồng. Cơ sở hạ tầng về cơ bản đã hoàn thiện. Hiện nay nhà hát ngoài trời có mái che với 3.000 chỗ ngồi đã hoàn thành, sẽ bàn giao vào ngày 15.6 tới.

* Trước đó, 64 thí sinh của 45 dân tộc anh em tham gia vòng chung kết Cuộc thi Hoa hậu các dân tộc Việt Nam lần thứ III năm 2013 đã đến đặt vòng hoa, dâng hương tại Nghĩa trang liệt sĩ  huyện Điện Bàn, thăm nhà Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ, Nhà lưu niệm Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi, và Bảo tàng huyện Điện Bàn.

Cuộc thi Hoa hậu các dân tộc Việt Nam lần này do UBND tỉnh và Công ty CP Quảng cáo, hội chợ thương mại quốc tế (CIAT) phối hợp tổ chức. Vòng chung kết sẽ diễn ra tại TP.Hội An từ ngày 11 – 26.6 tới.

S.ANH – M.HẢ

http://baoquangnam.com.vn/van-hoa-van-nghe/van-hoa/201306/nhieu-hoat-dong-van-hoa-nghe-thuat-tai-festival-di-san-quang-nam-310055/

LÊ QUÂN : Festival Di sản Quảng Nam lần thứ V – 2013: Không gian văn hóa mở, VIETNAM


Festival Di sản Quảng Nam lần thứ V – 2013: Không gian văn hóa mở

Thứ Năm, 13/06/2013, 08:42 [GMT+7]

Từ “Không gian di sản văn hóa Việt Nam – ASEAN” đến Liên hoan Nghệ thuật quần chúng các dân tộc Việt Nam, carnavan đường phố, hội tụ nghệ thuật ASEAN, Hàn Quốc – Nhật Bản…; những hoạt động này trong lễ hội di sản mở ra một không gian văn hóa đa chiều cho người thưởng lãm.

 

 

Không gian di sản văn hóa Việt Nam - ASEAN hứa hẹn nhiều nét văn hóa đặc sắc với không gian mở. Trong ảnh: Trình diễn nghệ thuật truyền thống ở phố cổ.Ảnh: T.DŨNG
Không gian di sản văn hóa Việt Nam – ASEAN hứa hẹn nhiều nét văn hóa đặc sắc với không gian mở. Trong ảnh: Trình diễn nghệ thuật truyền thống ở phố cổ.Ảnh: T.DŨNG

Tâm điểm lễ hội

Theo Ban tổ chức, tâm điểm của lễ hội là Không gian di sản văn hóa Việt Nam – ASEAN, đặt tại Vườn tượng An Hội (TP.Hội An). Đây sẽ là điểm hội tụ các vùng miền văn hóa đặc trưng của Việt Nam được UNESCO công nhận cùng những hình ảnh sinh động, độc đáo của các di sản ở các quốc gia khu vực Đông Nam Á. Ông Trần Minh Cả – Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng ban Tổ chức lễ hội cho biết: “Hoạt động này là điểm nhấn nằm trong chương trình Festival Di sản Quảng Nam 2013, nhằm tôn vinh và phát huy di sản văn hóa dân tộc. Đồng thời, giới thiệu với nhân dân cả nước và bạn bè quốc tế về nét văn hóa đặc sắc của các vùng miền, đặc biệt là các di sản văn hóa Việt Nam đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới. Qua đó, góp phần quảng bá tiềm năng văn hóa, thương mại, du lịch, liên kết phát triển du lịch di sản văn hóa bền vững giữa các tỉnh, khu vực, vùng miền trong cả nước, giữa các quốc gia trong khối ASEAN”.

Để tổ chức Không gian di sản văn hóa Việt Nam – ASEAN, Vinahouse sẽ lắp đặt 23 nhà rường cổ tại công viên Vườn tượng An Hội bên bờ sông Hoài. Trong đó, 22 không gian di sản văn hóa đặc trưng của Việt Nam và một không gian chung cho các quốc gia ASEAN sẽ được bố trí theo chiều bắc – nam. Trong đó, cực bắc sẽ là không gian di sản văn hóa của tỉnh Hà Giang và kết thúc tại điểm cực nam là không gian di sản văn hóa tỉnh Kiên Giang. Tại không gian mở này, người xem sẽ được cung cấp những thông tin cơ bản về văn hóa các vùng đất và sẽ có một trường liên tưởng về dòng chảy văn hóa dọc dải đất hình chữ S và cả khối ASEAN. Tác phẩm sắp đặt “Bản đồ Việt Nam” bằng hoa dựa theo tác phẩm điêu khắc “Chân trời Hội An” của nhà điêu khắc người Đức – Ingo Gũnther cùng các biểu tượng hoa sen bằng lồng đèn Hội An… sẽ kết nối toàn bộ không gian trưng bày. Ông Phan Văn Cẩm – Giám đốc Trung tâm Quản lý di tích và danh thắng Quảng Nam cho hay, đến thời điểm này, mọi công tác chuẩn bị gần như đã hoàn tất. Phía Quảng Nam sẽ có sản phẩm trưng bày từ Trung tâm Quản lý bảo tồn di sản văn hóa Hội An, Ban Quản lý khu di tích Mỹ Sơn, Ban Quản lý khu dự trữ sinh quyển Cù Lao Chàm. Thông tin từ Ban tổ chức  cho biết thêm, ngoài hoạt động tĩnh, các địa phương còn tổ chức biểu diễn nghệ thuật truyền thống, giới thiệu các di sản văn hóa phi vật thể thế giới, trình diễn lễ hội, nghề truyền thống, giao lưu trò chơi dân gian…

Không gian di sản văn hóa lần này chính là sự tôn vinh những giá trị văn hóa Quảng Nam, khẳng định những nét đặc trưng và đóng góp của văn hóa Quảng Nam trong kho tàng di sản văn hóa chung của dân tộc. Đây còn là hoạt động đáp ứng nhu cầu tìm hiểu những giá trị di sản văn hóa của người dân và du khách, tăng cường tình đoàn kết, hữu nghị và hiểu biết lẫn nhau giữa các nước trong cộng đồng ASEAN. Thông qua không gian này, các trung tâm quản lý di tích có cơ hội trao đổi kinh nghiệm về công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa. Họa sĩ Đỗ Minh Nhàn – người đã có hơn 100 bức tranh vẽ về các di sản văn hóa khắp thế giới, cũng sẽ có một gian hàng triển lãm tại đây.

Hội tụ bản sắc

Trong khuôn khổ Festival Di sản Quảng Nam lần thứ V còn có Liên hoan Nghệ thuật quần chúng các dân tộc Việt Nam. Khác với những lần tổ chức hội diễn, liên hoan trước, lần này, các đoàn tham dự được đưa về địa phương để biểu diễn phục vụ người dân. Ông Huỳnh Ngọc Hải – Giám đốc Trung tâm văn hóa thông tin tỉnh chia sẻ: “Liên hoan Nghệ thuật quần chúng các dân tộc Việt Nam vừa để làm phong phú hoạt động của lễ hội, vừa nhằm mục đích giới thiệu các loại hình nghệ thuật đặc trưng của các vùng, miền trong cả nước đến với người dân”. Sẽ có 16 đoàn nghệ thuật với 10 điểm lưu diễn tại các huyện trong suốt thời gian diễn ra liên hoan. Điểm đặc biệt của liên hoan là sự góp mặt của các nghệ nhân, diễn viên không chuyên đại diện các tỉnh, thành phố trên toàn quốc. Ông Lê Văn Lộc – Trưởng đoàn nghệ thuật quần chúng TP.Hồ Chí Minh chia sẻ, được đến Quảng Nam biểu diễn và cùng làm nên một hành trình di sản đa dạng, phong phú là mong muốn của các thành viên trong đoàn. Được biết, các đoàn sẽ cùng tham dự lễ khai mạc festival, carnavan đường phố với đoàn hoa hậu, các đội hợp xướng… Suốt thời gian diễn ra lễ hội, hằng đêm, trên sông Hoài sẽ có phần trình diễn các loại hình nghệ thuật truyền thống được nhiều người yêu thích như dân ca quan họ Bắc Ninh, đờn ca tài tử Nam Bộ, hò hát xứ Quảng, hò ca Huế… Ông Võ Phùng – Giám đốc Trung tâm Văn hóa thông tin cho biết: “Những ngày diễn ra trưng bày Không gian di sản văn hóa Việt Nam – ASEAN chắc chắn sẽ “hút khách”, nhất là với sự tham gia biểu diễn nghệ thuật truyền thống trên sông của anh chị em diễn viên, nghệ nhân đến từ các vùng miền. Phố cổ, sông Hoài vốn đã ấn tượng về đêm chắc còn đẹp và lung linh hơn nữa trong những ngày này”.

Ngày 21.6, Không gian di sản văn hóa Việt Nam – ASEAN và Liên hoan Nghệ thuật quần chúng sẽ đồng loạt khai mạc. Hy vọng, cùng với nhiều hoạt động khác tại Festival Di sản Quảng Nam lần thứ V, các hoạt động biểu diễn này góp phần làm nên một hành trình di sản ấn tượng, độc đáo và lưu lại dấu ấn khó quên trong lòng du khách.

LÊ QUÂN

http://baoquangnam.com.vn/van-hoa-van-nghe/van-hoa/201306/festival-di-san-quang-nam-lan-thu-v-2013-khong-gian-van-hoa-mo-310093/

DOÃN HOÀNG – ĐOÀN ĐẠO : Nỗ lực cứu nguy di tích, VIETNAM


Nỗ lực cứu nguy di tích

Thứ Sáu, 14/06/2013, 08:50 [GMT+7]

Hàng trăm di tích cấp tỉnh có nguy cơ đổ nát không thể cứu vãn nếu không có sự can thiệp kịp thời của đề án Tu bổ cấp thiết di tích cấp tỉnh (giai đoạn 2011 – 2020).

Lăng mộ Bà Đoàn Quý Phi (Duy Trinh, Duy Xuyên) trước và sau khi trùng tu. Ảnh: TRUNG TÂM QLBTDT Lăng mộ Bà Đoàn Quý Phi (Duy Trinh, Duy Xuyên) trước và sau khi trùng tu. Ảnh: TRUNG TÂM QLBTDT
Lăng mộ Bà Đoàn Quý Phi (Duy Trinh, Duy Xuyên) trước và sau khi trùng tu. Ảnh: TRUNG TÂM QLBTDT

Trùng tu cấp thiết

Nằm lặng lẽ trong một rừng thông ca-ri-bê thuộc thôn 1 (xã Tiên Mỹ, Tiên Phước), di tích Nghĩa trũng Tiên Phú Tây (còn có tên gọi là Nghĩa trũng Nghĩa hội Quảng Nam) giờ đây trở nên quang đãng hẳn sau đợt  trùng tu gần đây. Lăng đường được gia cố, cứng hóa bằng xi măng các chi tiết như bệ thờ, nền móng… và quét vôi sạch sẽ. Ngoài ra, Phòng VH-TT huyện Tiên Phước đã cho xây dựng tường rào, cổng ngõ, gắn bia di tích, góp phần tôn vinh di tích Nghĩa trũng Tiên Phú Tây. Ông Nguyễn Quang Cảnh – Trưởng thôn 1 (xã Tiên Mỹ) giải tỏa được nỗi lo canh cánh trước đó vài tháng, lăng đường gần như sập đổ, không có bờ tường để xác định diện tích di tích hay để bảo vệ di tích. “Hằng năm đến ngày 16 tháng 2 (âm lịch), nhân dân chúng tôi làm lễ tảo mộ, thấy cảnh lăng đường cũ kỹ mà xót thương. Giờ thì các nghĩa sĩ yêu nước chắc đã yên lòng an nghỉ” – ông Cảnh nói.

Từ trước năm 2010, dù các địa phương và ngành chức năng đã cấp báo về tình trạng xuống cấp của hàng trăm di tích nhưng tỉnh vẫn chưa có cơ chế tài chính dành cho việc trùng tu, tôn tạo. Trước tình hình đó, Sở VH-TT&DL đã tham mưu UBND tỉnh đề án “Tu bổ cấp thiết di tích cấp tỉnh trên địa bàn tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2011-2020”. Cuối năm 2011, UBND tỉnh đã phê duyệt đề án, đây là cơ sở quan trọng để bố trí nguồn lực tài chính, xây dựng lộ trình cụ thể cho việc tu bổ di tích cấp tỉnh đã xuống cấp. Sau 3 năm triển khai đề án, UBND tỉnh đã hỗ trợ trên 10 tỷ đồng để thực hiện việc trùng tu, tôn tạo lại các di tích, các huyện, thành phố đã cân đối ngân sách đối ứng kinh phí và huy động các tầng lớp nhân dân đóng góp với số tiền hơn 20 tỷ đồng.

Đưa chúng tôi thăm đình Hiền Lộc, ông Huỳnh Xứng (75 tuổi, thôn Hiền Lộc, Bình Lãnh, Thăng Bình) cho biết nhân dân trong thôn rất xúc động khi ngôi đình được phục dựng đẹp đẽ khang trang không khác gì đình cũ. “Bốn đời nhà tôi tự nguyện hương khói, chăm sóc đình Hiền Lộc nên bao nhiêu thăng trầm của ngôi đình tôi hiểu rõ hơn ai hết. Chiến tranh, sự bào mòn của mưa nắng đã khiến ngôi đình gần như mất đi vào năm 2003. Nhân dân vùng này đau xót vô cùng khi nơi thờ tự các bậc tiền hiền khai làng lập ấp bị sụp đổ… Nay đình đã được phục dựng đẹp đẽ, xứng tầm rồi. Mà lạ lắm từ ngày phục dựng lại đình mới, cây bàng đã mục rỗng thân ở đình bỗng dưng xanh tốt lại. Mùng 10 tháng 2 âm lịch vừa qua, sau khi đình phục dựng xong, chính quyền xã và bà con nhân dân đã làm lễ nghinh thần, rước sắc ở đình mới”… – ông Xứng kể.

Kinh phí cho việc trùng tu đình Hiền Lộc ngoài nguồn ngân sách tỉnh phân bổ 600 triệu đồng, UBND huyện Thăng Bình đầu tư hơn 800 triệu đồng, khởi công trùng tu từ tháng 3.2012, đến tháng 8.2012 thì hoàn thành. Các di tích Nghĩa trũng Tiên Phú Tây, đình Hiền Lộc là vài điển hình trong danh mục nhiều di tích cấp tỉnh vừa được tu bổ lại trong thời gian qua theo đề án “Tu bổ cấp thiết di tích cấp tỉnh trên địa bàn tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2011-2020”.

Không làm biến dạng di tích

Nhờ cơ chế hỗ trợ của đề án, hàng chục di tích đổ nát, hư hỏng nặng đã “sống” lại khang trang, đẹp đẽ nhưng vẫn đảm bảo giữ nguyên diện mạo vốn có. Theo ông Phan Văn Cẩm – Giám đốc Trung tâm Quản lý bảo tồn di tích tỉnh, quy trình thực hiện công tác trùng tu đã được tiến hành chặt chẽ, khoa học. “Sau khi nhận kinh phí hỗ trợ của tỉnh, các địa phương tiến hành lập và trình dự án cùng tất cả hồ sơ thiết kế lên Sở VH-TT&DL và Trung tâm Quản lý bảo tồn di tích tỉnh. Nếu có chi tiết nào không phù hợp chúng tôi yêu cầu chỉnh sửa. UBND các huyện, thành phố chỉ có thể ra quyết định phê duyệt dự án khi có văn bản thỏa thuận của Sở VH-TT&DL để thống nhất phương pháp trùng tu, tôn tạo phù hợp nhất. Ngoài ra, trung tâm cũng cử đoàn xuống kiểm tra trong quá trình thực hiện và sau khi hoàn thành dự án”. Do vậy, trong quá trình thực hiện đề án chưa xảy ra trường hợp nào trùng tu làm biến dạng hay “méo mó” di tích” – ông Cẩm nói.

Việc triển khai đề án cũng đã giải cứu nhiều di tích thuộc sở hữu cá nhân khỏi nguy cơ xuống cấp khi chủ sở hữu không có tiền sửa chữa, tôn tạo. Nhà cổ Nguyễn Huỳnh Anh nép mình trên lưng chừng sườn đồi ở thôn 4 (xã Tiên Cảnh, Tiên Phước) được dẫn vào bằng một ngõ đá nhỏ xinh xắn. Chủ nhân ngôi nhà là ông Nguyễn Đình Hoan (52 tuổi) cảm thấy hạnh phúc và mãn nguyện kể từ ngày ngôi cổ nhà của cha ông để lại được tu sửa. “Trước kia, nhà bị xuống cấp, cha tôi (ông Nguyễn Huỳnh Anh) đã cho thay 2 tầng mái thành 1 tầng mái và thay vách nhà đất bằng đá mặt ngoài tô vôi, xi măng… Qua thời gian, nhiều chi tiết trong ngôi nhà bị hư hỏng, tôi không tìm đâu ra kinh phí để sửa chữa. May mắn là từ tháng 12.2012 đến tháng 3.2013, Nhà nước quan tâm tu sửa, thay mới rui, đòn tay, 2 kèo sau, 3 cột và một số hoa văn bị hư hỏng bằng gỗ mít giống như nguyên bản của ngôi nhà” – ông Hoan cho biết.

Không chỉ riêng các di tích ở Tiên Phước hay Thăng Bình mà nhiều di tích ở các huyện, thành phố khác cũng được tôn tạo, phục dựng xứng đáng với tầm vóc, ý nghĩa của mỗi di tích. Phần mộ các nghĩa sĩ Lương Đình Thự, Trần Thu, Trịnh Uyên, Nguyễn Thược (từng tham gia Việt Nam Quang Phục Hội), trước là mộ đất nằm tản mát ở những nơi heo hút thì nay UBND TP.Tam Kỳ đã đưa về Khu lăng mộ các sĩ phu yêu nước an táng. Hay ngôi nhà tiến sĩ Trần Văn Dư (Phú Ninh), lăng mộ Bà Đoàn Quý Phi, Mạc Thị Giai (Duy Xuyên) và một loạt đình làng xây dựng từ đời nhà Nguyễn như đình Ái Nghĩa, đình Phiếm Ái, đình Không Chái (Đại Lộc)… cũng đã trùng tu xong.

DOÃN HOÀNG – ĐOÀN ĐẠO

http://baoquangnam.com.vn/van-hoa-van-nghe/van-hoa/201306/no-luc-cuu-nguy-di-tich-310497/