Tháng 5-Phường vải vang câu ví THỨ TƯ,


Tháng 5-Phường vải vang câu ví

THỨ TƯ, 22 THÁNG 5 2013 08:54
EmailInPDF.
Con đường vào nhà cụ Nguyễn Thị Sơn, nghệ nhân hát ví phường vải xã Xuân Hoà, huyện Nam Đàn (Nghệ An) vào một ngày tháng 5 thơm nồng mùi rơm rạ. Cứ mỗi dịp lễ hội hay dịp kỷ niệm sinh nhật Bác, Câu lạc bộ Hát ví phường vải của cụ Sơn lại cùng ngồi quay xa kéo vải hát thâu đêm. Cụ Sơn vui vẻ nói: “Từ đêm ngày 5/5 đã  hát rồi, hát hết ngày 20/5. Đây là món quà Câu lạc bộ Hát ví phường vải Xuân Hoà kính dâng lên Bác nhân Kỷ niệm sinh nhật Người”.
Chúng tôi tìm về nhà cụ Nguyễn Thị Sơn (92 tuổi)- nghệ nhân hát ví Phường vải Câu lạc bộ xã Xuân Hoà. Từ ngoài cổng, tôi đã nghe: “Ơ chớ hỏi em hỏi cả bạn hiền/Bác Hồ về lại Kim Liên mấy lần..”; “ Ơ chớ năm bảy, sáu mốt Bác về/Năm mươi năm ấy xa quê hương nhà”.. .  6 cụ sum vầy đối đáp hát ví phường vải trông thật ấm cúng. Cụ ít tuổi nhất cũng ngoài 65. Cụ Sơn vui vẻ khoe: “Mấy đêm nay chị em ngồi hát đến 1, 2 giờ sáng mới chia tay nhau, hát cho đến hết ngày 20/5 mới hết hội. Đây là món quà chị em chúng tôi dâng lên Bác nhân Kỷ niệm sinh nhật Người”.
Ngồi trong sân nhà cụ Sơn nhâm nhi bát nước chè xanh, hướng mặt ra phía trước thưởng ngoạn những ao sen thơm ngát, gió hè lao xao lùa qua những khóm tre, những nương lúa đang vào mùa gặt cứ rung rinh trong gió, lại được nghe những làn điệu ví phường vải mượt mà, lắng đọng, thật là thú vị biết bao! Trong 6 nghệ nhân: cụ Sơn, cụ Liên, cụ Mão, cụ Tình, cụ Dương thì cụ Sơn là “cây cổ thụ” hát ví phường vải của Xuân Hoà. Năm nay cụ Sơn đã bước sang tuổi 92 nhưng cụ có một tài năng trời phú về giọng hát ví. Mỗi khi cụ cất giọng ngân nga khiến người nghe cảm thấy nao nao nhớ lại một thời xa xưa với những kỷ niệm về những đêm hội làng, những câu hát bên bờ sông Đào, ao Sen hay giữa sân đình vằng vặc ánh trăng rằm: “Ơ anh đứng bên ni sông ngóng sang bên tê cầu, anh nghe tin em kết ngãi trần châu ai rồi/ Ơ em đứng bên ni sông ngóng sang bên tê hồ,  trăm năm thiếp có bỏ chàng mô/Chàng đừng sầu riêng trong dạ mà thiếp héo hon trong lòng/Ơ anh đến thì mời anh vô nhà/ Đứng chi ngoài ngõ mà sương sa lạnh lùng/ Vô nhà anh cũng muốn vô/ Sợ lòng thầy mẹ có đặm đà chi không…  Giai điệu hát ví qua giọng ngân của cụ Sơn nghe thật sâu lắng. Giọng của cụ cất lên nghe lung linh một màu âm đẹp, trong văn vắt, đầy truyền cảm và trong trẻo, ấm áp.
Sinh ra trên mảnh đất Xuân Hoà, khi mới lên 10 tuổi, cô bé Sơn ngày nào đã mê hát ví phường vải nên cứ vào dịp ở làng Sen (quê Bác) có hát ví là cô nài nỉ mẹ cho đi theo mấy bác nghe hát. Sẵn có năng khiếu trời phú nên chỉ một thời gian ngắn theo đuổi học hát, cô bé Sơn đã lĩnh hội được rất nhiều những bí quyết hát ví phường vải. Một lần theo mẹ đi chợ Sa Nam, cô được nghe các cụ, các bác thi hát ví phường vải tại Trung tâm Văn hoá huyện Nam Đàn, dịp đó đúng vào ngày sinh nhật Bác Hồ. Sau lần ấy, cụ Sơn khăn gói đi học hát ví để rồi câu hát ví theo cụ đến tận giờ. Cụ Sơn kể, Khi cụ còn là cán bộ phụ nữ, cụ đi biểu diễn ở nhiều tỉnh phía Bắc và các tỉnh duyên hải miền Trung. Về hưu, cụ vẫn tham gia biểu diễn tại địa phương và còn dạy hát ví phường vải cho lớp trẻ.
Cụ Sơn kể, từ ngày có thêm 5 cụ: Liên, Mão, Sơn, Dương, Tình được phong là nghệ nhân, cụ cảm thấy rất phấn khởi nên sức khoẻ tốt lên, cụ hát nhiều không biết mệt. Mỗi một tuần, các cụ lại tổ chức hát một lần vào tối thứ 7, hôm thì bên ao sen, hôm ở sông Đào. Những canh hát luôn thu hút nhiều con trẻ tham gia. 
Cụ Sơn cho biết, hát ví thường có những từ điệu như “ơ, chứ, thì, rằng, mà”… xen kẽ giữa các nhịp, các tiết của lời bài thơ, lúc mở rộng, lúc kéo dài, lúc lơ lửng. Bởi thế, lớp trẻ ngày nay muốn hát phường vải thì trước tiên phải yêu lời hát, mê hát thì mới theo câu hát suốt cuộc đời được.
Bây giờ, mặc dù tuổi của cụ Sơn, Cụ Liên, cụ Mão… đã cao nhưng tình yêu câu ví phường vải trong các cụ vẫn cháy bỏng như ngày nào. Lúc tiễn tôi ra ra về, cụ Sơn thổ lộ tâm tư, một ngày đó chúng tôi ra đi, mong rằng những câu hát phường vải vẫn mãi trường tồn với muôn đời. Sẽ có lớp người khác thay chúng tôi hát tiếp lời ca, níu giữ nguồn gốc để mỗi tháng 5 về, câu ví phường vải lại được ngân lên mừng ngày sinh nhật Bác.

Vân Anh

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s