Bảo tàng Cội nguồn – Mô hình Câu lạc bộ Đờn ca tài tử ở Phú Quốc


Bảo tàng Cội nguồn – Mô hình Câu lạc bộ Đờn ca tài tử ở Phú Quốc

PDF.InEmail

Thứ sáu, 16 Tháng 12 2011 08:55

Hơn 100 năm trước, từ cội nguồn nhạc lễ, nhạc cung đình Huế và văn học dân gian đã sinh ra nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ. Gia sản dòng nhạc tài tử Nam Bộ ngày càng đồ sộ, phong phú biểu đạt được tâm lý, tình cảm và đời sống của dân cư đồng bằng sông Cửu Long. Loại hình âm nhạc này thường trình diễn ở những gia đình yêu thích Đờn ca tài tử, đám cưới, đám giỗ, sinh nhật, lễ hội các đình thần, sau khi thu hoạch mùa vụ … Nhìn chung, Đờn ca tài tử có thể trình diễn bất cứ ở đâu và bất kỳ thời điểm nào. Những người tham gia Đờn ca tài tử phần nhiều là bạn bè, chòm xóm với nhau, họ tập trung lại để cùng chia sẻ thú vui tao nhã nên thường không câu nệ về địa điểm hay trang phục. 
Từ lâu, Đờn ca tài tử đã là món ăn tinh thần không thể thiếu của người dân Nam Bộ nói chung và Phú Quốc nói riêng. Sau những giờ làm việc vất vả, những người yêu thích bộ môn này họp nhau lại để thưởng thức những bài, bản, điệu, lý… thấm đậm tình yêu quê hương đất nước, tình yêu con người… Nghệ nhân, nghệ sĩ, tài tử cũng chính là những người mà trên tay, trên áo còn bám bụi đất. Tuy nhiên, do sinh hoạt thưa kỳ và lại gói gọn giữa các thành viên với nhau, mỗi người lại có một hoàn cảnh nên sinh hoạt còn đơn điệu và có người còn cho rằng chỉ đến cho vui, chứ không thể học hỏi được gì thêm, bởi không có ai hướng dẫn. Vài năm trở lại đây, công chúng yêu mến Đờn ca tài tử Phú Quốc ngày càng nhiều hơn, nói cách khác là họ biết thưởng thức Đờn ca tài tử. Nhiều giọng ca hay, tay đàn giỏi được phát hiện và chăm bồi.
Tuy nhiên, sàng lọc để chọn ra một mô hình đờn ca tài tử chuyên nghiệp cho huyện thì không dễ. Với họ, Đờn ca tài tử vẫn chỉ là một loại hình giải trí, chơi theo kiểu hợp tan. Trong khi đó, chuyện đầu tư, đãi ngộ làm sao để xây dựng được một đội ngũ chuyên nghiệp kế thừa thì vẫn còn khó khăn. Hiện nay, ở Phú Quốc một vài nhóm vẫn chơi theo kiểu cây nhà lá vườn, có gì chơi nấy. Huyện đảo cũng đã có một số câu lạc bộ được hình thành nhưng nhiều người không muốn vào câu lạc bộ vì ngại đóng phí sinh hoạt. Việc đầu tư phát triển loại hình này vẫn chưa được chú trọng về nguồn nhân lực, chỉ đầu tư về trang thiết bị, âm thanh thì chưa đủ. 
Tiếp đó là việc sưu tầm bài bản cổ, sáng tác bài mới và luyện tập nhuần nhuyễn chưa được thực hiện tốt. Số nghệ nhân chơi được bốn cây đờn của đờn ca tài tử là tranh – cò – kìm – ghi ta còn hạn chế. Hệ thống 20 bản tổ gồm: 3 bản Nam (Nam ai, Nam xuân, Đảo ngũ cung); 6 bản Bắc (Tây thi, Xuân tình, Lưu thủy, Phú lục, Cổ bản, Bình bán chấn); 4 bản oán (Phụng cầu, Phụng hoàng, Giang nam, Tứ đại); 7 bản lớn (Ngũ đối thượng, Ngũ đối hạ, Long đăng, Long ngâm, Vạn giá, Tiểu khúc, Xàng xê) chưa được phổ biến rộng rãi đến anh chị em nghệ nhân, tài tử của địa phương.
Nhằm tiếp tục khẳng định sự tồn tại và phát triển ngày càng sâu rộng của loại hình Đờn ca tài tử Nam Bộ, từng bước tạo nên sự thống nhất về cơ sở lý luận và thực tiễn, bảo tồn và phát huy Đờn ca tài tử thành một loại hình văn hóa độc đáo phục vụ khách du lịch và cộng đồng trên đảo Phú Quốc. Bảo tàng Cội Nguồn đã gặp gỡ anh chị em nghệ nhân, nghệ sĩ, tài tử đờn ca tài tử của địa phương bàn bạc và thống nhất việc thành lập Câu lạc bộ Đờn ca tài tử mang tên Cội nguồn để tổ chức thử nghiệm mô hình hoạt động này tại địa phương. Đây cũng là cơ sở để các nghệ nhân, tài tử đờn ca tài tử đang sinh hoạt ở các xã, thị trấn có dịp gặp gỡ, giao lưu, trao đổi kinh nghiệm lẫn nhau, góp phần duy trì và phát triển loại hình nghệ thuật mang tính đặc trưng của Nam Bộ.

Dan-ca-tai-tu

Ra mắt Câu lạc bộ Đờn ca tài tử Cội nguồn
Sau thời gian chuẩn bị về nhân sự và điều kiện hoạt động, được sự hỗ trợ của Phòng Văn hóa và Thông tin huyện Phú Quốc, ngày 29/11/2010 Bảo tàng  Cội nguồn đã trang trọng tổ chức Lễ ra mắt “Câu lạc bộ đờn ca tài tử Cội Nguồn”. Dưới sự bảo trợ của Bảo tàng Cội nguồn Phú Quốc, Câu lạc bộ trở thành cầu nối cho hoạt động nghệ thuật đờn ca tài tử của huyện nhà. 
Sau một năm hoạt động, Câu lạc bộ đã phát huy, duy trì mỗi tháng sinh hoạt từ 2-3 lần vào thứ hai hàng tuần và khởi điểm từ Câu lạc bộ đờn ca tài tử Cội Nguồn, phong trào đàn ca tài tử của huyện Phú Quốc đã dần khởi sắc, một số câu lạc bộ mới được hình thành như Câu lạc bộ Đờn ca tài tử xã Gành Dầu, Câu lạc bộ Đờn ca tài tử xã Hàm Ninh, Câu lạc bộ Đờn ca tài tử Trung tâm Văn hóa huyện…và trong kế hoạch thực hiện tổng điều tra, xây dựng hồ sơ nghệ thuật Đờn ca tài tử trình UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể Thế giới, Viện Âm nhạc Việt Nam đã tổ chức khảo sát, ghi hình, thu âm và khen thưởng các cá nhân đã có thành tích trong việc sưu tầm, bảo tồn loại hình Đờn ca tài tử trên huyện đảo Phú Quốc.
Hy vọng trong thời gian tới, Câu lạc bộ Đờn ca tài tử Cội Nguồn sẽ phát huy hơn nữa khả năng của mình, duy trì tập luyện và tổ chức các chương trình hay, hấp dẫn tạo ra một sản phẩm văn hóa phục vụ du khách và cộng đồng, nhằm giới thiệu đến công chúng và giới trẻ hiểu thêm về nét sinh hoạt văn hóa truyền thống của đảo Phú Quốc.
Huỳnh  Phước Huệ
Ủy viên BCH Hội DSVH Việt Nam
Giám đốc  Bảo tàng Cội nguồn Phú Quốc

One thought on “Bảo tàng Cội nguồn – Mô hình Câu lạc bộ Đờn ca tài tử ở Phú Quốc

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s