LƯU NGUYỄN – TUYẾT LOAN : Đờn ca tài tử Nam Bộ trở thành Di sản thế giới


Đờn ca tài tử Nam Bộ trở thành Di sản thế giới
 
Thứ năm, 05/12/2013 – 10:08 PM (GMT+7)
[+] Cỡ chữ: Mặc định    
 
 
Đờn ca tài tử Nam Bộ trở thành Di sản thế giới
 
 
 
 

NDĐT – Nghệ thuật đờn ca tài tử Nam Bộ của Việt Nam đã trở thành Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Tin vui này được công bố lúc 12h47 (tức 15h47 giờ Việt Nam) tại thành phố Baku, Azerbaijan, nơi diễn ra Phiên họp Ủy ban liên chính phủ về bảo vệ di sản văn hoá phi vật thể lần thứ 8 của UNESCO.

 

Phiên họp lần thứ 8 của UNESCO về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể diễn ra tại Baku từ ngày 2 đến 7-12, với sự tham dự của 780 đại biểu đến từ 116 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Tại phiên họp này, UNESCO đã xem xét và công nhận 11 di sản văn hóa phi vật thể mới của thế giới, trong đó có đờn ca tài tử của Việt Nam.

11 di sản văn hóa phi vật thể của thế giới được công nhận lần này bao gồm: kỹ năng dựng lều truyền thống của Mông Cổ, kỹ năng bện thừng làm mới cây cầu treo bằng dây thừng độc đáo Q’eswachaka ở Peru, nghệ thuật làm món kim chi của Hàn Quốc, nghệ thuật trình diễn Colindat – một loại hình trình diễn vào dịp Giáng sinh của những người đàn ông vùng giáp ranh Romania và Moldova; lễ Xooy của cộng đồng người Ser ở Senegal; nghệ thuật trình diên nhạc Terchova truyền thống của Slovakia, lễ hội Holy Forty Martyrs của Macedonia; văn hóa cà phê truyền thống của Thổ Nhĩ Kỳ, lễ hội San Pedro ở thị trấn Guarenas và Guatire, và nghệ thuật đờn ca tài tử của Việt Nam.

Đăng ký vào danh sách đề cử di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại, đờn ca tài tử Nam Bộ đã đáp ứng được các tiêu chí: Được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua giáo dục chính thức và không chính thức tại khắp 21 tỉnh phía Nam; liên tục được tái tạo thông qua trao đổi văn hóa với các dân tộc khác nhau, thể hiện sự hoà hợp và tôn trọng lẫn nhau giữa các dân tộc…

Là đơn vị xây dựng hồ sơ cho đờn ca tài tử Nam Bộ, Viện âm nhạc Việt Nam đã tổ chức kiểm kê từ năm 2010, có sự tham gia, đóng góp của cộng đồng cùng các chuyên gia, nghệ sĩ đờn ca tài tử phía nam. Năm 2012, đờn ca tài tử trở thành di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Hình thành, phát triển từ cuối thế kỷ 19, đờn ca tài tử được bắt nguồn từ nhạc lễ, nhã nhạc cung đình Huế và văn học dân gian. Quá trình lan truyền các yếu tố hình thành từ miền trung vào phía nam, dòng chảy của môn nghệ thuật này đã được bồi đắp thêm những vốn liếng văn hóa, âm nhạc cổ truyền, văn học dân gian của các địa phương, đặc biệt là âm nhạc truyền thống Quảng Nam, Quảng Ngãi, nên càng thêm phong phú.

Trở thành môn nghệ thuật dân gian đặc trưng của Nam Bộ, đờn ca tài tử được sử dụng phổ biến trong đời sống sinh hoạt, lao động, văn hóa văn nghệ của đồng bào. Đờn ca tài tử xuất hiện phổ biến trong sinh hoạt gia đình, đám cưới, đám giỗ, sinh nhật, các lễ hội và các cuộc tụ họp bạn bè, những thời điểm nông nhàn sau khi thu hoạch mùa vụ. Các nhạc công sử dụng đàn kìm, đàn cò, đàn tranh, đàn bầu, đàn tỳ bà, sáo, song lan, sau này có thêm đàn guitar phím lõm, diễn tấu và đệm cho người hát với hệ thống bài bản, giai điệu rất phong phú, giàu cung bậc tình cảm, nhiều kỹ thuật phức tạp, điêu luyện.

Lan tỏa rộng rãi, phổ biến trong đời sống người dân Nam bộ, hoàn cảnh, điều kiện tồn tại, phát triển của đờn ca tài tử có phần lạc quan hơn so với với một số di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại của Việt Nam đã được công nhận như quan họ ở Bắc Ninh – Bắc Giang, hay một số di sản đang trên lộ trình làm hồ sơ như ví dặm ở Nghệ An – Hà Tĩnh, hát then ở một số tỉnh miền núi phía bắc… Trong quá trình làm hồ sơ, các nhà nghiên cứu cũng nhận được sử hưởng ứng tích cực từ các chuyên gia và sự cam kết bảo vệ của cộng đồng.

Sau khi đờn ca tài tử được vinh danh, Việt Nam sẽ thực hiện các biện pháp bảo vệ, phát huy giá trị di sản bằng việc hỗ trợ truyền dạy trong cộng đồng, phát triển đào tạo chính quy. Việc được công nhận ở tầm quốc tế tạo thêm điều kiện cho môn nghệ thuật này được giới thiệu rộng rãi hơn trong cả nước, đồng thời cũng đòi hỏi có thêm nhiều hoạt động, hình thức đa dạng để lưu trữ, xuất bản, nghiên cứu, ứng dụng… đờn ca tài tử trong đời sống.

 

 

 
LƯU NGUYỄN – TUYẾT LOAN

 

 
 
 
 

THIÊN HƯƠNG : Đờn ca tài tử Nam bộ được công nhận di sản văn hóa phi vật thể


 

HÀ HƯƠNG : Đờn ca tài tử được vinh danh di sản thế giới


Đờn ca tài tử được vinh danh di sản thế giới

05/12/2013 22:13 (GMT + 7)
TTO – Đờn ca tài tử Nam Bộ của Việt Nam vừa được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Trình diễn đờn ca tài tử tại Ngày hội sân khấu VN 2011 ở Nhà hát Quân Đội, TP.HCM – Ảnh tư liệu

Thông tin được thông báo sau phiên họp của Ủy ban Liên chính phủ về bảo vệ văn hóa phi vật thể lần thứ 8 diễn ra tại Bake (Azerbaijan) ngày 5-12.

Người phát ngôn Bộ VHTT&DL Phan Đình Tân cho biết như trên vào tối 5-12.

So với các di sản văn hóa phi vật thể đã được công nhận của Việt Nam, đờn ca tài tử là loại hình có tuổi đời “trẻ” nhất, mới chỉ xuất hiện hơn 100 năm trước. Tuy nhiên, đờn ca tài tử lại có sức sống mạnh mẽ trong đời sống người dân Nam Bộ, được trao truyền một cách tự nguyện qua nhiều thế hệ.

Đờn ca tài tử có nguồn gốc từ Nhã nhạc cung đình Huế và văn học dân gian. Đây là loại hình nghệ thuật vừa đàn vừa ca mà những nghệ sĩ trình diễn lại chính là người bình dân nông thôn Nam Bộ.

Ban nhạc gồm có bốn loại: đàn kìm, đàn cò, đàn tranh và đàn bầu (gọi là tứ tuyệt).

Tuy nhiên, sau này, biên chế ban nhạc có sự thay đổi và có thể thêm các loại nhạc cụ khác như guitar phím lõm hay thậm chí là violon.

Theo nhà nghiên cứu âm nhạc Bùi Trọng Hiền (Viện văn hóa nghệ thuật Việt Nam), sau vinh danh, việc bảo tồn Đờn ca tài tử khá dễ dàng bởi lượng người thực hành và lượng khán giả của loại hình này rất lớn.

“Cứ để đờn ca tài tử phát triển tự nhiên như nó vốn có là cách bảo tồn hiệu quả nhất”, ông Hiền nói.

HÀ HƯƠNG

http://tuoitre.vn/Van-hoa-Giai-tri/583865/don-ca-tai-tu-duoc-vinh-danh-di-san-the-gioi.html

PHẠM MỸ : Đờn ca tài tử trở thành Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại


 

Đờn ca tài tử trở thành Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại

Thứ Năm, 05/12/2013 16:00 | In trang nàyIn bài viết

(Thethaovanhoa.vn)- Cách đây ít phút, vào hồi 12 giờ 47 phút giờ địa phương (15 giờ 47 phút giờ Việt Nam), Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ của Việt Nam đã chính thức được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại tại Phiên họp Uỷ ban liên chính phủ về bảo vệ di sản văn hoá phi vật thể lần thứ 8 của UNESCO diễn ra tại thành phố Baku, nước Cộng hoà Azerbaijan.

Đờn ca tài tử Nam bộ là một dòng nhạc dân tộc của Việt Nam đã hình thành và phát triển từ cuối thế kỉ 19, bắt nguồn từ nhạc lễ, Nhã nhạc cung đình Huế và văn học dân gian, là loại hình nghệ thuật dân gian đặc trưng của vùng Nam Bộ. 

Đờn ca tài tử là nghệ thuật của đàn và ca, do thanh niên nam nữ nông thôn Nam Bộ hát ca sau những giờ lao động. Đờn ca tài tử xuất hiện hơn 100 năm trước, là loại hình diễn tấu có ban nhạc gồm các loại là đàn kìm, đàn cò, đàn tranh và đàn bầu (gọi là tứ tuyệt), sau này, có cách tân bằng cách thay thế độc huyền cầm bằng cây guitar phím lõm. Những người tham gia đờn ca tài tử phần nhiều là bạn bè, chòm xóm với nhau. Họ tập trung lại để cùng chia sẻ thú vui tao nhã nên thường không câu nệ về trang phục. 

 

 

Đờn ca tài tử được trình diễn rộng rãi tại các tỉnh phía Nam. Ảnh: TTXVN

Theo thông tin từ Cục Di sản văn hóa, nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ đã đáp ứng được các tiêu chí để đăng ký vào vào Danh sách di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại như: Được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua giáo dục chính thức và không chính thức tại khắp 21 tỉnh phía Nam, Đờn ca tài tử liên tục được tái tạo thông qua trao đổi văn hóa với các dân tộc khác nhau, thể hiện sự hoà hợp và tôn trọng lẫn nhau giữa các dân tộc.

Việc ghi danh Đờn ca tài tử Nam Bộ vào Danh sách Đại diện có thể thúc đẩy việc trao đổi giữa các cộng đồng, nghệ sĩ và các nhà nghiên cứu; nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của di sản văn hóa phi vật trong phạm vi địa phương, quốc gia và quốc tế.

Đồng thời, sau lễ vinh danh, UNESCO hi vọng, Việt Nam sẽ có các biện pháp bảo vệ nhằm mục đích hỗ trợ cộng đồng trong việc trao truyền và phương pháp giảng dạy truyền miệng cũng như trong chương trình giáo dục chính thức. Những hình thức này sẽ được thực hiện với sự tham gia tích cực của các học viên, các chuyên gia, các tổ chức chuyên ngành và với sự hỗ trợ tích cực của Nhà nước.

Hồ sơ đề cử được xây dựng với sự tham gia của các thành viên cộng đồng, chính quyền địa phương, các tổ chức chuyên ngành và các chuyên gia, các thành viên cộng đồng tự nguyện đề cử và cùng cam kết bảo vệ.

Di sản Đờn ca tài tử đã được Viện Âm nhạc Việt Nam kiểm kê từ năm 2010 với sự tham gia và đóng góp của cộng đồng; năm 2012 được Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch quyết định đưa vào Danh mục di sản văn hoá phi vật thể quốc gia.

Phạm Mỹ