DU TỬ LÊ : Bạch Yến, Từ Frank Sinatra tới Trần Quang Hải


Bạch Yến, Từ Frank Sinatra tới Trần Quang Hải.

(04/23/2014 01:41 PM) (Xem: 51)
Tác giả : Du Tử Lê

 

(Tiếp theo kỳ trước) 

Theo tác giả Yên Huỳnh thì danh ca Bạch Yến không chỉ là nghệ sĩ Việt Nam đầu tiên, được chào đón tại kinh đô điện ảnh Hollywood bởi những tên tuổi lừng danh Hòa Kỳ thập niên 1960s, được mời đóng phim với tài tử John Wayne mà, cùng thời gian ấy, chị cũng là nghệ sĩ Việt Nam đầu tiên, được danh ca kiêm tài tử Frank Sinatra săn đón tại kinh đô giải trí Las Vegas nữa.

 

 

Nhạc sĩ Trần Quang Hải và Bạch Yến

Ghi nhận về trường hợp Bạch Yến được tên tuổi lớn Frank Sinatra mời chào, tác giả Yên Huỳnh cho biết, câu chuyện xẩy ra khi ông bầu Jimmy Durante mời Bạch Yến trình diễn ở thành phố Las Vegas. Để tạo cho mình một hình ảnh riêng và, gián tiếp giới thiệu với thế giới nền văn hóa Việt Nam, qua chiếc áo dài độc đáo, Bạch Yến đã mặc áo dài khi xuất hiện ở địa điểm giải trí, thiêu thân nổi tiếng nhất hành tinh này. Vì cùng trình diễn tại một khu vực, nên khi Bạch Yến tình cờ đi ngang phòng riêng của Frank Sinatra, ông hoàng sân khấu, có đôi mắt xanh dương trông thấy Bạch Yến, bèn nhờ Jimmy Durante giới thiệu Bạch Yến với Frank để làm quen và, mời nhan sắc, tài hoa Việt dùng bữa tối với ông ta.

Sự việc nêu trên, được tác giả Yên Huỳnh ghi lại như sau:

“…Mặc dù cảm thấy rất vinh hạnh, nhưng lòng kiêu hãnh của một cô gái Việt nổi lên, chị đã phớt lờ. Ông bầu gặp chị, hỏi lý do, Bạch Yến đáp là từ trước đến nay, chị đi đâu cũng có mẹ theo kèm, không dám đi một mình. Lập tức, Frank Sinatra không chỉ mời cả hai mẹ con đi ăn, mà còn mời đi nghe ông hát…” (3)

Đề cập tới giai đoạn Bạch Yến cất tiếng hát chinh phục khán giả và nhiều tên tuổi nghệ sĩ lớn của thế giới ca nhạc, điện ảnh Hoa Kỳ, bài viết của tác giả Nguyễn Hằng, báo Dân Trí, có nhiều dữ kiện cụ thể hơn. Nhất là những chi tiết liên quan tới người đàn ông, đã trở thành người bạn đời của chị:

“…Năm 1965, kết thúc khóa học tại Pháp, danh ca Bạch Yến được mời qua Mỹ tham gia chương trình truyền hình The Ed Sullivan show – chương trình ăn khách nhất của Mỹ vào thời ấy. Và bà cũng trở thành người Việt Nam đầu tiên và duy nhất xuất hiện trong chương trình này, biểu diễn cùng nhiều danh ca, ban nhạc nổi tiếng như Beatles, Bob Hope,Bing Crosby, Pat Boone, Rolling Stones… Hợp đồng của Bạch Yến với chương trình Ed Sullivan chỉ kéo dài trong vòng 12 ngày, song nhiều hoạt động khác đã níu chân cô ca sĩ ở lại Mỹ đến 12 năm (1965-1978).

“Sang Mỹ một thời gian, Bạch Yến mất liên lạc với mẹ ở Việt Nam. (4) Sau nhiều lần tìm kiếm mẹ không được, Bạch Yến cảm thấy rất buồn với cuộc sống lưu lạc trên đất Mỹ. Bà thường đi du lịch cho khuây khỏa. Năm 1978, trong lần sang Paris nghỉ Bạch Yến có đến xem chương trình Đại nhạc hội Pháp.

“Lần ấy, tôi muốn tìm gặp một số bạn bè Việt Nam cũ đang sống tại Paris nên cố tình mặc tà áo dài truyền thống, trang điểm thật đẹp, đứng ngay lối cửa đi vào rạp hát để gây sự chú ý. Bỗng nhiên tôi thấy một người đàn ông dắt theo một bé gái nhỏ đi rất nhanh về phía mình rồi chào và ôm hôn hai má. Tôi hết sức ngạc nhiên hỏi: ‘Anh có biết tôi là ai không?’, người đó trả lời: ‘Là ca sĩ Bạch Yến chứ ai!’, Bạch Yến bồi hồi nhớ lại. Bà nói may mà người đó nói đúng tên chứ không thì bà sẽ ngó lơ, không tiếp chuyện. Còn về phía Bạch Yến, nhìn khuôn mặt người đó bà đã nhận ra con trai của cụ Trần Văn Khê, nhạc sĩ Trần Quang Hải. 

“Sở dĩ bà nhận ra Trần Quang Hải là vì trong những ngày đầu cùng mẹ đặt chân tới Pháp học cách hát của Tây phương, tình cờ có gặp Giáo sư Trần Văn Khê. Lần đó Giáo sư Trần Văn Khê chỉ tay về phía một thư sinh gầy gò giới thiệu: ‘Kia là con trai tôi!’. Thời điểm ấy, Trần Quang Hải mới chỉ là cậu thiếu niên 17 tuổi còn Bạch Yến đã là một danh ca nổi tiếng. Khoảng cách giữa họ quá xa và Bạch Yến không có ấn tượng gì về cậu thư sinh ốm nheo nhắt ấy…

“Bạch Yến cho rằng cuộc tái ngộ tại Paris là ‘duyên tiền định’, sau gần 20 năm ‘người bạn cũ’ đầu tiên Bạch Yến tìm thấy lại là Trần Quang Hải. Người đàn ông đứng trước mặt bà không còn vẻ non nớt, trái lại toát lên sự tự tin, hoạt bát và đầy vững chãi. Trần Quang Hải lúc này đã ly dị vợ, sống cùng con gái 5 tuổi còn Bạch Yến ở cái tuổi 36 đang đứng trên đỉnh vinh quang của nghề hát, có nhiều người đàn ông ngưỡng mộ nhưng…vẫn cô đơn.

“Bạch Yến thổ lộ cho đến giờ bà vẫn nhớ như in lần gặp gỡ định mệnh tại Paris năm 1978. Sau lần gặp gỡ đó, hai người có cuộc hẹn ăn cơm vì Bạch Yến muốn nhờ Trần Quang Hải dịch giúp vài câu để bà có thể giao lưu với khán giả Pháp trong đêm Đại nhạc hội sắp tới mà bà được mời biểu diễn. Chính cuộc hẹn này đã khiến bà để ý tới người nhạc sĩ không mấy tiếng tăm nhưng kiến thức sâu rộng về âm nhạc dân tộc cũng như khiếu hài hước.

“Cả hai đã cười rất nhiều trong cuộc hò hẹn đầu tiên và chưa đầy 24 giờ kể từ khi gặp lại, Bạch Yến đã nhận được…lời cầu hôn của Trần Quang Hải. Tưởng vị nhạc sĩ nói đùa, bà cũng gật đầu: ‘Ok!’ Chỉ đến khi ông tự đặt 400 thiếp mời và gửi hết tới bạn bè trong vòng một tuần mới khiến bà bất ngờ, vừa xúc động vừa buồn cười lại cảm thấy khó xử. 

“Tôi nghĩ cả hai đùa ghẹo nhau thôi, không ngờ ông ấy làm thật khiến tôi ‘đâm lao rồi phải theo lao’. Ngỏ lời cầu hôn sau 24 giờ và làm đám cưới sau…2 tuần, mọi chuyện thật đường đột”, Bạch Yến cười. Thời trẻ, bà được nhiều người đàn ông theo đuổi, người Việt cũng có mà người ngoại quốc cũng có nhưng đều không đi đến đâu. Nhiều ông chủ ngoại quốc giàu có chạy theo tán tỉnh nhưng bà từ chối vì chỉ thích lấy chồng Việt cùng chung nguồn cuội và tiếng nói. Một vài lần, bà cũng trao trái tim cho người Việt nhưng họ lại làm bà khổ. Bà khước từ vài lời cầu hôn vì sợ người đàn ông đến với mình bởi nhan sắc và ánh hào quang trên sân khấu.

“Chính vì trải qua vài lần lỡ dở trong chuyện tình cảm nên trước ứng xử vừa táo bạo vừa thành thật của vị nhạc sĩ nghèo và không mấy tiếng tăm này cũng khiến bà bối rối. Cuối cùng bà tặc lưỡi, sẽ ở lại cùng ông mấy tháng tại Paris sau đó sang Mỹ biểu diễn tiếp theo hợp đồng. Bà tự trấn an, một đám cưới chưa có giấy đăng ký kết hôn thì việc chia tay cũng dễ dàng!…” (5)

Du Tử Lê,

(Kỳ sau tiếp).

________

Chú thích:

(3) Bđd.

(4) Giải thích về sự thất lạc thân mẫu, bằng điện thư, danh ca Bạch Yến cho biết: Chị đi trình diễn 46 tiểu bang Hoa Kỳ và cả Nam, Trung Mỹ. Tháng 11 năm 1974, thân mẫu của chị về thăm quê nhà. “Đáng lẽ sau ba tháng mẹ tôi phải trở lại Mỹ nhưng vì lâu ngày mới gặp lại bạn và họ hàng vui quá nên xin gia hạn tới tháng Sáu thay vì chỉ ở tới tháng Ba 1975. Vì vậy Mẹ tôi kẹt lại VN 30/4/1975. Sau đó đất nước có thay đổi lớn, tôi rất buồn xứ Mỹ đã bỏ VN Cộng Hoà quá bất ngờ… Vì vậy Mẹ tôi bặt tin tới 10 năm sau, năm 1985 mới xin được phép chánh phủ XHCNVN cho Mẹ tôi đoàn tụ gia đình, lúc đó tôi đã lập gia đình với anh Trần Quang Hải ở Pháp…” 

(5) Nguyễn Hằng, “Mối tình kỳ lạ của danh ca Bạch Yến” (Bách khoa toàn thư mở- Wikipedia). 

 

 

TẤN ĐỨC – H.T.DŨNG : Đờn ca tài tử đã bắt rễ sâu vào đời sống


Đờn ca tài tử đã bắt rễ sâu vào đời sống

25/04/2014 06:35 (GMT + 7)
 
 
TT – Festival đờn ca tài tử (ĐCTT) quốc gia lần thứ nhất – Bạc Liêu 2014 đang diễn ra từ ngày 24 đến 29-4 tại TP Bạc Liêu.

Giáo sư Trần Văn Khê đến thăm khu lưu niệm nghệ thuật ĐCTT Nam bộ và nhạc sĩ Cao Văn Lầu – Ảnh: H.T.Vân

>> Nhiều hoạt động hút khách tại Festival đờn ca tài tử
>> Bạc Liêu lung linh chào đón Festival Đờn ca tài tử quốc gia
>> Đường dây nóng Fetival đờn ca tài tử có số PGĐ CA tỉnh

 

Xung quanh hoạt động này, bà Lê Thị Ái Nam – phó chủ tịch UBND tỉnh, trưởng ban tổ chức – cho biết: “UBND tỉnh đã cho phép thành lập Quỹ hỗ trợ bảo tồn và phát triển nghệ thuật ĐCTT Nam bộ tỉnh Bạc Liêu để hỗ trợ bảo tồn hoạt động ĐCTT, giúp đỡ những nghệ sĩ, nghệ nhân, soạn giả… có hoàn cảnh khó khăn và ra mắt quỹ này trong dịp festival. Song song đó, chúng tôi sẽ hỗ trợ ban đầu về thiết bị âm thanh, nhạc cụ cho các đội ĐCTT để họ có thể tổ chức sinh hoạt; định kỳ tổ chức các cuộc liên hoan ĐCTT, tạo sân chơi cho các nghệ nhân; phát động các cuộc thi sáng tác lời mới cho 20 bản tổ của ĐCTT… Đặc biệt, tỉnh đã giao Sở VH-TT&DL phối hợp Sở GD-ĐT xây dựng chương trình, kế hoạch, sớm đưa bộ môn nghệ thuật ĐCTT vào giảng dạy trong các trường phổ thông”.

 

Bà Lê Thị Ái Nam – Ảnh: H.T.Vân

* Theo bà, câu “nhứt Bạc Liêu, nhì Cần Đước” được lưu truyền một thời trong giới ĐCTT có liên quan gì đến những đóng góp của người dân Bạc Liêu trong quá trình hình thành và phát triển của bộ môn nghệ thuật ĐCTT?

 

– Sau khi nghệ thuật ĐCTT Nam bộ diễn tấu tại Hội chợ thế giới Paris năm 1900, bộ môn nghệ thuật này được nhiều người chú ý, các cuộc hội chợ ở Sài Gòn tiếp theo sau đó đều có sự hiện diện của ĐCTT. Nở rộ nhất là vào thập niên 1930 với nhiều cuộc giao lưu qua hình thức thi ca nhạc tài tử giữa các tỉnh thành. Lực lượng gây chú ý bậc nhất lúc ấy là Bạc Liêu và Cần Đước (Long An), nên mới có câu nói “nhứt Bạc Liêu, nhì Cần Đước”.

Nhìn lại chặng đường hơn trăm năm tồn tại và phát triển của nghệ thuật ĐCTT Nam bộ, có thể nói Bạc Liêu là một trong những “cái nôi” của ĐCTT. Cái nôi ấy đã sản sinh ra nhạc sư Lê Tài Khí, tức Nhạc Khị, người được suy tôn là hậu tổ của cổ nhạc – đã có công sưu tầm, hiệu đính, hệ thống 20 bản tổ (3 Nam, 6 Bắc, 4 Oán, 7 Bài). Ông cũng là người lập ra ban cổ nhạc Bạc Liêu và phát động phong trào sáng tác các bản vọng cổ biến tấu cả về ca từ lẫn nhịp điệu so với 20 bản tổ. Một trong những học trò xuất sắc của ông là nhạc sĩ Cao Văn Lầu, tác giả của bài Dạ cổ hoài lang – “bài ca vua trong các làn điệu vọng cổ”.

Bên cạnh đó là đội ngũ đông đảo những người đã góp công khởi xướng, giữ gìn và phát triển loại hình ĐCTT rất độc đáo cho Bạc Liêu và cho cả Nam bộ. Đó là những tên tuổi lớn: sư Nguyệt Chiếu, Bảy Cao, Ba Chột, Trịnh Thiên Tư, Mộng Vân, Bảy Kiên, cô Ba Vàm Lẽo, Lư Hòa Nghĩa… Chính họ đã làm nên cái riêng và cái duyên qua sự nối dài cho bộ môn sân khấu cải lương với những nhịp 2, 4, 8, 16, 32 rồi 64. Một đóng góp rất quan trọng khác là sự ra đời của dây vọng cổ Bạc Liêu, làm tiền đề cho các dây sau này… để bản vọng cổ ngày càng phát triển, trở thành bài ca vua trên sân khấu cải lương và chiếm một vị thế quan trọng trong ĐCTT Nam bộ.

* Còn hiện tại, vai trò của ĐCTT trong đời sống tinh thần của người dân Bạc Liêu?

– Về Bạc Liêu trong những ngày diễn ra Festival ĐCTT, du khách sẽ thấy từ nông thôn tới thành thị đâu đâu cũng ngập tràn không khí đón mừng festival. Không phân biệt lứa tuổi, không phân biệt ngành nghề, không phân biệt giới tính, nghệ thuật ĐCTT đã len lỏi, đã bắt rễ sâu vào đời sống tinh thần của người dân. Tại các buổi liên hoan, tiệc mừng, lễ cúng, lễ tang luôn hiện diện ĐCTT để niềm vui được nhân đôi, nỗi buồn được chia sẻ. Có nhiều gia đình 3-4 đời đam mê ĐCTT, biết sử dụng nhiều loại nhạc cụ dân gian như đàn kìm, đàn cò, đàn tranh, đàn bầu.

Hàng trăm câu lạc bộ, đội nhóm ĐCTT đã ra đời và duy trì suốt nhiều năm qua tại các địa bàn dân cư và cả ở các cơ quan, đơn vị, đoàn thể. Nhiều bạn trẻ thừa nhận họ cũng thích nghe nhạc trẻ, nhạc ngoại, nhưng tiếng đờn kìm, đờn tranh, đờn cò, những lớp, những làn điệu Lưu thủy trường, Nam ai, Nam xuân, những hò xự xang xê cống… của nhạc tài tử vẫn có sức cuốn hút lâu dài với họ. Các lớp dạy cổ nhạc và cách chơi nhạc cụ tài tử của các trung tâm văn hóa gần đây ngày càng có đông đảo bạn trẻ ghi danh.

TẤN ĐỨC – H.T.DŨNG thực hiện

 

 

350 nghệ nhân tham dự festival

Với chủ đề Tình người, tình đất phương Nam, trong 21 sự kiện được tổ chức trong sáu ngày diễn ra festival (từ ngày 24 đến 29-4), có 14 hoạt động tôn vinh nghệ nhân, nghệ sĩ có công bảo tồn, phát huy giá trị nghệ thuật của ĐCTT. Lễ khai mạc festival sẽ diễn ra lúc 20g hôm nay, 25-4, tại quảng trường văn hóa Hùng Vương.

Ban tổ chức cho biết festival lần này quy tụ một đội ngũ hùng hậu khoảng 350 nghệ nhân ĐCTT của 21 tỉnh thành phía Nam tham gia giao lưu, biểu diễn. Đặc biệt, ngoài các hoạt động chính diễn ra tại TP Bạc Liêu, các nghệ nhân, nghệ sĩ ĐCTT đến từ các tỉnh, thành phố sẽ dành thời gian về tận cơ sở, giao lưu với các câu lạc bộ, đội nhóm ĐCTT trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu. Tham dự festival có gần 20 tổ chức quốc tế, bao gồm cơ quan ngoại giao, văn hóa – giáo dục… cùng hàng chục đoàn khách trong nước, 72 cơ quan báo chí với hơn 300 phóng viên.

T.ĐỨC

 

 

 

Công bố nhiều số điện thoại đường dây nóng

Ngày 24-4, đại tá Lê Tấn Thảnh – phó giám đốc Công an tỉnh Bạc Liêu – cho biết khi phát hiện các hành vi trộm cắp, cướp giật tại Festival ĐCTT…, người dân có thể gọi trực tiếp số điện thoại của ông (0913.892.282) hoặc các số điện thoại đường dây nóng đã được công bố trên phương tiện thông tin đại chúng ở địa phương và dán tại trụ sở công an các phường, xã.

Cùng ngày, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Bạc Liêu cho biết đơn vị này vừa công bố số điện thoại đường dây nóng tiếp nhận thông tin 24/24 giờ các phản ảnh của người dân về các hành vi vi phạm về giá, an toàn vệ sinh thực phẩm và các hành vi gian lận thương mại trong những ngày diễn ra Festival ĐCTT (mời bạn đọc xem chi tiết trên tuoitre.vn).

CHÍ QUỐC

http://tuoitre.vn/Van-hoa-Giai-tri/604374/don-ca-tai-tu-da-bat-re-sau-vao-doi-song.html