XUÂN VŨ : “NGHỆ THUẬT BÀI CHÒI DÂN GIAN MIỀN TRUNG VIỆT NAM, HIỆN TRẠNG VÀ VẤN ĐỀ BẢO TỒN”


“NGHỆ THUẬT BÀI CHÒI DÂN GIAN MIỀN TRUNG VIỆT NAM, HIỆN TRẠNG VÀ VẤN ĐỀ BẢO TỒN”

(PhuongNam.Net.Vn) – “Nghệ thuật Bài chòi dân gian miền Trung Việt Nam, hiện trạng và vấn đề bảo tồn” là nội dung hội thảo khoa học do Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bình Định tổ chức ngày 27/9, tại thành phố Quy Nhơn (Bình Định).
Thứ trưởng Bộ VH-TT&DL Đặng Thị Bích Liên trao chứng nhận nghệ thuật bài chòi tỉnh Bình Định được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cho Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bình Định Mai Thanh Thắng

Tham dự và chủ trì hội thảo có bà Đặng Thị Bích Liên, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; ông Mai Thanh Thắng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bình Định; GS.TS. Tô Ngọc Thanh, Chủ tịch Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam và ông Lê Văn Toàn, Giám đốc Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam cùng nhiều nhà quản lý văn hóa, các nhà khoa học và nghệ nhân Bài chòi trên cả nước.Hội thảo nằm trong khuôn khổ các hoạt động chuẩn bị cho việc xây dựng Hồ sơ quốc gia “Nghệ thuật Bài chòi miền Trung Việt Nam” đề nghị UNESCO đưa vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Phạm vi thực hiện hồ sơ quốc gia Bài chòi gồm 11 tỉnh, thành phố miền Trung gồm: Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên-Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận.

 
Nghệ thuật Bài chòi là một sản phẩm văn hóa độc đáo của vùng đất miền Trung. Trải qua nhiều sự thay đổi của lịch sử, xã hội đến nay nghệ thuật Bài chòi vẫn là một trong những loại hình dân gian độc đáo không thể thiếu trong các lễ hội của người dân miền Trung. Bên cạnh những giá trị về văn hóa, nghệ thuật, hát Bài chòi còn mang đậm tính nhân văn, tính giáo dục về tình yêu quê hương, đất nước, yêu con người…Mặc dù khá phổ biến như vậy, song nghệ thuật Bài chòi cũng có những giai đoạn từng bị lãng quên, mai một. May mắn là vẫn còn những người dân, những nghệ nhân yêu thích và âm thầm giữ gìn nghệ thuật truyền thống để đến nay nghệ thuật Bài chòi mới có cơ hội phát triển trở lại.
 

Quang cảnh Hội thảo kho học về nghệ thuật Bài Chòi

 
Gần 20 tham luận trình bày tại Hội thảo cho thấy thực trạng bảo tồn nghệ thuật bài chòi dân gian ở các tỉnh, thành phố Bình Định, Khánh Hòa, Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Quảng Trị… còn tồn tại nhiều vấn đề cần giải quyết. Các tham luận cũng đưa ra nhiều ý kiến phân tích, đánh giá những điểm độc đáo, cùng những bước phát triển của nghệ thuật bài chòi dân gian Nam Trung Bộ; khẳng định đóng góp tích cực của nghệ thuật bài chòi dân gian Bình Định. Hội thảo cũng nhận được nhiều ý kiến đóng góp thiết thực cho các địa phương, đơn vị liên quan đến việc chuẩn bị xây dựng hồ sơ quốc gia “Nghệ thuật bài chòi miền Trung Việt Nam” đề cử UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
 
Thứ trưởng Bộ VH-TT&DL Đặng Thị Bích Liên chỉ đạo: Viện Âm nhạc tổng hợp các ý kiến từ Hội thảo, ghi nhận thêm những nghiên cứu của các chuyên gia để có những đề xuất, kiến nghị cụ thể đối với các bộ, ngành liên quan nhằm phục vụ hiệu quả cho việc xây dựng hồ sơ. Với các tỉnh, thành phố có di sản nghệ thuật bài chòi dân gian, cần tích cực triển khai thực hiện công tác kiểm kê để đánh giá hiện trạng di sản; từ đó, đề xuất kế hoạch bảo tồn và phát huy nghệ thuật bài chòi dân gian gắn với truyền thống văn hóa, lịch sử của địa phương. Việc xây dựng hồ sơ phải hoàn thành và nộp lên Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vào cuối tháng 12.2014, để trình các hội đồng thẩm định…
 
Tại hội thảo, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng đã trao chứng nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cho di sản nghệ thuật bài chòi Bình Định.
 
 
Không khí hát Bài Chòi Bình Định
Viện trưởng Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam, Tiến sĩ Nguyễn Bình Định cho biết, hội thảo lần này tập trung thảo luận sâu về các vấn đề: Lịch sử, văn hóa, nghệ thuật của Bài chòi dân gian; âm nhạc trong nghệ thuật Bài chòi dân gian; hiện trạng của di sản Bài chòi ở các địa phương; chương trình hành động bảo vệ và phát huy giá trị của di sản Bài chòi.
 
Theo ông Nguyễn Văn Dũng, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bình Định, trên địa bàn tỉnh hiện nay có 28 nhóm, 22 hội đánh Bài chòi dân gian được UBND cấp xã bảo trợ, quản lý, trên 150 nghệ nhân đang hoạt động về các lĩnh vực Bài chòi dân gian. Ngoài ra, còn có đoàn ca kịch Bài chòi Bình Định trực thuộc sở, với nhiệm vụ giữ gìn và phát huy vốn tinh túy của sân khấu Bài chòi Bình Định nói riêng.
 
Bên cạnh đó, những năm gần đây, tỉnh Bình Định cũng đã chủ động đưa nghệ thuật Bài chòi vào các lễ hội truyền thống của tỉnh nhằm quảng bá và giới thiệu nghệ thuật độc đáo của miền Trung đến với đông đảo người dân trong và ngoài nước.
 
Tổng kết hội thảo, GS.TS. Tô Ngọc Thanh đề nghị cần tiếp tục lưu tâm, nghiên cứu, phân tích một các khoa học trên nhiều khía cạnh về nguồn gốc, tên gọi, đặc trưng, sự lan tỏa… của nghệ thuật bài chòi để phục vụ xây dựng hồ sơ
 
Xuân Vũ