THÁI HÙNG : Tìm hiểu thêm vài nét bộ môn ca nhạc Huế


Tìm hiểu thêm vài nét bộ môn ca nhạc Huế

Xứ Thuận Hoá, trong lịch sử là mảnh đất không rộng,người không đông, nhưng lại có phóng cảnh quyến rũ, trữ tình, với đầy đủ sông, núi, biển, rừng. Đặc biệt là dòng sông Hương, như mái tóc thề nhẹ nhàng, uyển chuyển của người con gái Huế nắm vắt ngang kinh thành và đã trở thành địa danh tuợng trưng cho vùng Thuận Hoá – Phú Xuân.×Ads By minibar

Bên cạnh cảnh đẹp ấy, giọng nói của con người Huế vừa như giọng ca êm dịu mà nghe ta có cảm giác chia sẻ với sự bay tỏ tâm tình của trái tim hoan lạc (Đào Trọng Từ) Thiên nhiên, đất nước, con người đã ảnh hưỏng đến tâm lý của dân Huế, một điều kiện khách quan mà khi nghiên cứu lịch sử ca Huế ta không thể không nói đến.Tất cả các bài bản ca Huế đã ra đời trong một thời kỳ lịch sử đầy biến động.

Tìm hiểu thêm vài nét bộ môn ca nhạc HuếAds By minibarDòng Hương trở thành địa danh tuợng trưng cho vùng Thuận Hoá – Phú Xuân. Nguồn: Flickr.com

Những biến chuyển của lịch sử đã tạo nên một luồng di dân về miền Nam từ thế kỷ 11 cho dến các chúa Nguyễn thế kỷ thứu 16.Điều đó đã ảnh hưởng đén tâm lý của những người ly hương cũng như những người thích phiêu lưu và những người nông dân.Vì vậy nền Văn học nghệ thuật thời kỳ này đã phản ảnh một phần của lịch sử.Tầng lớp nhân dân bị cướp đất, bị buộc tham gia vào những cuộc chiến bất tận, các tâm trạng chung là nối sầu nhớ nhà, nhớ quê hương của những chiến sĩ và nỗi cô đơn đau khổ vì chia ly, trông đợi của phụ nữ…Mặt khác,sự giao thoa của các nến văn hoá Việt – Chàm – Việt – Ấn.Việt –Hoa đã làm cho ca nhạc Huế thêm phong phú.Ca nhạc Huế diễn tả tâm trạng của những ngày đầu tiên khi tiếp cận với vùng đất Thuận Hoá,cho nên các điệu nhạc của hệ thống Nam của ca Huế đều âu sầu, bi ai,, âu sầu vì những cái đã mất đi , không biết cái gì đến, bên cạnh đó lại có những bài bản vui , sôi động.×Ads By minibar

Qua quá trình mở mang , phát triển đất nước, các chúa và nhà Nguyễn đóng đô ở Thuận Hoá.Nơi đây từ một vùng đất hoang vu đả trở thành khu vực kinh tế phát triển của đất nước.

Triều đình đã cho thành lập những đội nhạc Ngự đã thực hiện nhạc triều, các nhạc công cũng là những người rất giỏi đàn, biết sử dụng nhiều nhạc cụ dân tộc, ngoài công việc trong triều họ thường được những người trong hoàng phái quan chức mời đến để dạy đàn. Các nhạc sĩ dã đưa vào “ Trung cung chi nhạc “ để sáng tác nhạc và lời ca.Ví dụ bài Long ngâm ( Khúc ngâm của con rồng ) có từ nguồn gốc từ thế kỷ thứ 14.Theo tài liệu của Giáo sư tiến sĩ Trần Văn Khê trong La Musique Việt Nam 1962 nói rằng : “ Ngày 16/9 năm Canh Tuất, năm thứ 18 niên hiệu Long Hưng 1319, khi người ta sắp đưa linh Cữu của Phụ hoàng Trần Nhân tông ra Long hưng ( Nam Định , dân chúng đã đổ dồn về cửa cung để xem ) đến hồi không thể đưa linh Cữu ra được.Nhà vua cho gọi Trịnh Trọng Từ đến và Trịnh Trọng Từ đã tập họp binh lính lại dạy họ hát khúc Long Ngâm …khi khúc Long Ngâm khởi lên, mọi người dân ra ngoài dễ dàng “ Trong ca Huế hiện nay cũng có bài Long Ngâm “Nhưng so với bài Long Ngâm trước, nhạc khúc hơi khác hẳn.

Có thể có ý kiến khác nhau về mốc thời gian xuất hiện các bài bản ca nhạc Huế.Nhưng chúng tôi xin nêu một mốc thời gian mà nhièu nhà nghiên cứu đã thống nhất.Đó là ca Huế định hình được hệ thống bài bản như hiện nay chúng ta biết.
Đó là từ đầu thế kỷ 19 và phát triển vào sau thế kỷ 19.Như vậy ca Huế đã xuất hiện từ nơi lầu son , gác tía, lúc đầu nhằm phục vụ,làm thú tiêu khiển cho Triều đình nhà Nguyễn, đồng thời nó đã lan toả ra khắp nơi trong quần chúng nhân dân, không phải chỉ có ở cung đình mà ngay cả cô lái đò trên sông cũng có thể ngâm vịnh hát hò trên sông nước bao la.

Tóm lại, nền nghệ thuật ca Huế ra đời từ hai dòng âm nhạc dân gian và bác học, vừa mang yếu tố chủ quan,vừa mang yếu tố khách quan, qua tiến trình đi lên của lịch sử, nèn nghệ thuật ca Huế cũng không ngừng biến đổi, sáng tạo,phù hợp với yêu cầu người nghe,người học, người dạy.

Bằng phương pháp sáng tác diễn xướng , ca Huế đã đến với chúng ta với những nhạc khúc hết sc trữ tình và sâu lắng, khiến cho những ai ở Húe cũng cảm thông thương Huế và xa Huế cũng nhớ Huế,khác với nền âm nhạc mang tính cổ truyền của các vùng khác, gồm những điệu hát đơn giản, có thể không cần các nhạc cụ kèm theo, nét nổi bật ca Huế là trữ tình, sâu lắng, tinh tế và đa dạng.

Trong quan niệm hiện đại,ca Huế đã tổng hợp những nhạc điệu cổ truyền vào điệu hát trữ tình,kết hợp giữa dòng văn hoá bác học với dòng văn hoá dân gian, tạo nên một loại âm nhạc thính phòng “ mà người am hiểu đều ưa thích.Vì vậy, trong nội dung tư tưởng cũng như trong cách biểu diễn phong phú của nó, ca Huế được nhiều nhà nghiên cứu thừa nhận tính bác học của nó.

Theo Thái Hùng (TRT)

http://hues.vn/tim-hieu-them-vai-net-bo-mon-ca-nhac-hue/

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s