BĂNG CHÂU : GS Trần Văn Khê lập di nguyện xây dựng quỹ giải thưởng trên giường bệnh


GS Trần Văn Khê lập di nguyện xây dựng quỹ giải thưởng trên giường bệnh

Dân trí Theo di nguyện, Giáo sư Trần Văn Khê yêu cầu, khi ông mất, tang lễ được làm càng đơn giản càng tốt. Sẽ không nhận vòng hoa phúng điếu, để tránh lãng phí và ảnh hưởng môi trường. Thay vào đó, số tiền đó sẽ được đưa vào quỹ giải thưởng Trần Văn Khê.
 >>  Giáo sư Trần Văn Khê đã bệnh rất nặng trước khi nhập viện

gstrnvankhe-43611

Giáo sư – Tiến sĩ Trần Văn Khê cả đời cống hiến cho nền âm nhạc cổ truyền dân tộc

Từ ngày 9/6 cho đến nay, tình hình sức khỏe của Giáo sư – tiến sĩ Trần Văn Khê vẫn đang trong tình trạng hôn mê sâu. Trước đó, vào ngày 5/6, khi còn tỉnh táo, Giáo sư – Tiến sĩ Trần Văn Khê đã đưa ra di nguyện cuối đời của mình. Theo di nguyện, giáo sư Khê mong muốn căn nhà hiện đang ở tại đường Huỳnh Đình Hai, quận Bình Thạnh, TP HCM, sau khi giáo sư Khê mất sẽ trở thành nhà lưu niệm Trần Văn Khê.

Trao đổi cùng PV Dân trí, Giáo sư – Tiến sĩ Trần Quang Hải, con trai Giáo sư – Tiến sĩ Trần Văn Khê cho biết, tất cả những di nguyện của ba ông sẽ được ông thực hiện đúng theo những gì ba ông mong muốn. Trong đó có cả việc tiến hành nghi thức tang lễ.

Giáo sư Trần Văn Khê yêu cầu, khi ông mất, tang lễ được làm càng đơn giản càng tốt. Sẽ không nhận vòng hoa phúng điếu, để tránh lãng  phí và ảnh hưởng môi trường. Thay vào đó, những số tiền đó sẽ được sử dụng cho vào quỹ giải thưởng Trần Văn Khê.

Việc thành lập quỹ giải thưởng bao gồm toàn bộ số tiền sau khi chi trả mọi chi phí của tang lễ còn lại. Giáo sư Trần Văn Khê sẽ bỏ thêm một số tiền khác của ông vào quỹ này. Giải thưởng này sẽ được trao cho những người trẻ giỏi về âm nhạc cổ truyền và được quyết định bởi ủy ban bầu chọn của quỹ.

Giáo sư Hải cho biết, ông chỉ có thể ở lại Việt Nam đến ngày 21/6 vì ông còn rất nhiều việc và chương trình phải thực hiện tại Pháp. Vì thế, ông mong rằng dù ông có mặt tại Việt Nam  vào thời điểm ba ông còn hay mất thì những di nguyện của ba ông vẫn sẽ được thực hiện đúng.

tran quang hai bang chau 2

Giáo sư – Tiến sĩ Trần Quang Hải cho biết, ông chỉ có thể ở lại Việt Nam đến ngày 21/6 vì còn rất nhiều công việc tại Pháp nhưng ông vẫn sẽ hoàn thành tất cả những di nguyện của ba ông – Giáo sư Trần Văn Khê.

Hiện nay, giáo sư Trần Văn Khê vẫn còn nằm trong phòng hồi sức đặc biệt và cách ly để được chăm sóc đặc biệt. GS Hải mỗi ngày được vào thăm ba ông một lần nhưng chỉ có thể nhìn từ ngoài phòng cách ly.

Băng Châu

http://dantri.com.vn/van-hoa/gs-tran-van-khe-lap-di-nguyen-xay-dung-quy-giai-thuong-tren-giuong-benh-1084927.htm

HÀ ĐÌNH NGUYÊN : Người làm rạng rỡ âm nhạc Việt – Kỳ 3: Bản di nguyện


Người làm rạng rỡ âm nhạc Việt – Kỳ 3: Bản di nguyện

 

Qua những thân tình với GS-TS Trần Quang Hải, PV Báo Thanh Niên được ưu tiên tiếp cận Bản di nguyện của GS-TS Trần Văn Khê. Ít ai ngờ rằng ông cụ đã sắp đặt chuyện hậu sự của chính mình một cách thật bình tĩnh, thanh thản…

Người làm rạng rỡ âm nhạc Việt - Kỳ 3: Bản di nguyện   - ảnh 1Thủ bút của GS-TS Trần Quang Hải cho phép PV Thanh Niên sử dụng Bản di nguyện làm tư liệu cho bài viết  – Ảnh: T.L
Qua trao đổi giữa PV Báo Thanh Niên và các vị trong tiểu ban tang lễ (dự kiến) trong buổi gặp gỡ chiều 11.6 tại tư gia của GS-TS Trần Văn Khê, theo đó Báo Thanh Niên được phép công bố Bản di nguyện với chữ ký trên từng tờ văn bản của GS-TS Trần Quang Hải và 2 vị cố vấn: nhà nghiên cứu văn hóa Nguyễn Đắc Xuân và ông Trần Bá Thùy. Do Bản di nguyện khá dài và có nhiều mục là chuyện riêng tư trong gia đình nên người viết xin lược ghi những ý chính, như sau:
“Hôm nay, ngày 5 tháng 6 năm 2015. Tôi tên: Trần Văn Khê. Sinh năm: 1921. Passport số: D5456230. Cấp tại: Cục Quản lý xuất nhập cảnh. Địa chỉ cư ngụ: 32 Huỳnh Đình Hai, P.24, Q.Bình Thạnh, TP.HCM.
Tôi lập Bản di nguyện này trong trạng thái tinh thần hoàn toàn minh mẫn và hiểu rõ các vấn đề mà tôi nêu ra dưới đây, đó là những ước mơ của tôi về lễ an táng và các vấn đề hậu sự khi tôi phải lìa đời, vĩnh viễn ra đi.
1. Người chủ tang sẽ là con trai trưởng nam của tôi: Trần Quang Hải, được toàn quyền quyết định mọi việc… Để giúp việc cho chủ tang, tôi đề nghị lập một tiểu ban tang lễ gồm: nhà văn – nhà báo Nguyễn Đắc Xuân, ông Trần Bá Thùy và bà Lý Thị Lý.
2. Về nghi thức an táng, tuy tôi không theo một tôn giáo nào, nhưng tôi muốn được an táng theo nghi thức Phật giáo. Thượng tọa Thích Lệ Trang sẽ là người chủ tế cho nghi thức an táng.
3. Ban nhạc lễ do nhạc sĩ Nhất Dũng phụ trách (nhạc sĩ Nhất Dũng phải phối hợp với thầy Lệ Trang để tổ chức nghi lễ).
4. Một dàn nhạc đờn ca tài tử gồm những bạn thân đồng điệu và môn sinh của tôi sẽ hòa tấu một buổi đặc biệt trong tang lễ (lưu ý: trong mỗi hơi của điệu thức chỉ cần đánh một vài bài thôi). Những bộ môn nhạc truyền thống khác có thể đến viếng và biểu diễn, tuy nhiên cần ngắn gọn để đừng mất nhiều thời gian.
5. Tôi ước ao linh cữu của tôi sẽ được quàn tại tư gia số 32 Huỳnh Đình Hai, P.24, Q.Bình Thạnh, TP.HCM.
6. Thời gian quàn từ 1 tuần lễ cho đến 10 ngày để các con, các cháu, bạn bè thân thuộc của tôi ở xa có thời gian về kịp dự tang lễ…
7. Tôi ước ao sẽ được hỏa táng, nơi hỏa táng sẽ do ban tang lễ quyết định. Hũ tro mang về để tại tư gia tôi đang sống, dưới bàn thờ ông bà. Nếu vì một lý do gì không để được hũ tro tại tư gia của tôi thì các con tôi cùng ban tang lễ sẽ quyết định nơi nào lưu trữ thuận tiện nhất.
8. Về các chi phí để lo tang lễ thì sử dụng tiền mặt của tôi hiện có tại nhà. Nếu thiếu thì Trần Thị Ngọc Thủy – con gái út của tôi sẽ lấy tiền trong sổ tiết kiệm của tôi tại VN để thanh toán chi phí an táng. Riêng tiền phúng điếu thì ban tang lễ có thể sử dụng số tiền này để lập một quỹ học bổng hoặc giải thưởng Trần Văn Khê để hằng năm phát cho người được giải thưởng nghiên cứu về âm nhạc truyền thống VN.
9. Về ngôi nhà và các vật dụng trong nhà: Theo hợp đồng được ký kết giữa tôi và cháu Trương Ngọc Thủy, cháu Nguyễn Thế Thanh (nguyên Giám đốc và Phó giám đốc Sở VH-TT TP.HCM) “khi tôi vĩnh viễn ra đi, lúc ấy ngôi nhà này sẽ được sử dụng để làm Nhà lưu niệm Trần Văn Khê”… Những hiện vật dính vào đời sống nghề nghiệp của tôi đem từ Pháp về như: tất cả sách vở, báo chí, phim ảnh, đĩa hát các loại, các nhạc khí, máy ghi hình, ghi âm, máy cassette, máy chuyển tư liệu nghe nhìn, tranh, hình ảnh… giao lại cho ban quản lý nhà lưu niệm giữ… Riêng trang blog spot, Facebook trước đây do cháu Khánh Vân tạo và quản lý cho tôi trên 10 năm. Khi tôi qua đời, cháu sẽ tiếp tục được quản lý và phổ biến tư tưởng của tôi. Không được dùng tư liệu đó vào mục đích thương mại…
10. Tôi ước ao những thủ tục vào đọc sách, tham khảo tư liệu tại Thư viện Trần Văn Khê được dễ dàng cho những người đến thư viện đọc và nghiên cứu. Lưu ý: những tư liệu này chỉ dùng vào công việc nghiên cứu và phổ biến văn hóa, không được dùng vào việc thương mại.
11. Tôi ước mong sau khi tôi vĩnh viễn ra đi, cháu Nguyễn Thị Na – người đã tận tình giúp việc cho tôi trên 10 năm, đã tự tay chăm sóc ngôi nhà này và biết rất rõ những sinh hoạt của tôi trong căn nhà này, được tiếp tục ở lại giúp cho người quản lý Nhà lưu niệm Trần Văn Khê sau này.
Trên đây là những ước mơ của tôi về nghi lễ an táng và việc sử dụng sự nghiệp tinh thần, các vật dụng của tôi để lại vào việc bảo tồn và phổ biến văn hóa truyền thống VN, đúng theo nguyện vọng và hoài bão của tôi. TP.HCM ngày… tháng 6 năm 2015. Người viết: Trần Văn Khê”.
Thanh Niên sẽ tiếp tục thông tin đến quý bạn

Hà Đình Nguyên

http://www.thanhnien.com.vn/van-hoa-nghe-thuat/nguoi-lam-rang-ro-am-nhac-viet-ky-3-ban-di-nguyen-573531.html

>> Người làm rạng rỡ âm nhạc Việt – Kỳ 2: Ước nguyện của GS-TS Trần Văn Khê
>> Người làm rạng rỡ âm nhạc Việt: Sinh ra từ nôi ngũ cung

THANH HIỆP : GS-TS Trần Văn Khê còn nặng nợ với cải lương


12/06/2015 21:31

Với tình trạng sức khỏe nguy kịch như hiện nay, không biết GS-TS Trần Văn Khê có cơ may bình phục để thực hiện hoài bão còn dở dang của đời mình: vinh danh nghệ thuật cải lương ra thế giới

Tin GS-TS Trần Văn Khê nhập viện trong tình trạng sức khỏe nguy kịch khiến người trong giới, học trò nhiều thế hệ của ông và công chúng lo lắng. Dẫu biết bệnh tật, ốm đau đến với tuổi già là lẽ thường tình nhưng với GS-TS Trần Văn Khê, một ngày ông nằm trên giường bệnh là mất mát lớn cho văn hóa của đất nước. Nhiều việc ông làm còn dang dở khi thời gian và sức khỏe đang cạn dần.

Dở dang hoài bão cuối đời

Sau khi trực tiếp hướng dẫn các cơ quan chức năng trong nước làm lại hồ sơ nghệ thuật đờn ca tài tử Nam Bộ để UNESCO xét duyệt và công nhận đờn ca tài tử Nam Bộ là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, GS-TS Trần Văn Khê bắt tay ngay vào việc chuẩn bị hồ sơ đề cử với UNESCO về nghệ thuật cải lương, bộ môn nghệ thuật có đến 100 năm hình thành và phát triển. Đây là hoài bão tiếp theo mà ông đang nỗ lực thực hiện cho được trước khi từ giã cõi đời này.

GS-TS Trần Văn Khê và nghệ sĩ Hồng Nga trong một chương trình giao lưu với khán giả yêu nghệ thuật cải lương
GS-TS Trần Văn Khê và nghệ sĩ Hồng Nga trong một chương trình giao lưu với khán giả yêu nghệ thuật cải lương

GS-TS Trần Văn Khê tiếp cận cải lương từ năm ông lên 9 tuổi. Thời điểm này, ông mồ côi mẹ và một năm sau lại mồ côi cha, được người cô thứ ba là Trần Ngọc Viện (bà Ba Viện) đưa về nuôi. Bà Ba Viện là người có ảnh hưởng rất nhiều đến tính cách của GS-TS Trần Văn Khê sau này. Bởi, bà chính là người phụ nữ đầu tiên của Việt Nam lập gánh hát toàn nữ ban. Gắn kết với gánh hát của người cô, dù lúc ấy còn nhỏ nhưng ông vẫn tìm tòi học hỏi và say mê bộ môn nghệ thuật này.

Thời gian sau, mỗi khi có dịp, dù ở bất kỳ nước nào, GS-TS Trần Văn Khê cũng mang cải lương ra quảng bá, giới thiệu với bạn bè quốc tế. “Năm 1964, anh Khê cùng NSND Phùng Há và tôi diễn tại Đức. Anh Khê giới thiệu về nghệ thuật cải lương bằng tiếng Anh, sau đó đệm đàn để tôi và má Bảy diễn trích đoạn Phụng Nghi Đình. Khi ấy không thể cùng một lúc sử dụng nhiều nhạc cụ, anh Khê chế ra việc thu các nhạc cụ vào máy, rồi cùng mở đĩa nhạc để hòa âm với nhạc cụ đờn kìm mà anh sử dụng tại sàn diễn. Tự hào biết mấy khi được giới thiệu cải lương ra quốc tế” – NSND Kim Cương kể lại.

Soạn giả – NSND Viễn Châu, bạn của GS-TS Trần Văn Khê cho biết GS-TS Trần Văn Khê sinh trong một gia đình có truyền thống 4 đời là nhạc sĩ (cổ nhạc) nên rất yêu đờn ca tài tử Nam Bộ và cải lương. Mỗi khi họ có dịp hội ngộ, cả hai cùng hòa đờn, trao đổi bài bản cải lương. “Anh Khê luôn đau đáu việc bảo tồn giá trị gốc, chuẩn mực của bài vọng cổ và bài bản cải lương do nhiều thế hệ nhạc sĩ, soạn giả sáng tạo. Sinh ra trong chiếc nôi âm nhạc dân tộc, nên âm nhạc cổ truyền đã thẩm thấu vào máu thịt anh Khê”, soạn giả – NSND Viễn Châu nói.

Theo NSND Đinh Bằng Phi, GS-TS Trần Văn Khê luôn khao khát tìm kiếm những cái mới để vun đắp cho cải lương, thông qua những buổi chuyên đề sân khấu tại tư gia, tại các trường đại học mà ông đã được mời đến giảng dạy. Ông có hẳn đề án đưa âm nhạc dân tộc, trong đó có cải lương vào giảng dạy trong trường phổ thông các cấp. Rất tiếc là đề án này chưa được ngành giáo dục quan tâm.

Gương sáng cho thế hệ trẻ

Với kiến thức phong phú và nhiều tâm huyết, hoài bão lớn về cải lương, GS-TS Trần Văn Khê được nhiều nghệ sĩ gạo cội kính trọng gọi với cái tên thân thương là “anh Hai”. NSƯT Út Bạch Lan kể lại: “Năm 1997, khi tôi thực hiện chuyên đề sân khấu cải lương tại Nhà hát Hòa Bình, anh Hai đến dự. Khi mẹ tôi lên sân khấu nói về chuyện con gái theo nghề hát khiến bà cảm thấy như món nợ cuộc đời được trả dần vì bà rất mê hát, yêu sân khấu nhưng không có điều kiện theo nghề, anh Hai xúc động bước lên sân khấu không ngớt lời khen ngợi và mỗi lần gặp tôi đều nói: “Cô Út hiếu thảo với mẹ, trân quý cuộc đời tảo tần của mẹ nên nghề hát càng thăng tiến”.

NSND Ngọc Giàu cũng khẳng định GS-TS Trần Văn Khê tiếp thêm lửa nghề cho bà. Sự uyên bác, thâm thúy của ông là chất xúc tác để nghệ sĩ từng tiếp xúc với ông dẹp bỏ sự chán nản, mệt mỏi do nghề hát mang đến. NSƯT Thanh Thanh Tâm cho biết GS-TS Trần Văn Khê là tấm gương sáng cho thế hệ nghệ sĩ trẻ như cô noi theo. Cô kể rằng bản thân mình theo trường phái ca diễn của cố NSND Phùng Há, đào đóng kép. “Một lần GS-TS Trần Văn Khê đến xem chương trình toàn nữ ban thuộc thế hệ giải HCV Trần Hữu Trang diễn, bác đã khen ngợi tôi, Vân Hà, Thoại Mỹ, Cẩm Thu… diễn các vai võ tướng: Trần Bình Trọng, Trần Quốc Toản, Ngô Quyền… Bác Khê đã truyền thêm ngọn lửa yêu nghề cho thế hệ trẻ, bằng những phân tích sâu sắc, đi vào từng vai diễn, động tác để hướng dẫn chúng tôi. Đó là những bài học quý mà tôi được nhận từ bác Khê!” – nghệ sĩ Thanh Thanh Tâm kể.

Và đến tận lúc nhập viện cấp cứu, GS-TS Trần Văn Khê vẫn không ngừng trăn trở, góp công sức vào việc quảng bá nghệ thuật dân tộc. “Cầu mong cho ông như có phép màu được khỏe lại để tiếp tục thực hiện những hoài bão còn dang dở của đời mình cho đất nước, dân tộc” soạn giả – NSND Viễn Châu khấn nguyện.

Ý nguyện chưa thành

Chính vì quan tâm đến thế hệ kế thừa cả nghệ sĩ lẫn khán giả của nghệ thuật truyền thống dân tộc, GS-TS Trần Văn Khê chú trọng đến việc đưa nghệ thuật đờn ca tài tử Nam Bộ, cải lương vào học đường. Ông từng nhấn mạnh ý nguyện này trong các cuộc hội thảo: “Muốn có thế hệ kế thừa biết bảo tồn và phát huy những di sản văn hóa của dân tộc thì phải đào tạo, truyền đạt đến các em sự hiểu biết về giá trị của những bộ môn đó. Có yêu thích mới có tìm hiểu, các bạn trẻ sẽ tự ý thức được việc góp phần bảo vệ, nâng niu những giá trị văn hóa nghệ thuật truyền thống, lấy đó làm niềm tự hào của dân tộc khi giới thiệu với bạn bè thế giới về nét đẹp văn hóa của dân tộc mình”.

Bài và ảnh: Thanh Hiệp