GS HOÀNG CHƯƠNG : Một tên tuổi lớn của âm nhạc Việt Nam và thế giới đã ra đi


Một tên tuổi lớn của âm nhạc Việt Nam và thế giới đã ra đi
Thứ tư, 24/06/2015 – 09:32 PM (GMT+7)

Giáo sư Trần Văn Khê, cây đại thụ của nền âm nhạc Việt Nam và thế giới đã qua đời lúc 2 giờ 55 phút ngày 24-6 ở tuổi 94, tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định (TP Hồ Chí Minh). Cả cuộc đời của giáo sư dành trọn cho âm nhạc và văn hóa, nghệ thuật dân tộc, với nhiều công trình nghiên cứu, khảo cứu, sưu tầm mang giá trị cao về khoa học, là cơ sở cho các thế hệ kế tiếp bảo tồn và phát huy.

Tôi nhớ, sau khi Nhã nhạc cung đình Huế và Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên được UNESCO vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể và truyền khẩu của nhân loại, Bộ Ngoại giao mời GS Trần Văn Khê đến nói chuyện. Cả hội trường lớn ở trụ sở của Bộ tại Hà Nội đông nghịt người nghe, thỉnh thoảng lại vang lên tiếng vỗ tay. Giáo sư không chỉ nói rất hấp dẫn, mà ông còn tự đàn tự hát cũng rất hay về âm nhạc dân tộc. Ông có thể nói liên tục mấy tiếng đồng hồ mà người nghe vẫn bị cuốn hút bởi kiến thức uyên bác và cái duyên trời cho.

GS Trần Văn Khê là Tiến sĩ Âm nhạc ở Trường đại học Xoóc-bon (Sorbon) danh tiếng ở Pháp, đồng thời là giáo sư, Viện trưởng Viện Âm nhạc quốc tế ở Pa-ri. Trong nhiều năm, giáo sư đi giảng dạy âm nhạc truyền thống Việt Nam ở khắp các châu lục. Không chỉ giảng dạy, ông còn sưu tầm, nghiên cứu âm nhạc của những nước châu Á, châu Phi để tìm ra những mối tương đồng với nhau.

Tôi được quen biết GS Trần Văn Khê từ những năm 80 và 90 của thế kỷ trước, thời kỳ tôi phụ trách Viện Sân khấu Việt Nam. GS Trần Văn Khê về nước một, hai lần và thường đến nhờ tôi tổ chức giới thiệu nghệ thuật Hát bội (tuồng) cho ông ghi âm và quay vi-đê-ô. Cũng có những lần tôi mời ông đi Đà Nẵng, Quảng Ngãi dự hội thảo về tuồng, về văn hóa dân tộc, ông đều đi dự và chú ý lắng nghe. Những gì ông chưa rõ về tuồng, về bài chòi thì ông bảo tôi nói lại cho ông nghe và ghi chép đầy đủ.

Thật hiếm thấy một giáo sư nổi tiếng như vậy mà rất chăm chỉ, khiêm tốn trong việc tìm tòi nghiên cứu học tập vốn cổ. Tháng 9-2002, GS, TS Thái Kim Lan, một Việt kiều ở CHLB Đức mời Đoàn tuồng Bình Định sang TP Mu-ních biểu diễn. Bà đã mời GS Trần Văn Khê từ Pháp và tôi từ Hà Nội sang để giao lưu với giới trí thức và các nhà nghiên cứu văn hóa Đức. Trong gần hai tuần lễ, tôi được sống gần ông và được trò chuyện rất nhiều về nghệ thuật sân khấu và âm nhạc dân tộc Việt Nam. Tôi đã ghi câu chuyện trao đổi với GS Trần Văn Khê tới 50 trang trong quyển sổ nhỏ. Bây giờ đọc lại mới thấy những gì ông nói là vô giá về kinh nghiệm nghiên cứu nghệ thuật dân tộc.

Kết thúc công việc ở CHLB Đức, GS Trần Văn Khê lại về Pháp và mời tôi có dịp sang Pa-ri chơi với ông. Phải mấy năm sau tôi mới sang được Pa-ri và đến thăm GS Trần Văn Khê. Ông tỏ ra lúng túng, vì nhà cửa quá chật chội, bởi toàn bộ tầng lầu rộng lớn biến thành kho sách và tư liệu nghệ thuật khổng lồ, sách và băng đĩa nhạc được giáo sư sưu tầm, tích lũy suốt 50 năm đã chiếm hết chỗ sinh hoạt của ông, chỉ có nhà bếp và buồng tắm là còn trống. Nhà bếp hầu như không nấu nướng vì giáo sư không có thì giờ, đến bữa ăn đã có nữ dược sĩ Tường Vân (con gái nhà yêu nước Hồ Tá Bang, người giúp đỡ Bác Hồ lúc Người ở Phan Thiết) và cũng là một người mến mộ ông, nấu nướng và mang tới để ông ăn. Ông sống độc thân suốt 50 năm, dường như tất cả thời gian và tâm huyết là dành cho việc nghiên cứu âm nhạc. Và từ vốn kiến thức đồ sộ ấy, GS Trần Văn Khê như một pho từ điển sống về âm nhạc, ông đã viết bảy tập hồi ký về cuộc đời hoạt động âm nhạc của mình. Có lẽ cũng vì tâm đầu ý hợp trong những suy nghĩ và nghiên cứu về văn hóa, nghệ thuật dân tộc mà trong chuyến đi này, tôi đã được GS Trần Văn Khê nhận là em kết nghĩa.

Giáo sư tiếp tôi rất nhiệt tình với những lời tâm sự về nghiên cứu quảng bá âm nhạc dân tộc, khiến tôi không có cảm giác chật chội nữa. Ông mở những băng đĩa ra cho tôi nghe, rồi giải thích rất tỉ mỉ những nội dung và giá trị của những tư liệu âm nhạc mà ông đã thu được ở Việt Nam, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ… Từ tiếng hát tuồng của nghệ sĩ Năm Đồ, đến tiếng hát cải lương của Phùng Há, đều có trong kho băng đĩa của ông.

Tuy đã sống ở Pa-ri ngót nửa thế kỷ với nhiều kỷ niệm, nhưng GS Trần Văn Khê nhất quyết trở về quê hương để sống và cống hiến những năm tháng cuối đời cho nền âm nhạc dân tộc. Ý nguyện này đã thành hiện thực khi lãnh đạo TP Hồ Chí Minh quyết định cấp cho ông tòa biệt thự ở quận Bình Thạnh, nơi vừa làm Bảo tàng Âm nhạc và cũng là nơi giáo sư gặp gỡ đồng nghiệp, giảng dạy cho thế hệ trẻ yêu âm nhạc dân tộc. Tưởng như vậy là đã vui, là toại nguyện đối với cây đại thụ âm nhạc Trần Văn Khê, nhưng ông vẫn còn những băn khoăn về nền âm nhạc dân tộc nước nhà. Hằng ngày, ông vẫn triển khai thực hiện Dự án Âm nhạc học đường do UNESCO tài trợ, để thử nghiệm dạy nhạc dân tộc cho học sinh tiểu học TP Hồ Chí Minh. Ông cảm thấy vui khi các học sinh cùng các cô giáo trẻ đều say sưa học, say sưa tìm hiểu về âm nhạc dân tộc và hy vọng khóa đào tạo thể nghiệm âm nhạc học đường ở TP Hồ Chí Minh sẽ được nhân rộng ra cả nước. Như vậy, âm nhạc dân tộc Việt Nam sẽ không bị đứt mạch truyền thống, không bị âm nhạc phương Tây lấn át nữa.

Tuy nhiên, theo lời anh Huỳnh Văn Tươi, trợ lý của GS Trần Văn Khê, ông đã rất buồn khi một học trò là cô giáo đang theo học lớp thử nghiệm dạy nhạc dân tộc trong trường tiểu học đưa cho ông xem một quyển sách dạy nhạc (Hát nhạc 4) và nói rằng: Đây là giáo trình âm nhạc cho các em học sinh tiểu học mà nội dung của nó hoàn toàn khác với nội dung của GS Trần Văn Khê đang dạy. Cụ thể là, nội dung trong dự án thử nghiệm âm nhạc học đường do UNESCO tài trợ và giáo sư đang truyền dạy thí điểm tại TP Hồ Chí Minh dùng phương pháp truyền nghề truyền thống đã được tổng kết và nâng lên thành phương pháp khoa học, đồng thời giảng dạy trên cơ sở âm nhạc dân tộc, hoàn toàn khác với giáo trình âm nhạc của Bộ Giáo dục và Đào tạo đang giảng dạy chính thức ở các trường tiểu học trong toàn quốc. Trong giáo trình này nói rất ít về âm nhạc dân tộc…

Dù vậy, GS Trần Văn Khê vẫn làm việc hết sức mình để dự án đưa âm nhạc dân tộc vào học đường được triển khai. Đó là nhiệt huyết và mong mỏi của một người đã dành cả cuộc đời và sự nghiệp của mình cho âm nhạc và văn hóa – nghệ thuật dân tộc, đồng thời cũng là điều mà chúng ta luôn luôn ghi nhớ về ông.

Sau hơn 50 năm ở nước ngoài, GS Trần Văn Khê trở về Việt Nam và sống tại căn biệt thự số 32 – đường Huỳnh Đình Hai, quận Bình Thạnh (TP Hồ Chí Minh). Trong di nguyện của mình, giáo sư nêu rõ, khi ông vĩnh viễn ra đi, căn biệt thự này sẽ được dùng làm Nhà lưu niệm Trần Văn Khê cùng toàn bộ tài liệu, sách báo, hiện vật liên quan đến hoạt động nghề nghiệp của ông, với mong muốn sự nghiệp tinh thần, các hiện vật, tài liệu, vật dụng của mình để lại được dùng vào việc bảo tồn và phổ biến văn hóa truyền thống Việt Nam đúng với nguyện vọng và hoài bão của ông.
Thông tin từ Hội Nhạc sĩ Việt Nam, lễ viếng GS Trần Văn Khê được tổ chức tại tư gia (số 32 Huỳnh Đình Hai, quận Bình Thạnh, TP Hồ Chí Minh) từ 12 giờ ngày 26-6 đến hết ngày 28-6. Lễ truy điệu và lễ động quan từ 6 giờ sáng 29-6, sau đó di hài sẽ được hỏa táng tại Nghĩa trang Hoa Viên Chánh Phú Hòa, huyện Bến Cát, tỉnh Bình Dương.
Giáo sư HOÀNG CHƯƠNG

TRẦN QUANG HẢI : LỜI CẢM TẠ / SOME WORDS OF THANKS / REMERCIEMENTS


LỜI CẢM TẠ / SOME WORDS OF THANKS / REMERCIEMENTS

Với tư cách đại diện cho gia đình Ba chúng tôi, tôi xin thành thật cám ơn các đại diện cơ quan nhà nước,các anh chị và các cháu đã hết lòng tận tâm đóng góp vào việc tổ chức tang lễ của Ba chúng tôi được hoàn thành tốt đẹp .
Nếu có điều chi sơ sót , xin vui lóng miễn lễ .

In the name of the eldest son of the late Prof.Dr. TRAN VAN KHE , I ‘d like to express my warmest thanks to all friends the world over, political representatives of Ho Chi Minh city , members of the organizing committee, and my relatives for their condolences, their active contributions to make the funeral of my dear father an unforgettable farewell . With my gratitude and heartfelt thanks.

Au nom du fils aîné du feu Pr.Dr. TRAN VAN KHE, je voudrais exprimer mes remerciements les plus sincères à tous mes amis du monde, aux membres dirigents de Ho Chi Minh ville, aux membres du comité organisateur, aux membres de ma famille et de mes parents proches et lointains pour leurs condoléances, leurs participations actives et dévoués pour que les funérailles de mon cher père restent un adieu inoubliable dans mon coeur .Avec ma reconnaissance et mes chaleureux remerciements

Trần Quang Hải
Đai diện gia đình họ TRẦN / Representative of the TRAN family.

tran van khe photo funeral

funeral tran van khe 2

KHÁNH LY : Chàng trai 9x mê tiếng đàn môi


Thứ năm, 2/7/2015 | 15:08 GMT+7

Chàng trai 9x mê tiếng đàn môi

Tiếng đàn môi trầm ấm đã thu hút Nguyên dành 5 năm để học hỏi, nghiên cứu và góp phần bảo tồn loại hình nghệ thuật dân gian đang dần mai một.

Chàng trai trẻ Đặng Văn Khai Nguyên sinh ra ở Tân Phú (Đồng Nai) phải lòng tiếng đàn môi năm 15 tuổi trong một lần nghe nghệ nhân Huỳnh Minh Đức chơi. Ấn tượng đó vẫn đọng lại trong tâm trí Nguyên cho đến năm 2010, cậu bạn được tiếp lửa khi nhìn thấy giáo sư Trần Quang Hải, “vua đàn môi” của Việt Nam biểu diễn. Nguyên lên mạng tìm các thông tin và clip biểu diễn của thầy và xem say sưa.

Ở Đồng Nai không có chỗ bán đàn môi, Nguyên lên Sài Gòn tìm mua được 2 cây và bắt đầu bén duyên, tự mày mò tập luyện. Nguyên tập thổi theo các video đàn môi khắp thế giới. Sau nửa năm tập luyện, khi đã khá tự tin với khả năng của mình, cậu bạn mạnh dạn viết một lá thư cho giáo sư Hải, trình bày tình yêu với đàn môi, gửi thầy những clip mình chơi đàn và mong được hướng dẫn thêm cách chơi. Gặp một bạn trẻ Việt Nam có niềm đam mê với tiếng đàn dân gian, người thầy phương xa lập tức hồi đáp thư kèm theo đoạn clip hướng dẫn cách chơi đàn môi. Tiếp sau đó là những trao đổi đầy say mê giữa hai thầy trò về loại nhạc cụ dân gian độc đáo.

DSC-0167-4162-1435809226.jpg

Chàng trai 9x sở hữu bộ sưu tập đàn môi khắp nơi trên thế giới. Ảnh: Khánh Ly.

Năm 2012, Nguyên được Giáo sư Trần Quang Hải đã giới thiệu và gia nhập Hiệp hội Đàn môi quốc tế. Từ đây một cánh cửa rộng được mở ra để Nguyên giới thiệu tiếng đàn môi Việt đến với thế giới và được học hỏi nhiều hơn. Càng nghiên cứu sâu, Nguyên nhận thấy mỗi cây đàn môi là đại diện tiêu biểu cho văn hóa, lối sống và tín ngưỡng của một vùng đất. Tiếng đàn môi ngân nga bên bờ rào đá trên vùng núi cao Tây Bắc chắp cánh cho tình yêu lứa đôi của những chàng trai, cô gái ngày xưa. Tiếng đàn môi lại được người Indonesia tin có khả năng diệt trừ sâu bọ trên cánh đồng. Một số dân tộc trên thế giới lại dùng tiếng đàn như một ngôn ngữ giao tiếp với thần linh trong mỗi lần cúng tế.

Nguyên đọc nhiều tài liệu, nghiên cứu về đàn môi và nhận thấy loại hình nghệ thuật dân gian này vô cùng thú vị nhưng bị lãng quên. Có một nghịch lý là đàn môi Việt được bạn bè quốc tế biết đến nhiều, chơi nhiều và cất công sưu tập trong khi nó bị lãng quên, mai một trên chính quê hương. Đàn môi Việt được quốc tế đánh giá cao đến mức một trang web lớn nhất về mua bán đàn môi ở Đức. Mong ước của Nguyên là phổ biến đàn môi Việt càng nhiều càng tốt, mỗi khi cậu bạn có cơ hội.

10 chiếc đàn môi trong bộ sưu tập của Nguyên

Nguyên còn có sở thích làm đầy bộ sưu tập bằng những cây đàn môi từ khắp thế giới, đến nay gia tài đàn môi đã xấp xỉ 600 cây từ 26 quốc gia. Có những cây đàn gắn với kỷ niệm ở những chuyến đi thực địa như cây đàn từ vùng núi cao Sa Pa được chính một nghệ nhân làm đàn hiếm hoi làm tay từng chi tiết khiến Nguyên vô cùng thích thú, nâng niu. Nguyên còn học hỏi kỹ thuật và tự làm những chiếc đàn môi tre.

Điều hấp dẫn nhất ở nhạc cụ này, theo Nguyên là dấu ấn cá nhân ở người chơi đàn môi được thể hiện rõ nét, nghe âm điệu là có thể đoán được nghệ sĩ nào đang chơi bởi những âm sắc, tiết tấu mà người chơi gửi vào tiếng đàn. Nếu không có sự khéo léo của đôi môi thì sẽ không có tiếng đàn gây mê đắm lòng người như thế. Với Nguyên, mỗi lần thổi đàn là như thả hồn mình theo dòng cảm xúc và hoàn toàn ngẫu hứng.

DSC-0171-1639-1435809227.jpg

Năng khiếu và niềm đam mê giúp Nguyên thổi được nhiều loại đàn môi của các nước. Ảnh: Khánh Ly.

Một lần chơi đàn môi trên bãi biển Bình Thuận, tiếng đàn của Nguyên lọt vào tai các du khách Cộng hòa Yakutia, vùng lãnh thổ thuộc Nga, họ thích thú theo dõi, quay clip lại. Trên báo địa phương này, có những bài viết vinh danh Nguyên là người nước ngoài chơi khomus hay nhất. Khomus vốn là tên gọi loại đàn môi của Cộng hòa Yakutia. 

Chia sẻ về những dự định tương lai, Nguyên ấp ủ mong muốn có cơ hội chia sẻ nhiều hơn về đàn môi đến với những bạn trẻ trong nước. Chàng trai sinh năm 1991 sẽ dành thời gian tìm về những vùng đất còn có nghệ nhân lưu giữ thứ nhạc cụ này ở Huế, Quảng Ngãi, để nghe chia sẻ của họ, thu thập tài liệu, quay video clip hướng dẫn cách chơi đặc trưng ở mỗi vùng. Có những chuyến đi trở về tay không vì đi đến nơi thì nghệ nhân đã qua đời được nhiều năm nhưng cậu không nản chí trong hành trình đi đem tiếng đàn môi xích lại gần hơn với mọi người.

BĂNG CHÂU : Gia đình GS. Trần Văn Khê nhận được gần 300 lá thư chia buồn của thế giới


Gia đình GS. Trần Văn Khê nhận được gần 300 lá thư chia buồn của thế giới

Dân trí Sáng nay, 27/6 Giáo sư Trần Quang Hải, con trai trưởng của Giáo sư – Tiến sĩ Trần Văn Khê đã có mặt tại tư gia để tiếp tục chủ trì tang lễ cho cha.

Vừa về đến nơi, ông đã tham gia nghi lễ tụng niệm cho GS Trần Văn Khê và tiếp đón nhiều đoàn lãnh đạo cấp cao trong và ngoài nước đến viếng ba ông.

GS Trần Quang Hải, con trai trưởng GS Trần Văn Khê vừa từ Pháp trở về Việt Nam sáng nay.

 Trong thời gian nghỉ ngơi, ông đã chia sẽ với Dân Trí nhiều điều về ba ông, trong đó, có niềm tự hào lớn của ông về người cha của mình.

“Ảnh hưởng của ba tôi đối với tôi rất sâu đậm, vì tôi đã theo học ba tôi, vì vậy tôi phải tiếp nối đường đi của ba tôi là người thầy, chứ không phải người cha nữa. Ba tôi vừa là người cha, người thầy, mà cũng là đồng nghiệp. Tôi rất tự hào, hãnh diện vì tôi là con, cùng học một trường, làm một chuyện và cùng dự trong những hội thảo quốc tế, các cơ quan nghiên cứu trên thế giới. Cùng đi song song với ba tôi hơn 40 năm nay”.

Ông chia sẻ thêm: “Tôi mới về Việt Nam lúc 7h sáng nay. Tôi cũng vừa bay qua bên Pháp, 2 ngày sau tôi phải tìm cách bay về lại Việt Nam, bỏ hết công việc bên kia lại vì vấn đề lo đám tang cho ba tôi là quan trọng nhất. Tôi là người chủ tang nên tôi phải lo chuyện này, để người khác lo sợ đi không đúng”.

Nói về sự nghiệp âm nhạc dân tộc mà mà ba ông đã bỏ ra cả đời để nghiên cứu và phát triển, GS Trần Quang Hải cho biết: “Tôi là con trai trưởng, phải có nhiệm vụ tiếp nối chuyện của ba tôi làm. Ba tôi và tôi cùng học 1 trường cách đây 50 năm, cùng học 1 bộ môn. Ba tôi đi là phát huy âm nhạc Việt Nam, tôi phát huy âm nhạc thế giới. Bây giờ ba tôi đi rồi thì tôi có bổn phận coi sóc để kho tàng đó không bị mất đi. Âm nhạc cổ truyền cần phải vun bồi, nuôi dưỡng. Tôi sẽ về Việt Nam thường xuyên hơn để tiếp xúc với những người tại Việt Nam phát huy âm nhạc cổ truyền. Chứ không phải ba tôi đi rồi thì sẽ mất luôn”.

“Ba tôi đi không phải là sự buồn, mà là sự giải thoát và không còn đau đớn nữa. Khi tôi nhìn thấy được điều đó, tôi mừng cho người đi”. Ông ngậm ngùi, vì sự ra đi của ba ông là sự giải thoát, nhưng cũng là sự mất mát to lớn cho người ở lại. 

Và ba tôi cũng cho thấy rằng, một người học giả sau bao nhiêu năm sống ở Hải Ngoại, sau bao nhiêu năm làm việc ở nước ngoài đã trở lại đất nước, đem lại cho đất nước niềm tự hào, không phải chỉ những người trong nước mà ngoài nước cũng nể phục.

Tôi đã nhận được gần 300 lá thư của tất cả các giáo sư trên thế giới chia buồn. Vì ba tôi là một trong những người tiên phong nghiên cứu về dân tộc nhạc học. Vì vậy khi ba tôi mất đi như một cột trụ của những người nghiên cứu nhạc dân tộc trên thế giới. Đặc biệt là nhạc Á Châu cũng như nhạc Việt Nam.

Ba tôi ra đi đã để lại sự yêu mến, sự thương mến của tất cả những người đi tới đây. Từ những người dân bình thường, đoàn hát nghệ sĩ, những người trong chính quyền, những người trong giáo dục… Mọi người nghe tên ba tôi đều khâm phục, đó là phần thưởng mà những gì mà ba tôi để lại cho hậu thế”.

Ngày 29/6, lễ động quan của GS Trần Văn Khê sẽ được cử hành lúc 6h sáng.

Băng Châu

http://dantri.com.vn/van-hoa/gia-dinh-gs-tran-van-khe-nhan-duoc-gan-300-la-thu-chia-buon-cua-the-gioi-1090682.htm

HÀ TRANG : “Có lẽ rất lâu nữa Việt Nam mới lại có một GS Trần Văn Khê thứ 2”


“Có lẽ rất lâu nữa Việt Nam mới lại có một GS Trần Văn Khê thứ 2”

Dân trí GS.TS Nguyễn Chí Bền, nguyên Viện trưởng Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia cho rằng GS Trần Văn Khê mất đi là một tổn thất lớn và có lẽ phải rất lâu nữa Việt Nam mới lại có một người tài năng, tâm huyết và yêu nghệ thuật truyền thống đến vậy.
 >> Nỗi tiếc thương của người ở lại ngày tiễn biệt GS Trần Văn Khê
 >> Hình ảnh tiễn biệt Giáo sư Trần Văn Khê về với cõi trời

Nhắc đến GS-TS Trần Văn Khê là nhắc đến một bậc đại thụ, một bậc trưởng bối với nhiều đóng góp và cống hiến cho nền âm nhạc dân tộc Việt Nam. Chính vì thế, thông tin về sự ra đi của GS Khê khiến cho không ít người cảm thấy đau xót, bàng hoàng. Ông chia sẻ cảm xúc của mình thế nào trước thông tin này?

Tôi vừa dẫn đoàn nghiên cứu viên chức của Viện Văn hoá Nghệ thuật quốc gia Việt Nam vào tư gia để thắp hương kính viếng và đưa tiễn GSTS Trần Văn Khê. Trong đoàn có rất đông học trò của Giáo sư những năm 70 của thế kỷ trước, có cả những nhà nghiên cứu hay chỉ đơn thuần là những người yêu mến và trân trọng tài năng của ông. Chúng tôi đứng lặng lẽ bên linh cữu Giáo sư, một vài người mắt đã nhòe đi. Tôi cảm thấy thực sự buồn, mất mát và đau xót như mất đi một người thân trong gia đình. Chắc chắn, từ nay các hội thảo khoa học quốc tế của Viện Văn hóa nghệ thuật quốc gia sẽ không còn sự có mặt, đóng góp ý kiến của Giáo sư nữa. Đây là một tổn thất rất lớn.

Chúng tôi cũng rất cảm động trước tình cảm mà mọi người dành cho Gs Trần Văn Khê. Trong tang lễ, nhiều người dân ở khắp nơi, xếp hàng dài, tay cầm hoa cúc trắng, lặng lẽ chờ đến lượt mình vào viếng GS lần cuối. Tình cảm ấy có lẽ không có gì có thể đong đếm và định lượng bằng một thước đo cụ thể nào.

Theo ông đâu là dấu ấn lớn nhất trong cuộc đời GS Trần Văn Khê?

Đánh giá một con người, nhất là người ấy đã ra đi, thực sự là khó khăn với thế hệ hôm nay. GS TS Trần Văn Khê, tôi nghĩ là người có công lao vô cùng to lớn  ở hai phương diện: Thứ nhất, là một Việt Kiều, một người Việt xa xứ, GS Trần Văn Khê đã có công lao to lớn trong việc quảng bá văn hoá truyền thống nói chung, âm nhạc truyền thống của Việt Nam nói riêng với các quốc gia, dân tộc khác trên hành tinh này. Viết sách, viết báo, giảng dạy ở các viện nghiên cứu, các trường đại học, nói chuyện với các tầng lớp độc giả, đưa các nghệ nhân, nghệ sĩ đến các nước trình diễn.

Đáng lưu ý là các loại hình nghệ thuật trình diễn như ca trù, hát xẩm, quan họ Bắc Ninh v.v… được GS đưa vào trong danh mục các CD của UNESCO phát hành tới nhiều quốc gia. GS đã làm cho hình ảnh di sản văn hoá Việt Nam hiện diện trên bản đồ văn hoá thế giới; Trong số những Việt kiều xa xứ như Nguyễn Thiện Đạo, Nguyễn Thuyết  Phong  v.v… ở lĩnh vực âm nhạc, Lê Bá Đảng, Điềm Phùng Thị v.v…, ở lĩnh vực hội họa, Lê Thành Khôi, Hồ Huệ Tâm v.v…, ở lĩnh vực khoa học lịch sử, có lẽ GS Trần Văn Khê là người tiên phong, miệt mài, không ngừng nghỉ giới thiệu văn hóa Việt Nam với nước ngoài.Tấm lòng yêu nước, yêu quê hương khiến GS Trần Văn Khê làm thành công, làm có hiệu quả công việc này.

Thứ hai, theo tôi GS Trần Văn Khê có vai trò rất lớn đối với việc xây dựng các hồ sơ quốc gia về các di sản văn hóa phi vật thể trình UNESCO nhất là hồ sơ Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên và  hồ sơ Dân ca quan họ Bắc Ninh.

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đến viếng và chia buồn cùng gia đình GS – TS Trần Văn Khê

Là một người từng có cơ hội gặp gỡ và làm việc cùng GS Trần Văn  Khê, ông có thể chia sẻ những kỷ niệm đáng nhớ của mình?

Kỷ niệm tôi nhớ nhất về ông là trong hội thảo khoa học quốc tế:” Sự biến đổi của cồng chiêng Tây Nguyên trong xã hội đương đại” năm 2009. Khi ấy, Giáo sư Khê phải ngồi trên xe lăn, đi máy bay từ thành phố Hồ Chí Minh lên thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai, thế mà ông hầu như không biết mệt mỏi, vẫn tươi cười vui vẻ với bạn bè trong giới khoa học, lịch sử, với các vị lãnh đạo tỉnh.

Tôi được một bài học về tinh thần vượt lên mọi nghịch cảnh, để tham gia các hoạt động khoa học.

Cả cuộc đời GS Trần Văn Khê vẫn đeo đuổi chỉ một công việc: nghiên cứu, giảng dạy, quảng bá giá trị đặc sắc của âm nhạc truyền thống Việt Nam và góp phần vinh danh giá trị đó ở khắp mọi nơi trên thế giới. Chính vì những đóng góp lớn lao của GS Trần Văn Khê mà nhiều người cho rằng, có lẽ phải rất lâu nữa Việt Nam mới lại có một người tài năng, tâm huyết và yêu nghệ thuật truyền thống đến vậy, thưa ông?

GS Trần Văn Khê mất đi là một tổn thất lớn cho dòng nghệ thuật dân gian của Việt Nam. Ông là một người có tâm, có đức, lại am hiểu kỹ về nhạc dân tộc. Là một nhạc sĩ, học giả và một tri thức, GS Trần Văn Khê đã truyền bá không biết mệt mỏi cho âm nhạc Việt Nam. Suốt cuộc đời mình, GS đã tạo hứng khởi và làm rung động biết bao người.

Để có những người kế cận được thì lớp trẻ chắc chắn phải cần có những năm tháng học hỏi rất nhiều, nhất là ngành lý luận âm nhạc càng cần phải có trải nghiệm qua nhiều thời kỳ. Có thể nói GS Khê giống như một cây đại thụ trong nền âm nhạc Việt Nam mà muốn có cây đại thụ như vậy thì phải mất nhiều năm nghiên cứu, tìm tòi, phải yêu đất nước, âm nhạc, con người và văn hóa Việt Nam thì mới có thể thay thế được.

Hà Trang

http://dantri.com.vn/van-hoa/co-le-rat-lau-nua-viet-nam-moi-lai-co-mot-gs-tran-van-khe-thu-2-1091791.htm

BĂNG CHÂU : GS-TS Trần Văn Khê & con trai trưởng Trần Quang Hải


GS-TS Trần Văn Khê & con trai trưởng Trần Quang Hải

“Ảnh hưởng của ba tôi đối với tôi rất sâu đậm, vì tôi đã theo học ba tôi, vì vậy tôi phải tiếp nối đường đi của ba tôi là người thầy, chứ không phải người cha nữa. Ba tôi vừa là người cha, người thầy, mà cũng là đồng nghiệp. Tôi rất tự hào, hãnh diện vì tôi là con, cùng học một trường, làm một chuyện và cùng dự trong những hội thảo quốc tế, các cơ quan nghiên cứu trên thế giới. Cùng đi song song với ba tôi hơn 40 năm nay”…

Nói về sự nghiệp âm nhạc dân tộc mà mà ba ông đã bỏ ra cả đời để nghiên cứu và phát triển, GS Trần Quang Hải cho biết: “Tôi là con trai trưởng, phải có nhiệm vụ tiếp nối chuyện của ba tôi làm. Ba tôi và tôi cùng học 1 trường cách đây 50 năm, cùng học 1 bộ môn. Ba tôi đi là phát huy âm nhạc Việt Nam, tôi phát huy âm nhạc thế giới. Bây giờ ba tôi đi rồi thì tôi có bổn phận coi sóc để kho tàng đó không bị mất đi. Âm nhạc cổ truyền cần phải vun bồi, nuôi dưỡng. Tôi sẽ về Việt Nam thường xuyên hơn để tiếp xúc với những người tại Việt Nam phát huy âm nhạc cổ truyền. Chứ không phải ba tôi đi rồi thì sẽ mất luôn”.

“Ba tôi đi không phải là sự buồn, mà là sự giải thoát và không còn đau đớn nữa. Khi tôi nhìn thấy được điều đó, tôi mừng cho người đi”. Ông ngậm ngùi, vì sự ra đi của ba ông là sự giải thoát, nhưng cũng là sự mất mát to lớn cho người ở lại. 

Và ba tôi cũng cho thấy rằng, một người học giả sau bao nhiêu năm sống ở Hải Ngoại, sau bao nhiêu năm làm việc ở nước ngoài đã trở lại đất nước, đem lại cho đất nước niềm tự hào, không phải chỉ những người trong nước mà ngoài nước cũng nể phục.

Tôi đã nhận được gần 300 lá thư của tất cả các giáo sư trên thế giới chia buồn. Vì ba tôi là một trong những người tiên phong nghiên cứu về dân tộc nhạc học. Vì vậy khi ba tôi mất đi như một cột trụ của những người nghiên cứu nhạc dân tộc trên thế giới. Đặc biệt là nhạc Á Châu cũng như nhạc Việt Nam.

Ba tôi ra đi đã để lại sự yêu mến, sự thương mến của tất cả những người đi tới đây. Từ những người dân bình thường, đoàn hát nghệ sĩ, những người trong chính quyền, những người trong giáo dục… Mọi người nghe tên ba tôi đều khâm phục, đó là phần thưởng mà những gì mà ba tôi để lại cho hậu thế”.

(Nguồn: trích báo “Dân Trí” – người viết: Băng Châu – 27 tháng 6, 2015)

 TranVanKhe-TQH.jpg1

                                  Trần Quang Hải, Trần Thủy Ngọc, Trần Văn Khê

 TranVanKhe-TQH-01.jpg2

TranVanKhe-TQH-02.jpg3 

?????????????????????????????????????????????????????????

TranVanKhe-TQH-04.jpg5

 

GS Tr§n Vn Khê trong mÙt buÕi sinh ho¡t chuyên Á vÁ nh¡c dân tÙc t¡i t° gia, TP.HCM - ¢nh: Gia Ti¿n
GS Tr§n Vn Khê trong mÙt buÕi sinh ho¡t chuyên Á vÁ nh¡c dân tÙc t¡i t° gia, TP.HCM – ¢nh: Gia Ti¿n

TranVanKhe-TQH-07.jpg8

 TranVanKhe-TQH-08.jpg9

                            Từ trái: Trần Quang Hải, Trần Văn Khê, Bạch Yến, Trần Quang Minh

????????????????????????????????????

 

                        Cha con GS Trần Văn Khê & Trần Quang Hải đàn ngẫu hứng: youtube

                         Ca sĩ Bạch Yến nói chuyện tại nhà GS Trần Văn Khê (2009): youtube

http://cothommagazine.com/index.php?option=com_content&task=view&id=1247&Itemid=47