HÀ THANH : Tái bản tự truyện của cố GS.TS Trần Văn Khê


Tái bản tự truyện của cố GS.TS Trần Văn Khê

Thứ tư, 22/07/2015 – 10:00

Cuộc đời GS.TS Trần Văn Khê là hành trình phong phú với bao điều thú vị, thăng trầm; khởi đầu bằng việc bén duyên rất sớm với âm nhạc truyền thống, rồi vượt qua bao nhiêu trở ngại để yêu bằng trọn vẹn tâm hồn, hiến dâng tất cả trí huệ, tâm huyết cho người tình âm nhạc…

Ngày 24/6/2015, GS.TS Trần Văn Khê qua đời để lại sự mất mát to lớn đối với Việt Nam, đặc biệt là nền âm nhạc nước nhà. Bởi GS.TS Trần Văn Khê không chỉ là người có công đầu trong việc quảng bá nền âm nhạc truyền thống Việt Nam ra thế giới mà còn là “một nhà văn hóa phi thường”.

Trong hơn 90 năm, Giáo sư đã để lại một kho tư liệu đồ sộ, không chỉ về âm nhạc truyền thống Việt Nam mà còn là văn hóa Việt Nam mà suốt một đời ông đã miệt mài nghiên cứu. Trong những tư liệu quý giá đó, còn có một tư liệu quan trọng không kém, đó chính là cuộc đời của Giáo sư với những bài học, kinh nghiệm sống của ông qua hai thập kỷ. Tất cả được gửi gắm trong cuốn sách Tự truyện Trần Văn Khê – Những câu chuyện từ trái tim.

Tự truyện Trần Văn Khê – Những câu chuyện từ trái tim được xuất bản vào tháng 7 năm 2010 nhân dịp Giáo sư tròn 90 tuổi. Cuốn sách đã phác họa một cách giản dị, ấm áp chân dung một cây đại thụ trong nền âm nhạc Việt Nam, được bạn đọc đón nhận nồng nhiệt với gần 15.000 cuốn sách qua 5 lần tái bản. Cuốn sách đã mang lời động viên chân tình đến những ai đang đối diện với bão táp cuộc đời, hay đang chùn bước trong hành trình chinh phục ước mơ hoặc đang băn khoăn trước những ngã rẽ cuộc sống.

sách tự truyện của tvk
Trong lần tái bản đặc biệt này, cuốn sách được mang tên “Trí Huệ để lại cho đời”

Đặc biệt, lần tái bản thứ 6 này với phần bổ sung Những chọn lựa quan trọng trong cuộc đời tôi được GS.TS Trần Văn Khê viết vào những tháng cuối đời với 11 chọn lựa mang tính quyết định của cuộc đời Giáo sư. Phần bổ sung với hơn 12000 từ là những câu chữ tâm huyết mà Giáo sư chắt lọc để gửi tới bạn đọc như lời mở đầu ông viết: “Trong đời sống, mỗi một con người đều có hoàn cảnh sinh hoạt khác nhau, công việc khác nhau và tính cách khác nhau, do đó đường đời của mỗi người không phải ai cũng như ai. Người có ý chí hoặc can đảm thì có thể tự quyết định lấy cuộc đời mình, đi theo đam mê và vun trồng cho tương lai, cho đời sống của mình theo như những gì mình mong muốn. Người rụt rè buông xuôi thì phó mặc cho số phận hoặc trò may rủi. Quan trọng nhất là phải biết chọn lựa cho bản thân những gì cần thiết để đi tới mục đích cuối cùng mà mình đang hướng đến.”

Trong lần tái bản đặc biệt này, cuốn sách được mang tên Trí Huệ để lại cho đời, bởi tầm vóc và sức ảnh hưởng của Giáo sư Trần Văn Khê vô cùng to lớn, khó ai thay thế được. Giáo sư không chỉ để lại TRÍ với số lượng kiến thức, tài liệu khổng lồ về âm nhạc và văn hóa Việt Nam, mà còn là HUỆ bởi một nhân cách lớn, một trái tim rộng mở mà ông để lại cho thế hệ sau. Trí Huệ để lại cho đời được tái bản vào đúng ngày sinh của ông, ngày 24/7/2015 và cũng là một tháng sau ngày ông mất. Quyển sách là sự tưởng nhớ cũng như tri ân đặc biệt dành cho con người đầy tài hoa và đức độ này.

Sách gồm 12 câu chuyện là những trải nghiệm sinh động của GS.TS Trần Văn Khê, trải dài từ thuở ấu thơ ở làng Vĩnh Kim (tỉnh Tiền Giang), sớm mồ côi cha mẹ, đến tuổi thanh niên ấp ủ bao hoài bão, từ chuyến đi rời xa đất nước vào năm 1949 đến hành trình khắp năm châu để giới thiệu âm nhạc truyền thống Việt Nam.

Đó còn là hình ảnh GS.TS Trần Văn Khê với những nghĩ suy “rất đời” về “hỷ, nộ, ái, ố”, một người cha với phương pháp dạy con đáng để các phụ huynh suy ngẫm; một tinh thần lạc quan, say mê làm việc dẫu đang chống chọi với nhiều căn bệnh… Ở mỗi một câu chuyện, bạn đọc sẽ dễ dàng nhận thấy những thông điệp sống giản dị được đúc kết từ một cuộc đời được bao người trân quý, ngưỡng mộ.

12 câu chuyện gồm: Vượt khỏi bóng mây buồn tuổi thơ mồ côi, Những bài ca cho bịnh tật, Học như thể đời chẳng dài lâu, Tự lực cánh sinh, Làm chủ bản thân, Tùy cơ ứng biến, Yêu đờn như yêu người, Việt Nam luôn trong tim, Dạy con bằng trái tim tỉnh táo, Yêu chiếc áo dài để thêm hiểu mình là ai, Hạt ngọc tâm hồn mang tên khiêm tốn, Cố gắng ứng đối trọn vẹn với người.

Hà Thanh

http://dantri.com.vn/van-hoa/tai-ban-tu-truyen-cua-co-gsts-tran-van-khe-1438258504.htm

THANH HIỆP : Nghệ sĩ nhớ về GS-TS Trần Văn Khê


Nghệ sĩ nhớ về GS-TS Trần Văn Khê

25/06/2015 11:20

(NLĐO) – NSND Kim Cương, NSND Lệ Thủy, NSND Ngọc Giàu nhớ những kỷ niệm về GS-TS Trần Văn Khê – Người được xem là có “thâm tình sâu nặng” với cải lương và nghệ thuật dân tộc.

Nghệ sĩ nhớ về GS-TS Trần Văn Khê
NSND Ngọc Giàu, họa sĩ Sỹ Hoàng, NSND Kim Cương trong ngày GSTS Trần Văn Khê nhận được một chiếc xe điện do một tổ chức từ thiện tặng

NSND Kim Cương tâm sự bà học được rất nhiều bài học quý cho cuộc đời, sự nghiệp của mình từ GS-TS Trần Văn Khê. Không có vở tuồng nào của Kịch nói Kim Cương mà ông không đến xem mỗi khi về thăm quê hương.

“Sự ra đi của anh Khê là một mất mát lớn với tôi và số đông anh em văn nghệ sĩ cùng đồng tâm gìn giữ truyền thống âm nhạc dân tộc mà ông cha để lại. Tôi mất đi một người anh tinh thần, một người thầy tận tâm, một người bạn chí cốt” – NSND Kim Cương buồn bã.

Nghệ sĩ nhớ về GS-TS Trần Văn Khê
NSND Lệ Thủy chúc mừng sinh nhật GSTS Trần Văn Khê – ngày 24-7-2012

NSND Lệ Thủy đau buồn khi nghe tin GS-TS Trần Văn Khê qua đời, bà xúc động nghẹn ngào nói: “Tôi nhớ khi bác Khê đến xem vở Tô Ánh Nguyệt, có góp ý tôi cảnh thêu áo gối cho con trai phải để ý đến mũi nhọn của đầu kim. Dù là ước lệ nhưng phải thật tinh tế, khán giả sẽ thương hơn khi thấy cảnh cô Nguyệt thêu áo gối cho đám cưới của con trai không nhìn cô là mẹ, thi thoảng mũi kim đâm vào ngón tay, cô Nguyệt lại giật mình chua xót. Bác Khê tỉ mỉ lắm! Đến dự sinh nhật bác, tôi ca lại câu vọng cổ trong vở Tô Ánh Nguyệt, bác đáp lại ngay bài Ú Liu Ú Xáng, lời mới viết rất sinh động tươi vui. Bác Khê sẽ mãi trong tim tôi và hàng ngàn khán giả mộ điệu đã yêu mến, xem bác Khê là đại diện cho ý chí bảo tồn vốn quý của dân tộc mà ngày nay thế giới đã vinh danh là những di sản bất di, bất dịch của nhân loại”.

Nghệ sĩ nhớ về GS-TS Trần Văn Khê
NSND Ngọc Giàu và GSTS Trần Văn Khê tại Cung VHLĐ TPHCM

Một trong những nghệ sĩ cải lương “gạo cội” từng có duyên gặp gỡ và làm việc cùng GS-TS Trần Văn Khê là NSND Ngọc Giàu. Nữ nghệ sĩ này bộc bạch bà vinh dự vì đã nhiều lần được “anh Hai Khê” đàn kìm cho bà ca. Mới đây thôi, vào sinh nhật của ông, bà cùng một số nghệ sĩ khác đã có mặt đàn hát lại bài “Dạ cổ hoài lang”.

“Biết bao kỷ niệm ùa về trong tôi khi hay tin anh trút hơi thở cuối cùng! Anh không mất đi mà đã về với đất mẹ thiêng liêng. Thay cho lời vĩnh biệt, tôi nâng niu bài thơ anh đã tặng riêng cho tôi:

“Một lòng nhớ mãi lời ca

Ngọc Giàu ngời sáng lụa nhung trãi đường

Theo nghề nuôi dưỡng gia đình

Thủ Thiêm ngời sáng hiếu chung vẹn tình” (Trần Văn Khê 7-2013)

và xin thêm vào một đoạn cuối:

“Vĩnh Kim chí khí hào hùng

Anh Khê sống mãi muôn trùng núi sông

Cả đời nặng nợ đờn ca

Sống như anh mãi điểm tô cho đời” (NSND Ngọc Giàu 6-2015).

Nghệ sĩ nhớ về GS-TS Trần Văn KhêNSƯT Út Bạch Lan, GSTS Trần Văn Khê, NSND Viễn Châu, NSƯT Ca Lê Hồng trong một cuộc hội ngộ tại khách sạn Cửu Long năm 1995

NSƯT Út Bạch Lan bàng hoàng khi hay tin người anh cả của sân khấu cải lương đã qua đời. Bà khóc và kể lại những kỷ niệm về ông: “Hồi đó mỗi khi ghé thăm anh Hai, nhìn 10 đầu ngón tay bị kim tiêm đâm nát vì mỗi sáng phải tự chích vào đầu ngón tay để lấy máu thử lượng đường trong người, rồi uống thuốc, tôi đau lòng biết bao. Anh Hai của chúng tôi sống rất kiên cường, dù bệnh tật vẫn nỗ lực vượt qua, không than vãn. Hồi tôi thực hiện chuyên đề sân khấu tại Nhà hát Hòa Bình, đêm đó anh Hai đến xem và lên sân khấu nói về giọng ca của tôi khiến má tôi có mặt tại đó hết sức xúc động. Gần gũi, dung dị và mộc mạc, anh Hai luôn đồng hành với thế hệ nghệ sĩ chúng tôi, phân tích cặn kẽ, động viên thấu đáo”

NSƯT Hữu Quốc và GSTS Trần Văn Khê năm 2000

NSƯT Hữu Quốc và GSTS Trần Văn Khê năm 2000

NSƯT Hữu Quốc cũng vậy, anh nâng niu bức ảnh mà 15 năm trước khi anh biểu diễn trong một chương trình vinh danh NSND Phùng Há, GS-TS Trần Văn Khê đã đến xem và thăm hỏi, động viên các thế hệ nghệ sĩ trẻ vừa được trao giải thưởng HCV Trần Hữu Trang.

Nghệ sĩ Quyền Linh tự hào vì là người đồng hương với GS-TS Trần Văn Khê: “Bác Khê đến xem đêm Tự tình quê hương của NSND Bạch Tuyết, lúc đó tôi đóng vai Mẫn Đạt trong trích đoạn Đời cô Lựu. Bác Khê vào hậu trường thăm hỏi các nghệ sĩ và tôi có được bức ảnh thân thương này. Bác Khê không mất đi trong lòng công chúng ngưỡng mộ tài năng bởi nhân cách và những cống hiến mà bác để lại cho đời, cho âm nhạc dân tộc và sân khấu cải lương”.

Nghệ sĩ nhớ về GS-TS Trần Văn Khê
NS Quyền Linh và GSTS Trần Văn Khê tại Nhà hát TP

NSƯT Thành Lộc cũng không quên khi GS – TS Trần Văn Khê đến xem vở kịch “Bí mật vườn Lệ Chi” do anh đạo diễn tại sân khấu kịch IDECAF, ông đã khóc và ôm lấy NSƯT Thành Lộc như một lời động viên chân thành. Anh không quên kỷ niệm đẹp đó!

Nghệ sĩ nhớ về GS-TS Trần Văn Khê
NSƯT Thành Lộc và GSTS Trần Văn Khê
Nghệ sĩ nhớ về GS-TS Trần Văn Khê
NSND Viễn Châu, GSTS Trần Văn Khê và NS Hồng Nga trong cuộc tọa đàm tại Nhà hát TP

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP HCM và Gia đình vô cùng đau đớn báo tin:

Giáo sư-Tiến sĩ Trần Văn Khê sinh ngày 24 – 7 – 1921 tại làng Vĩnh Kim, quận Châu Thành, tỉnh Mỹ Tho (nay là Tiền Giang).

+ Nguyên Giám đốc Nghiên cứu, Trung tâm Quốc gia Nghiên cứu Khoa học của nước Cộng hòa Pháp.

+ Thành viên Hội đồng Quốc tế Âm nhạc của UNESCO, 10 năm liền là Chủ tịch Ban tuyển chọn Quốc tế của Diễn đàn âm nhạc Châu Á.

+ Viện sĩ Thông tấn Viện hàn lâm Khoa học, Văn Chương và Nghệ thuật Châu Âu.

Sau một thời gian bị bệnh nặng, mặc dù đã được bệnh viện và gia đình tận tình cứu chữa và chăm sóc nhưng do tuổi cao, sức yếu đã từ trần vào lúc 2 giờ 55 phút, ngày 24 – 6 (nhằm ngày mùng 9 tháng 5 năm Ất Mùi), hưởng thọ 94 tuổi.

Linh cữu GS-TS Khê được quàn tại nhà số 32 Huỳnh Đình Hai, phường 24, quận Bình Thạnh, TP HCM.

Lễ viếng sẽ bắt đầu từ 12 giờ trưa ngày 26 – 6. Lễ truy điệu và lễ động quan được bắt đầu vào lúc 6 giờ sáng, ngày 29 – 6. Ngay sau lễ động quan, linh cữu sẽ được đưa đi hỏa táng tại Nghĩa trang Hoa Viên Chánh Phú Hòa, huyện Bến Cát, tỉnh Bình Dương.

Ông sinh ngày 24 – 07 -1921, trong một gia đình bốn đời là nhạc sĩ. Cả hai bên nội ngoại của Trần Văn Khê đều có nhiều người thạo chơi nhạc, viết nhạc.Trần Văn Khê từ sáu tuổi biết đàn kìm (đàn nguyệt), tám tuổi biết đàn cò (đàn nhị), mười hai tuổi biết đàn tranh và đánh trống nhạc.

Sau khi hoàn thành xuất sắc chương trình tú tài vào năm 1941 tại Sài Gòn, Trần Văn Khê nhận học bổng của chính phủ thuộc địa ra Hà Nội học đại học y khoa (1941-1944). Chính vào thời gian này đã hình thành mối tâm giao về âm nhạc, về trách nhiệm của thanh niên với nước nhà giữa ông với sinh viên – nhạc sĩ Lưu Hữu Phước, người bạn học của ông ở trường trung học Trương Vĩnh Ký Sài Gòn.

Từ năm 1944 – 1949, Trần Văn Khê vừa làm giáo sư tư thục tại Sài Gòn và Cần Thơ, vừa làm ký giả báo Thần Chung và Việt Báo.

Năm 1949, Trần Văn Khê sang Pháp với nhiệm vụ phóng viên, từ đó bắt đầu quá trình học tập và làm việc lâu dài tại Pháp. Ông đã tốt nghiệp Trường Chính trị Paris, Khoa quan hệ Quốc tế vào năm 1951.Vì bị bệnh nặng ông phải nằm bệnh viện suốt ba năm sau đó. Ngay sau khi ra viện, Trần Văn Khê đã theo học Khoa âm nhạc Đại học Paris và tháng 6 năm 1958 trở thành người Việt Nam đầu tiên đậu bằng Tiến sĩ Nghệ thuật Âm nhạc tại Đại học Sorbonne hạng Tối ưu với lời khen ngợi của hội đồng chấm thi. Luận án Tiến sĩ của Trần Văn Khê với đề tài “ Âm nhạc truyền thống Việt Nam” trong đó nhấn mạnh đến âm nhạc Cung đình Huế và Âm nhạc Tài tử miền Nam.

Từ sau khi đậu bằng Tiến sĩ về Âm nhạc học, Trần Văn Khê đã liên tục hoạt động và có nhiều cống hiến trong lĩnh vực nghiên cứu, giảng dạy, quảng bá âm nhạc dân tộc tại Pháp và hơn 20 trường đại học của các quốc gia trên thế giới:

+ Thành lập Trung tâm Học nhạc Đông phương tại Paris chuyên dạy các môn âm nhạc truyền thống châu Á theo phương pháp truyền khẩu và truyền ngón (năm 1959). Tại đây, Trần Văn Khê làm nhiệm vụ Giám đốc Nghệ thuật và chuyên dạy Đờn ca Tài tử ( tranh, kìm, cò) với sự cộng tác của hai con là Trần Quang Hải và Trần Thị Thủy Ngọc. Suốt 30 năm, Trung tâm này đã đào tạo được trên 150 sinh viên Pháp và các nước am hiểu về nhạc tài tử Việt Nam.

+ Làm việc tại Trung tâm Quốc gia Nghiên cứu Khoa học Pháp từ chức vụ khởi đầu là tùy viên đến Giám đốc Nghiên cứu với chuyên ngành Ngôn ngữ Âm nhạc Việt Nam, đặc biệt trong Đờn ca Tài tử và các cách chuyển hệ (Metabole); So sánh âm nhạc Đờn ca Tài tử với âm nhạc thính phòng của nhiều nước khác ở châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên, Ấn Độ.

+ Với sự trợ giúp quốc tế, đã xuất bản (gần như đầu tiên) 1 đĩa hát về nhạc Cung đình Huế và 1 đĩa hát về âm nhạc tài tử miền Nam – trong đĩa đó có bài Tứ đại oán và bài Vọng cổ.

+ Với chức vụ Nhà nghiên cứu âm nhạc quốc tế, Trần Văn Khê đã được mời giảng dạy nhạc học trong chuyên khoa Dân tộc nhạc học của Đại học Sorbonne Paris và nhiều đại học trên thế giới. Từ những năm 1968-1972 đặt trọng tâm nghiên cứu các kịch nghệ châu Á như: Kinh kịch của Trung Quốc; Nôh, Kabuki của Nhật Bản; Pansori (Triều Tiên); hát Chèo, hát Bội, hát Cải lương của Việt Nam.

+ Đã có trên 200 bài viết về Âm nhạc Việt Nam và âm Nhạc châu Á được đăng trong các tạp chí chuyên môn của nhiều nước, đặc biệt là những bài viết của Trần Văn Khê cho tờ Courrier de L’Unesco được dịch ra 14 ngôn ngữ khác nhau.

+ Đã thực hiện 25 đĩa hát 33 vòng và CD về Âm nhạc Việt Nam và vài nước châu Á để phổ biến trên thế giới.

+ Cố vấn đặc biệt cho Ủy ban Thành lập hồ sơ về Đờn ca Tài tử để gửi UNESCO (đã góp ý sửa chữa một cách chính xác các cuộn phim về Đờn ca Tài tử của Hồ sơ và cung cấp cho Ủy ban Hồ sơ những đĩa hát mang nhãn hiệu Unesco trong đó có nhiều tiết mục Đờn ca Tài tử).

Từ năm 2006, Giáo sư-Tiến sĩ Trần Văn Khê về ở hẳn trong nước. Chính quyền thành phố Hồ Chí Minh đã bố trí căn nhà 32 Huỳnh Đình Hai quận Bình Thạnh để ông sống, làm việc trong những năm cuối đời.

Tại đây, với rất nhiều tư liệu nghiên cứu quí giá bằng sách, sổ ghi chép và băng dĩa, Trần Văn Khê đã cùng các cán bộ của ngành văn hóa thành phố Hồ Chí Minh và những người cộng sự gần gũi xây dựng Thư viện Trần Văn Khê phục vụ cho nhu cầu nghiên cứu âm nhạc dân tộc; đã cùng các cộng sự tổ chức hàng trăm buổi biểu diễn, nói chuyện, giao lưu với công chúng – nhất là công chúng trẻ về âm nhạc dân tộc Việt Nam với nhiều loại hình đặc trưng cho các vùng miền; đã tiếp đón nhiều nhân vật chính trị, văn hóa, ngoại giao của Việt Nam và các nước. Nơi ở của ông gần 10 năm qua đã thực sự trở thành một địa chỉ văn hóa quen thuộc, thu hút sự quan tâm đặc biệt của nhiều người trong và ngoài nước..

Giáo sư – Tiến sĩ Trần Văn Khê đã được tặng nhiều danh hiệu và phần thưởng của thế giới và Việt Nam vì tài năng và những đóng góp về âm nhạc dân tộc mang tính quốc tế :

Trước 1975:

+ Huân chương Bội tinh hạng I.

+ Văn hóa Bội tinh hạng I.

Sau năm 1975:

+ Giải thưởng UNESCO – CIM về Âm nhạc (1981).

+ Huân chương Nghệ thuật và Văn chương của Bộ Văn hóa Pháp (1991).

+ Viện sĩ Thông tấn Viện Hàn lâm Khoa học Văn chương Nghệ thuật Châu Âu (1993).

+ Giải thưởng Âm nhạc quốc tế Koizumi Fumio của Nhật Bản (1994).

+ Huân chương Hiệp sĩ Cành cọ Hàn lâm của Bộ Giáo dục Pháp (1999).

+ Huân chương Lao động Hạng Nhất của Việt Nam (1999).

+ Giải thưởng Vinh danh nước Việt (2003).

+ Giải thưởng Đào Tấn (2005).

+ Giải thưởng Quốc tế của San Francisco “Đã cống hiến trọn đời cho việc nghiên cứu âm nhạc truyền thống Việt Nam” .

+ Giải thưởng Văn hóa Phan Châu Trinh (2013).

+ Huy hiệu thành phố Hồ Chí Minh (2013).

Bài và ảnh: Thanh Hiệp

http://nld.com.vn/van-hoa-van-nghe/nghe-si-nho-ve-gs-ts-tran-van-khe-20150625092645609.htm

THANH HIỆP : Chủ tịch nước Trương Tấn Sang viếng GS-TS Trần Văn Khê


Chủ tịch nước Trương Tấn Sang viếng GS-TS Trần Văn Khê

28/06/2015 14:31

(NLĐO) – Trưa 28-6, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đến viếng linh cữu GS-TS Trần Văn Khê quàn tại số 32 Huỳnh Đình Hai, P.24, Q.Bình Thạnh, TP HCM.

Chủ tích nước Trương Tấn Sang chia buồn của GS-TS Trần Quang Hải và danh ca Bạch Yến

Chủ tích nước Trương Tấn Sang chia buồn với GS-TS Trần Quang Hải và danh ca Bạch Yến

GS-TS Trần Quang Hải – con trưởng của GS-TS Trần Văn Khê – và gia quyến rất xúc động trước sự quan tâm của Chủ tịch nước, cơ quan các cấp, cùng với tình cảm của nhân dân, văn nghệ sĩ dành cho GS-TS Trần Văn Khê.

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang viết trang trọng vào sổ tang lời tiễn biệt: “GS-TS Trần Văn Khê, người cả đời cống hiến cho nền âm nhạc Việt Nam, góp phần to lớn trong việc truyền bá văn hóa Việt Nam bằng trí thức âm nhạc. Trí tuệ, uy tín, tài năng, tâm huyết, sáng tạo của ông mãi mãi là tài sản quý giá của văn hóa Việt Nam”.

Trước đó, ông Trương Hòa Bình – Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao, ông Lê Thanh Hải – Bí thư Thành ủy TP HCM và nhiều quan chức cấp cao của các bộ ngành …đã đến viếng linh cữu GS-TS Trần Văn Khê và chia buồn cùng gia đình.

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang viết những dòng thương tiếc vào sổ lưu niệm

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang viết những dòng thương tiếc vào sổ tang

Tối 27-6, nhiều người đến thắp hương cho GS-TS Trần Văn Khê chứng kiến nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo vô cùng xúc động đến tiễn biệt người bạn tri âm trong suốt nhiều thập niên qua. Nhạc sư Vĩnh Bảo hòa đàn cùng với nghệ sĩ đàn tranh Hải Phượng, nghệ nhân Nhứt Dũng (Ban nhạc lễ) bài Lý Con sáo. Cháu ngoại của GS-TS Trần Văn Khê là Diễm Tiên cất vang lời ca bài Lý con sáo trong niềm thương tiếc ông của mình. Nhiều nghệ sĩ có mặt tại tang lễ như: nghệ sĩ Hà Mỹ Xuân, Chí Tâm, Xuân Lan…cũng cùng với ban nhạc biểu diễn những bài ca cổ trong các vở tuồng nổi tiếng, để cùng nhớ về người thầy đáng kính.

Ông Trương Hòa Bình - Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao VN chia buồn của gia đình GS-TS Trần Văn Khê

Ông Trương Hòa Bình – Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao chia buồn cùng gia đình GS-TS Trần Văn Khê

GS-TS Trần Quang Hải tâm sự nhận được tin báo cha mình qua đời khi đang tham gia một hội thảo về âm nhạc quốc tế tại Ý. Ông đã thu xếp bay từ Ý về Pháp, sau đó lấy vé máy bay từ Pháp về Việt Nam. Chỉ trong một ngày, ông đã nhận được hơn 300 thư chia buồn từ các đồng nghiệp, học trò cũ của cha mình.

NSND đạo diễn Lê Dân bật khóc tại tang lễ
NSND đạo diễn Lê Dân bật khóc tại tang lễ

“Cô út của tôi, người cô duy nhất của dòng họ năm nay đã hơn 90 tuổi đang sinh sống một mình tại Canada. Cô không thể về thọ tang anh trai, đã nhờ tôi thắp hộ nén hương trước di ảnh ba tôi” – con trưởng GS-TS Trần Văn Khê bộc bạch.

NSND Kim Cương, NSƯT Út Bạch Lan và NSND Ngọc Giàu tiễn biệt GSTS Trần Văn Khê

NSND Kim Cương, NSƯT Út Bạch Lan và NSND Ngọc Giàu tiễn biệt GS- TS Trần Văn Khê

NSND Bạch Tuyết thắp hương tiễn biệt GS-TS Trần Văn Khê
NSND Bạch Tuyết thắp hương tiễn biệt GS-TS Trần Văn Khê
Tin-ảnh: T.Hiệp

THANH HIỆP : GS-TS Trần Văn Khê “mãi mãi là tài sản quý giá của văn hóa Việt Nam”


GS-TS Trần Văn Khê “mãi mãi là tài sản quý giá của văn hóa Việt Nam”

28/06/2015 22:17

Trưa 28-6, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã đến viếng linh cữu GS-TS Trần Văn Khê (quàn tại 32 Huỳnh Đình Hai, phường 25, quận Bình Thạnh, TP HCM).

Xúc động trước sự ra đi của GS-TS Trần Văn Khê, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã viết vào sổ tang của gia đình lời tiễn biệt vô cùng thắm thiết dành cho một nhà nghiên cứu âm nhạc dân tộc, người góp phần làm rạng danh âm nhạc và văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế: “GS-TS Trần Văn Khê, người cả đời cống hiến cho nền âm nhạc Việt Nam, góp phần to lớn trong việc truyền bá văn hóa Việt Nam bằng tri thức âm nhạc. Trí tuệ, uy tín, tài năng, tâm huyết, sáng tạo của ông mãi mãi là tài sản quý giá của văn hóa Việt Nam”.

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang chia buồn cùng GS-TS Trần Quang Hải và danh ca Bạch Yến
Chủ tịch nước Trương Tấn Sang chia buồn cùng GS-TS Trần Quang Hải và danh ca Bạch Yến

Trước đó, Bí thư Thành ủy TP HCM Lê Thanh Hải và nhiều lãnh đạo cấp cao của TAND Tối cao, Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch, Bộ Ngoại giao… đã đến viếng linh cữu

GS-TS Trần Văn Khê và chia buồn cùng gia đình. Các văn nghệ sĩ nổi tiếng của nhiều lĩnh vực đã có mặt trong 2 ngày qua, thắp hương tưởng nhớ GS-TS Trần Văn Khê.

GS-TS Trần Quang Hải – con trai trưởng của GS-TS Trần Văn Khê và tang gia đã bày tỏ niềm xúc động trước sự quan tâm của Chủ tịch nước và các cơ quan nhà nước, tình cảm của công chúng, văn nghệ sĩ dành cho GS-TS Trần Văn Khê.

Lễ truy điệu GS-TS Trần Văn Khê được tổ chức lúc 6 giờ ngày 29-6, sau đó linh cữu của ông được đưa đi hỏa táng tại Nghĩa trang Bình Dương.

Tin-ảnh: T.Hiệp

THANH TUYỀN : Bàn giao nhà GS.TS Trần Văn Khê để làm nhà lưu niệm


Bàn giao nhà GS.TS Trần Văn Khê để làm nhà lưu niệm

Gia đình GS.TS Trần Văn Khê chính thức bàn giao căn nhà 32 Huỳnh Đình Hai, phường 24, quận Bình Thạnh cho cơ quan chức năng để làm nhà lưu niệm.
 >> “Có lẽ rất lâu nữa Việt Nam mới lại có một GS Trần Văn Khê thứ 2”
 >> Nỗi tiếc thương của người ở lại ngày tiễn biệt GS Trần Văn Khê

Chiều 14-8, gia đình cố GS.TS Trần Văn Khê đã bàn giao cho cơ quan chủ quản trực thuộc Sở Văn hóa- Thể thao TP HCM căn nhà mà GS đã có 9 năm gắn bó cho Trung tâm bảo tồn di tích TP HCM. Còn thư viện và các tài liệu mà GS để lại sẽ do Bảo tàng Thành phố tiếp nhận. Sau khi tiếp nhận căn nhà và những tư liệu về âm nhạc dân tộc mà GS để lại, các cơ quan chức năng sẽ có đề án xây dựng nhà lưu niệm để tưởng nhớ đến những đóng góp của GS cho nền âm nhạc của nước nhà.

Căn nhà ở số 32 Huỳnh Đình Hai, P. 24, Q. Bình Thạnh mà GS Trần Văn Khê đã cư ngụ trước lúc qua đời. Ảnh: Thanh Tuyền

Theo quyết định số 41 được ký ngày 6-1-2005 của bà Trương Ngọc Thủy- lúc đó là giám đốc Sở Văn hóa Thông tin (nay là Sở VH-TT TP HCM) và GS. TS Trần Văn Khê, căn nhà này sẽ là nơi lưu trú của GS cho đến lúc lìa đời và sau đó được xây dựng thành nhà lưu niệm mang tên ông.

Trước đó, dựa trên tâm nguyện của GS, là “được sống và làm việc những năm cuối đời tại đất nước”, tháng 11-2003, Sở Văn hóa- Thông tin khởi thảo đề án nhà Trần Văn Khê. Ngày 14-5-2004, sở đã có buổi làm việc với giáo sư. Nội dung buổi làm việc đã được lập thành biên bản là thành phố giao cho Sở Văn hóa – thông tin ngôi nhà 32 Huỳnh Đình Hai, P. 24, Q.Bình Thạnh quản lý theo chế độ công sản.

Từ khi tiếp nhận căn nhà từ phía nhà nước, không gian của ngôi nhà không chỉ đơn thuần là nơi để GS sống, nó vượt ra khỏi cái tầm của một tư gia. Đó là một không gian văn hóa, một địa chỉ văn hóa mang tầm dân tộc. Ở đó, gần 100 buổi sinh hoạt về đàn tranh, đàn đá, hát bội, vọng cổ, ca trù, múa bóng rỗi, nghệ thuật ngâm thơ truyền thống Việt Nam đã được tổ chức… Ai cần nghiên cứu, khai thác từ khối lượng sách, sổ, băng, đĩa mà GS Trần Văn Khê mang về từ Pháp sau hơn 50 năm nghiên cứu, thu thập, gìn giữ… đều có thể đến tiếp cận. Ai cần được nghe chuyên sâu về các loại hình âm nhạc truyền thống Việt Nam với phần biểu diễn minh họa đặc sắc cũng có thể đến căn nhà này.

Trong bản di nguyện lập ngày 5-6-2015, GS Trần Văn Khê đã bày tỏ một trong những mong muốn của mình: “Khi tôi vĩnh viễn ra đi, ngôi nhà này sẽ được sử dụng để làm nhà lưu niệm Trần Văn Khê. Tất cả hiện vật gắn với đời sống nghề nghiệp của tôi đem từ Pháp về: sách vở, báo chí, phim ảnh, sổ ghi chép, đĩa hát các loại, các nhạc khí, máy ghi hình, ghi âm, máy chuyển tư liệu nghe nhìn, tranh, hình ảnh đều giao lại cho ban quản lý nhà lưu niệm giữ để phục vụ cộng đồng”.

 Căn phòng làm việc của GS lúc còn sống. Ảnh: Thanh Tuyền

Có mặt tại nhà của GS, bà Nguyễn Thế Thanh- PGĐ Sở Văn hóa- Thể Thao TP HCM chia sẻ: “200 cuốn du kí của GS Trần Văn Khê sẽ thuộc về Nhà nước, được Sở Văn hóa quản lí và sẽ trưng bày cộng đồng. Sổ ghi chép hằng ngày của GS không chỉ đơn thuần là những dòng nhật kí ngắn ngủi, thời gian, địa điểm, đó còn là những hình ảnh, những tư liệu trong các buổi giao lưu, gặp gỡ. Đó là một cuộc hành trình rất đặc biệt, hành trình đó sẽ được lưu giữ và sẽ là hiện vật trưng bày có giá trị. 200 cuốn du kí đó đang được số hóa, và đang được tiếp tục được thực hiện để đến gần hơn với bất cứ ai có tình yêu với âm nhạc dân tộc và với những người yêu quý giáo sư”

Thêm vào đó, hơn 700 triệu đồng tiền phúng điếu mà gia đình nhận được cũng sẽ được dùng để lập quỹ học bổng xét trao cho các công trình nghiên cứu có giá trị về âm nhạc dân tộc…

Theo Thanh Tuyền
Pháp Luật TPHCM

http://dantri.com.vn/van-hoa/ban-giao-nha-gs-ts-tran-van-khe-de-lam-nha-luu-niem-20150816064916368.htm

ANH NGỌC – HỒNG NHUNG : “Ông đi con dắt ông đi…”


Thời sự Chủ nhật, 13/07/2014 10:56

“Ông đi con dắt ông đi…”

Ở độ tuổi xưa nay hiếm, GS Trần Văn Khê vẫn không ngừng cống hiến cho sự nghiệp âm nhạc dân tộc với trí nhớ minh mẫn, tinh thần lạc quan.

Bước vào những ngày hè tháng 7 năm nay, GS-TS Trần Văn Khê mừng thượng thọ tuổi 94. Những người ở độ tuổi này đa số chỉ nghỉ ngơi, an hưởng ngày tháng tuổi già. Trái lại, GS-TS Trần Văn Khê vẫn còn làm việc sung sức với tinh thần minh mẫn, trí nhớ tuyệt vời như chỉ đang 49 tuổi.

Sáng sớm GS Khê đã thức dậy và ra vườn hít thở không khí trong lành, hưởng chút ánh nắng ban mai, tập khí công rồi vào nhà ăn sáng và theo dõi tin tức thời sự. Đến 8 giờ giáo sư (GS) bắt đầu làm những việc thường ngày: trả lời email, dịch tài liệu tiếng Pháp, viết bài… Đến trưa, GS chỉ ăn cơm, nghỉ ngơi trong 1-2 tiếng, sau đó lại tiếp tục công việc cho đến tận 6 giờ chiều.

Có những ngày GS miệt mài trả lời thư từ, viết tài liệu mãi 8-9 giờ tối hoặc bận rộn tiếp khách, tham dự nói chuyện ở nhiều nơi. Gần đây nhất, GS có mặt trong cả 4 ngày của chuỗi chương trình Hội ngộ đàn tranh 2014 tại TPHCM.

ong di 1
Một buổi làm việc của GS Trần Văn Khê tại nhà riêng

Ai cũng ngỡ ngàng trước cường độ làm việc của GS nhưng thực ra, sức khỏe của người không còn như xưa bởi đôi tai nghe kém, mắt mờ dần, bệnh tiểu đường khiến GS phải đo đường huyết và tiêm insulin mỗi ngày. Tim cũng không khỏe, mỗi ngày phải uống thuốc đều đặn và khám sức khỏe định kỳ hàng tháng, hàng tuần. Lại thêm đôi bàn chân sưng to, đau nhức…

Nhưng dẫu đau nặng thế nào, GS vẫn luôn tươi cười rạng rỡ, vẫn say sưa ca hát và vỗ nhịp theo tiếng đàn tranh, đàn kìm. Trò chuyện cùng các môn sinh, GS nêu cao tinh thần lạc quan: “Hôm nay thầy đau nhiều, đau nhiều nhưng chưa chết. Mờ con mắt chưa hẳn là mù, thầy mừng vì mắt mờ mà vẫn còn nhìn thấy. Không đọc được thì có người khác đọc giùm cho nghe, không nghe được thì có máy trợ thính giúp. Thầy không bao giờ tuyệt vọng, mình phải thích nghi với hoàn cảnh của mình”.

Triết lý sống giản dị, chấp nhận thực tế giúp GS Trần Văn Khê giữ tinh thần thoải mái và trí nhớ minh mẫn làm việc liên tục suốt ngày này sang ngày khác dẫu tuổi đã gần đất xa trời. Bên cạnh GS cũng luôn có những người yêu mến, luôn sát cánh cùng thầy.

ong di 2
Chị Mai Hường, thư ký hỗ trợ Thầy Khê sắp xếp giải quyết công việc hàng ngày

ong di 3

Bài thơ ứng tác của GS Khê trong dịp sinh nhật của mình được chị Mai Hường chép lại

Thầm lặng bên cạnh giúp GS Trần Văn Khê giữ sức khỏe ổn định và làm việc mỗi ngày là chị giúp việc Nguyễn Thị Na, chị thư ký Mai Hường cùng các môn sinh. Từ năm 2007, mỗi ngày chị Mai Hường cùng giáo sư trả lời email, thư từ liên lạc, tỉ mỉ sắp xếp công việc giấy tờ rõ ràng, khoa học để lưu trữ và sử dụng.

Đặc biệt, những ghi chép công việc hàng ngày của GS Khê do chị Hường phụ trách lưu lại rất nhiều tư liệu quan trọng mà sau này khi có dịp công bố rộng rãi, mọi người sẽ hiểu hơn về sức làm việc bền bỉ, cống hiến không mệt mỏi của GS trong những năm tháng cuối đời tại Việt Nam cho sự nghiệp bảo tồn nghệ thuật truyền thống dân tộc.

Và không thể không nhắc đến sự chăm nom tận tình của chị Nguyễn Thị Na, người túc trực bên GS suốt ngày đêm. TS. Trần Quang Hải, con trai GS. Trần Văn Khê cho biết: “Na là người giúp việc của ba tôi từ năm 2005 sau khi ông trở về định cư hẳn ở Sài Gòn năm 2004. Thuở ban đầu Na chỉ là người lo việc nấu nướng và dọn dẹp phòng. Khi ba tôi bắt đầu đi đứng khó khăn và không thể tự mình lo việc vệ sinh, Na là người kiểm soát thuốc men hàng ngày, đẩy xe lăn đưa ông đi khắp nơi hội thảo, thuyết trình, thăm bạn bè từ Nam chí Bắc…”

ong di 4
Chị Na quán xuyến việc nhà và săn sóc từng bữa ăn, giấc ngủ của GS Khê

Những món ăn ngon phù hợp với khẩu vị và bệnh tình của GS do chị Na chế biến chứa đựng tình cảm kính yêu của cô cháu gái với người ông. Vì vậy, GS Khê thương quý Na như con cháu trong nhà: “Na không phải là cật ruột của tôi mà còn hơn người cật ruột, bởi Na ở gần giúp đỡ tôi 24 giờ mỗi ngày. Na vừa là một người nấu ăn, một người y tá lo thuốc men, một người thư ký liên hệ, nghe telephone, đẩy xe lăn cho tôi đi chỗ này chỗ kia, một người quét dọn nhà sạch sẽ và săn sóc tôi hết sức tận tâm. Thí dụ Na thương mẹ rất nhiều, mỗi ngày Na gọi điện thăm mẹ luôn luôn. Nhưng có mấy lần Tết tôi cho tiền mua vé xe lửa cho Na về quê thăm mẹ nhưng đến sân ga Na lo lắng không ai chăm sóc tôi nên bỏ vé quay lại. Mỗi khi tôi bệnh, Na săn sóc mà không thấy bệnh bớt thì buồn rầu, lo lắng”.

Tấm lòng chân thành của chị Na còn được thể hiện qua những bài thơ, bài hát do chị tự sáng tác như:

Ông tôi biến chứng tiểu đường

Sưng chân mờ mắt đâu thấy đường mà đi

Ông đi con dắt ông đi

Tinh thần sảng khoái có gì vui hơn.

 

ong di 5

Bữa cơm trưa của GS Trần Văn Khê do chị Na chế biến

????????????????????????????????????

Chị Na luôn đồng hành cùng giáo sư Khê trong mọi sự kiện (ảnh chụp tại festival Dừa Bến Tre 2012)

Ở độ tuổi xưa nay hiếm, ngọn lửa nhiệt huyết của GS Trần Văn Khê với sự nghiệp âm nhạc dân tộc vẫn bùng cháy mạnh mẽ. Dù thân mang trọng bệnh suốt bao năm nay nhưng GS không ngơi nghỉ một ngày nào, luôn là tấm gương để lớp trẻ noi theo. Tiếp sức cho ngọn lửa của GS liên tục cháy bền bỉ là sự chăm sóc lặng thầm của chị Na, chị Hường mỗi ngày bằng tất cả tình thương yêu, vì chỉ có tình thương mới đem lại sức mạnh thực sự.

Theo Anh Ngọc – Hồng Nhung

http://alobacsi.com/thoi-su/ong-di-con-dat-ong-di-a2014071301434880c160.htm

Người cao tuổi