V Ũ TUẤN : Ngân vang điệu Then, Tưng bừng lễ hội


Thứ bẩy, ngày 26-09-2015, 08:31

TQĐT – Tối 25-9, tại Quảng trường Nguyễn Tất Thành, hàng nghìn người đã được sống trong không gian nghệ thuật đặc sắc của Lễ hội Thành Tuyên và Liên hoan nghệ thuật hát Then – đàn Tính các dân tộc Tày, Nùng, Thái Việt Nam lần thứ V. Đây là dịp để tuyên truyền, giới thiệu rộng rãi với nhân dân cả nước và bạn bè quốc tế về loại hình nghệ thuật hát Then đặc sắc và các mô hình đèn Trung thu độc đáo trong Lễ hội Thành Tuyên.

Theo Ban Tổ chức Liên hoan nghệ thuật hát Then – đàn Tính các dân tộc Tày, Nùng, Thái Việt Nam lần thứ V và Lễ hội Thành Tuyên 2015, Liên hoan lần này diễn ra với nhiều điểm đặc biệt. Liên hoan có sự tham gia của 13 đoàn nghệ nhân, diễn viên của các tỉnh có văn hóa Then, đàn Tính trong cả nước. Liên hoan lần này lại được tổ chức gắn với Lễ hội Thành Tuyên – một lễ hội độc đáo của nhân dân Tuyên Quang thu hút hàng vạn người tham gia. Vì thế, khán giả, những người được thụ hưởng giá trị nghệ thuật thông qua liên hoan lần này lớn hơn rất nhiều so với các lần tổ chức trước đây. Liên hoan nghệ thuật hát Then – đàn Tính gắn liền với Lễ hội Thành Tuyên còn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khác. Đó là công tác hoàn thiện hồ sơ để trình Tổ chức UNESCO công nhận Then Tày, Nùng, Thái Việt Nam là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Do đó, những tinh hoa, những tiết mục tinh túy nhất của nghệ thuật hát Then, đàn Tính các dân tộc Tày, Nùng, Thái sẽ được biểu diễn trong liên hoan.


Tiết mục hát Then của Đoàn Bắc Kạn và Thái Nguyên tham dự Liên hoan.    Ảnh: Gia Linh

Ông Ma Văn Tạch, nghệ nhân dân gian ở xã Yên Hân, huyện Chợ Mới (Bắc Kạn) cho biết, ông rất ấn tượng với các tiết mục tham gia biểu diễn của các đoàn, đặc biệt là những bài Then cổ. Cùng với Đoàn nghệ nhân, diễn viên của tỉnh Bắc Kạn tham gia liên hoan lần này, ông Tạch và thành viên Câu lạc bộ Then của xã Yên Hân biểu diễn tiết mục Tăng sắc. Đây là một bài Then cổ gắn liền với tín ngưỡng Then của bà con dân tộc Tày ở các địa phương miền núi phía Bắc. 

Ông Lò Văn Đê, một nghệ nhân hát Then dân tộc Thái ở huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu cho biết, khi nhắc đến văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc, người ta hay nhắc đến những điệu múa xòe hoa mà ít khi nhắc đến một loại hình nghệ thuật dân gian hết sức độc đáo của cộng đồng người Thái. Ấy là hát Then. Ở địa phương của ông, những người biết hát Then và yêu thích môn nghệ thuật dân gian này đã thành lập được câu lạc bộ, thường xuyên sinh hoạt. Tuy nhiên, những bài Then quý nhất, cổ nhất vẫn chỉ được hát ở một số nghi lễ tâm linh nhất định. Vì thế, liên hoan lần này ông Đê giới thiệu với du khách gần xa những làn điệu riêng có của người Thái và học hỏi được nhiều kinh nghiệm của bạn bè trong nước để tiếp tục lưu giữ, truyền dạy làn điệu của dân tộc mình.


Các diễn viên trẻ của đoàn Tuyên Quang tham gia Liên hoan nghệ thuật
hát Then – đàn Tính các dân tộc Tày, Nùng, Thái Việt Nam lần thứ V.
Ảnh: Vũ Tuấn

Các tiết mục được biểu diễn trong liên hoan lần này đa phần là các bài Then cổ. Đây là những bài Then lưu giữ những giá trị tinh túy nhất của nghệ thuật hát Then, đàn Tính của người Tày, Nùng, Thái trong cả nước. Những bài Then này không những mang những nét đặc trưng nhất của nghệ thuật hát Then mà nó còn gắn liền với môi trường diễn xướng dân gian của đồng bào. Đó là những nghi lễ tâm linh độc đáo, giàu bản sắc văn hóa cần được lưu giữ và phát huy. Ông Nguyễn Hải Anh, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Tổ chức Liên hoan nghệ thuật hát Then – đàn Tính các dân tộc Tày, Nùng, Thái Việt Nam lần thứ V cho biết, có rất nhiều nghệ nhân, diễn viên nhí được tham gia trình diễn các tiết mục Then tại lễ khai mạc và tại Lễ hội Thành Tuyên. Qua đó, cho mọi người thấy rằng Then ở Tuyên Quang và các tỉnh trong vùng Then cả nước không chỉ giới hạn trong số ít người già, người lớn tuổi hay nghệ nhân cao tuổi mà Then đã lan truyền, lan tỏa đến cả các thế hệ tương lai. Điều này thể hiện sức sống mãnh liệt của Then trong lòng đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Thái. Các diễn viên nhí, các diễn viên còn rất trẻ tham gia biểu diễn các tiết mục Then cổ và cả những tiết mục Then mới được dựng lời theo cơ sở của làn điệu cổ.

Em Lý Thị Thảo, một diễn viên trẻ của Đoàn nghệ nhân, diễn viên đến từ tỉnh Đắc Lắc cho biết, em rất tự hào về những làn điệu Then của dân tộc mình. Sau liên hoan lần này, em sẽ cố gắng học hỏi, luyện tập để truyền tình yêu nghệ thuật hát Then, đàn tính cho thế hệ trẻ chúng em và cả thế hệ sau này, lưu giữ, bảo tồn làn điệu Then của dân tộc mình. 


Mô hình đèn Trung thu của nhân dân tổ 6 phường Tân Hà (TP Tuyên Quang)
diễn diễu trên đường phố.  Ảnh: Quang Hòa

Tại Liên hoan lần này, Đoàn hát Then tỉnh ta có 34 nghệ nhân, diễn viên biểu diễn 6 tiết mục Then cổ. Đây là các tiết mục đặc sắc được tuyển chọn kỹ lưỡng từ cơ sở, do các nghệ nhân diễn xướng trong các hoạt động văn hóa tín ngưỡng, tâm linh. Nghệ nhân Hà Thuấn, người xã Tân An (Chiêm Hóa) đã từng tham gia biểu diễn ở nhiều liên hoan và “ẵm” nhiều giải cao có công lao to lớn trong việc truyền dạy, phát huy giá trị văn hóa Then trong cộng đồng. Mỗi lần tham dự liên hoan ông càng nhận thức sâu sắc về trách nhiệm của mình trong việc truyền dạy văn hóa Then cho thế hệ trẻ. Ông và các diễn viên của xã biểu diễn Then cổ Cung mèng nhoi (Cung ve sầu) kể về sự tích loài ve sầu, ca ngợi tình nhân ái, lòng vị tha… những nét đẹp văn hóa trong đời sống của đồng bào dân tộc Tày.

Liên hoan diễn ra từ ngày 25 đến ngày 26-9 với gần 100 tiết mục Then được biểu diễn mang lại cho khán giả cảm xúc hết sức tự hào về truyền thống văn hóa của cha anh.

Lễ hội Thành Tuyên năm 2015 được tổ chức với quy mô lớn gắn với nhiều hoạt động và có sự tham dự của nhiều nước, các tổ chức quốc tế, các cơ quan Trung ương và nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước. Điểm nhấn của Lễ hội Thành Tuyên là Đêm hội Thành Tuyên được tổ chức có chủ đề “Lung linh đêm hội Thành Tuyên” với 92 mô hình đèn Trung thu tham gia. Nét mới trong chương trình Đêm hội Thành Tuyên năm nay là có sự tham gia của các mô hình đèn Trung thu đại diện cho các huyện trong tỉnh.


Mô hình đèn Trung thu tổ 11, phường Ỷ La tham gia lễ hội.

Ông Lê Hữu Long ở tổ nhân dân Đoàn Kết, thị trấn Sơn Dương (Sơn Dương) chia sẻ, mỗi năm tỉnh tổ chức Lễ hội Thành Tuyên, một hoạt động văn hóa độc đáo mà ông không thể bỏ qua. Năm nay, tỉnh đăng cai tổ chức Liên hoan nghệ thuật hát Then – đàn Tính các dân tộc Tày, Nùng, Thái Việt Nam lần thứ V, ông đã nghỉ hẳn một ngày để về Tuyên xem biểu diễn Then. Ông thích nhất tiết mục Tiễn hoa của nghệ nhân Nguyễn Văn Bàng, thể hiện truyền thống hiếu đễ của dân tộc, khát khao cuộc sống gia đình hạnh phúc…

Cây đàn Tính và làn điệu Then đã bao đời nay gắn với đời sống của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Thái, trở thành một phần tinh thần, một phần cội rễ, làm nên bản sắc, làm nên nét đẹp riêng có của mỗi vùng miền. Liên hoan nghệ thuật hát Then – đàn Tính các dân tộc Tày, Nùng, Thái Việt Nam lần thứ V gắn với Lễ hội Thành Tuyên được tổ chức không chỉ là dịp để giới thiệu vẻ đẹp, sức sống của một nét tâm hồn mà còn để nối dài mãi vẻ đẹp, sức sống ấy đến các thế hệ mai sau. 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s