Theo HANOIMOI : “Các vị thần” và những biểu tượng đặc trưng trong văn hóa truyền thống


“Các vị thần” và những biểu tượng đặc trưng trong văn hóa truyền thống

21-04-2015 12:02 – Theo: hanoimoi.com.vn

“Các vị thần” là tập 2 của bộ sách “Những biểu tượng đặc trưng trong văn hóa truyền thống Việt Nam” của tác giả Đinh Hồng Hải vừa chính thức ra mắt độc giả nhân “Ngày sách Việt Nam 2015”. Cuốn sách được viết tiếp theo Tập 1 mang tên “Các bộ trang trí điển hình” (phát hành năm 2012), nhằm mang đến cho bạn đọc có một cái nhìn sâu sắc và mới lạ về các vị thần trong văn hóa truyền thống Việt Nam.

Thông qua nội dung tập sách này, bạn đọc có thể nhận ra các vị thần trong vai trò những biểu tượng tồn tại trong đời sống văn hóa, được biểu hiện thông qua các hành vi tôn giáo và tín ngưỡng của con người. Qua đây chúng ta sẽ tìm thấy nguồn gốc và sự phát triển của các vị thần như Thần Đất, Thần Bếp, Thần Tài, Thánh Gióng, Di Lặc và Ông Trời trong văn hóa Việt Nam cũng như vai trò và vị trí của các vị thần này trong xã hội đương đại.

Trong phần đầu của cuốn sách, tác giả đã đặt ra một loạt các câu hỏi khiến người đọc phải suy nghĩ: Tại sao người ta có thể bỏ ra tiền tỷ để cầu cúng, “trấn yểm” cho đất đai, nhà cửa, tài sản của mình nhưng rất ít người nghĩ xem mình có nhầm không khi chưa biết rõ tên gọi, nguồn gốc và “hành trạng” của vị thần mà mình đang cầu cúng, khấn vái? Liệu có việc đặt nhầm hoặc cúng nhầm vị thần nào đó không? Để trả lời cho những câu hỏi đó, tác giả hướng người đọc đến việc phải tìm hiểu nguồn gốc và quá trình phát triển của các vị thần cũng như các loại hình tín ngưỡng này trong chính nền văn hóa mà nó tồn tại.

Từ những nghiên cứu dày công được thực hiện trong hơn 270 trang sách, tác giả Đinh Hồng Hải đã đi đến những nhận định hết sức xác đáng như: “…tôn giáo, tín ngưỡng là một phần quan trọng của văn hóa nhân loại nên sẽ không bao giờ mất đi. Vì vậy, sự tồn tại của tôn giáo, tín ngưỡng trong xã hội văn minh vừa mang tính tự nhiên vừa là một nhu cầu thiết yếu đối với đời sống tinh thần của con người” (tr37).

“…tôn giáo, tín ngưỡng vừa là những thành tố cụ thể của văn hóa vừa là những công cụ truyền bá văn hóa cực kỳ hữu hiệu. Vì vậy mà hầu hết những nền văn minh cổ đại, trung đại đều ra đời trong quá trình phát triển của các tôn giáo, tín ngưỡng” (tr.249). Qua đó, tác giả đi đến kết luận: “hiểu biết sâu sắc về tôn giáo, tín ngưỡng cũng là một cách tôn vinh những giá trị đặc sắc của văn hóa dân tộc và khẳng định giá trị của những yếu tố cấu thành bản sắc dân tộc đó” (tr.46).

Có thể nói “Các vị thần” là chuyên khảo đầu tiên nghiên cứu một cách chuyên sâu và có hệ thống về đời sống văn hóa tín ngưỡng của người Việt xưa và nay. Cuốn sách không chỉ là một tài liệu tham khảo có giá trị cho các nhà nghiên cứu, nhà quản lý, giảng viên, sinh viên mà còn là một cuốn sách nên có trong tủ sách của mọi gia đình. Từ bà nội trợ đến các nhà khoa học, từ một người bán hàng rong đến các tỷ phú,… ai đã từng cúng Thổ công, Ông Táo, ai đã từng thờ Thần Tài – Ông Địa,… đều rất nên có cuốn sách này ngay trong nhà mình để tránh những sự nhầm lẫn đáng tiếc và “tiền mất tật mang” do thiếu hiểu biết về các vị thần trong văn hóa truyền thống Việt Nam.

Sách “Các vị thần” do Công ty TNHH MTV Nhà xuất bản Thế giới biên tập và ấn hành vừa ra mắt vào tháng 4/2015.

THANH PHƯƠNG : Hát Then mong được xem là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại


Hát Then mong được xem là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại

Phát Thứ sáu, ngày 16 tháng mười năm 2015
Hát Then mong được xem là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại

Ảnh minh họaDR

Hát Then là một loại hình âm nhạc không chỉ mang tính dân gian mà còn gắn chặt với tín ngưỡng của người dân tộc thiểu số Tày, Nùng, Thái và Việt Nam hiện đang làm thủ tục để đề nghị tổ chức UNESCO công nhận thể loại âm nhạc này là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại vào năm 2016.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam vừa thông qua kế hoạch tổng thể xây dựng hồ sơ đề cử quốc gia “Then, Tày, Nùng, Thái” đề nghị UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Liên hoan nghệ thuật hát Then toàn quốc lần thứ 5 cũng vừa diễn ra ở Tuyên Quang trong tháng 9 vừa qua.

Cũng tại Tuyên Quang, một hội thảo khoa học quốc tế với đề tài: “Bảo tồn và phát huy giá trị di sản Then các dân tộc Tày, Nùng, Thái Việt Nam” đã được tổ chức trong hai ngày 25 và 26/09/2015, trong đó có sự tham gia của bốn chuyên gia nước ngoài là những nhà nghiên cứu dân tộc nhạc học và khoảng 80 đại biểu từ nhiều vùng khác nhau ở Việt Nam. Hội thảo này là nhằm trao đổi về những đặc trưng của hát Then, về lời ca, nhạc ngữ, tiết tấu, lễ nghi, nhằm tạo ra một hồ sơ vững chắc cho đơn xin công nhận hát Then là di sản văn hóa phi vật thể.

Trước khi về Việt Nam để tham gia hội thảo này, giáo sư Trần Quang Hải, nhà nghiên cứu âm nhạc dân tộc, đã trả lời phỏng vấn RFI Việt ngữ về hát Then, để giải thích vì sao thể loại âm nhạc này rất xứng đáng được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể.

Giáo sư Trần Quang Hải 05/10/2015 Nghe

Cho tới nay Việt Nam đã có 9 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO công nhận, theo thứ tự thời gian từ mới nhất đến cũ nhất là Dân ca ví, dặm Nghệ Tĩnh được công nhận năm 2014, Đờn ca tài tử Nam Bộ được công nhận năm 2013, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương được công nhận năm 2012, Hát xoan được công nhận năm 2011, Hội Gióng tại đền Sóc và đền Phù Đổng, Hà Nội, được công năm 2010, Ca trù được công nhận năm 2009, Dân ca Quan họ được công nhận ngày 30/9/2009. Riêng Không gian văn hóa Cồng Chiêng Tây Nguyên, được công nhận là kiệt tác truyền khẩu và di sản văn hóa phi vật thể thế giới vào năm 2005, đến năm 2008 được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Và di sản văn hóa thế giới phi vật thể đầu tiên tại Việt Nam, được công nhận năm 2003, chính là Nhã nhạc cung đình Huế. Đến năm 2008, thể loại âm nhạc này được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.


Cùng chủ đề

  • TẠP CHÍ VIỆT NAM

    Di sản văn hóa phi vật thể chưa được bảo tồn đúng đắn

    Để biết thêm

  • TẠP CHÍ VĂN HÓA

    Hà Thị Cầu – Truyền nhân cuối cùng của nghệ thuật Hát xẩm?

    Để biết thêm

  • TẠP CHÍ XÃ HỘI

    Ca trù trước ngã ba đường: Phục sinh hay mai một

    Để biết thêm

  • TẠP CHÍ ĐẶC BIỆT

    Hát Xoan : sự hồi sinh của một môn nghệ thuật giao duyên