NGUYỄN MẠNH HÀ : Nguyễn Thiện Đạo – từ nhạc sĩ đến văn sĩ


TP – Nguyễn Thiện Đạo, nhà soạn nhạc người Việt có lẽ là duy nhất có thể viết nhạc đương đại cho dàn nhạc giao hưởng và dàn nhạc dân tộc, mới đây trổ tài làm văn. Ông vừa cho ra tác phẩm Sống lửa với cốt truyện ly kỳ mang tính sử thi được thể hiện bằng một bút pháp cũng đậm tính đương đại.
“Mầm non” văn học Nguyễn Thiện Đạo. Ảnh: N.M.Hà. “Mầm non” văn học Nguyễn Thiện Đạo. Ảnh: N.M.Hà.

Ở tuổi ngoại 70, nhà soạn nhạc cho ra cuốn sách đầu tay, tên Sống lửa (NXB Hội Nhà văn – 2015) với lối viết phóng túng, giàu chất thơ và nhạc. Ông cho những nhân vật cổ xưa dùng ngôn từ hiện đại. Ông cũng sử dụng cách kể ngoài chuyện để đưa những bình luận của chính mình về diễn biến, nhân vật. Có những đoạn văn cấu trúc đối xứng như hai đoạn nhạc có biến tấu. Nguyễn Thiện Đạo cũng chịu khó “chơi” với từ ngữ. Nhạc sĩ viết về một nhân vật nữ: “Có làn da thơm mới, hơi thở nhẹ hồng mới, tiếng nói trong thỏ thẻ mới, Chí Bằng quên hết”.

Gần 140 trang sách bao quát mấy đời của một dòng họ xuất xứ Chiêm Thành từ thời Huyền Trân công chúa. Đoạn kết của sách, cháu mấy đời của một vị kiến trúc sư Chiêm Thành trở thành một cây bút cách tân của thời Thơ Mới khiến chính quyền thực dân e ngại. Nhà thơ sống ở phố Tràng Tiền, cũng là nơi gia đình Nguyễn Thiện Đạo sinh sống. Cuối sách, khi nhà thơ bị mật thám bắt, tác giả cho nhân vật nói với vợ: “Nhà thơ Đức Heinrich Heine có câu “Khi ngôn từ ngưng, âm nhạc bắt đầu”. Em đang nuôi âm nhạc đấy.” Trên thực tế, bố ông muốn ông sang Pháp học để thành bác sĩ và ông đã trái lời cha.

Ánh sáng và đau thương

Sống lửa mang lối viết hiện thực, sử thi thỉnh thoảng đan xen huyền thoại. Trong không gian của truyện, dường như người sống lẫn cùng thần Phật, quỷ ma… Nguyễn Thiện Đạo không thích kiểu xây dựng nhân vật một chiều. Ông nói: “Sợ nhất nhân vật hoặc phải là chính diện hoặc phải là phản diện. Cuộc đời đâu như thế, mỗi chúng ta đều có mặt hay, mặt không hay”. Những nhân vật trong  Sống lửa có thể vừa tốt vừa xấu nhưng đều có điểm chung là giàu khát vọng (gồm cả dục vọng) và thường là về sau đều chuyển biến theo chiều Ánh sáng. Ánh sáng và Đau thương là hai khía cạnh mà các nhân vật tâm đắc của ông phải trải qua. “Ba nhân vật chính trong Sống lửa phần nào có dáng dấp cá nhân mình”, ông cho hay. “Dù cuộc đời riêng của mình hơi tẻ nhạt so với các nhân vật trong này”.

“Văn học của ta xưa nay vẫn còn hơi khuôn mẫu. Quan tâm rất nhiều đến đạo đức cũng có cái hay nhưng phần nào hơi hạn chế sáng tạo điên cuồng muốn đột phá. Khi mình ở trong khuôn, rất khó ra khỏi khuôn… Phần nào mình cứ tìm cái đúng. Thật ra mình phải tìm cái hay. Nếu nó hay thì có thể tạm gọi là đúng. Khi mình cứ đóng khuôn vào cái phải cho đúng, mình tự hạn chế, gò bó mình”.

Nhà soạn nhạc Nguyễn Thiện Đạo

Ông chia sẻ, chính vì tìm tòi mãi không ra cách nào để viết hồi ký cho hay nên đã viết Sống lửa. Tuy nhiên, mới đây đã có người giúp nhạc sĩ viết hồi ký âm nhạc. Cuốn Nguyen Thien Dao, une voie de la musique contemporaine Orient-Occident (Nguyễn Thiện Đạo- một giọng nhạc đương đại Đông-Tây) của Isabelle Masssé – Tiến sĩ Âm nhạc học ĐH Sorbone phát hành tại Pháp cuối tháng 3. Sách nằm trong bộ Collection Les Matres de musique (Những bậc thầy âm nhạc) nói về các nhà soạn nhạc nổi bật từ cổ chí kim.Đã chuẩn bị tinh thần Sống lửa có thể không được xuất bản ở Việt Nam nên Nguyễn Thiện Đạo “mừng ghê gớm” khi sách ra lò chỉ bị cắt tổng cộng khoảng 2 trang. Trong đó có vài dòng mô tả tướng giặc Nùng uống/tắm máu phụ nữ, vài dòng khác đá đưa về tình hình phụ nữ bị bắt làm nô lệ xưa và nay… Sống lửa đang được cho dịch để xuất bản tại Pháp. “Cuốn này phải viết bằng tiếng Việt…Nó là trong huyết tủy của mình”, Nguyễn Thiện Đạo nói. Nhà soạn nhạc cũng hé lộ dự định viết một cuốn dạng tiểu luận bằng tiếng Pháp.

http://www.tienphong.vn/van-nghe/nguyen-thien-dao-tu-nhac-si-den-van-si-850522.tpo

THANH THẢO :NHẠC SĨ NGUYỄN THIỆN ĐẠO TỪNG VÀO QUẢNG NGÃI


thanh thảo

nguyen thien dao

Nhạc sĩ danh tiếng thế giới Nguyễn Thiện Đạo vưa qua đời tại Paris-Pháp vì căn bệnh ung thư gan.

Tên tuổi của nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo thì đã rất nhiều người biết. Ông là một nhạc sĩ hiếm hoi người Việt đã bằng âm nhạc tiền phong, âm nhạc cách tân của mình khiến thế giới âm nhạc vị nể, và các từ điển âm nhạc thế giới cũng đã vinh danh ông. Nguyễn Thiện Đạo nổi tiếng từ bên Pháp, tuy vậy khi về sống và sáng tác tại Việt Nam, không phải nhiều người biết danh tiếng ông. Nhưng Nguyễn Thiện Đạo là người khiêm nhường, ông không “PR” bản thân mình, kể cả PR âm nhạc của mình, mà chỉ hồn nhiên vui vẻ, ai biết thì biết, chưa biết thì thôi. Đó là điều khiến tôi, một người ngoại đạo âm nhạc quí mến ông. Chính vì quí mến như thế, nên cách đây ngót hai chục năm, tôi đã mời nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo vào thăm Quảng Ngãi. Cũng chỉ là lời mời bạn bè vậy thôi, không nhằm bất cứ mục đích nào. Nhưng Nguyễn Thiện Đạo đã rất vui vẻ nhận lời mời của tôi, và cùng nhà thơ nhạc sĩ Nguyễn Thuỵ Kha vào Quảng Ngãi chơi. Nói thật, hồi đó, nói tới nhạc sĩ, thì người Quảng Ngãi biết nhạc sĩ Trương Quang Lục nhiều hơn nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo rất nhiều. Đơn giản, vì nhạc của Trương Quang Lục là ca khúc, dễ hát dễ nghe dễ thuộc, còn nhạc của Nguyễn Thiện Đạo là nhạc không lời, là nhạc giao hưởng, hơn nữa, còn là nhạc tiền phong, rất khó nghe và không dễ cảm thụ. Vì vậy, khi vào Quảng Ngãi, Nguyễn Thiện Đạo chủ yếu vui chơi với tôi và bạn bè tôi là chính, chứ không có tham vọng quảng bá âm nhạc của mình. Phần vui chơi bạn bè, không có gì khó khăn cả. Nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo đã đi tắm biển Mỹ Khê (Sơn Mỹ), đã viếng bảo tàng Sơn Mỹ, đã ăn don1 ở một quán don nổi tiếng tại thị xã Quảng Ngãi, nơi một bát don nóng hôi hổi và cực thơm ngon chỉ có giá… một nghìn (VND). Nguyễn Thiện Đạo đã ăn liền ba bát don, vừa ăn vừa hít hà, toát mồ hôi vì ớt cay, và vì… sướng không thể tả. Bây giờ, khi nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo đã vĩnh biệt trần gian, thì qua nhạc sĩ Nguyễn Thuỵ Kha, tôi mới biết Nguyễn Thiện Đạo có gốc… Chàm. Hèn chi, ông ăn don Quảng Ngãi một cách hồ hởi và sung sướng đến như vậy! Bởi don là món ăn của người Chàm, còn lưu truyền ở Quảng Ngãi cả nghìn năm nay. Cũng bởi gần như một nửa dân số Quảng Ngãi có… gien Chàm, ít nhất là 50%. Bản thân tôi cũng có gien Chàm cỡ đó, dù nói ra ít người tin. Nhưng sự thật là sự thật, lịch sử là lịch sử. Hôm nay ca sĩ Chế Linh -một người gốc Chàm quê Ninh Thuận- về hát tại Quảng Ngãi, và được người hâm mộ Quảng Ngãi chào đón rất nồng nhiệt. Họ đâu biết, từ gần 20 năm trước, có một nhạc sĩ lừng danh quốc tế cũng gốc người Chàm, đã về Quảng Ngãi… ăn don, mà chả mấy ai biết cả. Nhớ lần đó, tôi đã thay mặt Hội văn nghệ Quảng Ngãi đề nghị tổ chức một đêm giao lưu giữa nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo và giới nhạc sĩ cùng những người yêu âm nhạc ở Quảng Ngãi. Cứ tưởng cuộc hội ngộ “don-nhạc” này thành, ngờ đâu, tới cuối buổi chiều thì tôi được Ban Tuyên Huấn tỉnh thông báo là cuộc giao lưu phải… huỷ. Không có lý do. Tôi rất khó xử khi nói chuyện này với nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo, không ngờ ông tiếp nhận thông tin khó chịu này một cách bình thản. Để thay cho cuộc giao lưu, tôi đã mời nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo cùng nhạc sĩ Nguyễn Thuỵ Kha xuống biển… uống bia. Tất cả chúng tôi đều vui, và quên ngay cuộc giao lưu âm nhạc bị huỷ bỏ. Văn nghệ sĩ là như thế. Bình thản lắm, và quên nhanh lắm. Khuya hôm đó, tôi đưa nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo và nhà thơ Thuỵ Kha tới chơi nhà bạn tôi -bác sĩ Nguyễn San. Ở đó, chúng tôi lại uống rượu, và đàm đạo về âm nhạc một cách vô cùng thoải mái. Tôi kính trọng và yêu mến nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo vì cách hành xử rất nghệ sĩ như thế, cũng chẳng biết ông gốc Việt hay có pha gốc Chàm. Cũng chẳng quan tâm ông đã ở Pháp bao nhiêu năm, và đã sáng tác bao nhiêu tác phẩm về đất nước Việt Nam. Một nhạc sĩ như thế, thì chuyện ông thuộc về đất nước đã sinh ra mình là chuyện dễ hiểu. Kể cả chuyện ông chưa được chào đón ở ngay quê hương có thể là quê gốc của mình (Nguyễn Thiện Đạo sinh ra ở Hà Đông -nơi có nhiều cư dân gốc Chàm từ miền Trung cư ngụ), nhưng ông vẫn vui tươi bình thản, là chuyện bình thường. Sự nghiệp một con người, tới đâu thì tới đó, không phụ thuộc vào bất cứ tác động ngoại lai nào. Nguyễn Thiện Đạo, dù ở Pháp hay ở Việt Nam, thì âm nhạc của ông mãi mãi thuộc về nơi ông đã sinh ra, nơi ông đã thiết tha yêu thương, và nơi ông đã sung sướng ăn một lúc tới… ba bát don. Và dĩ nhiên, thuộc về nhân loại.

 

thanh thảo

http://www.diendan.org/nhung-con-nguoi/nhac-si-nguyen-thien-dao-tung-vao-quang-ngai

 

1 Don là một món thuỷ sản đặc trưng của Quảng Ngãi. Xem bài này trên VnExpress (chú thích của Diễn Đàn).

NGUYỄN THỤY KHA :Nhạc sĩ Nguyễn Thiên Đạo: “Người bị giời đày đã bay về giời”


22/11/2015 11:07

Đang ăn sáng ở Sài Gòn, bỗng nghe nhạc sĩ Giáng Son gọi từ Hà Nội vào: “Anh đã biết tin ông Nguyễn Thiên Đạo mất ở Paris chưa?”. Tôi trả lời là tôi không tin.

Nhạc sĩ Nguyễn Thiên Đạo chỉ huy dàn nhạc - Ảnh: Nguyễn Đình Toán
Nhạc sĩ Nguyễn Thiên Đạo chỉ huy dàn nhạc – Ảnh: Nguyễn Đình Toán

Cách đây mấy tháng, sau khi giúp ông in cuốn truyện Sống lửa, ông chia tay tôi để trở về Paris và hẹn sau tết gặp lại, vẫn nụ cười tươi, dáng điệu nhỏ thó nhanh nhẹn hơn cái tuổi 76 mà ông đang sống. Tôi nắm chặt bàn tay nóng ấm. Bởi thế, tôi làm sao tin nổi sự thật này.

Một dòng tin ứa lệ

Nhưng sự thật vẫn là sự thật, nhạc sĩ Bùi Đức Thịnh gọi ngay cho người thân ở Paris và nhắn tin cho tôi: “Nhạc sĩ Nguyễn Thiên Đạo đã từ trần hồi 23g ngày 20-11-2015 (giờ Pháp) tại Paris. Theo giờ Việt Nam là 4g sáng 21-11-2015”. Có cảm giác dòng tin đang ứa lệ. Vậy là “người bị giời đày đã bay về giời” thật rồi.

Nhạc sĩ Nguyễn Thiên Đạo có một tiểu sử khá riêng biệt. Cha ông thời chống Pháp là một tình báo quân đội được cài vào hoạt động địch hậu tại Hà Nội. Bởi vậy, tuy quê ở Thanh Oai (khi ấy thuộc Hà Đông), ông được đưa ra Hà Nội học từ ấu thơ.

Năm ông 13 tuổi (1953), linh cảm được chiến thắng sắp tới và nhiệm vụ sẽ được tiếp tục tại Sài Gòn, cha ông đã gửi ông sang Paris để tiếp tục học tập. Mê âm nhạc từ nhỏ nên khi học hết phổ thông, Nguyễn Thiên Đạo thi vào Nhạc viện Paris và may mắn được học thầy Olivier Messiaen – chủ soái của trường phái “Tiên phong” (Avant-garde).

Tác phẩm tốt nghiệp của Nguyễn Thiên Đạo là Thành đồng Tổ quốc đoạt giải thưởng của một festival âm nhạc quốc tế năm 1968. Từ đó ông bắt đầu sự nghiệp âm nhạc đồ sộ của mình với rất nhiều tác phẩm viết về Việt Nam như: Phù Đổng, Tây Sơn… và sớm ghi danh trong các từ điển nổi tiếng như Le petit Larousse, Le Petit Robert.

Khi trò chuyện với nhau, tôi vẫn gọi ông là “một đặc công của âm nhạc Việt Nam đánh chiếm đỉnh cao thế giới” và nhận ra ông theo đuổi trường phái âm nhạc này như “bị giời đày”.

Hành trình trở về

Ngay từ những năm chiến tranh, thông qua “Hội Việt kiều yêu nước ở Pháp”, Nguyễn Thiên Đạo đã gửi tặng nhiều tác phẩm của mình cho Hội Nhạc sĩ Việt Nam, bởi thế sau ngày thống nhất năm 1977, nhạc sĩ Đỗ Nhuận – tổng thư ký hội – đã mời ông về Hà Nội dàn dựng và biểu diễn tác phẩm Phù Đổng. Nhưng do ngôn ngữ âm nhạc của ông quá mới mẻ so với năng lực cảm thụ âm nhạc trong nước vừa ra khỏi chiến tranh nên ở thời điểm đó Nguyễn Thiên Đạo chưa được chào đón nồng hậu.

Năm 1995, trong tình hình đất nước cởi mở hơn sau 10 năm đổi mới, Bộ trưởng Trần Hoàn đã mời ông mang tác phẩm về trình diễn đợt kỷ niệm 50 năm thành lập nước. Lúc ấy, bản Hòa tấu 95 vang lên đã chiếm được tình cảm của đông đảo công chúng, đánh dấu một bước quan trọng trong hành trình trở về Việt Nam của ông.

Từ đấy, ông liên tục mang tác phẩm về trình diễn tại nước nhà. Để âm nhạc của ông có thể phổ cập rộng rãi hơn, tôi đã bàn với Nhà xuất bản Đà Nẵng để viết cuốn tiểu thuyết chân dung về sự nghiệp âm nhạc của ông mang tên Nguyễn Thiên Đạo – nhạc sĩ bị giời đày.

Cuốn sách đã được ấn hành năm 2003 với lời giới thiệu của nhà thơ Bằng Việt và đã nhận được giải thưởng Hội Nhạc sĩ Việt Nam.

Sau cuốn sách, tôi còn giúp ông xuất bản nhiều DVD tác phẩm của ông như Sóng nhất nguyên, Hồn thiêng sông núi… và đặc biệt là Khai giác, bản giao hưởng hợp xướng ông viết để trình diễn trong Đại lễ Phật giáo Liên Hiệp Quốc (Vesak) năm 2008.

Ngay đầu năm 2015 này, ông lại nhờ tôi giúp ông xuất bản cuốn truyện Sống lửa mà ông tự viết hình như là để nói về một dã sử của dòng tộc gia đình.

Nguyễn Thiên Đạo là người rất cẩn trọng truyền thực và chăm chỉ trong luyện tập. Ông muốn còn được dâng hiến nhiều nữa cho xứ sở quê hương. Nhưng đã là con người làm sao tránh khỏi định mệnh. Xin được viết những dòng vĩnh biệt thành kính tới anh linh ông.

 

Người giao hòa âm nhạc Đông – Tây

Nhạc sĩ Nguyễn Thiên Đạo sinh ngày 3-7-1940 tại Hà Đông, định cư tại Pháp từ năm 1954.

Nguyễn Thiên Đạo đã theo học âm nhạc tại Schola Cantorum – Paris (1953 – 1962), Nhạc viện Quốc gia Paris (1963 – 1968). Sự nghiệp sáng tác âm nhạc của ông đã được thế giới ghi nhận bởi các sự kiện: giải nhất sáng tác của Nhạc viện Paris dành cho tác phẩm Thành đồng Tổ quốc năm 1968, giải thưởng Gabriel Chapelier của Hội Nhạc sĩ Pháp năm 1970, giải thưởng Georges Bizet của Viện hàn lâm Pháp năm 1972, giải thưởng Olivier Messiaen của Fondation Erasmus (Hà Lan) dành cho giao hưởng Máu và hoa năm 1974, giải thưởng André Caplet của Viện hàn lâm Pháp cho toàn bộ tác phẩm âm nhạc năm 1983, huân chương Chevalier de Arts et des Lettres của Chính phủ Pháp trao tặng năm 1984…

Tên tuổi Nguyễn Thiên Đạo cũng được ghi danh trong từ điển Le Petit Larousse năm 1982, từ điển Le Petit Robert năm 1995 vì những đóng góp trong việc giao hòa âm nhạc Đông – Tây.

Nhạc sĩ Nguyễn Thiên Đạo viết 82 tác phẩm khí nhạc, opera, kịch múa đã dàn dựng ở các nước châu Âu, Mỹ, Nhật Bản, Brazil…

Ông đã tự dàn dựng và chỉ huy nhiều tác phẩm của mình tại Việt Nam như: Hòa tấu 1995, Khai giác, Hồn non nước, Sóng hồn, Sóng nhất nguyên, kịch múa Hồn Trương Chi… Ông viết nhiều tác phẩm cho nhạc cụ dân tộc độc tấu và hòa tấu cùng dàn nhạc giao hưởng với những cách tân về âm sắc và kỹ thuật diễn tấu, trong đó mới nhất là sáu tác phẩm mang tên Khói, và “chùm khói” này đang lần lượt được giới thiệu với công chúng Việt Nam:

Khói nguyệt cho đàn nguyệt, Khói khói cho sáo trúc và tiêu, Khói hát cho nhị, Khói Trương Chi cho bầu, Khói sóng cho đàn tranh và Khói thác cho tì bà. Giao hưởng – hợp xướng Khai giác, Hồn thiêng sông núi.

Ngoài ra, nhạc sĩ Nguyễn Thiên Đạo còn viết nhạc phim (Vũ khúc con cò, Chuyện của Pao) và tham gia giảng dạy sáng tác tại Nhạc viện Hà Nội, Nhạc viện TP.HCM.

Cuộc đời và tác phẩm âm nhạc của nhạc sĩ Nguyễn Thiên Đạo đã được giới thiệu trong khoảng 70 cuốn sách và từ điển, trong nhiều chương trình truyền hình tại Pháp và Việt Nam.

Theo Nguyễn Thụy Kha (Tuổi Trẻ)

http://nld.com.vn/van-hoa-van-nghe/nhac-si-nguyen-thien-dao-nguoi-bi-gioi-day-da-bay-ve-gioi-20151122095811534.htm

WIKIPEDIA: NGUYỄN THIÊN ĐẠO tiểu sử


Nguyễn Thiên Đạo

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
nguyen thien dao
Nguyễn Thiên Đạo
Tên khai sinh Nguyễn Thiên Đạo
Sinh 3 tháng 7, 1940
Hà Nội
Mất 20 tháng 11, 2015 (75 tuổi)
Nghề nghiệp Nhạc sĩ, nhà soạn nhạc
Thể loại Nhạc đương đại, nhạc cổ điển

Nguyễn Thiên Đạo (1940-2015) là một nhà soạn nhạc người Pháp gốc Việt thuộc dòng Nhạc đương đại (Contemporary classical music), ông đồng thời cũng là một nhà nghiên cứu âm nhạc cổ truyền Việt Nam.

Tiểu sử

Nguyễn Thiên Đạo sinh năm 1940 tại Hà Nội và sang Paris, Pháp năm 1953 để theo học về soạn nhạc tại Học viện âm nhạc Conservatoire de Paris với hai giáo sư danh tiếng là Olivier Messiaen.

Ông qua đời tại Paris, Pháp vào ngày 20 tháng 11 năm 2015.

Tác phẩm và giải thưởng

  • Tuyến Lửa, Festival de Royan 1969.
  • Koskom, Radio France 1971
  • Bà Mẹ Vietnam, Festival de La Rochelle, 1972
  • Mỵ Châu Trọng Thuỷ Nhà hát lớn Paris, Salle Favart, 1979.[1][2][3]
  • Concerto pour piano et orchestre, Rencontres de Metz, 1984
  • Symphonie pour pouvoir Théâtre des Champs Elysées, 1989
  • Concerto 1789 Palais des Congrès, Lille.
  • Les enfants d’Izieu opéra-oratorio, Festival d’Avignon, 1994
  • Hoa Tâu Nhà hát lớn Hà Nội 1995
  • Khai Nhac Nhà hát lớn Hà Nội 1997
  • Giao-Hoa Sinfonia, Salle Olivier Messiaen, Radio France 1998
  • Sóng hồn opera, Nhà hát lớn Hà Nội 2000
  • Arco Vivo 2000
  • Kosmofonia 2001
  • Sóng nhất nguyên 2002
  • Sóng nhạc Trương Chi Nhà hát lớn Hà Nội 2003
  • Quatre Lyriques de ciel et de terre, opéra de chambre Paris 2004
  • Suoi Lung May, 2006.
  • Khoi Thap, Nhà hát lớn Hà Nội 2007
  • So Day, Nhà hát lớn Hà Nội 2007
  • Duo Vivo, hommage à Olivier Messiaen, Théâtre des Bouffes du Nord 2008,
  • Opera ballet Truyện Kiều Định mệnh bất chợt Nhà hát lớn Hà Nội 2012[4][5]

Chú thích

  1. ^ Opera: Volume 30 1979 “After such an evening few can have looked forward to the offering by the Ars Nova Ensemble on December 7, which consisted of two ballets and the premiere of the first known Vietnamese opera. My-Chau Trong-Thuy by Nguyen Thien Dao.”
  2. ^ L’Express: Issues 1421-1433 1978 “Ars Nova chez Favart Après le remarquable spectacle de théâtre musical monté par l’Ensemble Intercontemporain et… Avec un opéra vietnamien de Nguyen Thien Dao, My-Chau-Trong-Thuy, mis en scène par le compositeur (chant.. “
  3. ^ Festival international d’art contemporain de Royan 1964-1977 Henri Besançon – 2007 “Par contre, le concert de l’ensemble Ars Nova de l’O.R.T.F., sous la direction de Marius Constant, fut très apprécié malgré des déchaînements incontrôlés. Nguyen Thien-Dao, compositeur vietnamien né à Hanoï, élève d’Olivier Messiaen,…”
  4. ^ “Thanh xướng kịch KIỀU của Nguyễn Thiện Đạo”
  5. ^ Nguyễn Thiên Đạo: Opera ballet Truyện Kiều chờ được…”mổ xẻ”

https://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Thi%C3%AAn_%C4%90%E1%BA%A1o

KHẢI HOÀN: Nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo qua đời tại Pháp


Thứ bảy, 21/11/2015 – 02:18 PM (GMT+7)
Nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo qua đời tại Pháp

NDĐT – Tin từ Hội người Việt Nam tại Pháp cho biết, nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo, nhà soạn nhạc và nhà nghiên cứu âm nhạc cổ truyền Việt Nam đã từ trần vào hồi 16 giờ ngày 20-11 tại Paris sau thời gian bị bệnh nặng, thọ 75 tuổi.

Sinh năm 1940 tại Hà Đông (nay là Hà Nội), Nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo sang Pháp từ năm 13 tuổi dưới sự bảo trợ của ông Paul Levy – cựu Giám đốc viện Viễn đông Bác cổ – rồi trở thành sinh viên Nhạc viện Quốc gia Paris năm 1963.

Ông tốt nghiệp hạng nhất khoa sáng tác của Nhạc viện Quốc gia Paris năm 1963 với tác phẩm “Thành đồng Tổ quốc.” Đến năm 1983, ông đoạt Giải thưởng “André Caplet” của Hàn lâm viện Mỹ thuật Pháp cho toàn bộ tác phẩm của mình, được Nhà nước Pháp trao Huân chương “Nghệ thuật và văn hóa” và sau đó vào năm 1995 được trao giải thưởng Gian Carlo Menoti.

Trong sự nghiệp sáng tác, nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo đã viết 94 tác phẩm âm nhạc, một tác phẩm văn học cùng nhiều bài viết văn hoá, có tên trong hai quyển từ điển Le Petit Robert và Le Petit Larousse của Pháp liên tục từ những năm 1980 cho đến nay và giành nhiều danh hiệu cao quý của cả hai nước Việt Nam và Pháp.

Nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo luôn say mê và khát khao sáng tác, không ngừng khẳng định mình trong xã hội Pháp, đồng thời khẳng định tính dân tộc của Việt Nam trong những tác phẩm mà ông đã viết dành cho công chúng quốc tế. Qua những tác phẩm của mình, nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo cho thấy sự cân bằng của một người khi đã đứng vững giữa hai nền văn hóa, chiêm nghiệm ra những khác biệt của Đông và Tây từ cốt lõi của giá trị ấy. Ông cởi mở, tiếp nhận những thay đổi của thời đại và tiếp tục suy nghĩ, tìm tòi khai mở những cách vận dụng mới thật sáng tạo và “độc đáo” để tạo ra những giá trị riêng của mình, tạo ra một vùng tâm thức không còn biên giới.

Những tác phẩm của ông, dù là tác phẩm âm nhạc hay ngôn ngữ, đều là những chuyến trở về từ Tây sang Đông, ca ngợi con người chân chính, đấu tranh cho lý tưởng sống cao đẹp để hướng tới một xã hội công bằng, một cuộc sống hòa bình có ý nghĩa. Ông đã kết hợp những nét đẹp độc đáo của dàn nhạc dân tộc với dàn nhạc giao hưởng châu Âu trong các tác phẩm tiêu biểu nhạc phim Đế chế lụi tàn, opera Mỵ Châu – Trọng Thủy, thanh xướng kịch Hồn non nước, giao hưởng Phù Đổng, nhạc phim Chuyện của Pao, giao hưởng Sóng Nhất Nguyên, hòa tấu Bình minhcho sáu nhạc cụ dây… Năm 2005, nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo giới thiệu tác phẩm Sóng thần, một bản hùng ca bằng âm nhạc thể hiện khí phách dân tộc chạy dài theo lịch sử từ thời Hùng Vương tới thời đại Hồ Chí Minh.

Trong những năm sống và làm việc tại Pháp và đã nhập quốc tịch Pháp, nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo từng là thành viên Đoàn Chủ tịch Hội Người Việt Nam tại Pháp trong nhiều nhiệm kỳ, thành viên Hội đồng cố vấn của Hội người Việt Nam tại Pháp, thành viên Ban Biên tập báo Đoàn Kết. Ông đã tích cực tham gia phong trào yêu nước của cộng đồng người Việt trong hơn 50 năm qua và thông qua âm nhạc ông đã góp phần thiệu tinh thần Việt Nam theo cách riêng của mình.

Lễ tang sẽ diễn ra hồi 9 giờ 30 phút ngày 27-11 tại nghĩa trang Père Lachaise ở Paris.

KHẢI HOÀN
Phóng viên báo Nhân Dân thường trú tại Pháp