THANH HÀ : Câu chuyện ngày Xuân với nghệ sĩ Ái Vân, Lệ Quyên và Đức Tuấn


ái vân

ca sĩ ÁI VÂN

lequyen_KFDJ

ca sĩ LỆ QUYÊN

đức tuấn

ca sĩ ĐỨC TUẤN

Phát Thứ ba, ngày 09 tháng hai năm 2016
Câu chuyện ngày Xuân với nghệ sĩ Ái Vân, Lệ Quyên và Đức Tuấn

Góc phố hoa ngày Tết tại Sài Gòn.Wikipédia

Ở ba phương trời khác nhau, Đức Tuấn tại Việt Nam, Ái Vân ở Mỹ và Lệ Quyên từ Pháp đều dành trọn những ngày Tết cho gia đình. Hai cô con gái của Hà Nội, nhớ về không khí Xuân của khu phố cổ và Chùa Hương. Đức Tuấn trong nắng ấm miền Nam, với Ly Rượu Mừng, « Chúc muôn người hạnh phúc chan hòa ».

Ca sĩ Đức Tuấn đã dành cho RFI tiếng Việt một cuộc phỏng vấn ngắn được thực hiện vào trước Tết nguyên đán. Đó là thời điểm anh đang vô cùng bận rộn vì vừa chuẩn bị cho việc phát hành đĩa đơn Ly Rượu Mừng, vừa thực hiện một loạt các chương trình đặc biệt mừng Xuân Bính Thân, để phục vụ thính giả ở trong nước và nhất là thính giả ở hải ngoại.

Trong chương trình thực hiện cho đài truyền hình hướng về khán giả còn ở xa quê hương, Đức Tuấn dành một chỗ đứng riêng biệt cho những tác phẩm của nhạc sĩ Phạm Duy từ Tình Hoài Hương đến Hội Trùng Dương. Nhưng anh tâm đắc nhất là với ca khúc bất hủ của nhạc sĩ Phạm Đình Chương : Ly Rượu Mừng mà Đức Tuấn thể hiện với phong cách rất riêng biệt của mình.

Ở tận miền tây Hoa Kỳ, lệch múi giờ với Paris đến chín tiếng, nghệ sĩ Ái Vân vẫn cố gắng đợi điện thoại của RFI đến mãi tận nửa đêm. Vào thập niên 1990 khi giao lưu giữa nghệ sĩ ở Việt Nam và khán giả ở Mỹ, Pháp hay châu Âu, chưa được dễ dàng, số người đi – về nước còn hạn chế thì nghệ sĩ Ái Vân đã đem lại một chút khung trời Việt Nam cho chúng ta, qua băng nhựa video.

Cái khăn mỏ quạ, cái áo tứ thân, dải yếm đào hay chiếc nón quai thao, những câu quan họ, dân ca của chị gợi lại những hình ảnh tuyệt đẹp của Việt Nam trong lòng những người con xa xứ. Những Vợ Chồng Quê, hay ca khúc Tát Nước Đầu Đình, Qua Cầu Gió Bay …ca sĩ Ái Vân trình bày cùng với Elvis Phương đã làm ta xao xuyến biết bao lần.

Với thính giả của đài RFI, Ái Vân chia sẻ năm nay chị đón Tết nguyên đán như thế nào. Sau nhiều năm đem tiếng hát của mình phục vụ cho khán giả, cho cộng đồng, nghệ sĩ Ái Vân đã « về ở ẩn » nhưng chị vẫn còn nhớ lại kỷ niệm lần đầu cùng em gái là ca sĩ Ái Xuân được mời biểu diễn vào dịp Tết. Với người con sinh ra và lớn lên giữa lòng Hà Nội, ca khúc Em Đi Chùa Hương, lời của nhà thơ Nguyễn Nhược Pháp, nhạc của Trung Đức, dù không một lần nhắc đến nàng Xuân, nhưng Xuân ẩn hiện đâu đó trong từng nốt nhạc, từng lời thơ.

Trở lại Paris, nơi ca sĩ Lệ Quyên đã chọn là nhà từ hơn một phần tư thế kỷ, với người nghệ sĩ đã lớn lên trong mùi hương hoa sữa này, cái rét đáng yêu của Hà Nội là dấu hiệu báo Xuân về. Kỷ niệm đẹp của chị về ngày Tết là cùng mẹ đãi đậu, rửa lá chuẩn bị gói bánh chưng, là phút Giao thừa với hình ảnh người Cha, soạn giả cải lương, Nghệ sĩ Nhân Dân Sĩ Tiến, bước vào nhà mừng tuổi vợ con khi vừa bước sang năm mới. Với người từng được mệnh danh là nữ hoàng nhạc nhẹ của Việt Nam vào những thập niên 1980, hạnh phúc đầm ấm trong gia đình chính là Hơi Thở Mùa Xuân.

http://vi.rfi.fr/viet-nam/20160201-am-nhac-tet-tc

MINH ANH : Nhạc sư Vĩnh Bảo: « Nhạc » và « lời » phải « tri âm, tri kỷ »


Nhạc sư Vĩnh Bảo: « Nhạc » và « lời » phải « tri âm, tri kỷ »

Phát Thứ sáu, ngày 29 tháng một năm 2016
Nhạc sư Vĩnh Bảo: « Nhạc » và « lời » phải « tri âm, tri kỷ »

Nhạc sư Vĩnh Bảo và Lê Hồng Phước trong buổi ra mắt Hồi ký Nguyễn Vĩnh Bảo tại Đại học Hoa Sen TP.HCM ngày 27/1/2016.Lê Hồng Phước

Là nghệ sĩ chơi đàn Tranh lỗi lạc nhất tại Việt Nam hiện nay, với kỹ thuật điêu luyện độc đáo, nhạc sư Vĩnh Bảo được xem như là ông « tổ sống » cuối cùng của bộ môn đờn ca – tài tử Nam Bộ hiện nay. Ông cũng đã được Nhà nước Pháp tặng thưởng Huân chương Văn học Nghệ thuật.

Năm nay đã 98 tuổi, với trên 90 năm cầm đờn, nhạc sư là người có những đóng góp to lớn cho nghệ thuật truyền thống, giới thiệu nền âm nhạc dân tộc đến với bạn bè trên thế giới, nhất là với bộ môn đờn ca tài tử. Nhạc sư Vĩnh Bảo sinh năm 1918, tại làng Mỹ Trà, huyện Cao Lãnh, tỉnh Sa Đéc, là con út trong một gia đình nho học có đến 7 anh chị em. Cha ông là người rất yêu thích đờn ca tài tử, nhưng lại cấm các con vì sợ sao nhãng chuyện học hành.

Dưới sự che chở của mẫu thân, nhạc sư Vĩnh Bảo bắt đầu học đờn từ khi được 5 tuổi. Lên 10 tuổi, ông đã biết chơi rất nhiều loại nhạc cụ dân tộc. Năm 20 tuổi, nhạc sư đã đi trình tấu cho hãng đĩa Beka (78 vòng). Không chỉ hài lòng với tư cách một nhạc sĩ, ông còn là một nhà nghiên cứu âm nhạc, giáo sư giảng dạy âm nhạc truyền thống tại Trường Âm nhạc Quốc gia và Kịch nghệ Sài Gòn (1955 -1964), giáo sư thỉnh giảng môn Lịch sử Âm nhạc Việt Nam tại đại học Southern Illinois, Hoa Kỳ (1970 – 1972).

Cùng với cố Giáo sư Trần Văn Khuê, nhạc sư còn là người có những đóng góp to lớn trong việc quảng bá âm nhạc truyền thống đến nhiều nơi trên thế giới. Tham gia Đại nhạc hội Âm nhạc Truyền thống Quốc tế tại Singapore (1963), đến nói chuyện về tại Phòng Nghiên cứu Âm học của Trường Thực hành Cao học theo lời mời của Trung tâm Nghiên cứu Âm nhạc Đông Phương của cố Giáo sư Trần Văn Khuê (1972). Nhạc sư còn cùng với GS. Trần Văn Khuê hòa tấu nhạc cổ truyền miền Nam để thu thanh hai dĩa nhựa (làm tài liệu sưu tập cho UNESCO) và dĩa thứ ba cho bộ sưu tập OCORA.

Không chỉ thế, ông còn được biết đến như là một nghệ nhân đóng đàn tuyệt kỹ. Chính nhạc sư là người đã cải tiến cây đàn tranh 16 dây, lên thành 17, 19 rồi 21 dây với kích thước và âm vực rộng hơn. Trước những công lao to lớn của ông trong việc quảng bá nghệ thuật truyền thống, năm 2009, nhạc sư đã được Chính phủ Pháp trao tặng Huân chương vì Nghệ thuật và Văn học, một vinh dự cao quý không chỉ cho riêng nhạc sư mà còn cho cả bộ môn đờn ca Tài tử Nam Bộ.

Nay dẫu tuổi cao sức yếu, tuy không thể đi xa hơn để truyền bá kiến thức và ngón nghề cho thế hệ sau này, nhưng nhờ vào sự phát triển mạnh của Internet, mỗi ngày nhạc sư vẫn cần mẫn lên mạng dạy đàn Tranh cho các học trò ở phương xa, đôi khi cách Việt Nam đến hơn nửa vòng Trái đất.

Nói về kỹ thuật chơi đàn điêu luyện của nhạc sư, nhà bình luận cải lương – Tiến sĩ Lê Hồng Phước, Phó trưởng khoa Ngữ văn Pháp tại Đại học Khoa học Xã hội Nhân văn tại Sài Gòn, trong một buổi phỏng vấn dành cho ban Việt ngữ đài RFI tại Paris có cho rằng sở dĩ ngón đàn của nhạc sư có thể “hút hồn” người thưởng thức đó chính là nhờ vào cái tài « ứng tấu » của người nhạc sĩ. Có thể nói, vừa là nhạc sư đa tài, một giáo sư xuất sắc, một nghệ sĩ đàn Tranh điêu luyện và một nhà nghiên cứu thâm uyên, Nguyễn Vĩnh Bảo cũng là một trường hợp đặc biệt duy nhất tại Việt Nam.

TS. Lê Hồng Phước, tại Sài Gòn: 28/01/2016 Nghe

RFI: Thân chào Tiến sĩ Lê Hồng Phước, với tư cách là nhà bình luận tài tử-cải lương, anh nghĩ thế nào về tiếng đàn của nhạc sư Vĩnh Bảo?

TS. Lê Hồng Phước: Nhạc sư Vĩnh Bảo đã đờn trên 90 năm, tức là đã đồng hành với những bước thăng trầm của nhạc tài tử-cải lương Nam Bộ hơn 90 năm trong lịch sử trên dưới 100 năm của loại hình nghệ thuật này ở mãnh đất phương nam mà tổ tiên đã khai hoang lập ấp hơn 300 năm nay. Nói như vậy để thấy rằng, Nhạc sư Vĩnh Bảo thuộc hàng « Tổ » của nhạc tài tử-cải lương Nam Bộ. Và nếu nói riêng về nhạc tài tử miền Nam, thì Nhạc sư Vĩnh Bảo là « Vị tổ sống cuối cùng ».

Với một bậc đại tôn sư như thế, với một tiếng đờn ngót trăm năm như thế, thì rõ ràng một kẻ hậu bối như tôi không dám và cũng không đủ tầm để nhận xét. Tuy nhiên, ở đây tôi chỉ dám nói lên điều mà tôi cảm nhận được trong tiếng đờn của Nhạc sư Vĩnh Bảo.

Tôi xin phân biệt hai kiểu đờn: đờn đúng bài bản và đờn có hồn. Đờn đúng bài bản tức là đúng bài nhạc đã được quy định, tròn vành rõ chữ nhạc, biết luyến lái trau chuốt cho tiếng đờn mượt mà quyến rũ, tức là đạt được yêu cầu về mặt kỹ thuật. Có khá nhiều nhạc sỹ cổ nhạc đờn theo kiểu này. Thế nhưng, có không nhiều nhạc sỹ cổ nhạc vừa đạt được tiêu chí kỹ thuật đồng thời đưa được cái hồn của mình vào trong tiếng nhạc. Kiểu đờn mà người ta thường gọi là « đờn có hồn ».

Nói như vậy thì tức là cũng có nhạc sỹ cổ nhạc thuộc bậc thầy đờn rất có hồn. Thế nhưng, chưa bao giờ tôi nghe được một tiếng đờn nào có hồn một cách rõ nét và đạt được trình độ có hồn như tiếng đờn của Nhạc sư Vĩnh Bảo. 

RFI: Anh có thể giải thích vì sao tiếng đàn của nhạc sư lại đạt mức có hồn như vậy ?

TS.Lê Hồng Phước: Thường nghe Nhạc sư nói rằng, tâm hồn ông luôn vui tươi bay bổng. Vì sao vậy, bởi cuộc đời mà ai chẳng có chuyện buồn phiền? Thế nhưng, Nhạc sư cho biết, ông đã gửi hết tâm tư, tầm tình của cuộc đời vào trong tiếng đờn. Khi ông đờn, ông đạt cảnh giới rất gần với thiền, sống hết mình với tiếng đờn. Tức là, ông đã gửi trọn tâm hồn vào trong tiếng đờn, đưa cuộc đời vào trong tiếng đờn, bởi vậy mà tiếng đờn của ông là những nét bổng trầm của cuộc đời, tức chính là cuộc đời vậy. Bởi vậy mà tiếng đờn của ông dễ hút hồn người khác.

Mỗi cái nhấn phím, mỗi tiếng đờn như chạm sâu vào tận cùng sâu thẩm của tâm hồn. Nghệ sỹ Hà Mỹ Xuân mỗi lần nghe Nhạc sư Vĩnh bảo đờn đều phải thốt lên: « Mỗi cái nhấn phím làm nhói tim người nghe. Thầy không phải đang nhấn phím đàn, mà là đang nhấn vào tim người nghe vậy ».

Cách sắp chữ đờn của ông rất sang trọng. Cách rao đờn thuộc hàng độc nhất vô nhị. Nhạc sư rao Nam Xuân đạt cảnh giới thiền học, nghe như tiếng mây trôi nước chảy, như ta đang pha trà bên bờ suối xanh trong và rồi trong tiếng nước suối chảy róc rách ta thưởng trà mà ngắm trăng soi mặt nước. Nhạc sư mà rao Nam Ai thì tựa hồ tâm hồn tan nát, cảm nhận được cái cảnh tử biệt sanh li, nghe đau thương không tả xiết.

RFI: Anh có thể phân tích rõ về Triết lý đờn của Nhạc sư Vĩnh Bảo?

TS.Lê Hồng Phước: Tôi cũng cảm nhận được triết lý đờn của Nhạc sư, và từ đó tôi cũng ngộ ra được nhiều triết lý khác trong nhạc tài tử-cải lương Nam Bộ, những điều mà trước đây tôi chưa từng nghĩ tới, hoặc không có khả năng nghĩ tới được.

Có thể nói rằng, Nhạc sư Vĩnh Bảo là một nhạc sỹ đúng nghĩa với đầy đủ ý nghĩa của từ nhạc sỹ. Tức là, ông sống hết mình với tiếng đờn, đặt tiếng đờn lên trên hết, không để cho nó bị những cám dõ của cuộc đời pha tạp vào. Tôi thường hỏi ông rằng sao ông đờn mùi đến thế, thì ông bảo là khi ông thích thì ông đờn rất mùi và rất hay. Gặp đúng người tri kỉ, không cần tiền bạc, không cần lợi ích, tự nhiên tiếng đờn của Nhạc sư trở nên xuất thần.

Còn khi ông cảm thấy không thích thì ông từ chối không đờn, hay như kiểu là cầm đờn đứng dậy đi về không đờn nữa mà nếu ai có hỏi thì sẽ trả lời rằng « hết hứng rồi ». Cái kiểu đờn « theo hứng » này nói thì dễ mà làm thì rất khó trong cuộc sống danh lợi bon chen này. Bởi vậy mà tiếng đờn của Nhạc sư Vĩnh Bảo nghe rất thanh tao, rất nhẹ nhàng mà vô cùng sâu lắng theo kiểu: « Cư trần lạc đạo » (Sống giữa cuộc đời này là để vui theo cái đạo mà mình đã chọn).

Mỗi lần đờn ca với Nhạc sư, tôi thấy khi nghệ sỹ này ca vừa dứt và đến phần nghệ sỹ khác ca thì Nhạc sư thay đờn. Hay như cùng một giọng ca nhưng khi ca những làn điệu khác nhau thì Nhạc sư cũng thay đờn. Tôi bèn hỏi ông, thì mới được biết rằng, tùy vào giọng ca và tuy vào bài bản ca mà ông sử dụng loại đàn phù hợp. Tức là trước một giọng ca, Nhạc sư lắng nghe và cảm nhận được loại đàn nào phù hợp nhất để phát huy hết cái hay của giọng ca đó mà ông chọn đàn.

Tôi cũng ngộ được triết lý « thưởng thức tiếng ca » của Nhạc sư Vĩnh Bảo. Thông thường người nhạc sỹ đờn cho đúng dây, đúng bài bản và hỗ trợ cho người ca đúng nhịp là được rồi. Thế nhưng, đối với Nhạc sư thì để đờn cho có hồn, người đờn phải biết thưởng thức tiếng ca của người đang ca. Tức là phải cảm nhận được lời ca, phải cảm nhận được giọng ca để rồi hòa hồn với lời ca và giọng ca đó. Nói như vậy thì khi đờn ca, tiếng đờn và tiếng ca phải hòa hồn vào nhau để trở thành tri âm tri kỉ, để nương nhau mà thể hiện trọn vẹn cái hồn của bài ca. Tôi cho rằng, cái triết lý « thưởng thức tiếng ca » khi đờn là vô cùng độc đáo mà các nhạc sỹ cổ nhạc cần suy ngẫm và học tập.

Một điều nữa mà tôi ngộ được liên quan đến sự cân đối giữa lời ca và tiếng đàn trong một bài ca tài tử-cải lương. Hồi đêm 16/9 vừa qua, Sài Gòn mưa tầm tả sáng đêm. Khoảng 8 giờ tối tôi nghe tin tần trệt nhà Nhạc sư bị ngập nước và vị nhạc sư 98 tuổi phải leo lên gác ngủ sớm tránh lụt. Tôi nghe mà thương quá, nên tới 2 giờ khuya tôi không ngủ được, tôi bèn ngồi dậy lấy máy tính ra vừa nghe tiếng mưa vừa viết một bài vọng cổ để tặng Nhạc sư. Bài vọng cổ mang tên « Khúc nhạc đêm mưa ».

Tôi và nghệ sỹ Hà Mỹ Xuân sau đó đã thu đĩa bằng cách ca theo lối xưa bài hát này tặng Nhạc sư Vĩnh Bảo. Sau khi nghe xong, Nhạc sư có khen rằng cách bố trí lời trong bài ca rất hay ở chỗ là lời ca sâu sắc và súc tích chừa những khoảng cần thiết không có lời ca để cho người nghe thưởng thức được tiếng đờn. Tôi chợt ngộ ra rằng, đúng là cần phải để cho người nghe thưởng thức đan xen tiếng ca và tiếng đờn như vậy mới đúng chất « đờn ca », và cũng tránh để cho người ca phải ca liên tục với quá nhiều lời văn khiến cho người nghe không kịp cảm nhận, không kịp “tiêu thụ” và cũng sẽ dễ có cảm giác “ngán” giọng ca.

Nếu có thể, tôi xin được nói ngắn gọn về tiếng đờn và cách đờn của Nhạc sư Vĩnh Bảo như sau: – Đó là một tiếng đờn có hồn đến mức hồn và nhạc không còn phân biệt được nữa:

Nhạc quyện vào hồn, hồn hóa nhạc
Hồn hòa tiếng nhạc, nhạc thành hồn…

– Đó là một tiếng đờn « rất cuộc đời », tiếng đờn đó là tiếng đời của gần trọn một thế kỉ mà ông đã trải qua:

Ấp ủ tâm tư ngót trăm năm
Nhấn phím nhói tim nỗi thăng trầm
So dây sắp chữ nương hồn nhạc
Tấu khúc tình đời, một chữ Tâm

RFI: Được biết giữa nhạc sư và cố Giáo sư Trần Văn Khê, có một mối thâm giao sâu nặng. Không biết có thể xem mối quan hệ đó như là đôi bạn tri âm, tri kỷ?

TS. Lê Hồng Phước: Đó là mối thâm giao đã hơn nửa thế kỷ, một tình bạn tri âm tri kỷ. Tình bạn đó dường như đã trở thành huyền thoại giữa đời thường, nhất là trong thời gian giáo sư Trần Văn Khê nhập viện và trong đám tang của giáo sư Khê.

Khi giáo sư Khê còn nằm trong phòng hồi sức, tại bệnh viện Nhân dân Gia Định, Sài Gòn, lúc hồi tỉnh, trong khoảnh khắc sinh tử đó, giáo sư Trần Văn Khê bảo là muốn nghe tiếng đàn của Vĩnh Bảo. Người túc trực bên giường bệnh giáo sư Khê, tên là Hồ Nhựt Quang, đã gọi gấp cho nhạc sư Vĩnh Bảo.

Khi hay tin, nhạc sư đã lấy đàn và dạo bản Nam Xuân, rồi gởi gấp vào bệnh viện cho giáo sư Trần Văn Khê nghe. Trong đám tang của giáo sư Khê, nhạc sư Vĩnh Bảo đã bất ngờ xuất hiện và đàn một bản đưa tiễn bạn. Một hình ảnh vô cùng xúc động. Tình bạn này, chúng ta có thể xem như là một câu chuyện Bá Nha-Tử Kỳ thời hiện đại.

http://vi.rfi.fr/viet-nam/20160129-nhac-su-vinh-bao-%C2%AB-nhac-%C2%BB-va-%C2%AB-loi-%C2%BB-phai-nhu-la-%C2%AB-tri-am-tri-ky-%C2%BB

CÁT LINH : Ngọc Lan, 15 năm tiếng hát về trời


Ngọc Lan, 15 năm tiếng hát về trời

249570_657047877644817_1769289521_n.jpg

Ca sĩ Ngọc Lan – một hiện tượng của văn nghệ Việt Nam đầu thập niên 90.

Mây Production’s Facebook

Your browser does not support the audio element.

Ngày này, 15 năm trước (06/03/2001), làng âm nhạc Việt Nam chia tay một người con gái với tiếng hát được biết đến như một hiện tượng của văn nghệ Việt Nam đầu thập niên 90. Cô ra đi để lại nhiều giai thoại về những ngày cuối đời của mình.

Đó là Ngọc Lan, người ca sĩ với gương mặt khả ái và tiếng hát nhẹ như sương.

Cát Linh mời quí vị quay về những ca khúc đã mang cô đến với khán giả Việt Nam, nghe lại chính những lời tâm sự của cô trong những ngày chưa rời xa thế giới này, cùng những kỷ niệm trong thời gian làm việc với cô do ông Trần Thăng, giám đốc trung tâm ca nhạc Mây Production kể lại.

Lan nghĩ mọi người có một nghiệp dĩ. Và nghiệp dĩ của Lan đã gắn liền với cuộc sống ca hát.
– ca sĩ Ngọc Lan

“Mưa buồn mãi rơi trên biển xưa âm thầm

Ôi biển vắng đêm nao tình trao êm đềm

Cơn sóng nào khơi lên nỗi đau trong em bao nhiêu chiều

Lang thang một mình…” (Mưa trên biển vắng)

“Ngọc Lan rất muốn có cơ hội để phát triển khả năng của mình trên mọi lĩnh vực. Thứ nhất là để thoả mãn đam mê nghệ thuật của chính mình. Thứ hai là Ngọc Lan hy vọng sẽ đóng góp một phần nhỏ của mình vào lãnh vực thứ bảy của Việt Nam…”

Chắc có lẽ chúng ta, những ai đã từng có một thời nồng nàn với Mưa trên biển vắng, với Hai mươi năm tình cũ, với Mùa đông sắp đến trong thành phố, hay những ca khúc Pháp lời Việt như Joe Le Taxi, Mal De Toi, La Plus Belle Pour Aller Danser (Em đẹp nhất đêm nay)… thì sẽ không thể nào quên tiếng nói trong vắt, nhẹ như sương ấy, tiếng hát Ngọc Lan, người ca sĩ sở hữu gương mặt hiền như thánh nữ.

Cô chia sẻ giấc mơ nghệ thuật đó với khán giả và MC Nam Lộc cách đây 24 năm, trong đêm nhạc đầu tiên của Mây Production Hollywood Night 1. Đêm ấy cũng là lần đầu tiên cô trình bày Mưa trên biển vắng, một ca khúc lời Việt của cố nhạc sĩ Nhật Ngân.

15 năm sau, mơ ước ấy đã bay về trời cao, mang theo người ca sĩ tài hoa đoản mệnh.

“Chiều một mình qua phố âm thầm nhớ nhớ tên em

Có khi nắng khuya chưa lên mà một loài hoa chợt tím

Chiều một mình qua phố âm thầm nhớ nhớ tên em

Gót chân đôi khi đã mềm gọi buồn cho mình nhớ tên…” (Chiều một mình qua phố)

Những thuở ban đầu

Không khó để tìm thấy những bài viết về cô, người nữ ca sĩ tài sắc vẹn toàn nhưng vắn số. Thế nhưng, rất hiếm, nếu không muốn nói là không có, những bài phỏng vấn về cô. Tất cả những gì chúng ta có thể tìm được là những tình cảm chưa bao giờ dứt của người ở lại dành cho nữ ca sĩ tài hoa bạc mệnh này.

971614_657038417645763_117931472_n.jpg
Hình bìa trong album thứ 5 của ca sĩ Ngọc Lan.

“Ngọc Lan là một người gần như là không có những sự bon chen về thương mại. Ngọc Lan rất ngại khi được người ta nói về mình, viết về mình. Gần như là Ngọc Lan trốn tránh hết những cái đó. Chính vì những cái đó tạo ra cho mọi người thấy rằng Ngọc Lan là một người mà người ta lúc nào cũng muốn tìm hiểu thêm, biết thêm.”

Người rất gần gũi trong suốt sự nghiệp của cô, ông Trần Thăng, giám đốc của Mây Production, khi nhớ về cô, ông luôn nói rằng “chúng tôi làm chương trình với Ngọc Lan, chứ không làm cho Ngọc Lan.”

Ông nhấn mạnh, đó là tính cách của cô. Ngọc Lan hoàn toàn không tạo ra điều đó. Sự bình dị ấy tự nhiên như tiếng hát của cô, không cầu kỳ, không phô trương kỹ thuật.

“Trong đôi mắt anh em là tất cả

Là nguồn vui, là hạnh phúc em dấu yêu

Nhưng anh ước gì

Mình gặp nhau lúc em chưa ràng buộc

Và anh chưa thuộc về ai…” (Như đã dấu yêu)

Tiếng hát nồng nàn, cao vút và nhẹ như sương khói ấy đi vào lòng người ngay từ những ngày đầu tiên trong nghiệp hát. Cô chinh phục khán giả không chỉ bằng chất giọng êm đềm, phong cách dịu dàng mà còn với cả sự chân tình trong lời nói.

“Lan nghĩ mọi người có một nghiệp dĩ. Và nghiệp dĩ của Lan đã gắn liền với cuộc sống ca hát. Cho nên từ sự tình cờ này nối tiếp sự tình cờ khác mà ngày hôm nay Lan trở thành một ca sĩ mang tên Ngọc Lan và được trình diễn trên đây cho tất cả quý vị.”

Đối với người con gái này, hình như tất cả đều là định mệnh. Cô nhìn cuộc đời và sự nghiệp của mình nhẹ như sương như khói. Cô càng nâng niu trân trọng khán giả bao nhiêu thì cô càng khắt khe với chính mình bấy nhiêu.

Ngọc Lan rất muốn có cơ hội để phát triển khả năng của mình trên mọi lĩnh vực. Thứ nhất là để thoả mãn đam mê nghệ thuật của chính mình. Thứ hai là Ngọc Lan hy vọng sẽ đóng góp một phần nhỏ của mình vào lãnh vực thứ bảy của Việt Nam.
– Trần Thăng, giám đốc trung tâm ca nhạc Mây Production

“Trong suốt thời gian sinh hoạt văn nghệ, tôi chỉ thấy ca sĩ Ngọc Lan là một người có tinh thần làm việc có thể nói rằng không ai sánh bằng. Tất cả những thành quả mà Ngọc Lan có được phần lớn là do Ngọc Lan chứ không phải do trung tâm hay do ai mà có thể làm ra như vậy được. Ngọc Lan là một người ca sĩ rất hiếm quý của nền âm nhạc Việt Nam.”

Hình như khi nghe cô hát, nhìn cô trình diễn trên sân khấu người ta cảm thấy mọi sự hận thù không có chỗ đứng trong thế giới này. Cho dù, nhìn cô hát, chúng ta cứ ngỡ như đang chiêm ngưỡng một bức tranh hoạ người thiếu phụ buồn, buồn từ đôi mắt đến dáng người, và giọng hát.

“Chuyện tình mười mấy năm qua nay bỗng xót xa những khi sầu dâng.

Còn đâu ngày quen biết nhau đã yêu em rồi, yêu cả cuộc đời…” (Tình phụ)

Ngọc Lan đa tài. Đúng thế. Có nghe cô nồng nàn với những ca khúc Pháp trữ tình lời Việt mới thấy được vì sao Ngọc Lan là một hiện tượng của thập niên 90.

“Ngày đó cứ ngỡ với nhau ta muôn đời chung bước về / Tình mới đó quá đắm say thoáng đã nghe những ê chề / Người hỡi có nhớ tới em những đêm xưa ta say ân tình…” (Comme Toi – Người yêu dấu ơi)

Bao nhiêu là thế hệ thanh niên trưởng thành ở thập niên 90 thời đó từ phía bên kia bờ đại dương đã say mê bầu trời trong vắt với vô vàn vì sao, đắm mình nghe tiếng sóng biển giữa bãi khuya, chỉ qua tiếng hát ngọt ngào của cô

“Nha Trang ngày về, mình tôi trên bãi khuya

Tôi đi vào thương nhớ,

Tôi đi tìm cơn gió

Tôi xây lại mộng mơ năm nào

Bờ biển sâu, hai đứa tôi gần nhau…” (Nha Trang ngày về)

Nhà văn Đỗ Vẫn Trọn, trong bài viết “Ngọc Lan một vầng trăng” có nói rằng: “Ngọc Lan chưa phải là một nhan sắc rực rỡ đứng ở tiền trường. Ngọc Lan – chưa phải là một giọng ca dội cuốn năm châu – nhưng Ngọc Lan, từ nhan sắc đến giọng ca của nàng đã thực sự trở thành giấc mơ thầm kín, trở thành ao ước ngọt ngào, kín lặng của những tâm hồn trai mới lớn, của những gương thanh niên vào đời, hăm hở chân đi.”

Những ngày cuối…

Không dễ dàng chút nào khi nói về một huyền thoại.

Ngọc Lan là một huyền thoại. Một huyền thoại trong vắt mà người đời chỉ có thể tìm thấy những tì vết cho chính người đời thêu dệt.

375006_658695080813430_1682130757_n.jpg
Ca sĩ Ngọc Lan trong một album do công ty Mây Production sản xuất.

Khi đang ở đỉnh cao sự nghiệp, cô phát hiện mình có bệnh, căn bệnh đa thần kinh hoá sợi tác động vào trung khu thị lực của cô. Nhưng không như những lời đồn đoán bên ngoài rằng người ca sĩ khả ái này đã bị mù, ông Trần Thăng cho biết những ngày sau đó, cô vẫn ngồi làm việc cùng ông trên những tác phẩm do Mây Production và Ngọc Lan cùng thực hiện.

“Ngọc Lan vẫn ngồi editing với tôi, vẫn xem được video. Nhưng Ngọc Lan nói rằng Lan chỉ nhìn thẳng được thôi, cũng như Lan nhìn vào cái ống nhòm. Lan không thấy được những gì xung quanh. Lan chỉ thấy phía trước thôi. Không phải là Ngọc Lan không nhìn thấy.

Ở ngoài thì người ta bắt đầu nói Ngọc Lan bị tiểu đường hay bị gì đó, hoàn toàn không có. Thậm chí có người gọi cho tôi nói là hôm nay tôi mới đi lễ cầu nguyện cho linh hồn cô ấy, người ta nói cô ấy mất rồi. Tôi không nói những điều đó với Ngọc Lan. Nhưng rồi cô ấy cũng biết. Và cô ấy chỉ nói rằng anh Thăng ơi, khi nào Lan không còn hát được nữa thì cho Lan biết để Lan ngưng, chứ Lan không muốn kéo dài mãi.”

Loài hoa bất tử

Ngọc Lan là một hiện tượng mà cho đến hơn mười lăm năm sau, kể từ ngày cô tạm biệt thế giới này, người ta vẫn còn nhắc, nói, nhớ về cô với vẹn nguyên hình ảnh một gương mặt đẹp khả ái, hiền hoà luôn phảng phất một nỗi buồn. Cái buồn làm cho người đối diện cảm thấy như cô có thể vỡ tan bất cứ lúc nào.

“Thực sự vì mình đang nói chuyện qua điện thoại, nếu mà bây giờ đang là video thì sẽ thấy mắt tôi đang ứa lệ. Vì mỗi lần nhắc đến Ngọc Lan thì nhắc lại cho tôi nhiều kỷ niệm.”

Mỹ nhân tự cổ như danh tướng.

Bất hứa nhân gian kiến bạc đầu.

Ngọc Lan, người con gái mong manh với tiếng hát nhẹ như sương đã đến một nơi rất xa. Nơi đó tuy không có bờ cát trắng, không có những tiếng vỗ tay đón chờ cô cất tiếng hát, nhưng chắc chắn, cô sẽ nghe được lời gọi của những người ở lại, luôn gọi tên cô với tình yêu chưa bao giờ dứt.

http://www.rfa.org/vietnamese/programs/MusicForWeekend/ngoc-lan-15yrs-a-time-has-gone-03062016075045.html

CÁT LINH : Một năm nhìn lại hoạt động âm nhạc của cộng đồng người Việt Quận Cam


Một năm nhìn lại hoạt động âm nhạc của cộng đồng người Việt Quận Cam

Cát Linh
2016-01-24
music little SG

Chương trình nhạc hội Hùng sử Việt tại Little Saigon

Courtesy of saigonecho.info

Kể từ ngày đầu tiên người Việt Nam đặt chân đến đất nước tự do Hoa Kỳ để bắt đầu cuộc đời lưu vong, đến nay tròn 41 năm. Hành trang lớn nhất của mỗi người có thể mang theo trên bước đường ly hương có lẽ là nỗi niềm xa lìa quê hương đất nước, và những kỷ niệm tinh thần của ngày tháng cũ.

Âm nhạc giúp họ phần nào vơi đi miền nhớ nhung quên cũ. Ngoài ra từng người một, từ khán thính giả cho đến văn nghệ sĩ, người tổ chức cùng góp nhặt, đón nhận làm phong phú thêm vốn nhạc.

Mời quí vị cùng nhìn lại một số hoạt động âm nhạc của cộng đồng người Việt tại vùng được mệnh danh là thủ đô tỵ nạn- Quận Cam, California.

Một năm nhiều màu sắc

Mùa xuân năm 2016 là mùa xuân thứ 41, đánh dấu một chặng đường hoạt động âm nhạc nghệ thuật lâu dài, bền bỉ của người Việt hải ngoại. Nhà báo Đức Tuấn, phụ trách mảng âm nhạc ở Little Sài Gòn, Nam California cho biết năm 2015, tại Quận Cam, cái nôi của người Việt hải ngoại đã chào đón rất nhiều chương trình âm nhạc đặc sắc.

“Phải nói rằng nó rất tưng bừng. Ở Quận Cam, mỗi tuần có ít nhất từ 4 đến 5 show, là cả những chương trình lớn, nhỏ. Lớn là những rạp có sức chứa từ 600 khách trở lên. Nhỏ thì có chỗ từ 100 đến 300 khách. Nói chung rất là đều, mỗi tuần đều có như vậy hết.”

Theo nhà báo Đức Tuấn, nội dung của những show diễn rất đa dạng phong phú. Khán thính giả được thưởng lãm nhiều tiết mục đặc sắc như kịch, cải lương, nhạc thính phòng, các chương trình nhạc thính phòng, và những đêm đại nhạc hội có cả ca nhạc, kịch, cải lương, vọng cổ.

“Tại vì ở đây là thủ phủ của người tỵ nạn, và giới ca nghệ sĩ tập trung ở vùng này. Bầu show cũng tập trung ở vùng này. cho nên, sinh hoạt văn nghệ rất rôm rả trong năm 2015, hầu như tuần nào cũng vậy. Đó là điều thứ nhất. Điều thứ hai nữa, hầu như rất nhiều ca nghệ sĩ nổi tiếng trong những show đại nhạc hội lớn, nhỏ như Tuấn Ngọc, Khánh Hà, Ý Lan, Vũ Khanh, Thiên Tôn, Đình Bảo… Vì ở đây là trung tâm nên khán giả ở đây được xem họ mỗi ngày mỗi tuần mà không phải chạy đi đâu cả.”

“Nói chung thì chương trình văn nghệ ca nhạc hải ngoại, đặc biệt ở Quận Cam mang nhiều màu sắc khác nhau, sôi nổi, làm cho giới bầu show có những hoạt động rất tích cực.”

Và theo nhà báo Đức Tuấn, người được hưởng lợi nhiều nhất từ những hoạt động này, đó chính là khán thính giả.

Cái buổi nhạc vừa rồi gợi nhớ cho tôi thời còn nhỏ. Bây giờ thì nói già thì cũng chưa già nhưng cũng lớn tuổi rồi, nhưng người nào thích văn thích thơ thích nhạc thì lúc nào cũng là vậy. Nên đã gợi trong lòng mình một nỗi nhớ hồi xưa mình đã trải qua. Bây giờ mình qua đây thì không được như vậy. Nhưng mà thỉnh thoảng được coi một cái show như vậy làm cho mình nghĩ lại thời xưa.”

Tại vì ở đây là thủ phủ của người tỵ nạn, và giới ca nghệ sĩ tập trung ở vùng này. Bầu show cũng tập trung ở vùng này. cho nên, sinh hoạt văn nghệ rất rôm rả trong năm 2015, hầu như tuần nào cũng vậy.

Đó là tâm sự của bà Thu Nguyệt sau khi xem “Sài Gòn, café, sân trường, thời 1970”, đêm nhạc diễn ra vào tháng cuối cùng của năm 2015. Đêm nhạc đã lấy trọn vẹn trái tim của gần 300 người có mặt trong khán phòng đêm hôm đó. Ca sĩ Lê Uyên (Phương) cho biết bà đã hát “quên trời quên đất” trong 3 giờ đồng hồ. Khán thính giả thì cũng quên cả thực tại để trọn vẹn nắm tay nhau quay về một miền ký ức, quay về kỷ niệm sau hơn 40 năm của những người xưa, năm cũ.

Sự đón nhận của khán thính giả

Một cách nhìn khác, mang tính chất chuyên môn từ một nhà tổ chức, đó là ông Dzũng Taylor, một bầu show ở Nam California, người đứng ra thực hiện rất nhiều những chương văn nghệ có giá trị nghệ thuật cho biết năm vừa qua có rất nhiều biến đổi trong nền âm nhạc hải ngoại.

“Thay đổi nhất là thay đổi ở lĩnh vực trung tâm và các nhà sản xuất đã thay đổi chiến lược, không còn chú trọng nhiều vô băng đĩa. Mà chúng ta đã thấy truyền hình, youtube, facebook… là những nơi mà khán giả bắt đầu tìm đến để có những giải trí, không còn như xưa là chỉ ngồi xem DVD nữa. Chiếc iPhone, iPad của chúng ta là một trong những điều gắn liền với cuộc sống hiện giờ. Tất cả mọi thứ, luôn cả văn nghệ, giải trí đã đi qua con đường đó.”

Với những sự thay đổi ấy, thì chắc chắn khán thính giả Việt Nam hải ngoại có nhiều cơ hội để không chỉ tìm lại kỷ niệm xưa, mà còn đón nhận những luồng gió mới. Đó chính là những show diễn có sự tham gia của ca sĩ từ trong nước sang. Người đặt viên gạch đầu tiên cho hoạt động này cũng chính là ông Dzũng Taylor. Ông cho biết dù là trên lĩnh vực nào, nghệ thuật hay kinh doanh thì yếu tố cung cầu là yếu tố đầu tiên.

“Chúng ta càng tổ chức nhiều thì chúng ta càng có nhu cầu đưa tới những món ăn tinh thần mới lạ cho khán giả. Khán giả là người quyết định. Luôn luôn nhớ như thế. Chúng ta có đưa tới một món ăn tinh thần mà khán giả không chấp nhận hoặc một món ăn khác khẩu vị thì không thể nào tồn tại lâu dài.”

“Hầu như chương trình nào chúng ta xem, lớn nhỏ, nhìn vào tờ quảng cáo chúng ta đều thấy ca sĩ trong và ngoài nước. Cho thấy rằng đã không còn cái biên giới và phân biệt đó nữa. Tất cả đều là cung cầu. Chúng ta đưa đến một sản phẩm, chúng ta là người kinh doanh thì khán giả là người quyết định sản phẩm nào họ có thể tiếp thu hoặc tiêu thụ.”

Từ sự khơi mào đầu tiên năm 2004 của công ty D&D, cho đến nay, ông Dzũng Taylor cho biết sự tham gia của các ca sĩ trong nước ở hải ngoại không còn là điều mới lạ.

Để minh chứng cho cái “không biên giới và không phân biệt” mà ông Dzũng Taylor vừa đề cập, nhà báo Đức Tuấn nói rằng đặc biệt từ giữa năm qua, có nhiều ca nghệ sĩ trong nước sang Hoa Kỳ biểu diễn. Và lẽ đương nhiên, Quận Cam là nơi không thể thiếu trong các tour lưu diễn đó.

ns anh bang
Nhạc sĩ Anh Bằng đã từ giã mọi người vào những tháng cuối cùng của năm 2015

“Có những show lớn khoảng 9 đến 10 ca nghệ sĩ thì có từ trong nước ra, như Hồng Nhung, Thanh Lam, Trần Thu Hà… Một năm như vậy thì nghệ sĩ trong nước sang đây trình diễn từ 4 đến 5 lần. Bên cạnh đó còn có mảng hài. Từ khoảng giữa mùa hè cho đến cuối năm thì xuất hiện mảng hài. Những nghệ sĩ hài trong nước như Trường Giang, Anh Đức… sang đây lưu diễn, 1 lúc khoảng 8 đến 10 tiểu bang. Khi diễn ở Quận Cam thì rất hút khách.”

Qua những chia sẻ trên, có thể thấy rằng sự đón nhận của khán giả là người Việt hải ngoại đối với nền âm nhạc trong nước không phải là nhỏ. Giữa cuộc sống bộn bề chạy đua với thời gian, họ vẫn mong lắm được thấy và nghe những người nghệ sĩ từ quê nhà. Có lẽ trong những đêm nhạc đó, tình đồng hương, tình cố tri sẽ là mục đích chính. Và mỗi người đều được chọn lựa chương trình âm nhạc nào đúng với nhu cầu của mình.

“Sự đón nhận của khán giả còn tuỳ theo chủ đề của chương trình và khuôn khổ như thế nào. Những nơi như casino, vũ trường, phòng trà thì phần lớn khán giả đến vì lý do giải trí. Khán  giả dễ hơn. Khán giả đến những buổi chiều thính phòng thì sẽ đến với tính cách thưởng thức nghệ thuật và khán giả sẽ khó hơn. Ca sĩ trong những chương trình đó phải chinh phục, có đủ trình độ, có sức để đáp lại nhu cầu cho khán thính giả hải ngoại.”

Thế nhưng, trong niềm vui, bao giờ cũng có một nỗi buồn. Nếu nói về hoạt động ca nhạc nghệ thuật hải ngoại trong năm 2015, không ai có thể quên được sự ra đi của nhạc sĩ Anh Bằng. Ông từ giã mọi người vào những tháng cuối cùng của năm 2015. Rồi nghệ sĩ hài Kiều Linh, người đã đi vào tim khán thính giả với cái tên Luật sư Trần Trừng Trị cũng chia tay cuộc chơi nghệ thuật khi chỉ còn một ngày nữa là đêm Giáng Sinh.

Chỉ còn hai tuần lễ nữa thôi thì người Việt Nam ở khắp nơi trên thế giới sẽ đón chào Tết Bính Thân 2016, mời quý vị cùng nâng “Ly Rượu mừng”, bắt đầu với những ước mơ và thành công mới.

http://www.rfa.org/vietnamese/programs/MusicForWeekend/Music-viet-community-orange-county-a-year-review-01242016074948.html