COULEURS DU MONDE – PETRUS KÝ TRONG CHÚNG TA


Couleurs du Monde PPS – Pétrus Ký trong chúng ta – HD

Ajoutée le 23 mai 2016

Created by Hải An – Couleurs du Monde, France
Posted by couleursdumonde.usa@gmail.com.
Music: 1. Hiệu ca Pétrus Ký (Giáo sư Trần Văn Khê) 2. Biết đâu nguồn cội (TCS) 3. Liên khúc “Tưởng rằng đã quên/Bài ca hạnh ngộ” (Vô Thường-Lê Uyên Phương)
Hình ảnh: Google – Internet & Thân hữu

 

Trịnh Nam Sơn: “Giải pháp nào cho phê bình giá trị âm nhạc?”


15/05/2016 21:46

Nhạc sĩ Trịnh Nam Sơn cho rằng: Thị trường âm nhạc Việt Nam hiện nay vẫn cứ nhập nhằng trộn chung các thể loại nhạc vào với nhau như một loại lẩu thập cẩm. Việc trộn lẫn giá trị của các loại nhạc với nhau để đánh giá đã đưa đến nhiều ý kiến không hài lòng và bức xúc

Nhân đọc được bài viết “Ai đang phê bình và định giá trị âm nhạc?” của nhạc sĩ Trần Minh Phi đăng trên Báo Người Lao Động (số ra ngày 10-5), tôi xin mạn phép đóng góp thêm ý kiến của mình về đề tài này.

Bắt đầu từ 6 cái tai nghe

Bàn về tai nghe trong lý luận phê bình (LLPB) âm nhạc, tôi xin được dựa vào quan điểm của Dick Grove – nhạc sĩ chuyên nghiệp kiêm nhà giáo dục âm nhạc. Quan điểm của ông là muốn có được nền tảng vững trong âm nhạc chuyên nghiệp, “cơ thể” chúng ta cần có 6 cái tai để nghe! Ý của ông Grove trong cách giải thích ví von khá hài hước này là mỗi người chúng ta đều nghe nhạc với cái tai có khả năng hoặc trình độ khác nhau.

Lỗ tai 1 được gọi là tai nắm bắt được giai điệu hay, đẹp (melodic ear). Có người lại không thể nắm bắt được vì không quen hoặc không hiểu. Lỗ tai 2 được gọi là tai có khả năng nghe được hòa âm, phối âm (harmonic ear). Lỗ tai 3 được gọi là tai có khả năng nắm chính xác về tiết tấu (rhythmic ear). Lỗ tai 4 được gọi là tai có khả năng phân biệt được màu sắc phối khí (orchestral ear), có khả năng nhận thức được loại nhạc cụ nào sử dụng trong bản nhạc hoặc màu sắc của nhạc cụ. Lỗ tai 5 chỉ những người có khả năng nhận thức được các thể loại nhạc (stylistic ear) – khi nghe một bản nhạc, họ có thể phân biệt nó thuộc thể loại nào. Lỗ tai 6 nói về những người có khả năng nhận thức được sự liền lạc, tương quan mật thiết của các yếu tố trong bản nhạc (thematic ear/thematic idea).

Ca sĩ Hồ Ngọc Hà trình diễn trong live show “Love Songs” diễn ra vào tháng 4-2016. (Ảnh do nghệ sĩ cung cấp)
Ca sĩ Hồ Ngọc Hà trình diễn trong live show “Love Songs” diễn ra vào tháng 4-2016. (Ảnh do nghệ sĩ cung cấp)

Sáu loại tai này gộp lại thành một loại tai khổng lồ thứ 7! Đó là lỗ tai có khả năng và kiến thức trong âm nhạc (educated ear – gọi tạm là “tai” đã được qua giáo dục).

Chỉ bàn về 6 cái lỗ tai này đã thấy ngay rằng trong nghệ thuật âm nhạc cũng có sự khác biệt về trình độ, khả năng và kiến thức của các nhạc sĩ (gọi chung) với nhau. Lại càng khó khăn hơn khi phê bình để hướng dẫn tất cả quần chúng cách thưởng thức nghệ thuật âm nhạc.

Quần chúng là những người nghe nhạc chưa trải qua huấn luyện/giáo dục thì họ không thể có được đủ 6 cái tai này (hay 1 tai lớn số 7). Như vậy ở đây, nếu bàn đến “trị giá” thực của âm nhạc (liên quan đến kiến thức được đào tạo từ trường lớp và sự trải nghiệm) cho quần chúng hiểu mà chỉ dựa vào 1 yếu tố là 6 cái tai làm lực chính để thuyết phục thì rất khó thành công.

Cái tai của quần chúng lại thuộc về cái tạm gọi là “tai nghe để giải trí”. Quần chúng ở đây cũng bao gồm cả các nhà chuyên nghiệp. “Tai giải trí” có thể đến từ bất cứ cái tai nào trong 6 cái tai ở trên nhưng với mục đích đơn giản hơn, chỉ để nghe cho quên thời giờ hoặc thích vì thích, chứ không đòi hỏi phải phân tích.

Cần những nhà phê bình thích ứng

Ở Mỹ, nền âm nhạc đã được thành hình và phát triển rất mạnh mẽ. Các nhà phê bình nhạc cổ điển, nhạc kịch, nhạc jazz có một thời làm mưa làm gió trên các phương tiện báo chí truyền thông nhưng rồi từ từ thiếu vắng dần kể từ khi các nhạc sĩ sáng tác trẻ bắt đầu tỏa ra những hướng đi khác nhau để định nghĩa con đường âm nhạc của mình. Quần chúng (cũng lại cái “tai giải trí”) khao khát các màu sắc âm nhạc khác đã tích cực hưởng ứng và hội nhập sự thay đổi này một cách nhanh chóng.

Nhưng đồng thời, sự lan tỏa, thay hình đổi dạng quá nhanh trong thị trường âm nhạc cũng đã tạo ra việc thiếu thốn nhân sự trong lĩnh vực phê bình. Trường học ở Mỹ đã không bắt kịp với các loại nhạc mới để có thể cung ứng, đào tạo ra những nhà phê bình cho các loại nhạc mới này. Các phê bình được đưa ra từ những nhà phê bình trước đó chưa nắm bắt được thị trường đã không tạo được sự thuyết phục. Đụng độ nảy lửa giữa các nhà phê bình và nghệ sĩ hay với fan (người hâm mộ) của nghệ sĩ thường xuyên xảy ra bằng những lời lẽ gay gắt dành cho nhau.

Nhạc sĩ Trần Minh Phi đã viết: “Những tri thức trong nhà trường hầu hết ít được cập nhật, cơ cấu bộ môn của các nhạc viện ít theo kịp tính hiện đại nên “chiếc áo” LLPB quá khổ đối với họ trong thực tiễn đời sống âm nhạc hiện đại”. Đây là vấn đề mà lĩnh vực phê bình âm nhạc Mỹ đã có một thời vướng phải, gây rất nhiều tranh cãi và bất bình lẫn nhau trong thị trường âm nhạc.

Trong trường hợp thay đổi này, thử hỏi các nhà phê bình âm nhạc có sẵn sàng đánh giá lại chính bản thân mình hầu thay đổi để hội nhập hoặc tự xét lại tư tưởng của mình có còn phù hợp để viết phê bình giá trị về những loại nhạc mà chính họ nghe không quen tai không (quần chúng lại nghe rất quen tai)? Nếu viết phê bình thì phải viết như thế nào để không gây tổn thương tâm hồn hay tự ái của nghệ sĩ, đồng thời cũng không bán rẻ lương tâm cũng như không mang cảm tính thiên vị chủ quan (dùng kiến thức âm nhạc trong một lĩnh vực khác để áp đặt lên giá trị của loại nhạc không thuộc về sở thích hoặc sở trường của mình)?

Như vậy, cách phê bình cũng rất quan trọng. Hiện nay, nhiều nhà phê bình đã ý thức được điều này. Họ cẩn trọng hơn và thay đổi phương pháp sử dụng ngôn từ nhẹ nhàng hơn trong văn phong, chứ không như từng có một thời các nghệ sĩ và các nhà phê bình coi nhau như kẻ thù và thiếu tôn trọng lẫn nhau.

Thời đại digital music (nhạc số) và social media (truyền thông xã hội) giao diện rộng lớn như ở thế kỷ này cũng đã tạo nên một bức tranh hình dung ra được ý thích cộng đồng nghe nhạc, cho thấy người nghe nhạc có được nhiều sự chọn lựa khác nhau. Hoặc, với thời đại công nghệ cao, điểm cuối cùng cũng vẫn là câu nói thực tế: “Kinh doanh thì phải có lợi nhuận”. Mọi thứ đều được một số công ty chuyên nghiệp trên thế giới dùng những công cụ này để đo đạc bằng thống kê hay khảo sát, coi ai thích loại nhạc gì để họ phát triển mạnh hầu kiếm lợi nhuận nhanh chóng nhất.

Cũng từ đây, bắt đầu có sự trở lại của các nhà phê bình trẻ hơn, có khả năng hội nhập nhanh hơn với công nghệ thông tin. Thế nhưng, các bài viết phê bình dù có giá trị vẫn có vẻ không còn quyền lực như thời trước vì quần chúng nghe nhạc, với tai giải trí, cũng có những ý kiến riêng. Công nghệ thông tin đã cho họ cơ hội nghe được những ý tưởng âm nhạc đến từ khắp nơi trên toàn cầu. Tuy nhiên, những bài phê bình có uy tín, dùng các từ ngữ khá tế nhị để đóng góp ý kiến xây dựng vẫn được mọi người dựa vào đó để so sánh.

Trộn lẫn các giá trị như lẩu thập cẩm

Thị trường âm nhạc Việt Nam hiện nay vẫn cứ nhập nhằng trộn chung các thể loại nhạc vào với nhau như một loại lẩu thập cẩm. Kết quả đưa đến sự sai lầm là chuyện đưa ra bảng xếp hạng “top hit” (tốp ăn khách) với những bản nhạc mà thể loại hoàn toàn không thể so sánh hoặc nằm trong cùng một thị trường.

“Top hit” loại nhạc hip hop sẽ có giá trị hoàn toàn khác với “top hit” loại nhạc rock. “Top hit” loại nhạc bolero sẽ có giá trị khác với nhạc kịch hay bán cổ điển. “Top hit” R&B có giá trị khác với “top hit” nhạc pop… Sự trộn lẫn giá trị của các loại nhạc với nhau này để đánh giá đã đưa đến nhiều ý kiến không hài lòng và bức xúc trong chúng ta với nhau vì mỗi người đều có sở thích nghe hay kén nhạc khác nhau.

Sáng tạo nghệ thuật trong âm nhạc là cần thiết. Các nhà phê bình âm nhạc đều trăn trở về vấn đề này nhưng khó xoay chuyển bộ mặt thị trường âm nhạc vì Việt Nam đang thiếu vắng khuôn mặt của các công ty chuyên nghiệp với sự hợp tác của những nhạc sĩ chuyên nghiệp để tạo ra một hiệp hội khảo sát thị trường âm nhạc. Họ có thể cùng nhau đưa ra sự khảo sát đúng đắn trong thị trường âm nhạc để có thể điều chỉnh hướng đi cũng như tạo ra một chiến dịch và chiến lược để thoát khỏi sự bức xúc vì không có giải pháp nào khác.

Nói đơn giản, khi xếp hạng “top hit” của bản nhạc thì cần phân biệt thể loại cho rõ ràng. R&B với R&B, pop với pop, rock với rock, bolero với bolero… Dù thu nhập của “top hit” R&B chỉ bằng 1/100 của “top hit” bolero thì R&B vẫn có được giá trị, vị trí riêng của nó đối với giới thích nghe nhạc này. Hệ thống này là bước khởi đầu để mọi người, chuyên nghiệp lẫn quần chúng, có thể nhận thức được tại sao chúng ta cần nó để bắt đầu cho công việc LLPB được thuyết phục hơn.

Ở Việt Nam, chúng ta thực sự vẫn chưa có những nhà tổ chức hay những công ty chuyên nghiệp quy mô, có đủ nhân lực để nắm soát thị trường buôn bán, có thể cho ra con số thống kê chính xác hoặc bản khảo sát cuối năm là loại nhạc nào chiếm bao nhiêu phần trăm. Nếu có được hệ thống này thì may ra, các nghệ sĩ có thể từ đó vạch ra một hướng đi mới hoặc điều chỉnh hướng đi để tạo ra các sân chơi cho tất cả loại nhạc mà không bị đụng chạm. Đồng thời, lĩnh vực phê bình âm nhạc cũng sẽ có nhiều màu sắc và phong phú hơn.

Chuyện của cả thế giới

Vấn đề thiếu nhà phê bình âm nhạc là chuyện xảy ra trên cả thế giới từ rất nhiều năm qua chứ không phải riêng gì Việt Nam. Có rất nhiều yếu tố đưa đến việc thiếu các nhà chuyên phê bình âm nhạc. Chẳng hạn, người phê bình không có đủ kiến thức bao quát về các thể loại nhạc mới xuất hiện. Các cơ quan truyền thông thấy đề tài phê bình không còn đủ hấp dẫn người đọc nên dẹp bỏ từ từ và thế là nhà phê bình âm nhạc thất nghiệp. Âm nhạc theo thời gian càng về sau càng chia ra nhiều thể loại và lãnh vực khác nhau.

Nhạc sĩ Trịnh Nam Sơn

http://nld.com.vn/van-hoa-van-nghe/trinh-nam-son-giai-phap-nao-cho-phe-binh-gia-tri-am-nhac-20160515212837213.htm

NS TRẦN MINH PHI :Ai đang phê bình và định giá cho âm nhạc Việt?


Ai đang phê bình và định giá cho âm nhạc Việt?

Thứ tư, 11/05/2016 10:04

Khi vai trò phê bình và định giá trị âm nhạc không còn thuộc về những người có chuyên môn tử tế thì âm nhạc dứt khoát chỉ đơn thuần là trò giải trí.

Khi ca sĩ Sơn Tùng M-TP đoạt giải Cống hiến 2015 (diễn ra tháng trước) ở hạng mục ‘Ca sĩ của năm’, những người làm chuyên môn có lòng tử tế với âm nhạc phải cay đắng hỏi nhau rằng: Giá trị nghệ thuật của âm nhạc đã chết rồi sao?

Vắng bóng phê bình chuyên nghiệp

Bây giờ là thời của giải trí. Giải trí là vua, là tôn chỉ duy nhất của mọi hoạt động âm nhạc. Cái gọi là phê bình âm nhạc, hay những nhà phê bình âm nhạc đã hết thời và nhường chỗ cho những số đông tạp nham, những trò hề giải trí có tên ‘giám khảo’ và những lá phiếu bầu chọn mang tính ‘bầy đàn’.

Đó mới là mốt và là khuôn vàng thước ngọc cho đời sống âm nhạc hiện nay!

 Ai đang phê bình và định giá cho âm nhạc Việt
‘Bộ tứ quyền lực’ của Nhân tố bí ẩn 2016

Điều đó lại là hệ quả tất yếu của một nền âm nhạc vắng bóng phê bình âm nhạc tử tế. Thay vào đó chỉ là sự phê bình của số đông không hiểu biết về âm nhạc, của những giám khảo game show mang tính vuốt ve và kịch hóa hơn là chân thành với học thuật.

Nếu phảng phất chút phê bình âm nhạc nào đó, nó lại không hề có chút tử tế nghệ thuật nào cả vì bị chèn ép bởi đồng tiền của các ‘đầu nậu’ âm nhạc.

Các ‘đầu nậu’ âm nhạc này cũng chỉ chăm chăm thỏa mãn trò giải khuây dễ dãi, hời hợt của người nghe để tạm quên đi bao vấn đề thế sự đang cần tiếng nói và chung tay giải quyết của những con người sâu sắc có trách nhiệm, có tấm lòng với nghệ thuật của đất nước.

Tham gia sinh hoạt âm nhạc hiện nay với tính chất phê bình cũng chỉ có những bài báo do một số phóng viên có chút ít kiến thức về âm nhạc viết và nhận định.

Lẽ ra, công việc của họ chỉ là phản ánh tình hình âm nhạc chung trên mặt bằng sinh hoạt bếp núc hoặc hậu trường mà thôi. Vì thế, những ý kiến, nhận định của báo giới – dù là tâm huyết, đầy tinh thần trách nhiệm – cũng chỉ mang tính phản ánh, tổng hợp, ghi nhận những bề nổi của tảng băng âm nhạc không hơn không kém.

Có thể khẳng định với nền âm nhạc phổ thông ở Việt Nam (chúng ta phải xác quyết lại dù là phổ thông nhưng nó vẫn là một bộ môn nghệ thuật), chúng ta thấy vắng bóng hoàn toàn lý luận phê bình (LLPB) chuyên nghiệp.

Khi vai trò phê bình và định giá trị âm nhạc không còn thuộc về những người có chuyên môn tử tế thì âm nhạc dứt khoát chỉ đơn thuần là trò giải trí rẻ tiền.

Cái xác không hồn

Nếu như âm nhạc phổ thông đương đại Việt bị đánh giá thấp về sáng tạo và rất nhiều vấn đề nhố nhăng trong các hoạt động của nó thì LLPB chỉ là cái xác không hồn.

LLPB cũng phải chịu trách nhiệm nặng nề trong thực trạng âm nhạc phổ thông bị khủng hoảng và lạm phát rẻ tiền vì không làm tròn chức năng của mình.

Hiện nay, cả nước có 3 hội chuyên ngành lớn về âm nhạc: Hội Nhạc sĩ Việt Nam, Hội Âm nhạc Hà Nội và Hội Âm nhạc TP HCM. Trong đó, vị trí của Hội Âm nhạc TP HCM quan trọng nhất vì TP HCM là trung tâm âm nhạc lớn nhất nước.

Ngoài ra, các tỉnh, thành khác có các chi hội âm nhạc nằm trong những hội văn nghệ (gồm nhiều chi hội nghệ thuật). Ba hội chuyên ngành lớn kể trên đều có tiểu ban LLPB, cho thấy các hội đều hiểu rõ tầm quan trọng của LLPB âm nhạc trong việc thúc đẩy và kích thích sáng tác phát triển tốt hơn.

Tuy nhiên, đó cũng chỉ là về mặt văn bản, giấy tờ. Còn thực tế, khi nhìn vào dòng chảy sôi nổi và những biến động của âm nhạc đương đại, vai trò của các tiểu ban LLPB này hết sức mờ nhạt, nặng tính hình thức và đầy sức ì thụ động. Thậm chí, LLPB làm kẻ ngoài cuộc khi có những vụ tranh cãi về âm nhạc nổ ra trên công luận.

Biên độ đời sống và thời sự âm nhạc của tiểu ban LLPB thường quẩn quanh trong các báo cáo nội bộ hằng năm. Mạnh hơn một chút là những bài LLPB trên các tờ báo chuyên ngành nhưng cũng chỉ chung chung đầy tính lý thuyết hơn là thực tiễn sinh động, không có không khí tranh luận.

Tất cả cái ‘phê’ mạnh nhất chỉ đổ vào đầu nhạc trẻ với những lý luận quá phổ quát như: ‘Phải bảo đảm tính hiện đại – dân tộc, sáng tác trẻ lai căng, ca từ rẻ tiền, bệnh hình thức, tính tự nhiên chủ nghĩa…’ mà không có những phân tích cụ thể và mang tính cập nhật về những cái ‘tại sao, như thế nào…’.

Những bài LLPB ấy kể lể thực trạng và thường chỉ đưa ra các giải pháp hành chính, tuyên bố chung chung chứ ít có những giải pháp về lý luận và học thuật sát sườn.

Những hạn chế trên không hẳn do năng lực yếu mà quan trọng hơn là do tính lãnh cảm và thiếu nhiệt tình trước các vấn đề thời sự của sáng tác ca khúc cần nắm bắt hoặc mổ xẻ, giải phẫu một cách căn cơ. Các tiểu ban LLPB không làm được điều đó nên phê bình chỉ chạy sau lưng sự kiện, mang tính chữa cháy và nhiều khi bị gạt ra ngoài lề thời sự.

Tự đặt ra nhiều vùng cấm

Ngoài kiến thức, người làm LLPB còn nhược điểm khác là thiếu dũng khí: Sợ sự phê bình thẳng thắn có thể làm mất lòng ai đó, có thể bị trả đũa, bị cô lập và có thể bị mất ‘sô’. Nỗi sợ mất ‘nồi cơm’ mới thật khủng khiếp.

Có quá nhiều vùng cấm mà nhà phê bình tự đặt ra với mình. Nhiều khi họ phê bình chỉ nhìn người mà không nhìn tác phẩm.

Một ông quan văn nghệ, một nhà kinh tế âm nhạc với những siêu quan hệ, quyền lực cao chẳng bao giờ trở thành đối tượng bị phê bình, nếu có cũng chỉ là phê bình vuốt ve, giả lập.

Khi phê bình không có tâm, chỉ dựa vào thương và ghét cá nhân thì nó chỉ còn là một công cụ hạ bệ hoặc lăng-xê, không còn ý nghĩa cao cả là ngọn đèn soi đường cho nghệ thuật đi lên. Thực tế, chúng ta cũng đã chứng kiến những kiểu phê bình ‘khi thương củ ấu cũng tròn, khi ghét bồ hòn cũng méo’.

Cho nên, nhiều bài phê bình thường ‘được’ người đọc cho là ‘đánh’ ai đó hay là một cuộc ‘ân oán giang hồ’ được giải quyết bằng ngòi bút. Người trong giới thì cho rằng LLPB là một hành động ‘vạch áo cho người xem lưng’.

Với một tập quán, suy nghĩ như vậy thì thật khó cho những nhà LLPB thật sự tránh khỏi lối suy diễn về những thái độ phê bình tâm huyết của mình. LLPB vì thế trở nên rụt rè và rơi dần vào bạc nhược.

Theo NS Trần Minh Phi/NLĐ

TRAN QUANG HAI sings happy birthday and plays the Viet Đàn môi jew’s harp 13 05 2016


TRAN QUANG HAI sings happy birthday and plays the Viet Đàn môi jew’s harp 13 05 2016

Ajoutée le 12 mai 2016

TRAN QUANG HAI sings HAPPY BIRTHDAY with overtones and plays the Vietnamese Đàn Môi Jew’s harp
13.05.2016

HAPPY BIRTHDAY TO TRAN QUANG HAI !


HAPPY BIRTHDAY TO TRAN QUANG HAI !

Published on May 11, 2016

TRAN QUANG HAI sings HAPPY BIRTHDAY in English, French and Vietnamese . At the end, he plays the Vietnamese Đàn Môi Jew’s harp the same melody  This performance is for his birthday ! 13.05.2016
TRẦN QUANG HẢI hát bản HAPPY BIRTHDAY bằng tiếng Anh , Pháp và Việt (lời Việt do Trần Quang Hải sáng tác) . Sau hết , anh khảy đàn môi Việt Nam bản này để tự chúc mừng sinh nhựt của anh . 13 tháng 5, 2016

VĂN LAN / NGƯỜI VIỆT : Nam-Bắc Calif. phối hợp trong Ðêm Ca Nhạc Tài Tử Miền Nam


Nam-Bắc Calif. phối hợp trong Ðêm Ca Nhạc Tài Tử Miền Nam
Monday, May 9, 2016 7:59:08 PM

Bài liên quan

 

Văn Lan/Người Việt

WESTMINSTER, California (NV) – Ðêm Ca Nhạc Tài Tử lần 2 được tổ chức tại Hội Quán Lạc Hồng, Westminster vào lúc 7 giờ tối 7 Tháng Năm, để lại dấu ấn đẹp cho người hâm mộ dòng ca nhạc tài tử và cải lương miền Nam.

Ðây là buổi hội ngộ đầu tiên nối liền Nam-Bắc California, được kết hợp bởi 2 nhóm hàng đầu trong làng ca nhạc tài tử do Ðoàn Tiếng Vọng Tình Thương đến từ San Jose, Bắc California và Đoàn Văn Nghệ Dân Tộc Lạc Hồng ở Quận Cam, Nam California.


Nguyệt Thanh trong bài “Ðờn Ca Tài Tử.” (Hình: Văn Lan/Người Việt)

Hai MC duyên dáng Ngọc Mai và Băng Tâm điêu luyện trong phần dẫn chương trình, giới thiệu rất rõ ràng những kỹ thuật khó trình diễn cũng như xuất xứ của từng bài nhạc, giúp người nghe thưởng thức trọn vẹn những làn điệu tình tứ đầy quyến rũ.

Tất cả cùng hòa quyện theo tiếng đàn của các nhạc sĩ: Giáo Sư Châu Nguyễn đàn kìm, Giáo Sư Ngọc Dung đàn tranh, Minh Tâm và Phương Nghi đàn tranh, Ðặng Hồng đàn bầu, nghệ sĩ Văn Hoàng đàn guitar, và một thân hữu của Lạc Hồng cùng với âm thanh Quốc Dũng, khiến đêm nhạc trở nên hào hứng, quyến rũ từ đầu đến cuối.

Mở màn chương trình là tiết mục hòa tấu bài “Xàng Xê qua Lớp Xề,” một trong bộ Thất Chính của 7 bài lễ: Xàng Xê, Ngũ Ðối Thượng, Ngũ Ðối Hạ, Long Ðăng, Long Ngâm, Vạn Giá và Tiểu Khúc, qua phần hợp tấu của của Ðoàn Văn Nghệ Lạc Hồng.

Tiếp nối là bài “Ðờn Ca Tài Tử” của soạn giả Hùng Dân, theo thể điệu Xuân Tình, một trong 6 bài bắc thuộc dòng nhạc tài tử miền Nam, được trình bày qua tiếng hát Nguyệt Thanh với phần nhạc đệm của Ðoàn Văn Nghệ Tiếng Vọng Quê Hương.

Lời bài nhạc này đã nói lên hết tất cả tâm tình tri kỷ tri âm khi nghệ thuật đờn ca tài tử, không cầu kỳ mà cũng chẳng xa hoa, dù thôn quê hay chốn thị thành, với tâm hồn đam mê văn nghệ, không phân biệt già trẻ sang hèn, mỗi khi họp mặt đều trở thành tri kỷ tri âm. Âm điệu bổng trầm khoan nhặt, những ưu tư phiền muộn chẳng còn, khi tiếng ca hòa với tiếng đàn, nghe tâm hồn bay bổng lâng lâng, thêm yêu quê hương cuộc sống, và yêu nghiệp cầm ca.


Bé Bảo Trân trong bài “Về Lạy Quan Âm.” (Hình: Văn Lan/Người Việt)

Giáo Sư Nguyễn Thị Mai, cánh chim đầu đàn của Ðoàn Văn Nghệ Lạc Hồng, trong phần tâm tình chia sẻ cùng khán giả, nói rằng nhạc tài tử Miền Nam còn được gọi là nhạc thính phòng Miền Nam hay nhạc cổ điển Nam Phần, một loại hình âm nhạc bác học, phát sinh và lưu hành trong tầng lớp thượng lưu của xã hội Việt Nam trước đây.

Do đó loại âm nhạc này phải luôn theo một khuôn khổ nhất định, quy tắc và âm luật của nhạc lý. Ðây là thể loại âm nhạc mà hòa âm được kiến tạo theo chiều ngang dựa trên nền tảng triết lý âm dương và ngũ hành của Á Ðông tương sinh tương khắc.

Bà cũng cho biết tại sao nhạc tài tử miền Nam thường mang phong vị buồn, đó là cả một thời kỳ lịch sử dân tộc khi người Pháp đô hộ Việt Nam, đất nước lâm nguy, người nghệ sĩ yêu nước nếu viết nhạc theo lối Tây Phương hoặc để lộ tác giả, sẽ bị mật thám Pháp bắt. Lý do đó mà nhạc tài tử chỉ dùng hò, xự, xang, xê, cống để diễn tả, qua âm nhạc nói lên tâm sự yêu nước, khóc thương cho vận nước điêu linh.

Tiếp theo, Thanh Thanh của Ðoàn Tiếng Vọng Quê Hương tiếp tục cống hiến tác phẩm “Trương Chi Mỵ Nương” của soạn giả Hoàng Chương trong 3 bài “Nam Xuân qua Nam Ai“trong phần hòa đàn của 2 đoàn Văn Nghệ Lạc Hồng và Tiếng Vọng Quê Hương.

Nhiều tiết mục hấp dẫn khác dẫn dắt người nghe qua nhiều làn điệu và tiết tấu, khi sầu bi ai oán, lúc thơ thới hân hoan, với các thể điệu kết hợp trong những bi kịch lịch sử như “Vọng Chinh Phu” trong thể điệu Song Phi Hồ Ðiệp qua Chinh Phụ, sáng tác Giáo Sư Nguyễn Văn Thinh, “Trương Chi Mỵ Nương,” “Văn Thiên Tường,” với các ca sĩ Phi Yến, Nguyệt Thanh và Thanh Thanh.


Thảo Trang và Thanh Hiệp trong bài vọng cổ “Huyền Trân Biệt Khắc Chung.” (Hình: Văn Lan/Người Việt)

Ðặc biệt là giọng ca của bé Bảo Trân, 10 tuổi, học trò của cô Ngọc Dung, đến từ Ðoàn Tiếng Vọng Quê Hương, San Jose. Không ai ngờ được một em bé gốc Việt, với làn hơi điêu luyện và cách nhả chữ Việt lưu loát, trong tà áo dài duyên dáng đã thể hiện xuất sắc điệu Ðoản Khúc Lam Giang qua bài “Về Lạy Quan Âm” (gồm bộ ba Phi Vân Ðiệp Khúc, Vọng Kim Lang và Ðoản Khúc Lam Giang, nên thường được gọi là bộ ba Văn Giỏi) do nghệ sĩ Văn Giỏi sáng tác năm 1976, kết hợp âm hưởng của ca nhạc Huế và dân ca miền Nam.

Trong phần hai của chương trình, những tiết mục đặc sắc nữa lại đến với khán thính giả qua những bài vọng cổ, một tiết mục không thể thiếu trong các chương trình đờn ca tài tử với bài “Lá Trầu Xanh,” Thanh Thanh trình bày.

Hai nghệ sĩ thân hữu của Ðoàn Văn Nghệ Lạc Hồng, Thảo Trang và Thanh Hiệp, cống hiến khán thính giả bài vọng cổ “Huyền Trân Biệt Khắc Chung,” nói về chuyện tình ngang trái bi thương trong lịch sử Việt Nam, một công chúa vì quê hương đất nước mà dẹp bỏ tình riêng, lên đường sang Chiêm quốc làm vợ vua Chiêm để mang lại thanh bình cho hai dân tộc.

Khán thính giả vẫn ngồi lại đến giờ phút chót để thưởng thức, và các nghệ sĩ tiếp tục tục cống hiến.

Liên tục trong chương trình, tiết mục tân nhạc với “Trở Về Bạc Liêu” sáng tác Vũ Ðức Sao Biển qua tiếng hát Thiên Hương, rồi tân cổ giao duyên với nhạc phẩm “Ðò Tình Lỡ Bước” sáng tác nhạc sĩ Hoài Linh, soạn giả Loan Thảo viết lời vọng cổ, Thanh Hiệp trình bày, tiếp theo là Kim Anh với bài “Cảm Xuân Tô Huệ Chức Cẩm Hồi Văn” sáng tác của soạn giả Cao Hoài Sang viết theo điệu Chiêu Quân, “Tình Bằng Hữu” sáng tác Trần Thiên Hùng, trình bày Thanh Thanh, “Ðêm Tài Tử” sáng tác cố soạn giả Trần Ngọc Thạch, Nguyệt Thanh trình bày.


Các giáo sư và ca nhạc sĩ trong đêm ca nhạc tài tử. (Hình: Văn Lan/Người Việt)

Ðặc biệt, thính giả được nghe “Ngũ Khúc Long Phi” (năm khúc nhạc rồng bay), nhạc sĩ Võ Văn Phú sáng tác năm 1979, tổng hợp của 20 bài bản tổ, gồm có 5 khúc, hơi Bắc, hơi Oán, hơi Xuân, hơi Ai và hơi Hạ (hoặc Lễ).

Nét độc đáo của Ngũ Khúc Long Phi được soạn giả Trần Ngọc Thạch chuyển thể qua bài “Ðêm Tài Tử,” ca sĩ Nguyệt Thanh trình bày cùng với tiếng đàn của hai đoàn Văn Nghệ Lạc Hồng và Tiếng Vọng Quê Hương.

“Phong Ba Ðình,” với tiết điệu vui tươi rộn ràng đã khép lại chương trình.

Các giáo sư Châu Nguyễn, Nguyễn Thị Mai và Ngọc Dung xuất thân từ Trường Quốc Gia Âm Nhạc Sài Gòn trước 1975, học nhạc miền Nam với các vị thầy nổi tiếng như Hai Biểu, Ba Dư, Nguyễn Văn Thinh, Nguyễn Vĩnh Bảo, Trần Viết Vấn, Nguyễn Hữu Ba, với các bộ môn nhạc cụ cổ truyền dân tộc như đàn nhị, đàn tranh, đàn nguyệt, tỳ bà,…

Ðoàn Văn Nghệ Dân Tộc Lạc Hồng thành lập tại Mỹ năm 1989 do các giáo sư Châu Nguyễn và Nguyễn Thị Mai đồng sáng lập, thời gian qua đã tham gia trình diễn trong cộng đồng Việt Nam và các cộng đồng bạn khắp nơi, trong các tiết mục đờn ca tài tử cũng như đào tạo rất nhiều học trò thế hệ trẻ tại Mỹ.

Nói với Người Việt, cô Nguyễn Thị Mai, vị giáo sư nặng lòng với nền âm nhạc cổ truyền, cho biết ngày nay âm nhạc tài tử Miền Nam đã lan rộng và đi sâu vào các tầng lớp, và bà muốn giữ lại những tinh túy của nó, bởi vì đây là một dòng lịch sử bắt đầu từ thời kỳ Pháp đô hộ, phát sinh từ lòng yêu nước, mà nếu học hoài chắc cũng không bao giờ xong.

Bà muốn truyền lại hết cho các em, nhất là thế hệ sinh ra tại Mỹ, bị trở ngại vì ngôn ngữ, nhưng bà cũng rất mừng vì có các em học sinh từ lứa tuổi 5, 6 đến 18 tuổi, đang say mê theo học các lớp nhạc tài tử, các lớp học đàn cổ truyền Việt Nam và tham gia các buổi trình diễn lớn với nhiều tiết mục ca múa cùng vũ đoàn và ban hợp xướng Lạc Hồng.

Các em rất vui khi được trình diễn cùng với các bạn người Mỹ và các cộng đồng khác ở các trường đại học, các trung tâm, thư viện… đó cũng là những chứng chỉ tốt trong chương trình học của các em.

Còn Giáo Sư Ngọc Dung cho biết Ðoàn Văn Nghệ Tiếng Vọng Quê Hương được thành lập năm 1986, từ đó đến nay vẫn tồn tại và phục vụ cho cộng đồng người Việt tại San Jose, miền Bắc California và cả những cộng đồng nào muốn gìn giữ bản sắc dân tộc trong những buổi trình diễn. Mỗi tháng đoàn họp sinh hoạt một lần, các hội viên ôn luyện những bài bản sẽ trình bày, và mỗi tuần phải học đều. Ngày 11 Tháng Chín hàng năm, sắp tới đây đoàn sẽ làm lễ giỗ Tổ âm nhạc cổ truyền.

Và ngày 16 Tháng Mười tới đây, Ðoàn Tiếng Vọng Quê Hương sẽ làm một buổi văn nghệ từ thiện giúp người khiếm thị và những bệnh nhân phong bất hạnh tại Việt Nam, cô Ngọc Dung chia sẻ.

VƯƠNG ĐẰNG sưu tầm: Tưởng nhớ nhạc sĩ VĂN GIẢNG (1924 – 2013)


TƯỞNG NHỚ

          Nhạc sĩ VĂN GIẢNG

(Sinh 12/5/1924, Huế –Mất 9 tháng 5, 2013, Victoria, Úc)

Vương Đằng sưu tầm

 

“Vĩnh Biệt Nhạc Sĩ Văn Giảng”

 

http://cothommagazine.com/index.php?option=com_content&task=view&id=1124&Itemid=1

Tam cá nguyệt san văn học nghệ thuật biên khảo Cỏ Thơm

 

YOUTUBE:  “Cuộc Đời Cố Nhạc Sĩ Văn Giảng”:

 

https://www.youtube.com/watch?v=wdbniuqpvMs

 

“Nhạc sĩ Văn Giảng”

 

http://www.luanhoan.net/gocchung/html/gc877.htm

 

LỤC QUÂN VIỆT NAM

 

Đồng ca (trước 1975)

 

https://www.youtube.com/watch?v=J98GSe8ms7I

 

 

AI VỀ SÔNG TƯƠNG (bút hiệu Thông Đạt)

 

Quang Dũng

 

https://www.youtube.com/watch?v=tRcCAa6ZvE0

 

Hà Thanh

 

https://www.youtube.com/watch?v=3r1EYOFJwdQ

 

 

Tuấn Ngọc

 

https://www.youtube.com/watch?v=wQby8Mf5rcU

 

ĐÊM MÊ LINH

 

Hoàng Oanh (trước 1975)

 

https://www.youtube.com/watch?v=FWRG8d1bXqQ

 

THÚC QUÂN = HỒN QUÂN REO

 

Đồng ca (trước 1975)

 

https://www.youtube.com/watch?v=VHwcRInYHTw

 

 

 

 

 

Attachments area

Preview YouTube video Cuộc Đời Cố Nhạc Sĩ Văn Giảng

Preview YouTube video Lục Quân Việt Nam Cộng Hòa Hành Khúc

Preview YouTube video Ai Về Sông Tương – Quang Dũng

Preview YouTube video Hà Thanh – Ai Về Sông Tương – Nhạc: Thông Ðạt – PPS: Liên Như – Youtube: TMC

Preview YouTube video Tuấn Ngọc – Ai Về Sông Tương

Preview YouTube video Đêm Mê Linh – Hoàng Oanh

Preview YouTube video Thúc quân – Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa