THANH HIỆP :Tiếng hát quê hương – 35 năm khơi dòng chảy âm nhạc dân tộc


7/06/2016 22:06

Với mục đích bảo tồn, phổ biến và phát triển ca múa nhạc dân tộc, CLB Tiếng hát quê hương được thành lập từ năm 1981, lúc đầu có 7 học viên tại cơ sở Trường Tiểu học Triệu Thị Trinh, với tên gọi Ban nhạc Dân tộc.

Đến năm 1984, CLB này chuyển về Cung Văn hóa Lao động TP HCM. Trải qua 35 năm hoạt động, CLB Tiếng hát quê hương thật sự trở thành điểm hẹn thân quen của đông đảo người yêu thích và mộ điệu loại hình âm nhạc dân tộc. CLB đã nỗ lực trong muôn vàn khó khăn để duy trì hoạt động, trở thành đơn vị xã hội hóa âm nhạc dân tộc đầu tiên, lớn mạnh tại TP HCM.

Con đường đi của CLB Tiếng hát quê hương trong 35 năm qua là bảo tồn vốn cổ mà ông cha để lại, dựa vào đó phát triển cái mới mà không vay mượn bên ngoài. Nghệ sĩ Melody Xie, người Mỹ gốc Hoa – có mặt trong chương trình kỷ niệm 35 năm thành lập CLB (tối 26-6), đã nói: “Xem chương trình biểu diễn của CLB, tôi thấy nhiều tiết mục đã thể hiện đầy đủ sự đa dạng, cái mới và không làm mất đi tính dân tộc. Mặt khác, cái mới làm tăng thêm vẻ hoành tráng, hấp dẫn cả về thị giác và thính giác đối với khán giả”.

CLB Tiếng hát quê hương góp phần phát hiện và đào tạo những tài năng âm nhạc dân tộc cho đất nước Ảnh: MINH TÂM
CLB Tiếng hát quê hương góp phần phát hiện và đào tạo những tài năng âm nhạc dân tộc cho đất nước Ảnh: MINH TÂM

Nhà giáo Ưu tú Phạm Thúy Hoan, Chủ nhiệm CLB, chia sẻ: “Nếu chỉ gìn giữ vốn cổ mà không phát huy, sáng tạo cái mới thì sẽ bị bào mòn và mất dần. Do vậy hiện nay, chúng tôi vẫn cố gắng giữ những đặc tính dân tộc nhưng bên cạnh đó cũng luôn phát triển các hình thức để làm sao gần gũi với thời hiện đại. Quan trọng là nỗ lực vươn lên những tầm cao mới trong tổ chức biểu diễn, giao lưu với bạn bè trên thế giới”.

Không chỉ hoạt động trong nước, CLB còn mở rộng việc giao lưu, biểu diễn ở nhiều nước trên thế giới và thông qua “Nhạc hội đàn tranh châu Á”, “Hội ngộ đàn tranh toàn quốc”, mời nhiều nghệ sĩ đàn tranh ở các nước về Việt Nam biểu diễn. Điều khác biệt lớn nhất của CLB Tiếng hát quê hương so với các CLB nhạc dân tộc khác là chú trọng khâu đào tạo.

“Ngoài việc giảng dạy những kiến thức, kỹ năng phổ thông về âm nhạc dân tộc, CLB còn tạo cho các thành viên một tình yêu, niềm say mê truyền bá âm nhạc dân tộc. Chính vì vậy, chúng tôi có mặt tại đây” – nghệ sĩ Hồng Việt Hải, chủ nhiệm đoàn văn nghệ dân tộc Hướng Việt tại Mỹ, nói.

Một số tài năng âm nhạc dân tộc trưởng thành từ CLB sau này định cư ở nước ngoài đã tiếp nối tinh thần đó, tham gia biểu diễn, mở các lớp dạy nhạc cụ dân tộc, như: Thiên Lan ở Đức (đàn tranh, đàn bầu), Hải Yến ở Mỹ (đàn tranh), Minh Châu ở Thụy Điển (tranh, tam thập lục, tỳ bà). Đặc biệt Shino Midori Thúy (người Nhật, từng là giảng viên tiếng Nhật tại Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP HCM) trong thời gian ở TP HCM đã đến học đàn bầu tại CLB Tiếng hát quê hương. Khi trở về nước, chị xin phép CLB Tiếng hát quê hương được mở “chi nhánh” của CLB tại Tokyo để dạy đàn bầu.

Thanh Hiệp

LUCY NGUYỄN :Thêm một cuốn sách quý về giáo sư Trần Văn Khê


Hình ảnh giao lưu tại lễ ra mắt sách
Hình ảnh giao lưu tại lễ ra mắt sách
Nhiều văn nghệ sĩ, trí thức, độc giả đã tới tham dự lễ ra mắt sách Trần Văn Khê: Tâm và Nghiệp của nhóm tác giả (NXB Lao Động) tại Đường sách TP.HCM (Nguyễn Văn Bình, Q.1, TP.HCM) sáng nay 26.6.
Được biết, cuốn sách ra đời nhân ngày giỗ đầu của giáo sư Trần Văn Khê (24.6.2016), là tập hợp những bài viết về giáo sư qua hồi ức của thân hữu, học trò. Mỗi bài viết trong tập sách là một nén nhang lòng để tưởng nhớ và tri ân cây đại thụ làng âm nhạc Việt Nam đã làm tròn nhiệm vụ phụng sự âm nhạc dân tộc cho đến hơi thở cuối cùng.
Nhà văn-nhà thơ Nguyễn Hữu Hồng Minh cho biết, anh rất cảm động và vinh dự khi được mời đóng góp vào tác phẩm này bài viết của anh nhan đề Thầy Trần Văn Khê – Quyền năng nghệ thuật. Anh đã thực hiện bài viết này sau khi thầy Khê mất. “Câu hỏi chung là tại sao một tâm hồn lớn, vĩ đại như vậy trong âm nhạc và tri thức lại có thể rất giản dị và kết nối được nhiều giới, nhiều giai tầng văn hóa như vậy? Trí thức Việt ở Pháp liệu có làm nên sự đặc biệt? Và sẽ còn những tâm hồn lớn nào nữa?”, anh Nguyễn Hữu Hồng Minh nói.
Đơn vị xuất bản cuốn sách cho biết, họ đã cố gắng hết sức có thể để xuất bản sách trong một thời gian ngắn. “Đây là công sức của cả một tập thể mà công lớn nhất thuộc về anh Nguyễn Đắc Xuân và chị Thế Thanh. Công lớn của cuốn sách này thuộc về các tác giả, từng tác giả. Tôi đã đọc rất kỹ các bài viết và nhận thấy giá trị to lớn của những câu, những chữ, những tấm lòng. Hình như mỗi tác giả mở tâm ra, trải lòng ra để hòa vào “tâm và nghiệp” của giáo sư Trần Văn Khê”, đại diện đơn vị xuất bản nói.
Đọc cuốn sách để hiểu thêm về giáo sư Trần Văn Khê – người đã dành trọn nhiệm vụ của cuộc đời mình là ra sức sưu tầm, nghiên cứu những gì liên quan đến âm nhạc truyền thống Việt Nam qua bề dày của lịch sử và chiều sâu của nghệ thuật. Từ đó nỗ lực mang văn hóa – nghệ thuật Việt Nam đến với bạn bè năm châu, để họ hiểu hơn, yêu hơn, cảm mến hơn một xứ sở Việt Nam, một tâm hồn và sức mạnh nội sinh của Việt Nam.

Lucy Nguyễn

http://thanhnien.vn/van-hoa/them-mot-cuon-sach-quy-ve-giao-su-tran-van-khe-717138.html

LÊ QUÂN : Những nén nhang lòng tưởng nhớ GS Trần Văn Khê


Những nén nhang lòng tưởng nhớ GS Trần Văn Khê

“Trần Văn Khê: Tâm và Nghiệp” là tập hợp các bài viết về giáo sư qua hồi ức của thân hữu, học trò. Đó là những nén nhang lòng để tưởng nhớ cây đại thụ làng âm nhạc Việt Nam.

Ngày 26/6, kỷ niệm 1 năm ngày mất của Giáo sư Trần Văn Khê (24/6/2015-24/6/2016), Công ty Cổ phần Sách Thái Hà tổ chức chương trình giao lưu ra mắt ấn phẩm Trần Văn Khê: Tâm và Nghiệp tại đường sách Nguyễn Văn Bình (quận 1, TP HCM).

Đây là tác phẩm do Thái Hà Books liên kết với Nhà xuất bản Lao động xuất bản. Cuốn sách, với sự hợp tác tích cực của nhóm thân hữu Trần Văn Khê, là một tập hợp những bài viết về Giáo sư qua hồi ức của thân hữu và học trò.

Mỗi bài viết trong tập sách là một nén nhang lòng để tưởng nhớ và tri ân cây đại thụ làng âm nhạc Việt Nam đã làm tròn nhiệm vụ phụng sự âm nhạc dân tộc cho đến hơi thở cuối cùng.

Nhung nen nhang long tuong nho GS Tran Van Khe hinh anh 1
Các tác giả của ấn phẩm Trần Văn Khê: Tâm và Nghiệp. Ảnh: Lê Quân

Văn hóa – nghệ thuật là một dòng chảy bất tận. Một trong những nhân vật đã đóng góp nhiều tâm sức cho dòng chảy bất tận ấy của Việt Nam là GS-TS Trần Văn Khê.

Trần Văn Khê: Tâm và Nghiệp thể hiện rằng gần như cả cuộc đời, ông chỉ làm một công việc: mang văn hóa – nghệ thuật Việt Nam đã đến với bạn bè năm châu, để từ đó họ hiểu hơn, yêu hơn, cảm mến hơn một xứ sở Việt Nam, một tâm hồn và sức mạnh nội sinh của Việt Nam.

Một dân tộc đã trường tồn qua nhiều cuộc kháng chiến vệ quốc, dân tộc ấy không chỉ quả cảm trên chiến trường, chiến lũy, dân tộc ấy thẳm sâu và thấu cảm trong mạch nguồn văn hóa nội sinh.

Đi cùng và sống trọn vẹn với một trong những mạch nguồn văn hóa nội sinh của dân tộc là nghệ thuật truyền thống. Giáo sư Trần Văn Khê đã thấu cảm trọn vẹn và trao truyền không mệt mỏi cho lớp hậu sinh lý tưởng văn hóa mà ông cả đời theo đuổi.

Hơn nửa thế kỷ lập thân nơi đất khách quê người, giáo sư Trần Văn Khê tự đặt cho mình một nhiệm vụ là ra sức sưu tầm, nghiên cứu những gì liên quan đến âm nhạc truyền thống Việt Nam qua bề dày của lịch sử và chiều sâu của nghệ thuật.

Nhung nen nhang long tuong nho GS Tran Van Khe hinh anh 2
Ấn phẩm Trần Văn Khê: Tâm và Nghiệp. Ảnh: Lê Quân

Khi tích lũy đủ “vốn liếng”, giáo sư Trần Văn Khê bắt đầu bôn ba như con thoi đến nhiều nơi trên thế giới, đem tiếng nhạc lời ca của dân tộc giới thiệu với bè bạn năm châu “sự đa dạng, phong phú và đặc sắc của âm nhạc truyền thống Việt Nam” như ông vẫn luôn khẳng định.

Hành trang ông mang theo trong các chuyến đi không chỉ là những kiến thức uyên thâm chia sẻ trên các giảng đường đại học, mà còn là những bài thuyết trình sâu sắc trong các hội nghị quốc tế với cương vị một nhà văn hóa châu Á. Đặc biệt ông không bỏ qua một cơ hội nào để âm nhạc truyền thống Việt Nam được góp mặt trên mọi diễn đàn.

Nhung nen nhang long tuong nho GS Tran Van Khe hinh anh 3
Giáo sư Trần Quang Hải – con trai trưởng của Giáo sư Trần Văn Khê xúc động phát biểu tại buổi giao lưu. Ảnh: Lê Quân

Phát biểu tại buổi giao lưu, Giáo sư Trần Quang Hải xúc động cảm ơn các tác giả đã thực hiện cuốn sách. “Không phải chỉ có những người trong gia đình, những bạn hữu gần mà có nhiều bạn hữu xa, những học trò đi theo con đường của ba tôi để phát triển âm nhạc cổ truyền sau mà ông bỏ cả cuộc đời để phụng sự, phát huy”, con trai trưởng của Giáo sư Trần Văn Khê chia sẻ.

Ngoài ra, Giáo sư Hải cùng các tác giả cũng mong muốn nơi ở 10 năm cuối cuộc đời của cố giáo sư tại số 32, Huỳnh Đình Hai, quận Bình Thạnh trở thành một nhà lưu niệm về Giáo sư Trần Văn Khê.

Lê Quân

http://news.zing.vn/nhung-nen-nhang-long-tuong-nho-gs-tran-van-khe-post660831.html

THÙY TRANG : Showbiz đào thải thật tàn nhẫn!


21/06/2016 21:48

Quy luật “sóng sau xô sóng trước” và gu thẩm mỹ của công chúng trẻ cũng thay đổi theo thế hệ đã sớm đào thải những giọng ca từng là ngôi sao một thời

Nhiều người thắc mắc rằng thế hệ ca sĩ ngôi sao một thời đang làm gì khi họ không còn thường xuyên đi hát? Có người chọn thú điền viên, có người lo công việc kinh doanh, ra nước ngoài làm ăn sinh sống… nhưng cũng không ít trường hợp cố níu kéo chút hào quang còn lại vì không hát chẳng biết làm gì. Nhiều ngôi sao thế hệ cũ đang cảm nhận sự đào thải đến tàn nhẫn của thị trường giải trí.

Vinh quang cũ – công chúng mới

Thực tế, có những live show của ca sĩ ngôi sao một thời được hình thành từ nhu cầu hoài niệm của người hâm mộ. Thu Phương được xếp ở vị trí 1 trong 5 giọng ca hàng đầu của showbiz Việt một thời bởi những chuẩn mực về giọng hát, kỹ thuật và danh sách dài những ca khúc ăn khách. Thế nhưng, live show của Thu Phương hồi đầu năm đã khiến nhiều người ái ngại vì lượng khán giả không như mong đợi. Thông tin từ chính người trong cuộc tiết lộ: “Ca sĩ đồng nghiệp (cả người tham gia biểu diễn lẫn bạn bè thân thiết) động viên nhau mua vé VIP để khán phòng buổi diễn được đầy”.

Những ngôi sao một thời trên thị trường ca nhạc
Những ngôi sao một thời trên thị trường ca nhạc

Thực tế này phần nào lý giải cho sự chết yểu cả chuỗi dự án “Khoảnh khắc vàng” cách đây 2 năm khi những người tâm huyết muốn vực lại thị trường âm nhạc sôi động của giai đoạn 1980-1990. Với biệt đội “sao” trong mơ gồm Mỹ Tâm, Đàm Vĩnh Hưng, Phương Thanh, Quang Dũng, Thanh Thảo, Lam Trường, Cẩm Ly, Hồng Ngọc, chương trình được xem là một cuộc hội ngộ đầy thú vị của những ca sĩ đến với nhau bằng tâm huyết và yêu nghề nhưng đêm diễn mở đầu chỉ bán được 1/3 số ghế trong khán phòng của sân khấu Lan Anh. Sau đêm đầu tiên, chương trình cũng chấm dứt.

Đó cũng là lý do giải thích cho những đêm diễn được tung hê “đặc sản” như chương trình “The master of symphony” với 5 giọng ca: Mỹ Linh, Thanh Lam, Hồng Nhung, Trần Thu Hà và Thu Phương chỉ có thể lấp đầy khán phòng nhờ suất tài trợ mua vé từ một thương hiệu. Dù được các phương tiện truyền thông tán dương bằng những lời hoa mỹ nhưng với đại đa số khán giả trẻ, đây là một đêm nhạc không mấy nổi bật. Với thị hiếu của khán giả hiện tại, việc một trong các “diva” hàng đầu Việt Nam biểu diễn trong các bar có phí phụ thu thấp hơn một ca sĩ trẻ đang ăn khách và lượng khán giả cũng chỉ bằng một nửa là điều dễ hiểu.

Đại diện một đơn vị tổ chức sự kiện cho biết có đến 90% nhãn hàng yêu cầu ca sĩ trẻ tham gia biểu diễn trong chương trình quảng bá của họ để thu hút khán giả dù thừa nhận nhiều ca sĩ trẻ hiện nay hát thua xa những ngôi sao ngày trước. “Đó là điều tất yếu khi khán giả hiện nay chỉ biết những giọng ca cùng thế hệ với mình. Thậm chí, một ca sĩ nhiều người cho là “không biết hát” nhưng lại là gương mặt để bán vé trong nhiều chương trình biểu diễn ở cả trong nước lẫn tour nước ngoài” – một bầu sô nói.

Công chúng nào, ca sĩ đó

Vài năm gần đây, ca sĩ Thanh Thảo gần như chuyển hẳn sang Mỹ sinh sống. Những buổi diễn của chị ở nước ngoài, phục vụ kiều bào… nhiều hơn ở Việt Nam. Đây cũng là tình trạng chung của thế hệ ca sĩ thập niên 1980-1990. Cả Quang Dũng, Quang Linh, Thanh Lam, Hồng Nhung, Mỹ Linh… đều đắt sô châu Âu và Mỹ hơn Việt Nam. Ngoài một số chương trình biểu diễn sự kiện theo yêu cầu của các nhãn hàng, các ngôi sao trước đây gần như không xuất hiện trong các chương trình biểu diễn thu hút khán giả thường thấy trong nước.

Không phải tự nhiên những cái tên Thanh Lam, Mỹ Linh, Hồng Nhung, Quang Dũng, Cẩm Ly, Mỹ Tâm, Hồ Quỳnh Hương, Đan Trường, Lam Trường, Quang Linh… lại chấp nhận làm giám khảo hay dẫn chương trình như Thanh Thảo trong các chương trình truyền hình giải trí. Ngoài mức thù lao hấp dẫn, sân chơi này còn có ý nghĩa là “show diễn” để quảng bá sự hiện diện của họ trên thị trường giải trí. “Không đi hát, không biết làm gì”, đó là tình cảnh chung của nhiều ca sĩ. Vì vậy, việc tổ chức live show kỷ niệm nhiều năm đi hát dù rất tốn kém song cũng là cách để ca sĩ “hâm nóng” lại danh tiếng, như nhận xét của người trong giới.

Ca sĩ Thanh Thảo đang tất bật chuẩn bị cho live show kỷ niệm 20 năm ca hát tại Cung Văn hóa Hữu nghị Việt – Xô (Hà Nội) vào ngày 8-7 tới. Khách mời biểu diễn trong chương trình là Đàm Vĩnh Hưng, Quang Dũng, Đan Trường, Lam Trường, Dương Triệu Vũ. Những dự báo khán giả “không đông”, “không bán được vé” là khả năng có thể xảy ra. “Khán giả bây giờ chỉ thích ca sĩ Hàn Quốc hay những giọng ca Việt mang phong cách ca sĩ Hàn Quốc mà thôi” – nhạc sĩ Quốc An nhận định.

Đây cũng chính là lý do vì sao live show nhạc sĩ Việt Anh với những giọng ca đình đám một thời, dù đã gần đến ngày diễn ra vẫn chưa tìm được nhà tài trợ cho chương trình.

Đàm Vĩnh Hưng là ca sĩ hiếm hoi và may mắn “sống lâu” với nghề nhờ có “bài” riêng. Dù vậy, điều không thể phủ nhận là lượng khán giả của anh đã ít hơn trước và những đêm diễn cũng không còn “sốt” như trước đây.

Ai cũng có công việc riêng ngoài ca hát

Thú vui của ca sĩ Lam Trường hiện tại là du lịch đây đó cùng gia đình và chụp ảnh. Ca sĩ Đan Trường kín lịch với công việc kinh doanh (trà sữa) tại Mỹ. Kasim Hoàng Vũ bận rộn quản lý các cửa hàng làm móng tại Mỹ. Trong khi đó, ca sĩ Mỹ Tâm thỉnh thoảng có vài dự án âm nhạc và đó gần như chỉ là công việc phụ cho hoạt động kinh doanh của cô. Ca sĩ Hồ Quỳnh Hương tập trung kinh doanh bất động sản. Ca sĩ Mỹ Linh tất bật với trường dạy âm nhạc và các khóa đào tạo năng khiếu cho các bé thiếu nhi của vợ chồng mình. Ca sĩ Phương Thanh làm công ty tổ chức sự kiện, đóng phim… Hồng Ngọc, Thanh Thảo, Trần Thu Hà ở hẳn tại Mỹ với công việc riêng bên cạnh ca hát vào cuối tuần. Quang Linh, Quang Dũng… cũng ở Mỹ nhiều hơn Việt Nam.

Bài và ảnh : Thùy Trang

http://nld.com.vn/van-hoa-van-nghe/showbiz-dao-thai-that-tan-nhan-20160621214228349.htm

 

Trân-van-Khê : Nghệ Thuật Nấu Bếp và Ăn Uống của Người Việt …


Trân-van-Khê :
 
 Nghệ Thuật Nấu Bếp và Ăn Uống của Người Việt …
images
Cách đây hơn 30 năm, tại Paris, người bạn của tôi mở một hiệu ăn Việt Nam, nhưng có cả bếp Trung Quốc và bếp Việt Nam để phục vụ cho khách “cơm Tàu và cơm ta”. Hôm lễ khai trương, có mời đại diện báo chí, phát thanh, truyền hình Pháp đến dự cuộc họp báo. Có nhiều PV đặt câu hỏi : “Hiệu ăn này có thức ăn Trung Quốc và Việt Nam. Cách nấu ăn và thức ăn có chi khác nhau giữa Trung Quốc và Việt Nam hay chăng?”. Anh bạn tôi mời hai đầu bếp Trung Quốc và Việt Nam ra hỏi thì hai người đều nói : “Khác lắm chớ! Cứ vào bếp coi chúng tôi nấu thì biết!”. Mà ký giả quá đông, không vào bếp được. Anh bạn tôi nói nhỏ với tôi : “Anh trả lời giùm tôi với mấy ông nhà báo câu hỏi của họ để còn khai tiệc lớn sau tiệc khai vị”.
Tôi họp các PV lại và nói :
“Các bạn muốn biết giữa Trung Quốc và Việt Nam có gì khác nhau trong nghệ thuật nấu ăn. Tôi xin đơn cử ra 3 điểm :
1/ Người Trung Quốc thường dùng bột mỳ
Người Việt Nam thường dùng bột gạo.
http://i2.wp.com/us.123rf.com/400wm/400/400/ifong/ifong1210/ifong121000010/15794755-wheat-ears-triticum-and-rice-plants-oryza-isolated-on-white.jpg
Do đó, khi người Trung Quốc nấu mỳ thì người Việt Nam nấu phở và hủ tíu. Người Trung Quốc ăn bánh bao thì người Việt ăn bánh đùm, bánh xếp, bánh bèo, bánh cuốn. Loại chả giò của người Trung Quốc làm bằng bánh tráng bột mỳ cuốn thịt, giá chiên dòn; chả giò của người Việt cuốn bằng bánh tráng bột gạo.
2/ Nước chấm của người Trung Quốc là nước xì dầu làm bằng đậu nành. Nước chấm của người Việt lànước mắm làm bằng cá.
http://i2.wp.com/www.citypassguide.com/sites/default/files/styles/slideshow/public/gallery-attractions/PT-Attr-FishSauceFactory3.jpg?resize=603%2C332
3/ Khi trộn các gia vị, người Trung Quốc thường ưa trộn “chua – ngọt”, người Việt trộn “mặn – ngọt”.
http://i2.wp.com/www.epicurious.com/images/articlesguides/diningtravel/goingglobal/vietnamese.jpg
Còn nhiều điểm khác nữa, nhưng tôi nghĩ 3 điểm đó tạm đủ để các bạn thấy qua cái khác nhau trong nghệ thuật ẩm thực giữa người Trung Quốc và người Việt”.
Các nhà báo đều thích thú và đăng lên các báo câu trả lời của tôi.
Mấy ngày sau, một PV trở lại hiệu ăn tìm tôi và nói : “Ông Tổng biên tập của tôi bảo tôi tìm ông hỏi thêm vài câu, vì hôm trước, ông có nói còn những điểm khác nhau mà ông mới chỉ đưa ra 3 điểm. Vậy ông có thể cho chúng tôi biết còn điểm nào khác nhau nữa chăng?”.
“Hôm nay, tôi có thể nói thêm về 3 điểm khác. Trong cách nấu ăn thì có 3 món chính, ngoài các thứ gia vị. Đó là thịt, cá và rau.
1/ Thịt thì người Trung Quốc và Việt Nam đều có thịt quay, thịt nướng, thịt kho, thịt hầm, thịt chà bông, thịt dồn lạp xưởng
Nhưng người Việt Nam còn dùng thịt sống, ướp muối, tỏi, thính, gói bằng lá vông để làm nem chua mà người Trung Quốc không có.
2/ Cá thì người Trung Quốc và người Việt Nam đều có các loại : cá chiên, cá hấp, cá kho, cá chưng, cá nấu canh, cá nướng trui, cá phơi khô v.v… nhưng cá làm mắm như người Việt Nam thì người Trung Quốc không có.
http://i2.wp.com/a9.vietbao.vn/images/vi955/2013/1/55518637-1359170715-mam-ca-Chau-Doc.jpg
Mắm là một thức ăn đặc biệt của vùng Đông Nam Á. Người Thái, người Khmer, người Phi Luật Tân đều có mắm. Nhưng mắm làm với đủ loại cá như cá lóc, cá sặc, cá cơm và các loại tép, tôm thì Việt Nam mới có. Các loại mắm : mắm Thái, mắm ruốc, mắm nêm, mắm hếch v.v… Người Việt có thể được coi là có nhiều sáng tạo trong cách chế biến các thứ cá thành mắm. Khi ra nước ngoài cũng có cách chế biến với các loại cá khác. Vợ một người bạn của tôi đã có cách “bỏ mắm” bằng cá mulet bên Pháp, ăn giống như mắm cá lóc Việt Nam.
3/ Rau thì người Trung Quốc và Việt Nam đều ăn rau luộc, rau xào, rau làm dưa. Người Việt thích ăn rau sống.
http://i0.wp.com/files.myopera.com/Anh-Em/albums/522085/rau%20song%201.jpg
Có rất nhiều loại rau sống, rau răm, húng cây, húng lủi, rau dấp cá, tía tô, các loại ngò, hành lá, rau om v.v… Các thứ rau đó cũng là những vị thuốc.
Đó là 3 điểm khác nhau giữa cách dùng thịt, cá, rau để làm bếp giữa người Trung Quốc và người Việt Nam.
Ngoài ra, người Trung Quốc khi nấu dùng lửa lớn, người Việt Nam thường nấu lửa riu riu.
* Người Việt Nam có cách ăn chi đặc biệt không?
Người Việt có 3 cách ăn :
 Ăn toàn diện :Tức là ăn bằng ngũ quan. Trước hết, ăn bằng con mắt : thức ăn được trình bày cho đẹp mắt, có nhiều màu sắc, hình thức hấp dẫn. Rồi đến ăn bằng mũi : có mùi thơm bốc lên từ thức ăn, từ nước chấm là nước mắm, từ những loại rau thơm, rau mùi hoặc nước cà cuống. Sau đó, răng chạm vào thức ăn mềm như bún, dai như thịt luộc, giòn như giá, như sứa, như cải. Có khi nhai những món giòn như đậu phộng, tai nghe tiếng lốc cốc. Không nghe từ bên trong như khi nhai đậu phộng hay bánh phồng tôm, mà còn nghe được âm thanh từ việc bẻ bánh tráng nướng “rôm rốp”. Sau khi thấy, ngửi, nhai, nghe, mới bắt đầu nếm và thưởng thức bằng lưỡi mùi vị của món ăn, như thế là ăn toàn diện.
 Ăn khoa học :Theo sự nghiên cứu của nhiều vị trong Đông y và đặc biệt của các chuyên gia Nhật Bản, có thể nói một cách tổng quát, món ăn mặn thuộc về dương, món ăn ngọt và chua thuộc về âm. Vì vậy, khi pha nước mắm (mặn = dương) thì có giấm (chua = âm) và đường (ngọt = âm). Như vậy là âm – dương cân bằng. Khi kho thịt kho cá có nước mắm, lại có thêm chút đường. Khi ăn món chi ngọt thì pha chút muối (dưa hấu ngọt thì thoa chút muối, xoài tượng chua thì chấm nước mắm v.v… ).
Ngoài âm – dương còn hàn nhiệt. Cá trê, cua đinh hay thịt vịt luộc thuộc về hàn nên ăn với nước chấm có pha gừng (nhiệt). Ăn mà nghĩ đến việc tìm quân bình giữa âm và dương, hàn và nhiệt là ăn khoa học.
 Ăn dân chủ :Các thức ăn dọn cả thảy lên bàn, thích món nào ăn món nấy, ăn ít – nhiều tùy khẩu vị và sức ăn của mình, không bị ép ăn những món mình không thích. Như vậy là ăn dân chủ. Đó là 3 nét chính. Ngoài ra còn có cách ăn bì cuốn, nem cuốn, ngày xưa chấm chung một chén nước mắm.
Cách ăn lễ phép, ăn coi nồi, ngồi coi hướng. Không ăn nhiều khi nồi cơm chủ nhà đã lưng”.
* Còn nghệ thuật nấu bếp của Việt Nam có theo nguyên tắc nào không?
Không có nguyên tắc nêu rõ. Thầy dạy nấu bếp chỉ dạy cho học trò nấu cho ngon, trình bày cho khéo. Nhưng xét kỹ thì có 3 nguyên tắc chính :
Thứ nhất, người ăn thích “ăn toàn diện” thì nghệ thuật nấu bếp là làm vừa lòng người ăn. Vì vậy cũng phải nấu ăn cho vừa năm giác quan. Món ăn được trình bày cho đẹp mắt, tô canh, dĩa cá, dĩa rau đều có nhiều sắc màu cho vui mắt, cơm trắng, hột gà vàng, rau xanh, ớt đỏ, tiêu đen, kho thịt, kho cá, nước thịt, nước cá có màu chuỗi hổ. Nước canh phải trong chớ không đục. Món ăn phải có mùi thơm của thức ăn được xào nấu chớ không phải mùi tự nhiên. Vì vậy, kho thịt bò, thịt heo, kho cá cần hớt bọt cẩn thận cho nước trong mà không có mùi bò, mùi heo, mùi cá. Canh chua phải có mùi rau om, thịt bò kho hay nước phở có mùi hồi, bún thang có mùi cà cuống v.v…
Món ăn đặc biệt thường có trộn những món mềm, món dai, món giòn.
Nhiều món phải ăn với bánh phồng tôm, bánh tráng nướng, rắc đậu phộng rang, để chẳng những nhai thấy giòn, mà lỗ tai còn nghe tiếng rôm rốp, thích thú cho thính giác. Và lẽ tất nhiên, vị món ăn phải được nêm nếm cho vừa ăn, không quá mặn, quá ngọt, quá chua. Dầu cho là nấu canh chua, chớ chất chua phải vừa với vị mặn, vị ngọt, quá chua là mất ngon.
Nguyên tắc thứ nhì là nấu ăn không đơn vị, mà là đa vị. Không có món ăn nào đơn thuần một vị. Chấtmặn pha với chất ngọt, chất chua, pha trộn nhuần nhuyễn. Những món cuốn bánh tráng như nem nướng, cá nướng, thịt bò, ngoài giá giòn, rau xà lách, rau thơm còn có ớt cay, chuối chát, khế chua, chấm nước mắm pha giấm, đường, tỏi, ớt hay mắm nêm cũng pha chút đường hay tương ngọt trộn với nếp xay hay hột điều xay. Như vậy, một cuốn nem nướng, cá nướng hay thịt nướng đem đến cho người ăn 5, 6 vị khác nhau, mà tất cả đều hài hòa, không vị nào lấn vị nào.
Nguyên tắc thứ ba là nấu ăn theo luật âm – dương cân bằng, hàn – nhiệt điều hòa. Không bao giờ để cho dương thiếu âm, âm thiếu dương. Khi mặn thì thêm ngọt, thêm chua cho vừa miệng, mà cũng tạo nên một sự quân bình giữa âm – dương, mà quân bình giữa âm – dương thường gặp trong Đông y, trong châm cứu, trong khí công, trong âm nhạc…
* Thưa giáo sư, ông có học trường nấu bếp nào chăng? Và học ở đâu?
– Ở Việt Nam có nhiều nơi dạy nấu bếp nhưng không có dạy theo những nguyên tắc nói trên. Tôi cũng không phải là một người đầu bếp chuyên nghiệp.
Tôi chỉ là một nhạc sĩ truyền thống, một nhà nghiên cứu dân tộc nhạc học. Nhưng vì “méo mó nghề nghiệp”, nhìn mỗi vật, mỗi sự kiện thường hay phân tích, đối chiếu, tổng hợp rút ra những nguyên tắc, nguyên lý hay định luật sau khi nhận xét và suy tư. Nhưng tôi đã trình bày cách nhận xét ấy cho những người chuyên về nghệ thuật nấu bếp thì được các vị ấy cho là đúng.
Câu chuyện giữa nhà báo bên phương Tây với tôi như thế. Bạn đọc quen biết tôi có lẽ ngạc nhiên khi thấy tôi không nói về chuyện nghiên cứu hay diễn tấu nhạc, mà lại nói về chuyện ăn. Thưa các bạn, người Trung Quốc thường nói : “Dĩ thực vi thiên” (có người nói Dĩ thực vi tiên), coi chuyện ăn uống cao qúy như trời. Chúng ta có câu : “Có thực mới vực được đạo”, mà người Pháp cũng có câu : “Ventre affamé n’a pas d’oreilles”, ý nói : Bụng đói thì lỗ tai không còn biết nghe nữa.
Thế là việc ăn uống trở nên quan trọng.
http://i1.wp.com/www.mekongtraveltours.com/wp-content/uploads/2012/09/CanTho-floating-market-Mekong-delta-Vietnam.jpg?resize=680%2C453
Đứa trẻ mới lớn lên phải học “Học ăn, học nói, học gói, học mở”, rồi đến “Ăn phải coi nồi, ngồi phải coi hướng”. Người Việt Nam thường thường để chữ “ăn” trước nhiều động từ khác như ăn mặc, ăn nói, ăn nhậu, ăn chơi, ăn thua, ăn quà, ăn cắp, ăn trộm, ăn cướp, ăn mày, ăn xin, ăn gian, ăn hại, ăn chịu, ăn vạ… Dạy chuyện đời cũng có nghĩ đến việc ăn uống như :
– Liệu cơm gắp mắm/ Khéo ăn thì no, khéo co thì ấm
– Ăn trái nhớ kẻ trồng cây
– Uống nước nhớ người đào giếng
– Ăn chưa no, lo chưa tới
– No mất ngon, giận mất khôn
– Ăn thua đối đáp người ngoài
Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau…
Trong lĩnh vực âm nhạc cũng thường cho cảm giác “nghe” thành cảm giác nếm như khen tiếng đờn của một danh cầm rất “ngọt”, chê giọng ca của một ca sĩ rất “chua”, rất “chát”. Cảm giác “thấy” cũng như cảm giác về việc đối xử cũng thành cảm giác “nếm” như nước da của một cô gái rất “mặn mòi”, cách đối xử tiếp khách của một người quá “lạt lẽo”, và mấy ai tránh khỏi cái “cay đắng” mùi đời.
Nước Việt Nam từ ải Nam Quan đến mũi Cà Mau có nhiều thức ăn, có nhiều cách nấu, mỗi vùng Bắc – Trung – Nam đều có những món ăn đặc biệt. Ngày trước, tôi vẫn nhớ có chả cá Lã Vọng, những loại nước chấm miền Trung, nem chua Thủ Đức và ngày nay, đất nước thống nhất, việc đi lại dễ dàng, người Việt gặp nhiều dân tộc khác nhau, nhưng cách ăn uống, nấu nướng vẫn còn giữ sắc thái dân tộc và nhiều du khách đến Việt Nam trong thời gian ngắn cũng như những người nước ngoài có dịp gần người Việt, sống tại nước Việt lâu năm cũng nhìn nhận rằng người Việt Nam có cách nấu ăn độc đáo, dễ làm vừa khẩu vị những người khó tính trong việc ăn uống.
Trần Văn Khê

Nhiều nghệ sĩ đến dự Giỗ đầu GSTS Trần Văn Khê, Tại quê Tiền Giang


Nhiều nghệ sĩ đến dự Giỗ đầu GSTS Trần Văn Khê, Tại quê Tiền Giang

Published on Jun 22, 2016

Nhiều nghệ sĩ đến dự Giỗ đầu GSTS Trần Văn Khê, Tại quê Tiền Giang
(21/6), tại quê nhà Vĩnh Kim, Tiền Giang của Giáo sư – tiến sĩ (GS-TS) Trần Văn Khê, các môn sinh và những người bạn đã làm lễ tiểu tường cho GS trong không gian thật ấm cúng và ý nghĩa.
GS-TS Trần Văn Khê là cây đại thụ của nền âm nhạc dân tộc Việt Nam đã qua đời vào ngày 24/6/2015. Ông ra đi để lại sự tiếc thương vô hạn không chỉ cho người thân mà người dân cả nước, những ai từng mến mộ tài năng lẫn sự cống hiến của ông cho nền âm nhạc dân tộc đều cảm thấy tiếc nhớ.

THOẠI HÀ : Hàng trăm người về làng Vĩnh Kim thắp hương giỗ đầu Giáo sư Khê


Thứ tư, 22/6/2016 | 19:54 GMT+7

Hàng trăm người về làng Vĩnh Kim thắp hương giỗ đầu Giáo sư Khê

Tròn một năm Giáo sư Trần Văn Khê qua đời, nhiều khán giả vượt đường xa đến quê hương ông để cùng hát, chia sẻ kỷ niệm về người có công với âm nhạc dân tộc.

Giáo sư Trần Văn Khê mất vào ngày 24/6/2015 (tức ngày 9/5 Âm lịch) tại TP HCM, thọ 94 tuổi. Tro hài của ông được mang về đặt bên tổ tiên tại ngôi nhà ở làng Vĩnh Kim, Tiền Giang.

Từ sáng 22/6, con đường nhỏ dẫn vào ngôi nhà từ đường của dòng họ Nguyễn Tri, phía họ ngoại của Giáo sư Trần Văn Khê ở làng Vĩnh Kim, đã xôn xao tiếng người, trái hẳn với không khí tĩnh lặng thường ngày. Đây là dịp giỗ đầu của ông. Nhiều người từ nơi xa về để thắp hương tưởng nhớ người đã dành trọn đời cho âm nhạc dân tộc.

Trong số hơn 100 người đến lễ giỗ, có các đoàn xe từ TP HCM, tỉnh thành lân cận. Người tóc bạc màu chen chân với các bạn trẻ. Họ cùng thắp cho ông nén hương, ngồi lại với gia đình dùng bữa cơm ấm cúng. Trong số này có nhà thiết kế Sĩ Hoàng, bà Nguyễn Thế Thanh (nguyên phó giám đốc Sở Văn hóa, Thông tin TP HCM trước đây), nghệ sĩ ngâm thơ Hồng Vân, nghệ sĩ đàn tranh Thúy Hoan…

Một trong số các đoàn khách viếng giỗ giáo sư khê

Một đoàn khách từ TP HCM về Vĩnh Kim viếng giỗ Giáo sư Khê vào sáng 22/6.

Sau bữa cơm, mọi người quây quần trước di ảnh Giáo sư Khê đàn, hát, gợi nhớ không khí các buổi sinh hoạt chuyên đề về văn hóa, âm nhạc do Giáo sư tổ chức tại nhà 32, Huỳnh Đình Hai, TP HCM lúc sinh thời.

Ở tuổi U70, ca sĩ – nghệ sĩ ngâm thơ Hồng Vân hát tặng mọi người ca khúc Giận nhau – một nhạc phẩm do chính Giáo sư Khê sáng tác, ít được nhiều người biết, nói về những giận dỗi đáng yêu của thời hoa niên. Anh Hồ Nhựt Quang, một môn sinh của giáo sư, biểu diễn lại bài thuyết trình nổi tiếng của ông về các điệu thức cười trong nghệ thuật tuồng cổ, hát bội. Nhóm Du ca Sài Gòn vừa đàn guitar vừa hát các điệu lý, câu hò. Một em bé lên sân khấu thể hiện Dạ cổ hoài lang. Màn biểu diễn văn nghệ “cây nhà lá vườn” nhận được tràng vỗ tay nhiệt tình của người xem.

Nghệ sĩ ngâm thơ, ca sĩ Hồng Vân (phải) trong giỗ đầu của Giáo sư khê.

Nghệ sĩ Hồng Vân (phải) trong giỗ đầu của Giáo sư Khê.

Xen kẽ giữa các tiết mục là những cuộc trò chuyện, kể lại kỷ niệm về cố giáo sư. Anh Nguyễn Quốc Thệ – 36 tuổi – làm nghề hướng dẫn viên du lịch ở TP HCM – nằm trong số lứa học trò đầu tiên của Giáo sư Khê khi ông từ Pháp quay vể TP HCM đầu những năm 2000 để giảng dạy môn Âm nhạc truyền thống Việt Nam.

Thời điểm đó, anh Thệ là sinh viên năm thứ hai. Cũng như nhiều bạn trẻ, anh ít chú ý đến âm nhạc truyền thống. Nhưng khi được học 30 tiết môn âm nhạc dân tộc với thầy Khê, nhiều sinh viên thấy như được khai tâm.

“Tôi nhớ hoài câu đầu tiên thầy nói trước lớp ‘Ngày hôm nay thầy rất hạnh phúc bởi lẽ thầy được dạy âm nhạc truyền thống cho sinh viên Việt trên quê hương’. Thầy ví von: “Các con hãy xem âm nhạc dân tộc như cơm còn âm nhạc nước ngoài như ớt. Chúng ta cần chút ớt cay cay để thêm hương vị nhưng không thể chỉ ăn ớt để sống’ “, anh Thệ kể. Từ những bài giảng ngày nào, người đàn ông này và bạn bè anh đến với điệu lý, câu hò, lời ru, bài cải lương, vọng cổ với tất cả lòng biết ơn và nguyện tiếp nối, giữ gìn, nâng niu vốn âm nhạc dân tộc.

mọi người cùng đàn hát các bài dân ca tưởng nhớ cố giáo sư âm nhạc dân tộc.

Mọi người cùng đàn hát các bài dân ca tưởng nhớ cố giáo sư âm nhạc dân tộc.

Một năm ngày Giáo sư mất, những tấm lòng hướng về ông vẫn đong đầy. Tác giả Mỹ Dung (ở Hà Nội) nhờ người dâng lên bàn thờ ông cuốn sách mang tên Một tâm hồn Việt Nam. Đây là ấn phẩm bà Mỹ Dung thực hiện nhân dịp 100 ngày mất của Giáo sư Khê nhưng chưa kịp gửi tặng gia đình. “Tôi nay 78 tuổi, lại ở quá xa, không thể hiện diện trong lễ tưởng niệm một năm ngày mất của người tôi hằng kính quý, ngưỡng mộ. Vì thế, tôi gửi quyển sách lưu giữ những trang hồi ức về thầy như lời tri ân”, bà Dung nhắn gửi.

Trước đó vào ngày 21/6, cũng có hơn 100 người từ các nơi hội ngộ về ngôi nhà từ đường của dòng họ ngoại Giáo sư Khê để thắp hương viếng ông. Tối cùng ngày, mọi người tổ chức đêm ca trù, đờn ca tài tử, không khí vui vẻ, rộn ràng đến tận khuya.

Nhân dịp tưởng niệm Giáo sư Khê, số phận và hoạt động thời gian sắp tới của ngôi nhà Huỳnh Đình Hai, TP HCM là câu chuyện được nhiều người nhắc đến.

Năm 2006, Giáo sư Khê về nước định cư sau nửa thế kỷ sống và làm việc ở Pháp. Ủy Ban Nhân Dân TP HCM trao cho ông căn nhà là nơi an dưỡng tuổi già và là địa điểm để ông tiếp tục các hoạt động nghiên cứu, quảng bá âm nhạc dân tộc, lưu trữ các hiện vật, tư liệu… Từ năm 2003, ý tưởng về đề án xây dựng Nhà lưu niệm Trần Văn Khê cũng được Sở Văn hóa – Thông tin TP HCM đề xuất.

Sau khi ông qua đời, ngôi nhà được quản lý theo chế độ công sản. Sở Văn hóa, Thể thao TP HCM vẫn đang chờ chủ trương của UBND để quyết định về hình thức hoạt động của địa điểm này. Liệu ngôi nhà này có trở thành nhà lưu niệm mang tên Giáo sư Trần Văn Khê như mong ước của ông hay không vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ.

Sáng 23/6, dự kiến Giáo sư Trần Quang Hải – con trai trưởng Giáo sư Khê – cùng đại diện Sở Văn hóa, Thể thao TP HCM có cuộc gặp gỡ để trao đổi về vấn đề này.

>> Xem thêm:

Con trai trưởng Giáo sư Khê về nước làm giỗ đầu cho cha

Con trai GS Trần Văn Khê bỏ ý định thực hiện di nguyện của cha

Người dân xếp hàng dài đưa tiễn Giáo sư Trần Văn Khê