TRẦN QUỐC BẢO : ĐÁM TANG NỮ CA SĨ THIÊN NGA tại PARIS , 8.08.2016


Điếu Văn Của Ca Sĩ Mỹ Hòa (The Cat’s Trio) Trong Tang Lễ Ca Sĩ Thiên Nga tại nhà thờ Crématorium Père-Lachaise ngày 8 tháng 8 năm 2016.

Mỹ Hòa đọc điếu văn trong tang lễ ca sĩ Thiên Nga ngày 8 tháng 8/2016 (Photo: Hà Phong)

    Thương tiếc Nữ Ca si Tài Danh Thiên Nga
Mỹ Hòa xin thay mặt anh chị em đồng nghiệp khắp nơi trên Thế Giới trong nghành ca nhạc.
Thành thật trang trọng chia buồn cùng gia đình nữ ca sĩ tài danh Thiên Nga. Khi biết Thiên Nga đã thật sự xa rời anh chị em nghệ sĩ chúng tôi và những người thân thương tại Pháp, hôm nay đã cùng nhau đang hiện diện bên cạnh Thiên Nga lần cuối.. Ôi…! Buồn đau… thương tiếc… khôn nguôi!
Thiên Nga, một tiếng hát thánh thót điêu luyện vẫn mãi ngân dài trong chúng tôi trên thế gian nầy. Chúng tôi Cầu chúc Thiên Nga ra đi siêu thoát nhẹ nhàng. Mỹ Hòa xin mượn vài lời của Trúc Hồ đưa tiễn Thiên Nga: “Chỉ Là Phù Du Thôi, Đời Người Có Đi Có Về”..
Thiên Nga ơi, hãy thanh thản yên bình trong giấc ngủ Thiên Thu ! Thiên Nga nhé!

CA SĨ MỸ HÒA
VIẾT VỀ THIÊN NGA

      Lời Tòa Soạn: Năm 2012, khi ca sĩ Thiên Nga lâm bịnh, chị Mỹ Hòa đã là người từ Pháp gọi sang Mỹ báo tin này. Bốn năm sau, cách đây 2 tháng, khi chị Thiên Nga trở bịnh nặng, Mỹ Hòa cũng là người đầu tiên cho biết tin với giọng nói thật buồn: “Bảo ơi, lần này Thiên Nga chưa biết bao giờ có thể trở về nhà”. Lời Mỹ Hòa dù chỉ vài câu nhưng đã đủ cho không gian Paris – Cali giây phút đó nhuốm một màu tuyệt vọng.
Trong số báo Thương Tưởng Tiếng Hát Thiên Nga kỳ này, Thế Giới Nghệ Sĩ xin đăng lại bài viết của ca sĩ Mỹ Hòa từng đăng trên báo Tiếng Dân năm 1997.

THIÊN NGA…. Paris

Mỹ Hòa

Từ trái: Thiên Nga, Mỹ Hòa hát chung tại Kontiki Club (Saigon) năm 1963. Người cầm dùi trống là nhạc sĩ Ngọc.

    Chắc cũng có duyên nợ gì?
Fête de la musique ngày 21 tháng 6 cũng là ngày mà tại Sàigòn nữ ca sĩ Thiên Nga chào đời với tên cúng cơm là Marguerite Fabre. Cũng không có gì ngạc nhiên vì Bố cô lai Pháp là người Mục sư Cơ Đốc đầu tiên của Việt Nam nên Thiên Nga có tí máu Pháp trong người.
Cô có khuôn mặt khả ái, có nét đẹp tinh khiết tươi sáng khi trên sân khấu cũng như ngoài đời rất hồn nhiên không kiểu cách. Người ca sĩ có giọng khàn đặc sánh chất đam mê. Thiên Nga có một chỗ đứng thật vững chắc trong làng tân nhạc Việt Nam năm 1964, cô thành công về loại nhạc trẻ kích động. Thiên Nga là ca sĩ phòng trà và các Club của quân đội Mỹ chuyên hát nhạc ngoại quốc, cùng thành phần đó có Yến Hương, Kim Bằng, Carol Kim, Connie Kim, Ngọc Mỹ, Tuyết Hương, Mỹ Hòa..
Tên tuổi Thiên Nga được nhắc đến thật nhiều vào lúc quân đội Đồng Minh có mặt cho chiến trường Việt Nam. Hầu hết các Club Mỹ Sàigòn Long Bình thời đó không thể thiếu sự hiện diện của Thiên Nga – một nữ ca sĩ Việt Nam với hình vóc cao ráo, cách ăn mặt thật mới lạ theo thời trang – thêm cái tươi mát của tuổi đôi chín trên môi luôn nở nụ cười, quyến rũ làm sao! Khi trình diễn hăng say trong những nhịp khúc quay cuồng đã nói trời cho mà, Thiên Nga hát, nhẩy rất nhuyễn rất nghề đã làm cho bao chàng lính Mỹ bị kích thích tung nón hoan hô lột gỡ huy chương trao tặng trong lúc nàng biểu diễn thật là náo nhiệt, khiến cho những đồng nghiệp trình diễn sau cô phải chọn loại nhạc khác, thật êm dịu thật du dương mới có thể quân bình được sự thưởng thức của khán giả.
Chính ca sĩ Mỹ Hòa đã có lần thố lộ như vậy. Thiên Nga vừa giựt xong bài ‘What I say’ như cuồng phong bão táp là Mỹ Hòa phải hát bài ‘Charade’ thật cao vút thánh thót truyền cảm. Đôi bạn chí thân Mỹ Hòa và Thiên Nga hát cùng giờ tại nhà hàng Kontiki ở đường Phan Thanh Giản, khách đến đây thưởng thức phần đông ngoại quốc.Thường thường thì các cô đi hát gặp nhau ở mấy Club Mỹ nhiều hơn.
Để thay thế đôi uyên ương Jo Marcel và Như An – hai ca sĩ nồng cốt của hộp đêm Baccara vừa hết giao kèo, đầu năm 1966 Thiên Nga và Elvis Phương được cậu Chín “manager Baccara” mời về cộng tác thường trực cùng ban nhạc danh tiếng Lê Vũ. Trong thời gian nầy Thiên Nga đang trên đà đi vào nổ bùng như gió bão trong thế giới nhạc trẻ Sàigòn. Một hợp đồng của Night club ‘Bay Side’ tại Hong Kong với số thù lao quá lớn so sánh với số lương hàng tháng của nàng nơi đây. Mộng xuất ngoại nổi dậy thật lớn trong lòng người ca sỹ đang lên muốn đem chuông đi đánh xứ người. Thiên Nga từ giã gia đình bạn bè với bao tiếc nhớ của các đồng nghiệp năm 1969.
Những tưởng sẽ về lại VN sau khi mãn giao kèo nhưng không việc gì có thể đoán trước chuyến đi định mệnh, Thiên Nga đã liên tục ký thêm những hợp đồng hậu hỉ. Thế là Thiên Nga hoàn toàn xa quê hương từ dạo đó sống luôn ở hải ngoại. Sau khi lập gia đình có được một cháu gái với người chồng đầu tiên (Trung Hoa) đã ly dị. Sống trong căn nhà xinh xắn với đứa con gái cưng tại Munich, Thiên Nga tiếp tục bay đi trình diễn tại những hộp đêm khắp nơi xứ người như HongKong, Singapour, Angleterre, Thụy Sĩ, Hòa Lan, Thụy Điển, Ý, Đức. Ròng rã bao năm trời xa quê hương một nữ ca sĩ người Việt hát đủ mọi loại nhạc, bằng đủ mọi thứ tiếng trừ tiếng Việt, chuyện đó đã xảy ra trong đời của ca sĩ Thiên Nga.
Vừa hay tin Cộng sản chiếm luôn miền Nam Việt Nam ngày 30-4-1975, cô đã khóc sướt mướt suốt mấy ngày liền. Ôi! lối về xứ Mẹ từ nay kể như mù mịt. Rất may cô đã gặp lại gia đình sau cuối năm 1975. Mẹ và các chị cô lần lượt sang Tây lánh nạn, nên cuối cùng Thiên Nga đã nhất quyết định cư lập nghiệp tại Pháp cho gần gia đình.
Cũng như phần đông của một số nghệ sĩ ngoại quốc sau khi ở trong nghề một thời gian dài, chủ nhân ‘Marguerite’ coiffure sang trọng của vùng Boulognes không ai xa lạ – nữ danh ca Thiên Nga, điều khiển một công việc quá ư là bận rộn nên Thiên Nga đã bỏ hát khá lâu. Nhưng bạn bè trong giới nghệ sĩ gặp cô luôn, nhắc chuyện hát hò, tả lại những buổi Đại nhạc hội tưng bừng nhộn nhịp chỉ tiếc thiếu Thiên Nga một giọng hát giá trị mà ngưng sớm. Mấy nhà tổ chức văn nghệ mời mọc mãi, con tằm Thiên Nga lại phải nhả tơ. Bắt đầu đi hát lại năm mà ngưòi Việt Nam ta tràn ngập thủ đô Ba Lê. Giọng hát điêu luyện hấp thụ những tinh hoa nước ngoài trong nhiều năm, Thiên Nga bây giờ với kỹ thuật diễn tả thật linh động, thật mới theo công thức sân khấu Âu Châu, nơi nào đã có mặt Thiên Nga thì không sao tránh khỏi ồn ào sôi nổi, tới giờ phút nầy kỹ thuật biểu diễn nhạc kích động tại Pháp của Thiên Nga vẫn còn giữ nguyên ngôi vị cộng thêm tài riêng hoạt náo viên thật linh động, những buổi trình diễn lớn tại Paris chắc chắn các nhà tổ chức nơi đây khó tìm người thay thế MC Thiên Nga (cô nói được nhiều ngoại ngữ).
Buổi họp mặt văn nghệ sĩ do nhà văn Tô Vũ tổ chức có Thiên Nga, Albert Tambicanou, Mỹ Hòa và vợ chồng nhạc sĩ Anh Huy người nhạc sĩ vừa sáng tác xong bản nhạc ‘Đêm Thế Gian’ tặng Mỹ Hòa và bản ‘Thiên Nga’ tặng riêng giọng hát Thiên Nga, sau 20 năm ngưng bặt âm thanh.
Nhân tiện xin Thiên Nga cho đọc giả báo Tiếng Dân vài lời tâm sự.
– Hỏi: Nguyên do nào đã làm cho Thiên Nga đi vào nghề hát?
– Thiên Nga: Thuở còn đi học Nga hát ở trường, hát nhà thờ, giọng Nga được chọn hay nhứt. Từ đó đêm đêm nuôi mộng làm ca sĩ. Biết con mê hát, Mẹ Nga tìm nhạc sỹ Joe Lai gửi gấm, chỉ dạy. Nga đã thành công ngoài sức tưởng tượng của thầy Joe và và gia đình. Nga xin được nhớ đời công ơn của Mẹ và Thầy Joe Lai biệt danh “Tám Lai” đã cho Nga tròn đam mê.

– Hỏi: Ngoài những buổi văn nghệ Thiên Nga có hoạt động gi khác?
– Thiên Nga: Nga rất thích làm một Business trong lãnh vực nghề nghiệp, chẳng hạn như mở phòng thu nhạc cho giới trẻ, thâu băng, thâu Vidéo, nhưng bổn phận làm mẹ vẫn còn, hiện đang sống với hai cô con gái nên chưa có thì giờ thực hiện. Chắc chắn là khó hoạt động gì khác hơn là ca hát suốt đời.

– Hỏi: Xin cho biết bí quyết nào Thiên Nga còn giữ được dáng vóc mảnh mai để mặc những bộ quần áo yé yé thật hấp dẫn gọn gàng cho những điệu nhảy nóng bỏng hiện nay hay quá vậy ? Có phải nhịn ăn?
– Thiên Nga: Chắc tại trời thương trời cho chứ Nga ăn lu bù nhất là sau khi trình diễn xong, Ban tổ chức thường mời đãi ca nhạc sĩ toàn những món đặc biệt, món nào cũng ngon làm sao Nga nhịn cho được.

– Hỏi: Chuyện vui buồn đáng ghi trong đời ca hát nơi xứ người?
– Thiên Nga: May mắn là đến bây giờ Nga vẫn còn ca hát. Mà lại hát chung hằng tuần nơi trà thất Đào Viên tại quận da vàng Paris với Mỹ Hòa một đồng nghiệp đã hát chung từ thuở mới vào nghề nên có biết giá trị của nhau, chia nhau những thành công những học hỏi kỹ thuật nghề nghiệp để khỏi phụ lòng mến mộ của khán thính giả trong nước cũng như hải ngoại. Điều làm cho Nga thích thú là được hát tiếng Việt cho khán giả Việt Nam mà trong nhiều năm Nga không có hát. Nhờ báo “Tiếng Dân” Paris cho Thiên Nga được cảm tạ tất cả khán thính giả khắp nơi đã dành riêng cho Nga sự thương mến thưởng thức nhiệt tình tiếng hát của Nga từ bao lâu nay. Mỹ Hòa Ngoại Ô Paris 1997

CA SĨ THIÊN NGA và những câu chuyện âm nhạc một thời (bài Trần Quốc Bảo)

Ca sĩ Thiên Nga hát trên du thuyền Nga đầu thập niên 70

     Khoảng năm 1991, một người bạn thân từ Pháp gửi sang Mỹ tặng tôi một cuốn băng của chị Thiên Nga thực hiện. Trước đây, vài tờ báo khi nhắc đến chị, người ta thường nói về sự thành công của Thiên Nga qua những bài hát La Vie En Rose, What I Say, Rock Around The Clock, Only You.. nhưng trong cuốn băng này, chị chỉ hát toàn nhạc Việt Nam, những bài nhạc buồn hay nhất của Vũ Thành An, Nguyễn Văn Khánh, Đức Huy.. Tuy đó là những bài đã thành danh của nhiều người, nhưng qua giọng ca bùi ngùi của chị, tôi chợt tìm thấy được những mảnh vỡ của kỷ niệm niệm ngày nào bàng bạc trờ đến.. rồi trong phút chốc, những mảnh vỡ đó ráp khớp vào nhau, hiện thành hình những chân dung của từng khuôn mặt thương yêu một thời về lại.

Băng nhạc Tiếng Hát Thiên Nga Yêu do cô và nhạc sĩ Albert Tambicannou thực hiện năm 1990

    Tôi tiếc một điều, những ngày âm nhạc Saigon thật vui thập niên 60, mình còn quá nhỏ để được phép bước chân vào những nơi giải trí ca nhạc đèn màu, tuy nhiên điều an ủi lớn nhất hiện nay, tôi vẫn có được những người bạn giữ được tương đối đầy đủ những chồng báo cũ như Điện Ảnh, Màn Ảnh, Kịch Ảnh, Truyện Phim, Hồng.. nhờ vậy, tôi được xem lại một thời âm nhạc Saigon thăng hoa tuyệt đỉnh của những thập niên 60-70 tuyệt đẹp. Và sau đây, xin mời độc giả rong chơi cùng người viết, về những bức hình, về những mẫu chuyện có liên quan đến Thiên Nga, một tiếng hát mà như ca sĩ Mỹ Hòa đã viết: “Đó là một giọng khàn đặc sánh chất đam mê”… Vâng, tiếng hát đó, giờ đây đã đi vào vùng trời miên viễn, nhưng đã để lại nơi này biết bao tình yêu và nỗi nhớ.

Ca sĩ Thiên Nga trình diễn tại Saigon những năm 1966-1967

– Thiên Nga cùng từng Jo Marcel, Như An, Elvis Phương, Mary Linh trình diễn trong kỳ Đại Hội Nhạc Trẻ do nhật báo Sống tổ chức ngày 29 tháng 7 năm 1967 tại rạp hát Đại Nam với sự quy tụ tranh tài của những ban nhạc lừng danh như The Black Caps, The Sportlight, The Top 5, The Take 5 (The Beats), Les Penitents.. Có cả ban DVT của gia đình ca sĩ Xuân Thu và ban Hải Âu mà thành phần đầu tiên khi thành lập năm 1965 có nhạc sĩ Lê Hựu Hà, Trần Đăng Chí, Huỳnh Bá Thảo..-

Quảng cáo Đại Hội Nhạc Trẻ do nhật báo Sống tổ chức tháng 7 năm 1967

– Người viết cũng tìm được một quảng cáo của phòng trà Majestic không nhớ nổi năm nào, có bức hình 2 ca sĩ Ngọc Nhi và Thiên Nga đóng đô ở đây cùng với ban nhạc của tay dương cầm Nguyễn Văn Xuân. Nhìn tờ quảng cáo này, ca sĩ Mary Linh nói liền: “Mary Linh nhận ra thầy mình là anh Xuân mắt kính”. Còn hình của Thiên Nga, người viết đang mù mờ vì bức ảnh xa xưa quá, nhưng Grace Lai (Anh Đào), cô con gái thứ nhì của Thiên Nga trả lời ngay: “The second person is my mom”. Vậy là từ trái sang phải: Anh Quan (nhạc sĩ trống), ca sĩ Thiên Nga, ca sĩ Ngọc Nhi, anh Nguyễn Văn Xuân (piano) chụp tại nhà hàng Majestic.

Từ trái sang phải: Anh Quan (trống), ca sĩ Thiên Nga, ca sĩ Ngọc Nhi, anh Xuân (piano)

– Nhà hàng Kontiki trên đường Phan Thanh Giản cũng là nơi ca sĩ Thiên Nga trình diễn thường xuyên những năm 1966-1968. Theo lời Mỹ Hòa, thì nơi này khách thưởng ngoạn hầu hết là người ngoại quốc, vì thế đôi bạn Mỹ Hòa – Thiên Nga tha hồ biểu diễn những bài hát ăn khách của mình như Only You, La Vie En Rose, Charade.. Tìm lại được một góc quảng cáo xưa của Kontiki năm 1964, nhớ vô cùng một thời Saigon hoa mộng về đêm.

Quảng cáo nhà hàng ca nhạc Kontiki trên đường Phan Thanh Giản năm 1964

– Danielle Nguyen, một người thân của ca sĩ Thiên Nga tại Pháp vừa gửi email đến người viết. Chị tặng một bức ảnh có hình chị chụp chung với ca sĩ Thiên Nga, nhạc sĩ Albert và chị Alice (chị lớn của ca sĩ Thiên Nga). Chị Danielle Nguyễn ghi vài giòng tâm sự: “Hi Anh Bảo, Đây là hình chụp cách đây 2 năm (2014), lúc này chị Thiên Nga đã bị đột quỵ. Chúng tôi đã từng sống chung với nhau từ nhỏ. Nhà tôi ở sát bịnh viện Cơ Đốc Phục Lâm. Chị TN có cái nick name là chị Bê. Từ nhỏ tôi hay đi theo chị hát ở Baccara, hoặc các Club Mỹ. Sau này chị xuất ngoại theo chồng người Hongkong được một đứa con gái, chúng tôi lại gặp nhau ở Paris. Lúc đó chị TN đã ly thân và mở tiệm uốn tóc ở Boulogne. Chị lại có thêm một người con gái với người bạn tình VN, xong rồi lại chia tay và mối tình thứ 3 là Albert cho đến ngày chị ra đi”.

Từ trái: Chị Alice Fabre (chị lớn của Thiên Nga), chị Danielle Nguyen (Nguyễn Thị Tuyết Hồng), nhạc sĩ Albert Tambicannou (chồng TN) và ca sĩ Thiên Nga chụp năm 2014

– GRACE LAI, còn có tên Việt là Anh Đào, cháu sinh năm 1983 và là người con gái của người chồng thứ nhì. Anh Đào xinh đẹp như Mẹ và thông minh như Cha. Cháu thông thạo 3 thứ tiếng: Việt, Mỹ, Pháp.. và làm việc nhanh nhẹn không thể tả. Đáng lý số báo về ca sĩ Thiên Nga đã thực hiện từ tháng 6 ngay khi chị vào bịnh viện nhưng rất tiếc hình bìa của Thiên Nga không có 1 tấm nào có thể xử dụng được vì độ phân giải quá thấp (low resolution) khi phóng ra to làm bìa, mặt mày ca sĩ loang lổ nhìn kém mỹ thuật vô cùng. May mà có Anh Đào, cháu tìm ngay một số tư liệu đi hát của Mẹ với những bức ảnh original được scan rất kỹ càng.. vì thế, bìa Thế Giới Nghệ Sĩ kỳ này rất đẹp. Trong lá thư tâm sự với người viết về Mẹ mình, Anh Đào ghi: “Mẹ rời Việt Nam đi Hong Kong trước năm 1970, gặp cha của Shirley ở đó rồi theo ông đi Munich năm 1971. Sau đó, Mẹ bỏ đi vào năm 1974, tới London làm nghề tóc tại Vidal Sassoon.
Khoảng năm 1980, Thiên Nga đến Paris vì có chị gái ở đó, mở tiệm tóc và rồi sinh Grace Anh Đào năm 1983 rồi không bao giờ rời Paris nữa. Thiên Nga tiếp tục hát nhưng không còn đi đâu xa nhiều vì có hai con gái”.
Những giòng tâm sự của cháu về Mẹ không dài nhưng đủ làm người viết rưng rưng và cay cay đôi mắt.

Thiên Nga và 2 con gái yêu quý

Từ trái: Shirley, Thiên Nga, Grace Lai chụp khoảng năm 2012, lúc này Thiên Nga đã ngã bịnh

– ALBERT TAMBICANNOU, từ khi Thiên Nga ngã bịnh, chàng săn sóc vợ từng ngày. Mỹ Hòa từ Pháp gọi sang tâm sự, giọng chị rất vui khi thấy người bạn thân nhất của mình được người chồng lo lắng săn sóc tận tình.
Năm 1969, khi Albert thành lập ban nhạc The Blue Jets chơi hàng đêm ở Tự Do, đó là lúc Thiên Nga chuẩn bị rời Việt Nam sang Hongkong lập nghiệp. Những năm 1973-1975, ban nhạc The Blue Jets chơi ở Hotel Catinat và các Club Mỹ, sau đó thì biến cố 30/4 trờ đến, gia đình Anh bỏ nước rồi sang Pháp.
Đến năm 1977, Albert cùng anh em trong nhà với Philippe trống, Robert keyboard, Albert Bass dựng lại The Blue Jets, tăng cường thêm guitarist Ngô Minh Khánh.
Ban nhạc The Blue Jets những năm 1980-1988 hoạt động tưng bừng, thu băng, trình diễn Show, và có lúc đóng trụ hàng tuần ở vũ trường Las Vegas ở Pháp từ năm 1985 đến 1988 mới tan rã.
Tuy buồn về mặt làm việc nhưng đường tình yêu thì rạng rỡ, anh và ca sĩ Thiên Nga sau một thời gian tìm hiểu đã tổ chức đám cưới vào đúng ngày Quốc Khánh 14 tháng 7 năm 1988 tại Pháp.
Năm 2012, sau khi Thiên Nga bị stroke, rồi phải mổ tim. Đau khổ nhất là 7 tuần lễ sau cùng, Thiên Nga lại bị đường dâng cao ảnh hưởng trầm trọng đến mắt và đôi chân.. Nhìn thấy hoàn cảnh vợ như vậy, Albert đau lòng vô tả.
Nếu không có gì trở ngại, Thế Giới Nghệ Sĩ sẽ thực hiện một số báo về ban nhạc The Blue Jets, kỷ niệm 47 năm thành lập vào vài tháng tới đây. Độc giả sẽ có dịp thưởng thức những hình ảnh và bài vở kỷ niệm của một thời nhạc trẻ với ban nhạc lừng danh này.

Ca sĩ Thiên Nga và ban nhạc Las Vegas chụp năm 1987. Từ trái sang phải: Kok (nhạc sĩ guitar người Hoa), Albert (Bass – chồng Thiên Nga), Thiên Nga, Ty (trống, người Thái) và Tuon (keyboard, người Miên)

– Trường Kỳ trong một hồi ký nhạc trẻ của Anh cũng đã nhắc về ca sĩ Thiên Nga như sau: “Thiên Nga đã đi vào lãnh vực ca nhạc rất sớm sau buổi trình diễn đầu tiên tại phòng trà ca nhạc Tự Do vào năm 1963 trong nhạc phẩm “I Went To Your Wedding”. Say mê ca nhạc từ nhỏ, lúc còn ở ghế nhà trường, Thiên Nga đã tham gia các chương trình văn nghệ.
Sau khi rời khỏi Việt Nam năm 1969, Thiên Nga đã được giới thiệu với Hong Kong TV và đã ký hợp đồng cộng tác một tháng trong chương trình “Enjoy Yourself Tonight”. Thiên Nga đã tiến rất nhanh trong lãnh vực ca hát nhờ khả năng trình bày những bản ngoại quốc trong những năm 1964-1969. Những bản nhạc trình diễn thành công nhất: La Vie en Rose, Only You, Yêu, Labramba, Sally, Rock Around the Clock, Nỗi Lòng… Thiên Nga đã từng trình diễn tại nhiều quốc gia trên thế giới: Singapore, Hong Kong, Thụy Sĩ, Đức, Canada, Hoa Kỳ, Pháp… Đã xuất hiện trên Video Life (Đức) và phát hành băng nhạc Tình Nghệ Sĩ (Paris). Thiên Nga đã cộng tác với các vũ trường Las Vegas, After Dark (Pháp) và Ngọc Chánh (Mỹ).
Vào những năm 1968, 1969, 1970… tức là những năm sôi động của chiến trường Việt Nam, Thiên Nga đã hát cho GI Mỹ cũng như giúp vui văn nghệ cho các binh sĩ và sĩ quan Việt Nam…

– Dưới đây là một số lời phân ưu chia buồn của các ca nhạc sĩ một thời hoạt động hoặc quen biết với ca sĩ Thiên Nga, xin mời bạn đọc..

– CA SĨ JO MARCEL (CA): Anh được tin qua Ngọc Mỹ báo Thiên Nga đã qua đời. Anh xin thành thật chia buồn cùng gia quyến và những người thân thuộc của Thiên Nga. Cám ơn TQB. – CA SĨ VY VÂN (CA): Thương quá, thành thật chia buồn cùng Albert.

– CA SĨ DIỄM CHI (HOUSTON): Diễm Chi thành kính phân ưu cùng anh Albert và tang quyến.

– CA SĨ CONNIE KIM (CA): Dear Albert, Thành thật chia buồn với Albert và gia đình. Connie Kim được biết tin trễ là chị Thiên Nga đã qua đời. Connie Kim được hát chung một sân khấu với chị và rất ngưỡng mộ giọng hát và phong cách trình diễn của chị. Nay chị đã ra đi sớm quá nhưng Connie Kim sẽ không bao giờ quên được hình dáng của chị Thiên Nga. Nguyện cầu linh hồn Thiên Nga sớm về nước Thiên Đàng. Thành thật chia buồn với Albert và gia đình. Connie Kim

– CA SĨ HỌA MI (PHÁP): Cầu xin chị Thiên Nga ra đi trong thanh thản. Xin chia buồn cùng gia đình.

– CA SĨ CAROL KIM (CA): MY GOSH ! Tin buồn! Chia buồn cùng Albert và gia đình! R.I.P

– CA SĨ NGỌC HIẾU (CA): Một thời gian ở Club Au Baccara, Hiếu có hát chung với chị Thiên Nga hàng đêm. Chị rất dễ thương, hát và trình diễn rất đẹp. Hiếu rất ái mộ chị, bỗng dưng chị nghỉ hát và không ai biết chị ở đâu? Hiếu có hỏi thăm nhưng không ai biết. Đến hôm nay tìm được chị cũng là lần cuối. Ôi chị Nga ơi, nhớ chị vô cùng…. Hiếu ước gì được gặp lại chị năm 2014 khi Hiếu qua Paris thăm bạn. Hiếu không biết chồng chị là Albert, nếu biết trước thì đã tìm được chị rồi. Muộn rồi, chị đã ra đi, Hiếu nguyện cầu cho linh hồn chị về bên Chúa vì chị rất hiền lành.

– NGHỆ SĨ KIM TUYẾN (SAN DIEGO): Xin chia buồn cùng tang quyến. Cầu nguyện cho chị Thiên Nga sớm siêu thoát về Tây phương Cực Lạc Quốc!

– NGHỆ SĨ THÀNH LỄ (CA): Thành kính phân ưu đến gia đình!

– LAN ANH: Cháu cầu chúc cho Cô được ra đi thanh thản, dưới sự dìu dắt của Chúa! Thành kính phân ưu cùng gia quyến!

– KÝ GỈA CHU VĂN LỄ (CANADA):
Thành thật chia buồn cùng gia đình của ca sĩ Thiên Nga.

– CA SĨ LỆ QUYÊN (PHÁP): Xin chia buồn cùng anh Albert và gia đình, cầu cho linh hồn chị Thiên Nga được thanh tịnh trên cõi vĩnh hằng.

– CA SĨ NGỌC MỸ (SAN DIEGO):. So sad news. I had worked with her, she dressed well, stylists, elegance, singer. She was also a sweetheart to everyone. May God Blessed. I just spoke to Jo Marcel this afternoon and told him of the sad news. Thien Nga sang at many places. Quang Anh also knew her. I remember she was singing at Kontiki, Caravelle, Tu Do, Au Baccara…. And lots of US military clubs also. Take care Brother. NM.

– NHẠC SĨ VŨ HẢI (BAN NHẠC PASSION): Cho anh gửi lời chia buồn đến Albert về ca sĩ Thiên Nga. Thập niên 90 ban nhạc Blue Jet & The Passion có trình diễn chung tại rạp Maubert ở Quận 5 Paris.Thiên Nga làm MC và ca cho hôm đó. Không ngờ Thiên Nga lại ra đi quá sớm. Vô cùng thương tiếc.

– CA SĨ THU HƯƠNG (PARIS): Thân gửi em T.Q.B. Sáng nay chị Mỹ Hòa gọi báo tin buồn Thiên Nga đã mất và chị M.H cũng nhờ chị tìm một vài ảnh cũ gửi qua cho em nhưng vì bất ngờ nên không kịp lục soạn. Tiện có tấm hình này dang treo trong nhà nên chụp ngay gửi cho em. Chị sẽ cố tìm lại một số ảnh xưa hồi chị và Thiên Nga cùng hát chung để gửi cho em. Hôm đưa đám Thiên Nga, chị sẽ chụp ảnh gửi qua sau cho em.
Tiện đây, chị xin gửi tên những ca sĩ hiện ở bên Pháp để em đăng chia buồn nhé, đó là vợ chồng Bạch Yến, Trần Quang Hải, Thu Hương, Mỹ Hòa, Minh Đức, Bích Chiêu, Trần Vĩnh, Cao Thái, chị Lan Phương (Đào Viên), anh Hà Phong..

– CA SĨ MARY LINH (TEXAS): Hi TQB, Chị và Marguerite Thiên Nga có hát chung với nhau từ Việt Nam. Qua đến Pháp, Thiên Nga rất dễ thương.. Thành thật xin Chúa đem linh hồnThiên Nga về nước trời, và chia buồn với B. B.

– CA SĨ PAOLO (CA): Anh nhờ Bảo để tên anh vào danh sách chia buồn cùng Albert. Thiên Nga đã từng làm việc chung với Anh tại Baccara cùng Elvis Phương. Anh và Albert (Ban Blue Jets) cũng đã làm việc chung với nhau suốt 2 năm trời tại Tự Do (Saigon) cho đến ngày cuối cùng nên tình bạn đã có từ dạo đó.

– GIA ĐÌNH HỌA SĨ HUY DŨNG (CALI): Thành thật chia buồn cùng gia quyến.

– CA SĨ HOÀI PHƯƠNG JENNY (PHÁP): Mes condoléances avec votre famille et sur tout anh Albert.

– NHẠC SĨ NGUYỄN ĐĂNG QUANG (PHÁP): Sáng hôm nay một ngày hè đầu tháng tám, vào fb thì đọc được tin buồn anhTrần Quốc Bảo báo ca sĩ Thiên Nga (người bạn đời của anh Albert Tambicannou, tay bass kỳ cựu của ban The Blue Jets) mới mất sáng ngày 01/08 tại Paris. Trong bài trên fb của anh TQB có tấm hình đen trắng ca sĩ Thiên Nga với nụ cười thật duyên dáng khi chị hát ở phòng trà Sài gòn thập niên 60 (Thật là bất ngờ khi tôi nhận ra người chú họ tên Ngọc cầm dùi trống sau ca sĩ Thiên Nga trong hình).
Bây giờ tôi mới nhớ lại chú tôi, nhạc sĩ Đăng Tiến, có dạy hát nhạc ngoại quốc cho chị và các ca sĩ như Ngọc Mỹ Mimi Sugane, Mary Linh, Mỹ Khanh, Thu Hương những năm đầu 1960. Chưa có dịp gặp chị Thiên Nga, chỉ vài lần lên Paris trước năm 90 tới phòng trà Las Vegas quận 13 nghe chị và ca sĩ Mary Linh hát (Ban nhạc anh Albert bass, nhạc sĩ Xuân Vinh piano) nhưng tôi nghĩ các ca nhạc sĩ văn nghệ ở Paris đều quý mến chị.
Tôi lại leo lên căn gác kiếm ra cuốn băng cassette chủ đề Yêu mà chị thâu năm 90 ở Paris với hai nam ca sĩ Anh Sơn, Anh Phương. Chị hát bài La vie en rose (Giấc mơ hồng) rất cảm xúccó thể để nhớ lại những đêm chị hát dưới ánh đèn màu phòng trà Sài gòn cách đây năm mươi năm. Cám ơn tiếng hát ca sĩ Thiên Nga đã giữ lại Nổi lòng để các bạn hữu còn nhớ tói chị.

– LINE SUN HI NGUYEN (PHÁP): Em chân thành chia buồn với Anh Albert và gia đình. Cầu mong linh hồn Chị sớm mau về cõi thiên đường vĩnh cửu.

MỘT BỨC HÌNH KỶ NIỆM TRÒN 50 NĂM SAU GẶP LẠI

Từ trái: Nhạc sĩ violin Đào Duy Tình, nhạc sĩ Lê Vũ (Chấn), nhạc sĩ Sính (Saxo), Thiên Nga, Công Thành, Paolo, Hưng (guitare) tại phòng trà Baccara những năm 1966-1967

Đó là bức ảnh quý với cảnh ca sĩ Thiên Nga đang hát tại phòng trà Baccara với ban nhạc Lê Vũ. Anh Lê Vũ còn có tên Chấn “Baccara”, người đã có công sáng lập ra 3 ban tam ca nữ ăn khách nhất của Saigon cuối năm 1969, đó là ban Ba Trái Táo (tháng 9 năm 1969), ban Ba Con Mèo với Mỹ Hòa, Uyên Ly, Kim Anh (ngày 20 tháng 11 năm 1969) và đợt 2 ngày 20 tháng 11 năm 1970 với Minh Xuân thay Mỹ Hòa rời khỏi ban. Anh Chấn “Baccara” còn mát tay dựng thành công Tam Ca Mây Hồng với Linh Phương, Ngọc Hiếu, Ngọc Anh.. nhưng chưa đầy nửa năm, ban Mây Hồng tan tác như những đám mây trôi giạt mỗi người về mỗi nơi xa…

Thiên Nga – Giọng Ca Kích Động Nhạc của Thập Niên 60s.

(trích bài Chu Văn Lễ đăng trong tuần báo Thế Giới Nghệ Sĩ số 79 phát hành ngày 12 tháng 8 năm 2016)

Ca sĩ Thiên Nga chụp tại vũ trường Baccara những năm 1966-1969

     Ca sĩ Thiên Nga là gương mặt quen thuộc của sinh hoạt ca nhac phòng trà trong thập niên 60s tại Sài Gòn.
Không rõ cô bắt đầu đi hát từ năm nào nhưng suốt thâp niên 60s, khách quen thuộc tại các phòng trà Kontiki, Au Baccara, La Cigale, Tụ Do … đã biết đến ca sĩ Thiên Nga vói gương mặt khả ái và giọng ca đầy nội lực của cô. Không tìm được bản ghi âm của ca sĩ Thiên Nga trong giai đoạn này cho các thế hệ yêu nhạc Việt sau này có thể biết được nét truyền cảm và hấp dẫn thật sự trong giọng hát của ca sĩ Thiên Nga nhưng người hâm mộ ca sĩ Thiên Nga luôn nhớ đến cô vói một giọng hát khàn khàn hết sức lôi cuốn và chuyên trình bày những bài hát kích động Rock ‘n Roll của ngoại quốc. Đó là một giọng hát tràn đầy niềm đam mê và sức sống của tuổi trẻ. Đây là yếu tố tạo nên tên tuổi của ca sĩ Thiên Nga và khiến cô trỏ thành giọng ca chính cho phòng trà Baccara cho đến ngày rời Viêt Nam. Bên cạnh sinh hoạt hàng đêm tại các phòng trà, Thiên Nga còn xuất hiện thường xuyên tại các câu lạc bộ phục vụ cho quân đội Hoa Kỳ.
Giữa lúc sự nghiệp ca nhạc của ca sĩ Thiên Nga đang trên đường thăng tiến, cô lại đột nhiên vắng mặt. Khách mộ điệu cũng có ý tìm hiểu lý do và mong chờ cô trở lại sân khấu. Có tin đồn cô theo chồng về Pháp nhưng thật ra ca sĩ Thiên Nga đã ký được một hợp đồng với phòng trà mang tên Bay Side tại Hongkong. Đó là khoảng năm 1969-1970. Thiên Nga lai Pháp nên sau khi mãn hợp đồng, cô về định cư tại Pháp quốc và vẫn tiếp tục sinh hoạt ca nhạc. Cô cộng tác với ban nhạc The Blue Jets với chồng là nhạc sĩ Albert Tambicannou-cũng là một gương mặt quen thuộc của phong trào nhạc trẻ. Ca sĩ Thiên Nga cũng có thực hiện cho mình một vài albums hát riêng và góp mắt chung với các ca sĩ khác. Không hiểu sao tiếng hát của ca sĩ Thiên Nga, “một thời kích động” lại không thể vượt Đại Tây Dương để sang vơi người yêu nhạc Việt tại Bắc Mỹ.
Tuy nhiên, ca sĩ Thiên Nga không bị quên lãng. Hung tin về sự ra đi của cô làm nhiều người bàng hoàng. Người ta nhắc đến cô với tất cả sự quý mến. Thời cuộc có thể làm con người ta xa nhau nhưng không thể làm mờ những kỷ niệm đẹp của nhũng ngày còn ở Sài Gòn yêu dấu. Sau nhiều năm xa cách, ca sĩ Thiên Nga, trong ký ức của mọi người, vẫn là một ca sĩ dễ mến, người có gương mặt sáng sân khấu và một giọng ca tràn đầy nhựa sống.
Ca sĩ Thiên Nga đã ra đi ngày 1 tháng 8 năm 2016 tại Paris, Pháp quốc. Xin coi bài viết này là lời cám ơn chân thành của những người yêu nhạc Việt đến với ca sĩ Thiên Nga trên đường cô về xứ trời.
Tạm biệt ca sĩ Thiên Nga, giọng ca kích động nhạc của Sài Gòn một thời hoa lệ.
Jacksonville ngày 3 tháng 8 năm 2016
Chu Văn Lễ

NHỮNG HÌNH ẢNH YÊU DẤU MỘT THỜI CỦA NỮ CA SĨ THIÊN NGA

Ca sĩ Thiên Nga hát tại phòng trà Baccara năm 1968, phía sau là ca sĩ Ngọc Hiếu (áo vàng)

Từ trái: Thiên Nga, Thu Hương, Mỹ Hòa, Minh Đức và 2 người bạn của Mỹ Hòa trong một buổi văn nghệ Tết 1996 tại nhà hàng Quận 13.

Ca sĩ Thiên Nga và ban nhạc Las Vegas chụp năm 1987. Từ trái sang phải: Kok (nhạc sĩ guitar người Hoa), Albert (Bass – chồng Thiên Nga), Thiên Nga, Ty (trống, người Thái) và Tuon (keyboard, người Miên)

Cuốn băng cassette Yêu do Thiên Nga và phu quân Albert Tambicannou thực hiện năm 1990
1001 Khuôn Mặt Thương Yêu
Thiên Nga
tiếng hát nồng mặn ý tình

(trích bài Hồ Trường An đăng trong tuần báo Thế Giới Nghệ Sĩ số 79 phát hành ngày 12 tháng 8 năm 2016)

Ca sĩ Thiên Nga hát tại một phòng trà Saigon năm 1966-1967, phía sau là nhạc Trổ guitar

     Tôi biết Thiên Nga từ năm 1978, khi cô còn lui tới Quán Trúc ở thành phố Gennevilliers. Thuở đó, có nhiều nghệ sĩ lui tới quán ấy như Mỹ Hòa, Bạch Yến, Julie, Pauline Ngọc, Thiên Nga, Hương Lan, Thanh Mai, Khúc Lan, Trần Quang Hải, Duy Quang, Văn Tấn Phát… Nhưng từ năm 1981 tới nay, chẳng ai đến đó nữa. Julie, Hương Lan, Thanh Mai, Khúc Lan, Duy Quang lần lượt sang qua Hoa Kỳ. Còn Pauline Ngọc sang Phi Châu một dạo rồi qua Đức định cư luôn. Văn Tấn Phát qua Hoa Kỳ thử thời vận một thời gian rồi lại trở về Paris hát trong các vũ trường ở nơi Kinh Đô Ánh Sáng ấy. Chỉ còn Trần Quang Hải, Bạch Yến, Mỹ Hòa và Thiên Nga là còn bám Paris, nhưng Thiên Nga vẫn hát ở các vũ trường, quán nhạc, còn Trần Quang Hải và Bạch Yến thường đi lưu diễn ở những nơi dành cho những người Âu Châu thích nghiên cứu âm nhạc hoặc trình diễn ở các tỉnh đông kiều bào trên đất Pháp, trên các đất Thụy Sĩ, Bỉ, Đức, Hòa Lan, v.v…
Buổi họp bạn nào ở Quán Trúc mà có Thiên Nga là có không khí vui nhộn. Cô ăn mặc cẩu thả, ít khi mặc trang phục dạ hội. Cho nên cô rất gần gũi với những ai đến Quán Trúc. Thuở đó cô học nghề uốn tóc, nhưng mái tóc cô không uốn quăn không tỉa, chỉ bỏ xõa xuống vai; mái tóc ấy mềm mại có màu mật thẫm bởi vì cô là phụ nữ lai Âu với cái tên trong khai sinh là Marguerite Paule Fabre.
Thiên Nga không đẹp, nhưng liếng thoắng, nhí nhảnh và duyên dáng. Chính người chị của cô là bà Alice Kiều Anh mới đẹp lộng lẫy và xán lạn. Bà Alice cùng với nữ nghệ sĩ ca kịch cải lương Bích Thuận, nữ họa sĩ kiêm điêu khắc gia Đặng Vũ Anh Trần, nhà thơ nữ Minh Tâm là những khuôn mặt đẹp trong giới văn nghệ sĩ ở Paris, dù khi qua tuổi trung niên mà họ vẫn còn đẹp. Bở họ thạo cách phục sức và cách trang điểm. Còn Thiên Nga ít khi chịu trang điểm đậm đà, ít ăn mặc lộng lẫy. Mặt cô có nét Việt Nam nhiều hơn nét Tây phương. Cô có đôi lưỡng quyền hơi rõ nét chứ không cao. Mũi cô thẳng và dọc dừa chứ không dài và cao như mũi phụ nữ Pháp. Răng cô hơi vẩu, nếu cặp môi cô dầy hơn thì hợp thành chiếc miệng gợi cảm; đằng này môi cô dù có rõ nét, nhưng hơi mỏng. Cặp mắt cô thật ranh mãnh, thật tinh quái nghịch ngợm. Bởi có cái thần thái thông minh rực rỡ nên cô không có vẻ gợi cảm. Nhưng khi cô hát thì cô đổi thành một con người khác. Cái miệng cô khi khép kín môi hay khi cười rộng miệng thì chẳng có gì đặc sắc, nhưng khi cô hát, cái miệng ấy đẹp không thể tả, cực kỳ duyên dáng, cực kỳ gợi cảm. Lúc đó ánh ranh mãnh trong cặp mắt cô tắt mất để nhường lại vẻ say sửa mơ màng, vẻ đắm đuối ngất ngây bởi âm hưởng của lời ca ý nhạc. Không cần nghe cô hát, chỉ ngắm cô hát, khán thính giả cũng cảm thấy cô hiện thân là sóng nhạc, là điệu ca. Khi hát, cô mang theo một cơn lốc lên bục ca, một cơn bão lửa cháy bừng bừng trên sân khấu. Hèn nào khi còn ở Sài Gòn, cô là vương hậu vũ trường Baccara trong khi đó Mỹ Hòa là nữ hoàng của vũ trường La Cigale. Tuy nhiên, Mỹ Hòa cũng hát ở Baccara cũng như Thiên Nga cũng hát ở La Cigale, nhưng rừng nào cọp nấy, tổ ong nào có nữ chúa ong riêng của tổ ấy. Nếu lính G.I. lẫn Mỹ kiều say mê Thiên Nga thì bọn Pháp kiều ở khu Cité de Larraignée ở đường Bà Huyện Thanh Quan thường lui tới La Cigale để được nghe tiếng hát của Mỹ Hòa.
Từ năm 1981, lớp thân hữu lẫn lớp nghệ sĩ lui tới Quán Trúc chấm dứt sự liên lạc với chủ nhân quán ấy. Tôi rời khỏi Quê Mẹ và không còn cơ hội gặp Thiên Nga nữa. Chuyện ca nhạc đối với tôi trở nên xa lạ, khi tâm hồn tôi mang một vết thương bởi những người mà tôi cho là cùng chung lý tưởng, bấy giờ đã đánh rơi mặt nạ, hiện nguyên hình là kẻ tham lam bỉ ổi. Nghe nói có một thời gian Thiên Nga hát ở vũ trường Palais d’Argent. Nhưng mãi đến năm 1993, nhà xuất bản Nam Á tổ chức buổi ra mắt sách cho ba tác giả Trần Tri Vũ, Trần Thị Diệu Tâm và Hồ Trường An tại hội trường Institut d’Asie du Sud-Est trong quận 5 Paris, tôi mới có dịp gặp lại Thiên Nga. Về sắc vóc, cô vẫn không thay đổi, nhưng tiếng cô trầm hơn, đặc sánh hơn, nồng mặn và gợi cảm hơn. Cô vào phòng sau hậu trường cởi Âu phục để mặc y phục gái quê Kinh Bắc: áo tứ thân bằng lụa tím, yếm màu hoa đào, dây thắt lưng thiên lý, quần lụa đen. Cô vấn tóc và bện khăn nhung màu hoàng cúc, tay cầm nón cụ quai tơ. Thì ra theo lời mời chủ nhân nhà xuất bản, cô đến giúp vui bằng các màn dân ca nên mới ăn mặc như thế. Tôi khen:
– Ủa lạ, cô đầm lai đâu mất rồi?
Cô cười rồi õng ẹo bước đi từng bước, đôi tay đánh đòn xa dịu nhĩu để nhại theo điệu bộ “cái đĩ đánh bồng” trong các vở hát chèo làm ai nấy cười lăn.
Trong các bản mà Thiên Nga trình bày hôm đó có bản “Khi Đã Yêu” của Phượng Linh, cũng là bản ruột của cô được cô diễn tả thật dí dỏm.
Cuộc ra mắt sách chấm dứt, cả bọn kéo nhau đến nhà hàng Đào Viên ở quận 13 để dùng bữa cơm tối. Tôi được xếp ngồi gần Quái Kiệt Trần Văn Trạch, nhà thơ nữ Thụy Khanh và Thiên Nga. Hai anh họa sĩ Lê Tài Điển và Nguyên Cầm ngồi bàn kế bên yêu cầu tôi hát Vọng Cổ, đang lúc tôi ngần ngừ thì Thiên Nga ré lên nói lối để gối đầu cho câu Vọng Cổ:
– Ái hậu ôi, trẫm khuyên hậu nên tắm rô-bi-nê (robinet) tắm đuốc (douche). Hậu không nghe, hậu tắm suối tắm sông để cho mấy con cá lòng tong chúng rỉa đứt mấy cọng lông… ơ… ớ… ơ…
Tới đây cô ngừng ngang làm thiên hạ nóng ruột, xôn xao hỏi:
– Lông gì?
– Ờ, ờ, lông gì mới được?
Lại có tiếng thét:
– Lông gì? Hát mau đi…
Thiên Nga ỏn ẻn, háy dài:
– Thì lông mày chứ lông gì? Quý vị muốn lông nào khác thì tùy…
Mọi người phản đối không chịu. Tôi ré lên:
– … để cho mấy con cá lòng tong chúng rỉa đứt mấy cọng lông… ơ… ớ… ơ… đùi.
Mọi người làm dữ hơn:
– Ê, đờn bà không có lông đùi.
– Xạo quá!
Vào mùa thu năm 1997, chị Vũ Lan Phương, chủ nhân quán Đào Viên có tổ chức mỗi tháng hai kỳ chương trình ca nhạc vào tối Chúa Nhật. Trừ Mỹ Hòa và Thiên Nga được hát thường trực, còn các ca sĩ khác chỉ hát tạm một vài kỳ. Một tối nọ, quán đông đặc các khuôn mặt nổi tiếng ở Paris như các chính khách, các cảm tình viên của các văn nghệ sĩ và các văn nghệ sĩ. Trong số các văn nghệ sĩ có học giả Võ Thu Tịnh, nữ nghệ sĩ Bích Thuận và phu quân, nhạc sĩ Anh Huy và phu nhân, các nhà thơ nữ Bình Thanh Vân, Minh Tâm, ký giả Trần Nghĩa Hiệp và phu nhân, ký giả Từ Ngọc Lê…
Hôm đó, Mỹ Hòa và Thiên Nga hát trội quá. Thiên Nga điểm trang son phấn thật nhẹ, áo màu kem rất đơn sơ. Nhưng chính những màu nguội như màu kem, màu xám trân châu, màu beige, màu nguyệt bạch, màu trứng sáo, màu xám khói thu mới làm tăng cốt cách sang trọng của cô. Ai đến quán Đào Viên cũng thích nghe cô hát chứ chẳng ai thích xem cô ăn mặc và trang điểm để xuất hiện dưới ánh đèn sân khấu.
Sau đó, Thiên Nga, Mỹ Hòa và tôi có nhiều dịp gặp nhau trong các bữa tiệc thân hữu ở các thành phố phụ cận Kinh Đô Ánh Sáng Paris. Chúng tôi còn gặp nhau trong bữa cơm chay tại ngôi chùa tàu Tiến Đức ở vùng Ivry-sur-Seine nhân lễ làm tuần bách nhật cho vong linh bà thân mẫu chị Vũ Lan Phương. Chúng tôi còn đến nhà nhạc sĩ Anh Huy ở thành phố Cachan nằm về miền Nam Paris để ăn món cà-ri tuyệt vời do bà chủ nhà thết đãi. Hôm đó có học giả Võ Thu Tịnh, ký giả Tô Vũ, vợ chồng họa sĩ Lê Tài Điển, nhà thơ nữ Bình Thanh Vân, bà Alice Kiều Anh, chị Vũ Lan Phương.
Một thứ bảy nọ, tôi trở lại quán Đào Viên thì gặp chị Vũ Lan Phương lúi húi tráng bánh cuốn, thổi xôi, nấu chè đậu, nướng thịt. Chị cho biết hôm nay Thiên Nga trông coi bữa tiệc tại Discothèque Navy. Chỗ này của người Pháp, dành cho các ca sĩ Việt Nam trong đó có Thiên Nga hát vào mỗi tối Thứ Bảy. Tôi xăn tay áo, phụ với Thiên Nga đem các món thức ăn ra xe để chở đến địa điểm đãi tiệc.
Về sau, Navy có thêm Mỹ Hòa tới hát.

* * *

     Thiên Nga có giọng hát hơi khàn. Cô biết bào mỏng ở vài chỗ để giọng hát mịn như nhung, biết dồn hơi hát vang lộng ở chỗ lên hơi cao để giọng hát chói sáng như gấm. Chuỗi ngân của cô thật rập rờn, thật óng ả. Đây là một giọng ấm áp và cực kỳ gợi cảm. Đã vậy, khi diễn tả bài hát, cô bộc lộ cả một niềm say sưa đắm đuối, đôi lúc bừng bừng phấn khởi trên bục ca. Khán thính giả bị tiếng hát cô thu hút đã đành, mà tâm trí họ gắn chặt vào chiếc miệng tô son hường dìu dịu của cô được sóng nhạc lời ca điều khiển, biến hóa thành một chiếc miệng cực kỳ duyên dáng; không có chiếc miệng của nữ ca sĩ nào khác được thăng hoa trong lúc ca hát như miệng của cô.
Tiếng hát Thiên Nga nồng mặn ý tình. Bài hát dù có tầm thường mà được cô diễn tả, trở nên khởi sắc ngay. Không phải nhờ cô hát điệu đà hay nhờ cô chơi nhiều fantaisies. Bởi bản chất giọng hát của cô thật gợi cảm, thật nồng nàn, tự nó đã đem hương xông xạ ướp cho bài hát mà không cần phải gia thêm màu mè riêu cua.
Tiếng hát của Thiên Nga gợi cho chúng ta thời tiết vào đầu mùa hạ. Lúc đó ngọn gió xuân phai dần, nhường bước cho cơn gió Nam huân thoang thoảng đến đất trời cây cỏ. Lúc đó nơi hải ngoại, những bông hoa xuân như mẫu đơn, linh lan, anh đào, tử đinh hương đã tàn, chỉ còn phong lữ thảo, dã yên thảo, trường thọ, kim liên, thạch khê vẫn tiếp tục thịnh phóng. Tiết trời không nóng lắm, đúng ra là tiết trời ấm áp dễ chịu. Ngày bắt đầu dài và đêm bắt đầu ngắn. Nắng càng lúc càng rạng rỡ nên hương hoa dường như đậm đặc hơn, những loại trái mận, mơ, đào, mộc qua (melon) càng lúc càng ngọt hơn. Và bên bờ biển, dưới bóng thùy dương, cái hôn cậu trai tân dâng hiến cho cô trinh nữ nồng nàn hơn. Và trong phòng the, lời ân tình của đôi vợ chồng càng ngọt bùi và âu yếm hơn; trong lúc đó, cửa sổ mở rộng để lồng khung cảnh trăng sao lộng lẫy bên ngoài.
Bên bờ biển, chàng trai tân bảo người yêu:
– Em có nghe bài Only You hoặc bài Khi Đã Yêu do Thiên Nga hát chứ? Lời nhạc sao mà thủy chung, giọng ca cô ấy sao mà nồng nàn làm lòng anh mềm như ruột dưa gang.
Cô trinh nữ áp mặt vào ngực người yêu:
– Những bài hát ấy cùng giọng hát của Thiên Nga diễn tả đúng tâm trạng của em. Em khóc thôi mùi mẫn, khóc vì hạnh phúc tràn ngập tim em, cưng ơi!
Trong hương khuê, người chồng bảo vợ:
– Thiên Nga hát bài I Went To Your Wedding làm anh có cảm tưởng như cô ta hiện thân là nữ danh ca Patti Page ở chỗ bào mỏng giọng hát cực kỳ gợi cảm.
Người vợ nũng nịu:
– Giọng Thiên Nga khàn hơn giọng Patti Page; có lẽ anh nên so sánh giọng cô ta với giọng của nữ danh ca Jo Stafford là phải hơn. Mà sao cưng của em lại thích bài hát buồn ấy? Em thích Thiên Nga hát bản La Vie En Rose cơ. Bài ca hạnh phúc, giọng hát sao mà nồng nàn tình tứ! Em có cảm tưởng rằng khi diễn tả bài hát ấy, Thiên Nga cùng bài hát ấy trở thành một vì tiếng hát của cô ta là tiếng hát hạnh phúc, có phải? Lúc xem cô ta hát, em lại có thêm cảm tưởng nữa: vợ chồng ta tan biến đi để nhập và tình ý bài hát và vào giọng hát của cô ta.
Chàng trai tân và cô trinh nữ ấy giờ đây đã vào tuổi tứ tuần còn cặp vợ chồng nọ đã vào tuổi lục tuần. Nhưng trong tâm hồn họ, những bài tình ca ấy vẫn còn réo rắt âm vang ngọt lịm. Và giọng hát Thiên Nga như một vết son tươi làm cho tâm khảm họ đẹp xán lạn, đẹp thắm thiết một dấu ấn không phai.
(trích Chân Dung Những Tiếng Hát của nhà văn Hồ Trường An, quyển 1, năm 2000)

BUỔI TIỄN ĐƯA CUỐI CÙNG CA SĨ THIÊN NGA TẠI NGHĨA TRANG CRÉMATORIUM PERE LACHAISE TRÀN ĐẦY THƯƠNG TIẾC (8/8/2016)

Photo: Hà Phong
Ghi nhận: Albert Tambicannou, Glace Lai, Mỹ Hòa, Thu Hương
Đúc Kết: Trầm Từ Đông
(trích trong tuần báo Thế Giới Nghệ Sĩ số 79 phát hành ngày 12 tháng 8 năm 2016)

Mới từ sáng sớm, thân hữu và gia đình đã có mặt tại nghĩa trang Crématorium Pere LACHAISE

Tang lễ đang cử hành trong nhà thờ. Hàng trên từ trái sang phải: Grace Lai Anh Đào, Agnes Fabre, Lan Tho, Rofer Fabre, Ophelia, Philippe Tambicannou, Daniel Paul, Shirley Tong On, Hiếu.. Phía sau có Oanh (vợ Thái Hoa em trai Bạch Yến). Người ngồi sau hàng thứ nhì tay phải, ngồi cao nhất là Gregory Pons (chồng của Grace Lai Anh Đào)

      Mặc dù, tang lễ của ca sĩ Thiên Nga tổ chức vào sáng thứ hai, một ngày nhiều người tại Pháp còn phải đi làm thật sớm, nhưng số lượng khách tham dự lên đến khoảng trăm người. Trong số đó, có một số khuôn mặt nghệ sĩ như Nhạc sĩ Trần Quang Hải, Mỹ Hòa (The Cat’s Trio), Thu Hương, Lan Phương (Đào Viên), Bích Xuân, Thanh Thanh, vợ chồng Thái Hoa (em trai ca sĩ Bạch Yến), nhiếp ảnh Hà Phong, gia đình ban nhạc The Blue Jets.. Nơi cử hành tang lễ là Crématorium Pere Lachaise, mà theo nhiều người cho biết, đây là “nghĩa trang lớn nhất của thành phố Paris, Pháp và là một trong những nghĩa trang nổi tiếng nhất thế giới. Nằm tại quận 20, nghĩa trang Père-Lachaise là một trong những địa điểm thu hút nhiều khách du lịch nhất tại Paris, mỗi năm hàng trăm ngàn lượt người đã đến đây để được thăm viếng những ngôi mộ nổi tiếng đã có từ 200 năm qua, trong số đó có thi sĩ Guillaume Apollinaire, nhạc sĩ Frederic Chopin, nhà văn Honore de Balzac, các ca sĩ Dalida, Claude Francois, Edith Piaf, Jean de La Fontaine (thơ ngụ ngôn).. Ca sĩ Thiên Nga, 70 năm rong chơi cõi trần, giờ đây đã phiêu bồng về một thế giới an bình vĩnh cửu. Vĩnh biệt chị.. Dẫu người đã đi xa, nhưng tình yêu và nỗi nhớ của gia đình, thân hữu và những người hâm mộ vẫn luôn nhớ mãi về một ca sĩ Thiên Nga nồng nàn, đam mê và một đời thủy chung với âm nhạc.

Grace Lai (Anh Đào), con gái thứ nhì của ca sĩ Thiên Nga lên chia sẻ với quan khách vài đoạn thánh kinh trong tang lễ của Mẹ.

Shirley (con gái lớn của Thiên Nga) bị tật điếc bẩm sinh nên khi lên chia sẻ kỷ niệm về Mẹ cần có một người cạnh bên thông dịch lại.

Chị cả của Thiên Nga, Alice Fabre, và những lời vĩnh biệt sau cùng với em gái của mình.

Anh Henri Tambicannou, đại diện gia đình nhà chồng Thiên Nga lên nói lời chia tay vĩnh biệt.

Ca sĩ Mỹ Hòa, đại diện anh chị em nghệ sĩ tại Pháp và khắp nơi trên thế giới, đọc điếu văn sau cùng tiễn đưa ca sĩ Thiên Nga.

Quang cảnh tang lễ ca sĩ Thiên Nga ngày thứ hai 8 tháng 8 năm 2016 tại Crematorium Pere LACHAISE.

Quan khách viếng lần sau cùng trước khi di quan hỏa táng. Từ trái sang phải: Roger Fabre, Mai Massias, Albert Tambicannou, Henri Tambicannou, ca sĩ Thu Hương.

Những cánh hoa đẹp tượng trưng cho nhan sắc, tài năng Thiên Nga từ đây sẽ phiêu bồng nơi một cõi trời xa.

Mỹ Hòa và những giây phút cuối cùng với người bạn tri âm tri kỷ cùng nhau ca hát từ những năm 1963 cho đến những giây phút cuối cùng vẫn luôn cạnh nhau.

Thân nhân của ca sĩ Thiên Nga (T.N) gồm Shirley Tong On (số 1, con gái lớn của ca sĩ TN), Victor Heitz (số 2, chồng Shirley, con rể TN), Jeanne Heitz (số 3, con gái Victor và Shirley), Alice Fabre (số 4, chị cả của TN), Albert Tambicannou (số 5, chồng TN), Grace Lai (số 6, Anh Đào, con gái thứ 2 của TN), Roger Fabre (số 7, anh cả TN), Ophelia (số 8, vợ Roger), Mai (số 9, con chị Alice), Lan Tho (số 10, cháu gái TN), Agnes Fabre (số 11, chị của TN), Richard Dang (số 12, con trai Alice), Angela Le Coat (số 13, con gái Richard), Michelle Phuong (số 14), George Dang (số 15, con chị Alice), Hiếu (số 16, con chị Agnes), Alexandre Dang (số 17, con George Dang), Toàn Anh Lê Đại (số 18, con chị Alice), Eric Landgraf (số 19, bạn Toàn Anh).

Từ trái sang phải: Ca sĩ Mỹ Hòa, nhạc sĩ Trần Quang Hải, Thái Hoa (em trai Bạch Yến), Grace Lai Anh Đài, Lan Phương (Đào Viên), ca sĩ Thu Hương, Oanh (vợ Thái Hoa), 1 thân hữu.

Đã xong giờ tang lễ nhưng vẫn không ai muốn ra về..

Cám ơn nhiếp ảnh gia Hà Phong đã chụp và cho phép Thế Giới Nghệ Sĩ xử dụng những bức ảnh trong tang lễ ca sĩ Thiên Nga trong số báo này.

Trước khi ra về, toàn thể thân hữu, người ái mộ và gia đình chụp một bức ảnh cuối cùng làm kỷ niệm ngày tiễn đưa ca sĩ Thiên Nga vào cõi vĩnh hằng.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s