Trịnh Thanh Thủy : Phần 2 của NS Nguyễn Văn Đông và những điều chưa nói hết (NS Nguyễn Văn Đông nói về nhạc của mình)


Phần 2 của NS Nguyễn Văn Đông và những điều chưa nói hết
(NS Nguyễn Văn Đông nói về nhạc của mình)

trinhthanhthuy.jpg

Trịnh Thanh Thủy biên sọan
Sau khi nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông nằm xuống, trên mạng mọi người bắt
đầu truyền nhau nghe nhạc ông sáng tác. Càng nghe lại càng yêu mến
ông hơn vì tôi và biết bao nhiêu người Việt ở miền Nam trước 75 đã
sống và chia sẻ cùng ông những tư duy, tâm sự, hay cảnh ngộ ngang trái
của con người trong một đất nước có chiến tranh trên cả hai miền Nam
và Bắc. Nhất là trong cái cảnh mưa phùn, gió rít của một mùa xuân Cali
2018, xứ người, trời gây gây lạnh, cái buồn nhè nhẹ bỗng lãng đãng
trong tôi. Giọng ca mê hoặc lòng người của Hà Thanh mà người ta gọi
là sang cả, quấn quít, ám ảnh óc tôi khôn nguôi. Hình như nỗi thương,
niềm nhớ một mùa xuân nó bàng bạc trong nhạc của Nguyễn Văn Đông
và vận vào ông đến nỗi ông đã ra đi vào một ngày xuân và đã không bao
giờ trở lại.
Trong buổi gặp gỡ tháng 12 năm 2011, tôi có nói chuyện với ông về các
tác phẩm đã làm sáng danh ông vào thập niên 60 như "Chiều mưa biên
giới, Mấy dặm Sơn Khê, và Về mái nhà xưa.v..v..". Ông đem ra một cái
máy hát cầm tay cũ, một tập nhạc và một chồng CD trong đó có những
đĩa nhạc của ông. Ông bảo "Đây là những CD có nhạc của chú do các ca
sĩ hát nhạc chú, tặng chú. Chú cho cháu thâu lại hay lấy bất cứ bản copy
nhạc nào của chú nhưng không được bán hay làm thương mại". Tôi chọn
ra những bài hát tôi ưa thích và ông đã ký đề tặng tôi. Nhìn những dòng
chữ như rồng bay phượng múa “Quý mến tặng cháu Trịnh Thanh Thủy”,
tôi giật mình tự hỏi khi nào chữ viết tay đẹp như vậy tuyệt chủng, bởi
lâu lắm rồi tôi không nhìn thấy những dòng chữ viết tay đẹp như vậy, vì
thời đại này, tôi và nhiều người quen nhìn những dòng chữ đánh máy
của máy tính, của Iphone hằng ngày.
Tôi thấy trong các CD nhạc có rất nhiều bài do Hà Thanh hát, nhân đấy
tôi hỏi "Cháu có biết và hay nói chuyện với cô Hà Thanh, cô Hà Thanh
hát nhạc chú rất hay". Nghe tôi nói vậy, mắt ông bỗng xa xăm. Ông cầm
cuốn CD của Hà Thanh lên một cách trân quí, "Hà Thanh hát nhạc của

chú đạt nhất". Rồi ông mở cái máy hát cũ, giọng trong và cao của con
hoạ mi xứ Huế vút lên, người nhạc sĩ chìm vào dĩ vãng và thế giới của
riêng mình. Tôi bắt đầu bàn luận với ông về âm vực của Hà Thanh, tôi
thích cái lối cô luyến láy. Ông bảo Hà Thanh hát dễ dàng những bài có
âm vực rộng của ông viết. Từ ngày cô qua Mỹ, ông không còn gặp cô
nhưng ông vẫn theo dõi theo tiếng hát của cô đều đặn. Tôi bảo tôi thích
nhất là bài "Mấy dặm sơn khê" của ông nó vừa buồn vừa lãng mạn nhất
là do Thái Thanh hát. Ông đồng ý nói, Thái Thanh có âm vực rất tốt, hát
được những bài có nốt cao như “Mấy dặm sơn khê” của ông thật tuyệt
vời. Tôi hỏi thêm, hình như những bản nhạc của chú đều viết cho những
người có âm vực rộng. Ông cười nói, do đó có những bản chú phải viết
lại cho các ca sĩ khác dễ hát hơn. Tôi tò mò “Trong quá trình sáng tác,
chú có viết nhạc cho riêng một ca sĩ nào, hình bóng nào rõ rệt không?”.
Ông bảo “Khi có, khi không, tùy lúc và tùy hứng, cháu ơi”.
Tôi bắt đầu nhắc đến thời vàng son của ông với những bản nhạc nổi
tiếng như “Chiều mưa biên giới, Hải ngoại thương ca, Tình khúc hàng
hàng lớp lớp ..v..v…” Tôi bảo chú là người đầu tiên trong âm nhạc trước
1975, dùng chữ “Hải ngoại” đó. Tôi tiếp tục nhận xét “Cháu yêu thích
những câu kết trong nhạc của chú, câu nào cũng mang ấn tượng sâu đậm
cho nguời hát và người nghe khiến họ nhớ mãi. Như câu “Em ái yêu
trong chiều đông gió, mang áo xanh theo chồng sang sông, quên mái
tranh quên, con đò xưa”. Tôi cười cười, dí dỏm hỏi, “vừa âu yếm, vừa
nao lòng, có phải bài này chú viết cho người yêu đầu đời không?”. Chú
cũng cười bảo tôi, muốn hiểu sao cũng được, nhưng bài này có hình ảnh
quê cũ là Tây Ninh, ngày chú trở lại, nên trong đầu bài nhạc có ghi
“Dâng mảnh đất quê nghèo -Tây Ninh-. Về sau 10 năm xa cách, ngày về
vẫn với tâm hồn bơ vơ, cô độc, và tấm lòng dễ tin, dễ yêu như ở buổi ra
đi. N.V. Đ. 1964.”
Ông nói thêm rằng, sau này ông nghe có những ca sĩ hát bài này, lời bị
sai mà họ cứ hát khiến ý nghĩa lời hát bị méo mó. Đó là câu “Tôi lắng
nghe tâm tình nhân thế, qua đáy tim chưa đục sông Mê…”. Họ hát thành

“qua đáy tim chưa đục “song mê” hay “song khuya”. Ông bảo trong bản
nhạc phát hành hồi đó ông đã cẩn thận ghi chú “Sông Mê, nghĩa bóng,
tức lòng không bợn nhơ”. Rồi ông ngồi tỉ mỉ giải thích cho tôi nghe
nghĩa của Sông Mê. Khi người ta chết phải đi qua cầu Nại Hà, dưới đó là
Sông Mê, rồi uống chén cháo lú để quên kiếp trước, không còn thương
tiếc nuối về cảnh cũ mà lộn kiếp trở lại. Nghe ông giải thích tôi mới vỡ
lẽ ra ý nghĩa sâu sắc của câu “Tôi lắng nghe tâm tình nhân thế qua đáy
tim chưa đục sông Mê”, có nghĩa lòng người trở về còn y như lúc đi, yêu
mảnh đất quê, yêu mái tranh và chưa quên hình bóng người xưa. Nhất là
còn yêu lắm lắm, thế mà nhân tình thế thái đổi thay “và em ái yêu đã
mang áo xanh theo chồng sang sông mất rồi”.
Về Mái Nhà Xưa – Hà Thanh

Tôi tấn công thêm “Lòng trần còn tơ vương khanh tướng, thì đường trần
mưa bay gió cuốn, còn nhiều anh ơi”, theo cháu, câu cuối lại là câu sâu
sắc nhất trong bài nhạc “Chiều mưa Biên giới” chú ơi”. Mặt ông bỗng sa
sầm, giọng đầy cảm xúc “Chính câu này đã là câu hát gây rắc rối cho đời
chú.”. Ông hồi tưởng lại những giây phút gặp khó khăn phải đương đầu
với chính quyền VNCH. Những câu hát trong bài “Chiều mưa biên giới”
đã làm ông khó xử. Ông tiếp "Những gì chú viết đều là cảm xúc thật,
những câu hát trong bài "Chiều mưa biên giới" là những câu hát nói lên
nỗi lòng thương nhớ của người đi chiến đấu, dành lại non sông, mà
chính chúng lại khiến chú khó xử với chính quyền đương thời ngày đó".
Ông không kể tôi nghe chi tiết, nhưng sau này tôi đọc các bài viết thì
biết ông bị phạt trọng cấm 15 ngày và tác phẩm này cùng “Mấy dặm sơn
khê” bị cấm lưu hành một thời gian với lý do nội dung làm suy yếu tinh
thần binh sĩ. Bản nhạc có lời đề tặng rất cảm động “Kính tặng các chiến
sĩ một nắng hai sương, lao mình nơi tiền tuyến. Kỷ niệm Đồng Tháp
Mười(biên giới Việt-Cambod- 1956)”.

Chiều Mưa Biên Giới – Trần Văn Trạch- Shot Gun11 trước 75-

Thái Thanh – Mấy Dặm Sơn Khê – Thu Âm Trước 1975

Thấy ông buồn tôi lãng sang chuyện khác, bảo “Nói đến nhạc lính, theo
nhận xét riêng của cháu, nhạc chú có những giai điệu rất quý phái, mà
vẫn gần gũi, đi thẳng vào lòng người, điều mà có nhạc sĩ được học hành
chỉnh chu cũng không làm nổi, những tình khúc viết cho người lính của
chú không giống với các nhạc sĩ khác như Trần Thiện Thanh, Trịnh Lâm
Ngân, Lam Phương chẳng hạn.". Ông nhấn mạnh rằng, ông sáng tác
những bài hát về người lính khác với những nguời khác, tại ông sống
thực. Ông là một sĩ quan tác chiến cùng các quân nhân xông pha trong
lửa đạn nên những gì ông viết là cảm xúc thực của người lính đã ôm
súng ngoài chiến trường. Còn những nhạc sĩ khác viết nhạc lính vì nhu
cầu, lý do thương mại, chính trị hay bởi đơn đặt hàng, có khi cảm xúc vì
cái chết, sự hy sinh của những người lính trận mà viết, nên nghe ra khác
với nhạc lính của ông. Ngoài ra không có sự chi phối nào giữa một
người quân nhân và một người lãnh đạo trong khi sáng tác, dù ông làm
tới Trung Tá trong quân lực VNCH. Ông kể thêm ngày xưa ông đã từng
làm Trưởng Đoàn văn nghệ Vì Dân, Trưởng ban Ca nhạc Tiếng thời
gian của Đài Phát thanh Sài Gòn, gồm có những ca nhạc sĩ tên tuổi như
Thu Hồ, Mạnh Phát, Thái Thanh, Anh Ngọc và từng nhận giải Âm nhạc
Quốc gia. Tuy nhiên ông hiểu trong cương vị một người lãnh đạo trong
quân đội lại sáng tác hay sinh hoạt tích cực trong âm nhạc thì không thể
tiến xa trong quân đội. Do đó hoạt động âm nhạc chỉ là dòng phụ chứ
không phải là dòng chính trong sinh hoạt của ông. Sau này ông được
vinh thăng Đại Tá. Tôi thêm "Tuy nhiên những hoạt động phụ này đã
làm nên tên tuổi của chú".
Khi ông kể chuyện "sông mê", tôi biết ông am tường triết lý nhà Phật và
ông thường đi chùa, tôi nêu thắc mắc tại sao ông lại viết rất nhiều những
ca khúc Thiên Chúa Giáo, cũng như chuyển ngữ lời ngoại quốc sang lời
Việt. Đó là những "Đêm Thánh vô cùng, Ave Maria, Màu xanh Noel,

Bóng nhỏ giáo đường, Mùa sao sáng, Giáo đường chiều chủ
nhật…v..v…" Ông trả lời rằng, trong quá khứ sinh hoạt và giao tiếp với
các vị cố đạo và linh mục Thiên Chúa Giáo, ông có học hỏi nghiên cứu
thêm về đạo này và rất mến họ. Chính vì vậy, lòng ông rung động và
cảm xúc với thánh ca và ông thường viết nhạc đạo Thiên Chúa dù ông
theo đạo Phật.
Lúc tôi dở tập nhạc lấy bản sao, những tác phẩm ông đề tặng, ông vui
miệng kể thêm, trong đó có mười mấy gần 20 bài được nhà nước cho
phép phát hành hay lưu hành trong nước. Tuy nhiên, ông không cảm
thấy đó là điều may mắn hay hài lòng vì những tác phẩm được lưu hành
không phải là những tác phẩm ông ưa thích. Những bài hát như "Trái
tim Việt Nam" không phải là những bài xuất sắc làm sáng chói tên tuổi
ông như "Chiều mưa biên giới hay Mấy dặm sơn khê". Thật ra, họ cũng
rất dè dặt trong việc cho lưu hành các tác phẩm của ông. Tôi hỏi liền,
"Bây giờ họ cho lưu hành một số nhạc của chú, vậy chú có phát hành
hay tổ chức các buổi show nhạc như Phạm Duy đã từng làm không?".
Ông lắc đầu ngay "Nếu phát hành những bài hát không hay lắm hoặc
không ai biết đến, thì phát hành làm gì, thôi khỏi làm". Ông kể thêm, có
lần nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ khi còn sống trở về nước gặp ông và nói
HTThơ biết một nhân vật rất quan trọng trong chính quyền có thể giúp
ông can thiệp và nhờ người đó cho lưu hành nhạc của ông. Ông nói với
HTThơ rằng, đâu có dễ dàng như vậy và người đó làm sao có quyền hạn
như vậy được, chỉ có ban Tuyên Huấn Trung Ương mới có thể cho phép
lưu hành nhạc, nên cho dù có nhân vật nổi tiếng nào đó chăng nữa, cũng
không thể cho phép lưu hành nhạc. Làm gì có chuyện ảo tưởng như vậy.
Tuy gặp ông có một lần trong đời, nhưng tôi cảm thấy mình rất may mắn
được cơ duyên tiếp xúc với một người nhạc sĩ tài hoa. Hơn thế nữa, là
một vị sĩ quan VNCH tuy thất thế nhưng vẫn khiêm cung, có khí phách
và rất tư cách. Ông còn một người nghệ sĩ đầy sáng tạo khi đi tiên phong
trong lãnh vực khai sinh ra “Tân cổ giao duyên” là một hình thái nghệ
thật kết hợp giữa âm nhạc phương Đông và phương Tây, giữa tân nhạc và vọng cổ miền Nam. Xin thắp nén hương lòng đầy quý mến của tôi
gởi về NS Nguyễn Văn Đông nơi cõi tịnh.
Trịnh Thanh Thủy thực hiện

Pic 1 Mấy dặm sơn Khê.jpg

Pic 1 Nhạc phẩm Mấy dặm sơn khê với lời tác giả đề tặng

Pic 2 Chieu mua bien gioi (Nguyen Van Dong) inside 1.jpg

Pic 2 Chiều mưa biên giới

Pic 3 Ve mai nha xua (Nguyen Van Dong) 2.jpg

Pic 3 Về mái nhà xưa

Pic 4 tờ Quảng cáo NguyenVanDong-TranVanTrach-S.jpg

Pic 4 Tờ quảng cáo chương trình xưa

Pic 5 Nguyễn Văn Đông.jpg

Pic 5 NS Nguyễn Văn Đông với quân phục

Trịnh Thanh Thủy : Nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông và những điều chưa nói hết, phâ`n 1


Nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông và những điều chưa nói hết.

Trịnh Thanh Thủy biên soạn

trinh-thanh-the1bba7y
Thế là chú ấy đã giả từ chốn này và bắt đầu cuộc rong chơi miền phương
ngoại rồi. Lần cuối tôi gặp chú là tháng 12 năm 2011. Sau đó, tôi thường
liên lạc bằng điện thoại và điện thư với chú nhưng bất thình lình chú thôi
không trả lời, bởi vì chú sợ chính quyền theo dõi nên bặt tin chú. Giờ
chú đã nằm xuống, thôi lo lắng, hết băn khoăn, khỏi lo sợ và thật sự
được yên bình. Mời bạn đọc bài viết kể lại cuộc gặp gỡ của tôi với chú
Nguyễn Văn Đông vào ngày tháng 12 năm 2011 đã lưu lại nhiều ấn
tượng trong tôi, mà bây giờ tôi mới có thể viết, sau khi chú đã nằm
xuống.
Nhân một lần về thăm Việt Nam, nhà văn Bích Huyền kiêm xướng ngôn
viên đài VOA có nhờ tôi đem vài món quà biếu ông nên tôi có cơ duyên
gặp và tiếp xúc với ông tại nhà riêng. Cô Bích Huyền dự định làm một
buổi văn nghệ tuởng niệm những người lính VNCH ở Quận Cam Hoa
Kỳ và có ý nhờ ca sĩ hát mấy bài của nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông. Tiện
thể, cô nhờ tôi ghé thăm và viết bài về ông. Nhà ông nho nhỏ trên đường
Nguyễn Trọng Tuyển, Phú Nhuận, phía trước có chiếc xe bán bánh mì ổ
do phu nhân ông là cô Nguyệt Thu đứng bán. Cô rất dễ thương và hiếu
khách. Cô cũng là người đầu ấp tay gối đã chăm sóc ông suốt quãng đời
còn lại từ ngày ông đi cải tạo về bằng chiếc xe bán bánh mì giò chả này.
Bây giờ căn nhà đã thành tiệm thực phẩm và bánh mì Nhiên Hương
khang trang và tươm tất hơn năm tôi ghé 2011 rất nhiều.
Tôi thuộc thế hệ con cháu, nên khi nói chuyện tôi gọi ông bằng chú. Lần
ấy, ông tiếp tôi rất thân mật, niềm nở nhưng không kém phần nghiêm
túc. Ông có nhấn mạnh rằng, sau 36 năm, đây là lần đầu tiên ông tiếp
người lạ, từ ngày 30 tháng tư năm 1975, ông không tiếp xúc ai hết, kể cả
các giới truyền thông, báo chí, nghệ sĩ, ca sĩ là những người ngày xưa đã
từng quen biết ông hay khán thính giả ái mộ và thương mến ông. Vì có
sự giới thiệu đặc biệt của cô Bích Huyền, ông mới tiếp tôi. Ông có nói
thêm rằng sở dĩ ông không tiếp xúc hay cho ai phỏng vấn vì ông rất e
ngại, dè dặt trong việc tiếp cận hay ngoại giao và ông muốn sống yên

thân đừng ai nói hoặc nhắc tới ông nữa. Ông sợ sự liên hệ hay tin đồn
không đúng lan rộng, bất lợi cho ông để tránh những rắc rối phiền phức
sau này.
Thật ra trước đó vào mùa xuân Bính Tuất 2006, trong chương trình phát
thanh Nghệ Sĩ và Đời Sống do Trường Kỳ thực hiện ông đã dành cho
đài VOA một cuộc phỏng vấn rất lý thú và đầy đủ về cuộc đời binh
nghiệp và âm nhạc của ông. Ông cũng không quên kể nguyên do và
động cơ khiến ông sáng tác những tác phẩm như "Chiều mưa biên giới,
Phiên gác đêm xuân, Hải ngoại thương ca, Thiếu nhi hành khúc
…v..v..”.,trong cuộc phỏng vấn của Trường Kỳ nàyệ
Tôi bày tỏ lòng ngưỡng mộ của tôi với những sáng tác của ông trước
năm 1975, về cuộc sống hay những mối tình của những người trai thời
chiến, đã chiến đấu hy sinh cho đất nước trong các ca khúc trên. Ý định
của tôi là gặp gỡ tác giả để hiểu thêm về tác phẩm, hầu viết một bài về
ông cho đúng đắn và trung thực, trước khi buổi tưởng niệm diễn ra. Ông
và tôi nói chuyện rất tương đắc về âm nhạc, tác phẩm của ông và những
ca sĩ đã trình bày nhạc của ông thế nào và ra sao. Tuy nhiên ông vẫn dè
dặt dặn tôi phải cẩn trọng vì ông không muốn gặp rắc rối kẻo lụy cho
ông và người nhà.
Về đến Hoa Kỳ, tôi bắt đầu viết thì ông gởi điện thư bảo tôi, thôi đừng
viết, vì ông muốn mọi người quên ông đi, ông không tha thiết gì nữa,
nên đừng nhắc đến tên ông. Tuân theo ý nguyện của ông, tôi xếp lại và
thầm cảm thương cho một người nhạc sĩ tài hoa chịu nhiều bất hạnh, giờ
bệnh tật triền miên mà không muốn ai nhớ đến mình nữa. Có lẽ ông nghĩ
đúng, biết đâu những hệ lụy của cái tài danh mang đến cho ông nhiều
bất lợi hơn là thứ tiếng tăm hư ảo của người đời. Tuy nhiên, ông quên
một điều là ông còn có một số lượng rất lớn người trong và ngoài nước
vẫn còn mến mộ, yêu, hát, và rung động chân thành khi nghe những con
Sơn Ca ngày cũ hát nhạc của ông. Những Hà Thanh, Thanh Tuyền, Thái
Thanh hay Trần Văn Trạch, Duy Trác… những giọng hát thiết tha, đầy
cảm xúc trong "Chiều mưa biên giới, Mấy dặm sơn khê, Khúc tình ca

hàng hàng, lớp lớp, Hải ngoại thương ca, Nhớ một chiều xuân…" đã cho
các tác phẩm của ông một chỗ đứng trang trọng nhưng riêng biệt trong
con tim những thính giả mến mộ.
Khi hỏi đến sức khoẻ, ông bảo, ông bị đau bao tử kinh niên, đau tai, thấp
khớp và cao máu, những thứ này hành hạ ông thường xuyên từ khi đi tù
cải tạo về. Tôi liền hỏi lý do tại sao ông không qua Hoa Kỳ định cư theo
chương trình HO. Ông bảo sau khi vào tù 9 năm, vì bị bệnh nặng sắp
chết nên ông được trả về với lý do: “Ðương sự bị bệnh sắp chết, nên cho
phép gia đình đem về nhà chôn cất!” chứ không phải họ tha vì lý do
chính trị. Khi về đến nhà, ông được cô Nguyệt Thu và gia đình chăm
sóc, thuốc thang mãi và có lẽ vì chí khí kiên cường dũng mãnh lắm, ông
mới sống lại được.
Đến khi có chương trình H.O., chính phủ Mỹ có gởi giấy báo cho ông
biết về chương trình, ông trộm nghĩ, mình đã già lại bệnh hoạn thế này,
qua Mỹ làm gì, vả lại đời sống ông cũng tạm ổn định bên người thân nên
từ chối ra đi. Họ có gởi giấy cho ông nhiều lần hỏi ông đã suy nghĩ kỹ
chưa? Ông quyết định chọn giải pháp ở lại, với lý do gia đình không
muốn đi, nên ông ở lại với gia đình.
Sau này khi Paris By Night có ý định mời ông qua Mỹ để thực hiện cho
ông một chương trình dành riêng cho dòng nhạc của ông, ông lại gặp rắc
rối trong vấn đề thủ tục. Chính quyền chỉ cho phép ông đi trong 15 ngày
mà chương trình họ mời cần đến ít nhất là 1 tháng. Thời gian 15 ngày
không đủ cho việc phỏng vấn và thực hiện thu hình..v…v… Có người
ngỏ ý bảo lãnh ông qua Canada rồi sau đó sẽ qua Mỹ. Paris By Night sẽ
tổ chức show ở đó, vì ở Mỹ còn rất đông người yêu nhạc ông, việc thu
nhập mới cao hơn được. Ông bảo tôi, ông có khí phách của một người
nhạc sĩ ngày xưa đã từng từ chối đi Mỹ theo chương trình H.O., rồi bây
giờ lại đi đường vòng như thế còn gì khí phách ngày xưa nữa. Sau họ có
mời ông nhiều lần ông đã từ chối không đi. Ông tâm sự tuy mất cơ hội
được có mặt và tiếp xúc cùng đám đông, vẫy vùng trong thế giới âm
nhạc mà ông yêu thích nhưng ông cam chịu. Có lẽ vì ông muốn tâm
được an bình, không phải lo lắng sợ sệt, bỏ danh lợi ngoài thân và yên

phận trong tuổi già. Nhà văn Chu Tất Tiến là 1 bạn tù được ông nhận
làm đệ tử kể tôi nghe, một trong những lý do chính là ông không muốn
phải xin xỏ, lạy lục, đi lên đi xuống với chính quyền, đòi thêm thời gian,
vì dù gì ông còn cái khí tiết của một người sĩ quan quân lực ngày xưa.
Ông có bảo Chu Tất Tiến rằng “Anh ghét phải đi lạy lục, xin xỏ, rồi
nghe hạch hỏi tra vấn, làm mất hết khí phách của mình”.
Trong lúc vui chuyện, ông kể về thời gian còn trong trại cải tạo ở Suối
Máu. Ông bệnh nhiều lắm nhưng được các bạn tù thương mến và giúp
đỡ ông rất nhiều vì họ biết tiếng ông, và tìm cách giúp ông. Nhắc đến
trại cải tạo Suối Máu, Trong bài một bài viết cho NS Nguyễn Văn Đông
của nhà văn Chu Tất Tiến có đoạn “ Em nhớ lại thời gian khi còn trong
tù, anh chỉ dẫn cho em từng nốt nhạc vọng cổ, và vì lúc đó anh bệnh
nặng quá, nên sự cố gắng dậy bảo của anh làm anh ứa máu, em đã sợ
hãi mà ngăn anh lại: “Thôi! Thôi! Anh nghỉ đi! Đừng nói nữa! Máu
chẩy ra miệng anh kìa!” Anh lắc đầu, lấy vạt áo tay chùi máu miệng, và
nói: “Không ngừng được! Anh phải dậy em bây giờ! Anh không biết lúc
nào anh chết, nên phải truyền hết kinh nghiệm cho em, kẻo mai mốt anh
chết, thì không có người tiếp tục!” Và cứ thế, bất chấp sức khỏe càng
ngày càng sa sút, máu cứ chẩy ra ngoài miệng, anh đã dậy cho em từng
câu nhạc Vọng cổ, từng cách viết kịch bản cho một vở tuồng cải lương,
cổ nhạc. Vì các đốt ngón tay anh đã bị chất vôi phù lên, cứng ngắc,
không sử dụng được, anh đã ngồi xổm trên chiếu, kẹp chiếc bút chì vào
giữa ngón chân cái và ngón kế tiếp để vẽ lên các nốt nhạc to bằng quả
trứng gà, cũng như các tiết tấu và kết cấu từng câu nhạc, thật công phu
vô cùng. Em biết là viết như vậy, anh đau lắm và vất vả lắm, nhưng anh
vẫn kiên trì truyền hết kinh nghiệm cho thằng em kém cỏi này và cũng vì
biết nỗ lực của người Thầy như anh thật là hiếm có trên đời, nên em đã
cố gắng làm vui lòng anh bằng cách sáng tác các bài ca Vọng cổ, cũng
như các bài tân nhạc rồi hát cho anh nghe, để thấy anh mỉm cười, mãn
nguyện là em mừng. Dĩ nhiên, khả năng của em không đủ để theo kịp sự
dậy dỗ của anh, khiến có vài lần anh nhăn mặt, mắng: “Em cứ có cái tật
phăng-tê- di! Không chịu theo khuôn phép gì cả! Hòa âm gì kỳ cục thế!

Viết lại!” Để sau khi em sửa lại rồi, anh vẫn lắc đầu, thở dài: “Thôi!
Cái tật ẩu không bỏ được!” rồi anh lại gật đầu, cười mỉm: “Thế mà lại
hay! Mỗi người sáng tác đều có những cái riêng của mình, không ai
giống ai.”
Phải nói rằng không những ông có cái khí tiết của một người lính VNCH
mà còn có cái lòng tận tụy của một người thầy đam mê với âm nhạc, dạy
học trò tới thổ huyết mà vẫn không chịu ngừng đến nỗi “…, anh chỉ có
thể nằm trên một miếng ván nhỏ có gắn bánh xe do anh em cùng tù làm
cho anh, để anh lấy tay đẩy miếng ván trôi đi, y như một người bị què
cụt sắp chết. Nhìn hình ảnh đó, anh em đều sa lệ. Còn đâu người hùng
năm xưa? Còn đâu hình dáng người nhạc sĩ với cây đàn và những bản
nhạc tuyệt vời, hát mãi không chán?”.
Đám tang ông diễn ra đơn sơ vì có lẽ ông sống khép kín không tiếp xúc
với ai và không cho phúng điếu vì hai ông bà không có con sợ không ai
trả lễ.
Trịnh Thanh Thủy thực hiện
Xin xem tiếp Kỳ 2
“Nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông nói về các tác phẩm của ông”
Tiểu sử
NS Nguyễn Văn Đông (1932 – 2018) nguyên là sĩ quan quân lực
VNCH, cấp bậc Đại tá. Nhiều người biết đến ông với tư cách Nhạc sĩ
nổi tiếng trước năm 1975, với các ca khúc Chiều Mưa Biên Giới, Phiên
Gác Đêm Xuân, Nhớ Một Chiều Xuân, Sắc Hoa Màu Nhớ, Hải Ngoại
Thương Ca…Một số bút danh khác của ông là Phượng Linh, Phương Hà,
Vì Dân và Đông Phương Tử trên một số nhạc phẩm tình cảm như "Khi
đã yêu", "Thầm kín", "Niềm đau dĩ vãng", "Nhớ một chiều xuân"… ông
cũng đã viết nhạc nền và đạo diễn cho trên 50 vở tuồng, Cải lương nổi
tiếng ở Miền Nam trước năm 1975 như Nửa đời hương phấn, Đoạn
tuyệt, Tiếng hạc trong trăng, Mưa rừng…

Ông còn là giám đốc hãng băng đĩa nhạc Continental và Sơn Ca, Trưởng
Đoàn văn nghệ Vì Dân, Trưởng ban Ca nhạc Tiếng thời gian của Đài
Phát thanh Sài Gòn, và từng nhận giải Âm nhạc Quốc gia
Sau 30 tháng 4, 1975, Nguyễn Văn Đông bị bắt đi học tập cải tạo 10
năm và ngừng

Foot note

Pic 1 NS NVĐông ngày còn trẻ.jpg

Pic 1: Chân Dung NS Nguyễn Văn Đông lúc còn trẻ

Pic 2 Nhac si NVDong 2011

Pic 2: Chân Dung NS Nguyễn Văn Đông vào năm 2011

Pic 3 TTThủy với NS NVĐông2

Pic 3: Trịnh Thanh Thủy ghé thăm NS NVĐông năm 2011

Pic 4 Trước cửa tiệm Nhiên Hương.jpg

Pic 4: Trước cửa tiệm bánh mì Nhiên Hương cũng là nhà của NS Đông ở Phú Nhuận

Pic 5 Trước linh cữu NS NVĐông.jpg

Pic 5: Trước linh cữu của NS NVĐông- Ảnh của Nhà  Thơ Trần Tiến Dũng

pic 6 TTDũng và Quả phụ NVĐông.jpg

Pic 6: Nhà Thơ Trần Tiến Dũng và bà quả phụ NVĐông, trong đám tang – Ảnh của Nhà  Thơ Trần Tiến Dũng

pic 7 Cáo phó tang lễ.jpg

Pic 7: Cáo phó Tang Lễ