CHIÊU MINH : Tổng giám đốc UNESCO: ‘Đừng là nạn nhân của…. thành công về di sản’, VIETNAM


 

 Tổng giám đốc UNESCO: ‘Đừng là nạn nhân của…. thành công về di sản’

Thứ Bảy, 22/06/2013 07:51 | In trang nàyIn bài viết

(Thethaovanhoa.vn) – Vừa có mặt tại Hà Nội, bà Irina Bokova, Tổng giám đốc UNESCO, đã đưa ra những lời khuyên rất chân thành với VN về lĩnh vực bảo tồn di sản.

“Với một loạt di sản được vinh danh ở cấp thế giới trong những năm qua, VN đang là một quốc gia rất thành công trong việc khai thác nguồn tài nguyên văn hóa của mình.” – bà Bokova nói – “Tuy nhiên, kinh nghiệm của chúng tôi cho thấy: Ở một số quốc gia đang phát triển, việc vinh danh này lại nhanh chóng đặt ra nhiều nguy cơ cho di sản”.

Phân tích của bà Bokova cho thấy: sau khi trở thành di sản thế giới, nhiều địa phương thường khai thác tối đa danh hiệu này để thu hút du lịch, tạo việc làm và thu nhập cho cư dân trong vùng. Tuy nhiên, vì thiếu những quy hoạch hợp lý và hài hòa giữa phát triển – bảo tồn di sản, cũng như từ tâm lý nôn nóng thái quá của địa phương, các di sản này đang đứng trước khả năng bị phá vỡ một số yếu tố đặc thù về không gian văn hóa, tính sáng tạo và sự tham gia của cộng đồng bản địa, hay thậm chí là chịu ảnh hưởng tiêu cực từ lượng khách du lịch đang dồn về.

 

Bà Bokova phát biểu tại cuộc gặp báo giới tại Hà Nội chiều 20/6

 

Thực tế, rất lâu trước chuyến thăm VN (từ ngày 19/6) của bà Bokova, vấn đề tìm biện pháp bảo tồn hợp lý với các di sản được vinh danh cũng đang là câu hỏi đau đầu với các nhà quản lý trong nước. Theo đó, các nguy cơ du lịch hóa, thương mại hóa, hay… Nhà nước hóa lễ hội… cũng liên tục được đặt ra như những lời cảnh báo cho hệ thống di sản này.

Song song với ý kiến này, bà Bokova  cũng dành lời khen ngợi cam kết của Việt Nam trong việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa và sự đa dạng văn hóa, vì lợi ích của các thế hệ tương lai. “Những gì Việt Nam đã làm là rất tiêu biểu và nên được chia sẻ với nhiều quốc gia thành viên khác”.

Trong chuyến thăm VN, bà Bokova lần lượt có cuộc gặp gỡ với Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, đại diện Bộ Giáo dục & Đào tạo, đồng thời tới thăm Học viện Ngoại giao VN và nhận bằng Tiến sĩ danh dự của học viện. Đặc biệt, từ ngày 21/6, Tổng giám đốc UNESCO tới Quảng Nam để dự  Festival Di sản Quảng Nam lần thứ 5, nhân Tuần lễ Văn hóa và Phát triển UNESCO tại Việt Nam.  Tại đây, bà Bokova sẽ tham dự một số sự kiện quan trọng như trao giải cuộc thi sáng tác tranh Di sản Thế giới trong tay bạn, triển lãm về hợp tác giữa tỉnh Quảng Nam và UNESCO trong việc thúc đẩy văn hóa vì phát triển bền vững, khai trương phòng trưng bày nhóm hiện vật khai quật từ nhóm tháp G của di sản Mỹ Sơn và mở cửa nhóm tháp này sau khi trùng tu…

HỒNG THÚY : Rộn ràng ‘Sắc màu Festival Di sản Quảng Nam’


 Rộn ràng ‘Sắc màu Festival Di sản Quảng Nam’

Thứ Bảy, 22/06/2013 20:45 | In trang nàyIn bài viết

(Thethaovanhoa.vn) – Chiều ngày 22/6, hàng ngàn du khách đến Hội An đã tham gia diễu hành đường phố, trải nghiệm “Sắc màu Festival Di sản Quảng Nam” len lỏi  khắp các ngõ hẻm phố cổ.

Bắt đầu lúc 16h30 tại Bảo tàng Hội An, đoàn diễu hành đã đi qua 7 địa điểm. Đoàn diễu hành gồm các nghệ nhân, diễn viên đến từ nhiều tỉnh thành trong cả nước, các nghệ sĩ của những nước tham gia hoạt động của Festival, thí sinh hoa hậu các dân tộc Việt Nam, người dân Hội An và nhiều du khách.

Chỉ diễn ra trong khoảng 1 giờ đồng hồ nhưng du khách và nhiều người dân đã được thưởng thức âm nhạc mang bản sắc văn hóa địa phương kết hợp các nhạc cụ đặc trưng: Hát khoan, các điệu hò dậm sạp, vè cá, hò nậu xăm và hò khơi… Kết hợp với sự đa dạng, độc đáo của âm nhạc vùng miền đó là những điệu múa đồng đăng, múa quạt, chèo cạn và xếp hình biểu diễn tạo không khí hết sức rộn ràng của các nghệ nhân và diễn viên quần chúng.

Cũng trong ngày hôm nay, thành phố Hội An đã khai trương Trung tâm báo chí phục vụ Festival Di sản Quảng Nam lần thứ V và Trung tâm thông tin du khách Hội An. Trung tâm thông tin du khách Hội An là mô hình thí điểm đầu tiên trên cả nước nhằm kết nối các nhà cung cấp sản phẩm và dịch vụ với thị trường, đưa du khách đến các cộng đồng địa phương, tạo điều kiện cho người nghèo tại các huyện miền núi tiêu thụ sản phẩm do họ làm ra. Bên cạnh đó, Trung tâm còn có khu truy cập thông tin miễn phí về các điểm tham quan.

Hồng Thúy 

http://thethaovanhoa.vn/van-hoa-toan-canh/ron-rang-sac-mau-festival-di-san-quang-nam-n20130622205051611.htm

Khai mạc Festival Di sản Quảng Nam lần thứ V – 2013, VIETNAM


Khai mạc Festival Di sản Quảng Nam lần thứ V – 2013

 

Khai mạc Festival Di sản Quảng Nam lần thứ V – 2013

(LĐO) – Thứ bảy 22/06/2013 22:28

Tối 22.6, lễ khai mạc Festival Di sản Quảng Nam lần thứ V – 2013 diễn ra tại nhà hát Hội An-TP.Hội An, tỉnh Quảng Nam.

Tham dự lễ có ông Nguyễn Xuân Phúc – Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, cùng đại diện lãnh đạo các bộ ngành trung ương, địa phương và đông đảo người dân. Về phía khách quốc tế, có ông Somsavad Lengsavath, Phó Thủ tướng nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào; bà Irina Bokova, Tổng Giám đốc UNESCO, cùng các Đại sứ, Tổng lãnh sự, đại diện các cơ quan, tổ chức nước ngoài tại Việt Nam.

Festival Di sản Quảng Nam lần thứ V – 2013 do UBND tỉnh Quảng Nam phối hợp với Bộ Ngoại giao, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức, diễn ra trên nhiều địa bàn của tỉnh Quảng Nam, với các trung tâm là 2 di sản phố cổ Hội An (TP.Hội An) và khu đền tháp Mỹ Sơn (huyện Duy Xuyên). Trong khuôn khổ Festival có nhiều hoạt  động văn hóa, nghệ thuật, hội thảo, xúc tiến đầu tư… phong phú về nội dung lẫn hình thức. Các điểm nhấn là Chung kết cuộc thi Hoa hậu các dân tộc Việt Nam; Hội thi Hợp xướng quốc tế; Không gian di sản văn hóa Việt Nam và ASEAN; Diễn đàn đầu tư “Tăng trưởng xanh cho Quảng Nam”…

Theo ông Trần Minh Cả, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Festival Di sản Quảng Nam lần này thể hiện sự tôn vinh những giá trị di sản ở Việt Nam nói riêng và khu vực nói chung. Đây cũng là dịp để các địa phương có di sản đã được tôn vinh và sắp được tôn vinh cùng trao đổi kinh nghiệm về bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Từ đây, các địa phương, các nước có dịp quảng bá  những nét đẹp về văn hóa phi vật thể đến với đông đảo bạn bè thế giới.

Phát biểu tại lễ khai mạc, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho rằng: “Di sản văn hóa là kết quả của quá trình sáng tạo trong lịch sử nhân loại. Việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản  là trách nhiệm to lớn của cộng đồng. Chính phủ Việt Nam đã chỉ đạo, huy động các tổ chức, nhân dân  cùng chung tay bảo vệ, phát huy giá trị di sản. Cùng với chính phủ và nhân dân các nước, Quảng Nam đang nỗ lực chung tay bảo tồn,  tu bổ di sản một cách có khoa học. Qua Festival lần này hy vọng Việt Nam và ASEAN sẽ có tiếng nói chung trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Việt Nam cam kết thực hiện tốt Công ước UNESCO về bảo tồn văn hóa phi vật thể, đưa nội dung công ước đến từng địa phương, cộng đồng – chủ nhân di sản”.

Bà Irina Bokova, Tổng Giám đốc UNESCO cũng bày tỏ tại lễ khai mạc: “Festival Di sản Quảng Nam lần thứ V được tổ chức nhân dịp kỷ niệm 10 năm Công ước UNESCO về bảo tồn văn hóa phi vật thể (2003 – 2013).  Đây là thời khắc rất quan trọng đối với Việt Nam và UNESCO. Trong thời gian qua, Hội An là địa phương tích cực trong việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản và chia sẽ những kinh nghiệm quý báu đối với  thế giới. Hãy cầu nguyện hòa bình cho khu vực, hòa bình cho thế giới”.

Chương trình nghệ thuật tại lễ khai mạc hội tụ sắc màu văn hóa các nước ASEAN, đại diện các vùng văn hóa đặc trưng của Việt Nam, đặc biệt là sự xuất hiện của các nghệ nhân dân gian trình diễn các loại hình nghệ thuật cổ truyền được UNESCO công nhận Di sản văn hóa phi vật thể và truyền khẩu của nhân loại.
 
Festival Di sản Quảng Nam lần thứ V – 2013 diễn ra đến ngày 26.6.     

http://laodong.com.vn/Van-hoa/Khai-mac-Festival-Di-san-Quang-Nam-lan-thu-V-2013/122978.bld

VILI : Niềm vui của GS-TS Trần Văn Khê, VIETNAM


 

Niềm vui của GS-TS Trần Văn Khê

Thứ Bảy, 22/06/2013 07:35 | In trang nàyIn bài viết

(Thethaovanhoa.vn) – GS-TS dân tộc nhạc học Trần Văn Khê, sinh năm 1921 (Tân Dậu) tại Mỹ Tho, hiện định cư ở TP.HCM, vừa nhận tin vui đặc biệt. UBND TP.HCM có quyết định và trao ngày 19/6, tặng Huy hiệu TP.HCM kèm tiền thưởng 30 triệu cho GS Khê đồng thời tặng Bằng khen kèm tiền thưởng 20 triệu đồng cho GS-TS Trần Quang Hải – con trai cả của GS Khê – vì những đóng góp tích cực, quan trọng của họ trong việc quảng bá nghệ thuật đờn ca tài tử Nam Bộ ra quốc tế.

Đang có mặt tại Việt Nam, GS-TS Trần Quang Hải vừa tham gia thẩm định hồ sơ Ví giặm trình UNESCO, và trưa 21/6, GS đến Hội An để dự hội thảo quốc tế Công ước UNESCO và tương lai di sản Việt Nam (22, 23/6). Bà Kim Anh, cán bộ UBND TP.HCM đã ra Hội An, trao bằng khen và tiền thưởng cho GS tại khách sạn Victoria (nơi diễn ra hội thảo) vào chiều 21/6.

GS Trần Văn Khê sinh ra trong dòng họ Trần Quang ở Huế và có truyền thống nhiều đời gắn bó với âm nhạc dân tộc.

GS Trần Văn Khê (trái) và GS Trần Quang Hải

Cha ông là Trần Quang Triều (Bảy Triều, 1897 – 1931), nghệ nhân đàn kìm giỏi, chơi nhạc cải lương, ông tìm ra cách lên dây (đặt là Tố Lan) độc đáo để đàn những bài buồn ai oán và truyền cho con trai.

Ông nội là Trần Quang Diệm (1853 – 1925), học nhạc cung đình, chuyên về tỳ bà, sáng chế, viết bài bản cho tỳ bà.

GS Trần Văn Khê có 4 người con, nhưng duy nhất Trần Quang Hải (con cả) là nối nghiệp cha. GS Trần Văn Khê có công truyền bá nhạc cổ truyền VN khắp thế giới và rạng danh trong hai lĩnh vực trình diễn lẫn nghiên cứu. GS Trần Quang Hải theo cha, thành chuyên gia hàng đầu lĩnh vực nhạc dân tộc. Trần Quang Hải, sau khi tốt nghiệp violin  Trường Quốc gia Âm nhạc và Kịch nghệ Sài Gòn, ông sang Đại học Sorbonne học nhạc học. Ông là một trong các sáng lập viên của Hội Đàn môi quốc tế (tháng 6/2002 tại Rauland, Na Uy). Hiện ông sinh sống tại Pháp.

GS Trần Văn Khê hiện sinh sống tại TP.HCM, trong căn nhà khá rộng rãi do UBND TP.HCM cấp tại 32 Huỳnh Đình Hai, Q.Bình Thạnh. Nhà có phòng khách lớn, phòng triển lãm nhạc cụ, thư viện, vườn cây.

Có nhiều thế hệ cống hiến và thành danh như gia đình GS-TS Trần Văn Khê, là hạnh phúc và tự hào cho chính ông và cho nền âm nhạc VN. Niềm vui của cha con ông, còn là thành quả truyền đời của một dòng tộc. Với GS Hải, cha con ông đã nhận nhiều giải thưởng, huân huy chương cao quý của Pháp và quốc tế, nhưng những phần thưởng của Việt Nam trao tặng luôn có vị trí đặc biệt, khiến họ xúc động nao lòng.

ViLi
Thể thao & Văn hóa

http://thethaovanhoa.vn/van-hoa-toan-canh/niem-vui-cua-gsts-tran-van-khe-n20130622005711878.htm

MINH AN: Sức sống đờn ca tài tử


Sức sống đờn ca tài tử

Thứ tư, 19/06/2013, 08:07 (GMT+7)

Đờn ca tài tử – “đặc sản” của vùng đất phương Nam – vẫn có sức sống mãnh liệt trong thời hội nhập văn hóa. Không chỉ lan tỏa sâu rộng ở vùng sâu, vùng xa với mênh mang sông nước, giờ đây, nó còn khơi mạch thành dòng chảy mạnh mẽ ngay ở nơi đô thị TPHCM.

Một tiết mục trong chương trình giao lưu tìm hiểu về đờn ca tài tử tại quận 6, TPHCM.

Mạch ngầm phù sa nơi phố thị

Nằm giữa vườn cây thoáng đãng, yên tĩnh, căn nhà nhỏ của nghệ nhân dân gian Lê Khắc Tùng (Thanh Tùng) ở huyện Hóc Môn rộn vang tiếng đàn, lời ca của các “học trò”, lớn nhất 60 tuổi, nhỏ nhất 9 tuổi. Càng về đêm, những tiếng đàn dường như càng lúc càng sâu lắng, thấm đẫm.

Từ 5 năm qua, từ sáng đến chiều tối, nơi đây trở thành điểm hẹn của những người yêu đờn ca tài tử không chỉ ở TPHCM, mà còn rất nhiều người đến từ các tỉnh Bến Tre, Đồng Tháp, Long An, Tây Ninh. Có người ở Bến Tre, công việc làm ăn khá bận rộn nhưng cứ mỗi chủ nhật lại đến nhà thầy Tùng để học. Anh Trương Văn Minh nhà ở huyện Củ Chi cho biết, trước anh có học vọng cổ, cải lương nhưng hơn 1 năm nay thì tìm đến thầy Tùng học ca tài tử, bởi thầy có cách dạy khoa học, dễ nhớ dễ hiểu lại rất chân tình.

Anh Đặng Thành Được theo học 5 – 6 năm nay, ngón đờn kìm và đờn sến đã rất thuần thục, giờ anh đang tiếp tục chinh phục đàn tranh. Chị Nguyễn Thị Thu Hằng cũng vậy, qua hơn 4 năm chị đã sử dụng thuần thục 5 loại nhạc cụ tranh, bầu, kìm, cò và guitare. Ngoài hàng trăm học trò khắp cả nước, nghệ nhân dân gian Thanh Tùng còn truyền dạy âm nhạc tài tử cho nhiều người Việt đang sinh sống ở Mỹ, Pháp, Canada…

Từ nhiều năm trước, khi còn công tác tại Trung tâm Văn hóa huyện Hóc Môn, không chỉ tích cực tham gia các hoạt động văn hóa nghệ thuật, nghệ nhân dân gian Thanh Tùng còn chiêu mộ bạn tri âm tri kỷ tổ chức xây dựng các đội nhóm, CLB đờn ca tài tử tại cái nôi nhạc tài tử huyện Hóc Môn và các quận huyện khác. Nhẩm tính, ông đã có công gầy dựng trên 40 CLB, đội nhóm tài tử với hàng trăm hội viên. Không chỉ tại TPHCM, ông và bạn trong nghề còn tích cực gầy dựng phong trào âm nhạc tài tử hỗ trợ các tỉnh thành bạn Đồng Nai, Bình Dương, Long An, An Giang… Thế nên, dù đã trên 50 năm gắn bó với âm nhạc tài tử, giờ dòng máu tài tử trong ông vẫn đầy nhiệt huyết, vẫn mạnh mẽ tuôn trào.

“Sắc trắng tinh khôi sắc vàng óng ánh, ký ức năm xưa nằm trên đôi quang gánh nay đã theo con vào mỗi… băng chuyền”. Những tràng pháo tay vang lên không ngớt khi NSƯT Phượng Loan xuống vọng cổ ngọt ngào bài Ngọc đời con vẫn nâng niu (tác giả Châu Giang). Hình ảnh chân thật và tự hào về những người nông dân của thế kỷ 21 đang ngày đêm chung tay xây dựng nông thôn mới qua từng câu từng chữ hiện lên thật giản dị, thật đẹp.

Bất chấp cơn mưa rất to và nhiều tuyến đường còn ngập nước, những hàng ghế bên dưới tự lúc nào đã đông kín khán giả. Đây là một trong những chương trình giao lưu, tìm hiểu về đờn ca tài tử tại quận 6, TPHCM do Trung tâm Văn hóa TPHCM và Đài Truyền hình TPHCM tổ chức.

Mong mỏi không còn xa

Ngày nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ chính thức được tổ chức UNESCO vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại có lẽ không còn xa. Từ năm 2011, hồ sơ quốc gia về loại hình nghệ thuật này đã được hoàn chỉnh và trình UNESCO. Đây là một tin vui với âm nhạc truyền thống, là niềm tự hào của dân tộc.

Nhằm tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, thực hiện nhiệm vụ bảo tồn, phát huy giá trị của nghệ thuật đờn ca tài tử, Sở VH-TT-DL TPHCM và Trung tâm Văn hóa TPHCM vừa tổng kết cuộc vận động sáng tác lời mới cho nhạc tài tử Nam bộ, bài ca vọng cổ và chặp cải lương.

Cuộc thi đã khơi nguồn cảm hứng sáng tạo với bộ môn nghệ thuật độc đáo, qua đó làm giàu thêm kho tàng tác phẩm âm nhạc tài tử, tăng thêm sức sống đồng thời đưa âm nhạc tài tử Nam bộ đến với đông đảo người mộ điệu. “Trên 700 tác phẩm của các tác giả chuyên nghiệp lẫn không chuyên đến từ TPHCM và 17 tỉnh, thành trong cả nước tham gia chỉ sau hơn 6 tháng phát động cuộc thi là một sự thành công ngoài mong đợi.

Kết quả trên cũng minh chứng cho sức lan tỏa mạnh mẽ của nghệ thuật đờn ca tài tử”, soạn giả Ngô Hồng Khanh, Trưởng ban Giám khảo cuộc thi nhận định.

Mới đây, làm việc tại TPHCM, Bộ VH-TT-DL đã chỉ đạo 21 tỉnh, thành tăng cường các hoạt động quảng bá, giới thiệu, giải thích về giá trị của nghệ thuật này đến với công chúng và khách quốc tế. Theo đó, Đoàn nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ sẽ tham gia trình diễn trong dịp Festival di sản Quảng Nam (tháng 6-2013), trình diễn tại hội nghị của Hội đồng âm nhạc truyền thống thế giới lần 43 tại Thượng Hải, Trung Quốc (tháng 7-2013), kế hoạch trình diễn giao lưu tại Pháp (tháng 11-2013)…

Bên cạnh đó, DVD Đờn ca tài tử Nam bộ, Việt Nam (bản tiếng Việt) và DVD The art of Đờn ca tài tử music and songs of southern Vietnam (bản tiếng Anh) cũng đang được hoàn thiện và sẽ giới thiệu đến công chúng. Bộ VH-TT-DL cũng chỉ đạo các địa phương in ấn tờ gấp và quyển tài liệu bằng tiếng Việt, Anh, Pháp giới thiệu về lịch sử, văn hóa, âm nhạc của đờn ca tài tử. Gần nhất, Liên hoan đờn ca tài tử Nam bộ sẽ được tổ chức vào tháng 8 tới đây tại Cà Mau.

MINH AN

http://www.sggp.org.vn/vanhoavannghe/2013/6/321337/

NGUYÊN KHÔI : Festival di sản Quảng Nam: Khai mạc triển lãm “Không gian di sản văn hóa Việt Nam –


Festival di sản Quảng Nam: Khai mạc triển lãm “Không gian di sản văn hóa Việt Nam – ASEAN” Thứ bảy, 22/06/2013, 07:14 (GMT+7)

(SGGP).- Tối 21-6, trong khuôn khổ Festival di sản Quảng Nam lần thứ V, tại vườn tượng Hội An (Quảng Nam), một chương trình nghệ thuật hoành tráng được tổ chức để khai mạc triển lãm “Không gian di sản văn hóa Việt Nam – ASEAN” với sự tham gia của 23 tỉnh, thành phố.

Không gian di sản văn hóa Việt Nam – ASEAN bao gồm các hoạt động: Triển lãm không gian di sản văn hóa Việt Nam – ASEAN; trình diễn các di sản văn hóa phi vật thể và giới thiệu một số lễ hội truyền thống và trò chơi dân gian tiêu biểu, giao lưu văn hóa cộng đồng; trưng bày, giới thiệu quảng bá sản phẩm văn hóa, du lịch, sản vật, đặc sản, thủ công mỹ nghệ đặc trưng địa phương kết hợp trình diễn thao tác nghề truyền thống…

NGUYÊN KHÔI

http://www.sggp.org.vn/vanhoavannghe/2013/6/321557/

TIẾN TRÌNH : Những truyền nhân cuối cùng – Kỳ 5: Tiếng sến 3 dây, VIETNAM


Những truyền nhân cuối cùng – Kỳ 5: Tiếng sến 3 dây

21/06/2013 00:10

Suốt 30 năm bôn ba cùng cây sến “lạ”, lúc an nhàn khách gần xa tìm tới, nhưng nghệ nhân Trần Minh Đức vẫn canh cánh bên lòng vì vắng bóng truyền nhân.

Sến gì mà sến 3 dây ?

Một người chơi đờn lâu năm đã hỏi gặng như thế khi nghe tôi nhắc đến cây đờn (đàn) sến trong tay nghệ nhân Trần Minh Đức (Hai Đức, ngụ P.Thường Thạnh, Q.Cái Răng, TP.Cần Thơ). Độc đáo nảy sinh từ sự phá cách khởi nguồn bởi những đòi hỏi của cảm xúc nơi nghệ nhân chân chất.

Cách nay ít lâu, nhà văn Lê Đình Bích (giảng viên Trường ĐH Cần Thơ) trong nỗ lực tìm tòi và quảng bá các loại nhạc cụ dân tộc đã đưa đến cho nghệ nhân Trần Minh Đức tốp học viên từ các nước phương Tây. Lúc này, người ta bắt đầu chú ý đến cây đờn sến mới mẻ vốn đã ra đời rất lâu. Lê Đình Bích tâm đắc rằng: “Đờn sến 3 dây vừa giòn giã như tiếng mandoline, lại vừa nhấn nhá rất mùi như tiếng đờn kìm khi đờn vọng cổ”.

Trong cơn mưa hè bất chợt, tiếng sến cũng trỗi lên như bất chợt vui, bất chợt buồn và kéo tâm trạng người nghe vào vùng cảm xúc được dựng sẵn nhiều tầng, nhiều lớp. Người đàn không “phiêu”, không nắn nót, không rê dắt… mà bất cứ khi nào tiếng sến trong tay ông cũng “nhập” vào người đối diện. Hai Đức giải thích rằng cây sến cải tiến 3 dây 14 phím âm (so với 2 dây 12 phím cổ điển) “khéo” ở chỗ thêm được chữ “tì” kết âm song thinh với dây số 1, vừa trợ âm, hay những lúc xuống “xàng”, thêm dây thứ 3 sẽ làm lắng nhịp. Khi nhịp lắng xuống là lúc cảm xúc thăng hoa. Cây đàn 3 dây vừa giòn tan theo những cung điệu vui, vừa “nhấn nhá” buồn khi trỗi điệu nam ai, tứ đại oán, văn thiên tường… Hai Đức nói, đờn sến 3 dây sẽ phát huy hết công hiệu trong những điệu oán và bắc, gần như đạt đến sự hoàn hảo khi biểu trưng cho “trời – người – đất” và tương trợ nhau rất tốt.


Hơn 30 năm kiếm tìm nhưng nghệ nhân Trần Minh Đức vẫn chưa có người kế thừa ngón đờn sến 3 dây – Ảnh: T.T 

Một thời đam mê cải lương, Hai Đức đã xin nhà theo đoàn gánh hát. Thuận chí của con, người cha đã mua tặng Hai Đức cây đờn sến với mong mỏi nếu không thành danh thì cũng tìm được cho mình một sở trường. Hiểu ý ba, Hai Đức tìm thọ giáo những danh cầm ở miền Tây như thầy Hai Duyên, danh sư Sáu Hóa. Tiếp cận được đỉnh cao của đờn cổ, Hai Đức quyết tâm lãnh hội được những tuyệt chiêu của thầy và nhanh chóng trở thành tay đờn giỏi.

Vắng bóng truyền nhân

Chơi được nhiều nhạc cụ nhưng cây đờn sến vẫn luôn theo Hai Đức trong suốt thăng trầm cuộc sống, trên sân khấu cải lương, trên sóng phát thanh truyền hình, trong các cuộc liên hoan thi thố hay lúc thất chí đi bán quần áo dạo ở khắp vùng Rạch Giá, Cà Mau. Tiếng sến theo ông qua nhiều hoàn cảnh, có lúc nó như lạ, như thiếu mà tâm trạng đòi hỏi dù ngón đờn có điêu luyện cũng không “chiều” theo được. Năm 1990, Hai Đức thấy cần cho cây sến thêm dây để nhịp vui thêm giòn, để nhịp buồn thêm lắng.

Sáng chế và được chấp nhận, hơn 30 năm, đờn sến 3 dây của ông len lỏi vào đời sống âm nhạc. Nhiều lúc người ta giật mình biết tới và muốn ông biểu diễn và đều có chung nhận xét với ngón đờn của người nghệ nhân này, đờn sến 3 dây đã đạt tới một giá trị khác mà ít ai tưởng tới. Tuy nhiên, cũng không ít người hoài nghi về tính lưu truyền của loại đờn này, bởi chỉ ở trong tay Hai Đức nó mới phát huy được công hiệu bằng sự sáng tạo và đòi hỏi của người đờn. Lúc song thinh hay xuống sàn, người ta đã vốn hài lòng với cây sến cổ.

Trở lại nghiệp đờn lúc cuộc sống còn thắt ngặt, Hai Đức phải “chạy sô” cho các quán nhậu, phục vụ tiệc tùng… Cây sến lại nhẫn nại như người chia sẻ, nhấn gằn những khi buồn giận, trải lòng như “kể thêm” cho người phong trần những lúc tri âm. Sến 3 dây được biết đến nhiều cũng trong những lần ông mang đờn đi biểu diễn, thi thố khắp nơi. Nhiều bạn đờn biết được đã nhờ Hai Đức làm cho cây đờn 3 dây. Ông rất sẵn lòng làm đờn gửi tặng và cũng mong tìm được người để lưu truyền tâm huyết.

Hơn 30 năm cùng cây sến 3 dây, vinh quang cũng lắm, cơ cực cũng nhiều nhưng Hai Đức đến giờ vẫn chưa tìm được người để kế thừa ngón đờn tuyệt kỹ. Ông nói, để truyền thụ được sến 3 dây cũng rất cần người cảm nhận được nó. Trẻ thì ít người cảm thụ được, còn khi cảm thụ được thì… đã già. Thêm nữa, để truyền dạy được sến 3 dây thì tốt nhất là người học… chưa biết đờn sến 2 dây. Đờn sến bây giờ lại rất ít người theo học, vì dễ đờn, nhưng rất khó để đờn hay.

Dù tri âm, tri kỷ cũng nhiều, nhưng ngón sến lão làng này vẫn mòn mỏi đợi truyền nhân.

 

“Cây đờn sến cải tiến 3 dây từ 12 phím thành 14 phím cho đúng 2 bát bộ trong mỗi dây, với âm vực: dây 1 (dây buông): liêu – tương đương nốt là; dây 2 (dây buông): xang – tương đương rê; dây 3 (dây buông): hò – tương đương la. Thật tuyệt khi sử dụng đờn sến 3 dây để đờn Xuân nữ, Bài chòi Nam Trung bộ, hay những nhạc phẩm mang âm hưởng dân ca như Một lần dang dở của Nhật Ngân, Điệu buồn phương Nam của Vũ Đức Sao Biển… và đặc biệt là Dạ cổ hoài lang của nhạc sĩ Cao Văn Lầu” – nhà văn Lê Đình Bích

 

Tiến Trình

http://www.thanhnien.com.vn/pages/20130620/nhung-truyen-nhan-cuoi-cung-ky-5-tieng-sen-3-day.aspx

QUỐC THANH : Tặng Huy hiệu Thành phố Hồ Chí Minh cho GS Trần Văn Khê


Tặng Huy hiệu Thành phố Hồ Chí Minh cho GS Trần Văn Khê

19/06/2013 16:09 (GMT + 7)
 
TTO – UBND TP.HCM sẽ tặng Huy hiệu TP.HCM kèm tiền thưởng 30 triệu đồng cho giáo sư – tiến sĩ Trần Văn Khê do có công quảng bá nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ với quốc tế.

GS-TS Trần Văn Khê. Ảnh: TR.N.

Ngày 19-6, UBND TP.HCM vừa có quyết định tặng Huy hiệu TP.HCM kèm theo số tiền thưởng 30 triệu đồng cho giáo sư – tiến sĩ Trần Văn Khê. Đồng thời cũng sẽ tặng bằng khen của UBND TP kèm tiền thưởng 20 triệu đồng cho giáo sư Trần Quang Hải, thành viên Hội đồng Âm nhạc truyền thống thế giới.

UBND TP nêu rõ hai giáo sư đã có nhiều đóng góp tích cực cùng TP.HCM quảng bá nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ với quốc tế.

QUỐC THANH

 Image
 

VIVI : GS.TS Trần Quang Hải: Hành trình đưa ví, giặm đến di sản thế giới


GS.TS Trần Quang Hải: Hành trình đưa ví, giặm đến di sản thế giới

Thứ Tư, 19/06/2013 07:35 | In trang nàyIn bài viết

(Thethaovanhoa.vn) – Hát ví, dặm đã quen thuộc với công chúng khi đi vào văn chương, nghệ thuật. Ai mà chẳng từng nghe: “Giữa Mạc Tư Khoa/ Rừng dương như trầm lặng/ Mà nghe câu dặm/ Rằng hết giận rồi thương…” hay “Chuyện kể rằng Bác đòi nghe câu ví/ Nhớ làng Sen từ thuở ấu thơ”. Những câu hát dân gian đặc sắc của xứ Nghệ đang tiến gần đến ngày được công nhận di sản văn hóa phi vật thể – cách hữu hiệu nhằm bảo vệ gìn giữ, tránh biến đổi, thất truyền.  Hồ sơ hát ví, hát dặm Nghệ An và Hà Tĩnh đang được xây dựng và hoàn thiện để có thể trình lên UNESCO xem xét công nhận vào năm 2014.

Về với ví, dặm

Hội thảo thẩm định hát ví và hát dặm diễn ra từ ngày 18 – 20/6 này tại chính quê hương ví, dặm, là hoạt động quan trọng để Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam và các cơ quan phối hợp hoàn chỉnh hồ sơ. Viện Văn hóa Nghệ thuật Việt Nam (Bộ VH, TT&DL) được giao chủ trì sự kiện. 

GS.TS dân tộc nhạc học Trần Quang Hải (sinh năm 1944 ở Thủ Đức, TP.HCM, định cư tại Paris từ 1961) là người bền bỉ nhiều năm sưu tầm, nghiên cứu, biểu diễn truyền bá nhạc dân tộc Việt Nam khắp thế giới. Ông vừa trở về nước sáng 17/6 để tham dự  hội thảo.

GS Trần Quang Hải biểu diễn đàn môi Việt Nam tại Festival quốc tế đàn môi ở Moskva, tháng 6/2012

Cha của GS Hải  –  GS.TS Trần Văn Khê (SN 1921, sang Pháp năm 1948, hồi hương về TP.HCM từ 2003), từng là Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu nhạc Đông phương ở Paris, Phó Chủ tịch Hội đồng quốc tế âm nhạc của UNESCO và cũng chính là người đã đóng góp rất lớn cho hai hồ sơ Nhã nhạc cung đình Huế và Cồng chiêng Tây Nguyên. 

Tiếp nối con đường của cha – Tiến sĩ âm nhạc dân tộc đầu tiên trên đất Pháp, GS. TS Trần Quang Hải là hội viên của nhiều hội nghiên cứu lớn trên thế giới, nhận 30 giải thưởng quốc tế, có gần một vạn buổi diễn trên các châu lục, là nhạc sĩ Việt Nam đầu tiên tham gia trình diễn tại các dịp kỷ niệm lịch sử và giảng dạy tại hơn 100 trường đại học trên thế giới. 

Với tài nghệ sử dụng thành thạo các nhạc cụ dân tộc, trình độ âm nhạc uyên bác, GS Hải đã tham gia xây dựng bốn hồ sơ của Việt Nam trình lên UNESCO: ca trù, quan họ, hát xoan và đờn ca tài tử. Năm 2010, ông được mời chủ tọa một bàn tròn về dân tộc nhạc học.

Người dân xã Ngọc Sơn, huyện Thanh Chương (Nghệ An) biểu diễn ví, dặm

Suốt mấy tháng nay, GS Hải cấp tập chuẩn bị cho hồ sơ ví, dặm. Ông còn tranh thủ dùng uy tín, ảnh hưởng của mình quảng bá cho loại hình dân ca độc đáo của miền Trung Việt Nam trên truyền thông quốc tế bằng việc trả lời phỏng vấn trên Đài Phát thanh quốc tế Pháp (RFI) và Đài Tiếng nói Hoa Kỳ (VOA) về những cái hay, độc đáo của ví, dặm. 

Ngoài GS Trần Quang Hải, tham dự cuộc hội thảo còn có các đồng nghiệp quốc: GS.TS Barley Norton (Đại học Goldsmiths, London), Yoshihito Tokumaru (Đại học Seitoku) và Oshio Satomi (Đại học giáo dục Miyagi, Nhật Bản) và Tvrtko Zebec (Viện Nghiên cứu dân tộc Cull và dân gian Croatia) đều là các chuyên gia tích cực ủng hộ Việt Nam lâu nay. Các chuyên gia, học giả thẩm định hát ví, dặm của ngư dân trên sông Lam ở huyện Đô Lương ( cách TP. Vinh 40km) và cách sinh hoạt, truyền dạy hát ví, dặm của CLB Ví, dặm huyện Thanh Chương (cách Đô Lương 20km). Tối 18/ 6, đoàn xem chương trình ví, dặm trên sân khấu nhà hát ở TP Vinh… 

Nhiều hy vọng cho các di sản Việt Nam 

Sau cuộc hội thảo về hát ví, dặm, sáng 21/6, GS Hải và các chuyên gia quốc tế sẽ tới TP Hội An để dự hội thảo quốc tế Công ước UNESCO và tương lai di sản Việt Nam nhân Kỷ niệm 10 năm thực hiện công ước 2003 của UNESCO về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể  (DSVHPVT) ở Việt Nam. 

 

Đến nay, Việt Nam đã có 7 di sản văn hóa phi vật thể (DSVHPVT) được tôn vinh: Nhã nhạc cung đình Huế năm 2003, Không gian cồng chiêng Tây Nguyên năm 2005, Quan họ Bắc Ninh và Ca trù năm 2009, Hội Gióng đền Phù Đổng và đền Sóc năm 2010, Hát xoan Phú Thọ năm 2011 và Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương 2012.

GS.TS Trần Quang Hải cho biết, tại hội thảo này, ông sẽ đặt ra một vấn đề đang rất thời sự hiện nay: “10 năm công ước về bảo vệ DSVHPVT của UNESCO có tác dụng gì với các DSVHPVT Việt Nam đã được và có thể được tuyên dương”? Ông đề  xuất: Một số DSVHPVT như: hát xẩm, hát  chầu văn, múa rối nước; các loại hát của dân tộc Thái, Tày, Nùng, Dao, H’Mông của miền Bắc; nhạc Phật giáo tán tụng của miền Trung; đờn ca tài tử Nam bộ, nhạc lễ, bảnDạ cổ hoài lang của miền Nam  có thể được UNESCO đánh giá đúng mức để tuyên dương trong tương lai, nếu được Nhà nước đầu tư, từ việc có chế độ chăm sóc nghệ nhân và duy trì quan tâm đầy đủ bằng chính sách, cơ chế hợp lý, xứng đáng. 

 

Thực tế, những nghệ nhân già – di sản sống, đang hao hụt dần do tuổi cao, trong khi các cơ quan chức năng và những người làm nghề vẫn chưa giải quyết được những thắc mắc, bất cập kéo dài về việc phong tặng Nghệ nhân dân gian nhân dân, Ưu tú,  kèm theo chính sách đãi ngộ. Di sản bị thay đổi, xói mòn khi chưa được chính con người trân trọng đúng mức. 

ViVi
Thể thao & Văn hóa 

http://thethaovanhoa.vn/van-hoa-toan-canh/gsts-tran-quang-hai-hanh-trinh-dua-vi-giam-den-di-san-the-gioi-n20130619071847632.htm

 

 

THANH HẰNG : Vẫn lúng túng trong quản lý di sản văn hóa, VIETNAM


Vẫn lúng túng trong quản lý di sản văn hóa
09:44:00 13/06/2013
 
Lúng túng trong quản lý di sản đã dẫn đến tình trạng nhiều di sản cấp Quốc gia bị xuống cấp, rồi bị xâm hại nghiêm trọng những năm qua, mà chùa Trăm Gianđình Ngu Nhuế chỉ là những ví dụ gần nhất. Nhưng làm thế nào để bảo vệ di sản tốt hơn, kể cả những cổ vật nằm trong các di tích, là câu hỏi mà bấy lâu nay, vẫn chưa có giải đáp.

Tìm ra câu trả lời chính là mục đích hội thảo toàn quốc “Nâng cao chất lượng công tác quản lý và phát huy giá trị di sản” được Bộ VH, TT&DL tổ chức vào ngày 11/6, dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Đặng Thị Bích Liên.

Có rất nhiều ý kiến đóng góp, nhưng đều phản ánh thực trạng: hiện vẫn duy trì cách quản lý di tích ở mỗi địa phương theo cách mà nơi đó thấy phù hợp. Ngay Hà Nội là địa bàn đậm đặc di tích nhất, cũng có nhiều cách: Nơi thì thuộc UBND TP Hà Nội, chỗ thì thuộc Sở VH, TT&DL, di tích khác lại thuộc huyện hoặc xã, phường quản lý. Ở nhiều tỉnh, còn tồn tại cả cách quản lý do gia đình, dòng tộc tổ chức. Vì thế, việc quản lý có chỗ chồng chéo, chưa chặt chẽ, dẫn đến tình trạng xuống cấp, khó khăn trong đầu tư, cũng như kiểm tra, giám sát các hoạt động chuyên môn.

Việc trùng tu Chùa Trăm Gian là một ví dụ về sự lúng túng, chậm trễ trong quản lý nhà nước.

Các BQL hoạt động tương đối độc lập, ít thông tin, trao đổi, phối hợp trong chuyên môn cũng như chế độ báo cáo; chưa có sự phân định rõ ràng về nhiệm vụ nên khó cho việc theo dõi, kiểm tra. Nhiều địa phương còn buông lỏng kiểm tra công tác tu bổ, tôn tạo di tích, nhất là công trình có vốn đầu tư xã hội hóa, nên công tác này được đặc biệt quan tâm, nguồn đóng góp xã hội hóa cũng nhiều.

Nhiều ý kiến đề xuất không thể nhân danh xã hội hóa để khoán trắng cho dân trong bảo vệ di tích, vì đó là bảo vệ di sản của cha ông ta từ trong quá khứ, cũng là để cho các thế hệ tương lai. Cần bám sát mô hình UNESCO quản lý di sản thế giới để học tập: nhất thể hóa quản lý; có kế hoạch quản lý, xác định rõ di sản, nguy cơ có thể ảnh hưởng đến tính toàn vẹn, chân xác; đề ra chương trình hành động để triệt tiêu nó; quy hoạch bảo tồn dự án; báo cáo hàng năm để chất vấn, nhắc nhở, nếu sau 5 năm không đạt sẽ loại khỏi danh sách. Phải có vai trò Nhà nước, nắm lấy di sản thế giới và di tích quốc gia đặc biệt.

Thứ trưởng Đặng Thị Bích Liên đồng ý với quan điểm trong quản lý di tích hiện nay là không chỉ bám sát những kinh nghiệm trong nước, mà phải áp dụng, cập nhật cách quản lý trên thế giới, cũng như cần phải có cách nhìn nhận, ứng xử đúng với di sản.

Tuy nhiên, vấn đề rất quan trọng hiện nay là bài toán giữa bảo tồn và phát triển hiện vẫn chưa có trả lời thấu đáo từ hội thảo này. Một mô hình quản lý di tích và cả các cổ vật trong di tích cho thật thích hợp, để có thể triển khai thống nhất trong cả nước, vẫn là điều bỏ ngỏ trong hội thảo này

Thanh Hằng