Category Archives: ARTICLES ON JEW’S HARP

Articles on Jew’s harp

KRZYSZTOF STACHYRA : The silence is a part of music therapy…: An interview with Stefano Navone from Italy

By Krzysztof Stachyra

alt text

Dr. Stefano Navone. Email:

I met Dr. Stefano Navone at the music therapy conference in Poland. I found his presentation interesting, but there was something more. During the presentation and our short conversation I had the feeling that I was talking to a person who is very committed to music therapy. He is that special kind of maturity in his understanding of music therapy. Stefano Navone is a musician and music therapist. He graduated in Musicology from the University of Bologna and in Psychology from the University of Padova. He received his degree in Music Therapy from the Assisi school, and specialized at the Catholic University of the Sacred Heart of Rome in Music Therapy and Psychiatry. He has been active in the field of music therapy since 1989, especially in psychiatric and disability areas. Presently he works as a music therapist in Service Centre in Montecchio Precalciano, Vicenza (Italy). He also also part of the Board of A.I.M. (Italian Professional Association of Music Therapy) and is Italian country representative for EMTC and nominated Coordinator for South Europe. I asked him to tell something about his music therapy experiences.

Krzysztof Stachyra: Why music therapy?

Stefano Navone: Without exaggerating, but for me Music Therapy is not just a job but a lifestyle choice. It is the possibility to combine passion for music and helping relationship. Freud explained that three professions were impossible: the Government, the Education and the Psychoanalysis. If he had known Music Therapy he would have certainly added the fourth! In any case for me it is the best profession in the world!

K.S.: I feel a passion in your words. That is great! What is your music therapy background?

S.N.: My theoretical approach is an psychodynamic-relational Music Therapy that provides an operational methodology based on the criteria of non-directivity towards the patient and an attitude of observation and listening, related to the concepts of neutrality and countertransference as in the traditional psychoanalytic work. From an operational point of view, in this methodological context, the music therapist implements all the strategies to promote the expression of the patient and his creativity, thereby facilitating a real expression of the self: a musical improvisation technical linked to non verbal approach will be the peculiar style of this type of intervention. Another important issue in my Music Therapy approach is the definition of a temporal-spatial structure, along with the set of rules defining the therapeutic setting: these two elements, acting together, acquire a fundamental importance as facilitators of therapeutic actions, and as a consequence, of changes for better.

K.S.: I had the pleasure of taking part in your presentation about your work with a patient with autism. I must tell you that I was impressed by it. Is the work with people with autism the main point of your interest?

S.N.: Beyond the patients with autism, I have been working for many years in psychiatric and disability area with adults. From a couple of years I collaborate with a Community for rehabilitation of young with drugs addiction; it is a new and exciting experience for me, which forced me to reconsider many aspects of my theoretical approach and get back in “the game” completely as a therapist.

K.S.: Do you remember the patient who surprised you the most? What happened?

S.N.: I still remember with much pain a young psychotic girl who had suffered several sexual violence; after a year of treatment she began to express her feelings with me reviving those moments; I think that this experience has changed my life and the value that I gave to our discipline.

K.S.: Yes, such experiences can change not only patients, but also a therapist’s life… Music, patients and a therapist are the triad in the process of music therapy, so we, as therapists, are in the process too. We often talk about the music, but I feel that also sometimes moments of silence in the therapy sessions can be as important as music. Do you agree with this? What do you think about the role of silence during music therapy sessions?

S.N.: The silence for me it is not just a technical way of work but a mental condition that the Music therapist must acquire to develop and to promote his non-verbal communication for an better adherence to the pathological situation of the patient. I think that the nonverbal approach in psychiatric disorders, and especially in schizophrenia (as in other diseases with an impairment of the communicative functions), it is a viable hypothesis for the possibility of reactivating and expanding the archaic expressive and relational nonverbal abilities that persist across the individual’s life span as modes of interpersonal experience. Through nonverbal behavior and sound-music performances, the patient conveys his/her emotions and feelings, establishes an ”affect attunement” with the music therapist and is stimulated to modify the global emotional and affective status. The Music Therapy aims to achieve a positive patient’s adaptation to the social environment through the establishment of a harmonious inner condition.

K.S.: Do you have any advice for your music therapy friends who are just at the beginning point of their music therapy work with people with autism?

S.N.: The first thing that I would advise to young music therapists it is to work on their own anxiety and on desire to get something at all costs; with patients with autism, in my opinion, it is very important to act for “subtraction”, it is more important to know what not to do more than to know what to do.

Finally, even if it is banal, I would suggest to work with love, thinking at first to the patients and then to the music and to our skills.

K.S.: Thank you very much!



Voices: A World Forum for Music Therapy (ISSN 1504-1611)

ĐỨC TRIẾT : Bảo tàng Dân tộc học VN nhận Huân chương Độc lập hạng Nhất

Bảo tàng Dân tộc học VN nhận Huân chương Độc lập hạng Nhất

24/10/2015 19:57 GMT+7

TTO – Chiều 24-10, Bảo tàng Dân tộc học VN đã tổ chức lễ kỷ niệm 20 năm ngày thành lập và đón nhận Huân chương Độc lập hạng Nhất.

			Nghệ nhân Cần Thơ mang món bánh xèo đến Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam dịp tết trung thu 2015 - Ảnh: Đức Triết.
Nghệ nhân Cần Thơ mang món bánh xèo đến Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam dịp tết trung thu 2015 – Ảnh: Đức Triết.

Đông đảo các nhà nghiên cứu, chuyên gia về bảo tàng không chỉ ở trong nước mà cả quốc tế như chuyên gia Nhật Bản, Mỹ, Pháp…cũng về dự.

Phát biểu tại lễ kỷ niệm, PGS. TS Võ Quang Trọng nhấn mạnh: “Hai mươi năm qua, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam đã trải qua một cuộc hành trình đầy thách thức, luôn trăn trở, tìm tòi và sáng tạo không ngừng để từng bước khẳng định vị thế của mình trong giới bảo tàng Việt Nam và quốc tế.”

Tham dự buổi lễ, Giáo sư Kaneko Kazushige (Nhật Bản) nói : ““Chúng tôi đánh giá cao hoạt động của Bảo tàng Dân tộc học VN. Sức hấp dẫn của bảo tàng là vì đã biết cách làm “sống lại” văn hóa dân tộc VN không chỉ từ những hiện vật mà cả từ những nghệ nhân dân gian.”

Trong dịp kỷ niệm, Bảo tàng Dân tộc học VN đã khai trương trưng bày Một thoáng châu Á (sưa tập của GS  Kaneko Kazushige hiến tặng) và Vòng quanh thế giới (sưu tập của GS Lê Thành Khôi hiến tặng).

Trước đó vào ngày 23-10, bảo tàng cũng đã tổ chức hội thảo khoa học  Bảo tàng – Cộng đồng: Quan niệm và cách tiếp cận.

Tại hội thảo, với những trăn trở đổi mới hoạt động bảo tàng trong nước có khởi sắc nhưng vẫn  chưa đáp ứng được kỳ vòng chung của xã hội, các chuyên gia bảo tàng trong nước và quốc tế đã cho rằng hoạt động bảo tàng cần đổi mới mạnh mẽ hơn nữa cả về quan niệm, cách thức, nội dung hoạt động cụ thể; cần xác định quy mô, tính chất của từng loại bảo tàng để đầu tư xây dựng mới; cần quan tâm hơn nữa đến việc sự kết nối giữa các bảo tàng để cùng chia sẻ tri thức và kinh nghiệm cũng như phối hợp hoạt động…


Lễ chung thất (49 ngày) cố Giáo sư Trần Văn Khê , 11 tháng 8, 2015, Q.Bình Thạnh, TP HCM

Mise en ligne le 11 août 2015

Phim tư liệu của Quỹ Văn hóa Giáo dục Hãn Nguyên Nguyễn Nhã.

hòa thượng PHƯỚC TRÍ tụng kinh với 8 thầy

Lễ chung thất (49 ngày) cố Giáo sư Trần Văn Khê , 11 tháng 8, 2015, Q.Bình Thạnh, TP HCM

ĐẶNG VĂN KHAI NGUYÊN , niềm đam mê với nghệ thuật đàn môi / Passion for the Jew’s harp , VTC 10, NETVIET, VIETNAM

This TV program made an interview with ĐẶNG VĂN KHAI NGUYÊN, a talented Jew’s harp player in Vietnam . The English subtitles will help non Vietnamese spectators to watch this program with high interest .

dang van khai nguyen 1

dang van khai nguyen 2

dang van khai nguyen 3

dang van khai nguyen 4

KHÁNH LY : Chàng trai 9x mê tiếng đàn môi

Thứ năm, 2/7/2015 | 15:08 GMT+7

Chàng trai 9x mê tiếng đàn môi

Tiếng đàn môi trầm ấm đã thu hút Nguyên dành 5 năm để học hỏi, nghiên cứu và góp phần bảo tồn loại hình nghệ thuật dân gian đang dần mai một.

Chàng trai trẻ Đặng Văn Khai Nguyên sinh ra ở Tân Phú (Đồng Nai) phải lòng tiếng đàn môi năm 15 tuổi trong một lần nghe nghệ nhân Huỳnh Minh Đức chơi. Ấn tượng đó vẫn đọng lại trong tâm trí Nguyên cho đến năm 2010, cậu bạn được tiếp lửa khi nhìn thấy giáo sư Trần Quang Hải, “vua đàn môi” của Việt Nam biểu diễn. Nguyên lên mạng tìm các thông tin và clip biểu diễn của thầy và xem say sưa.

Ở Đồng Nai không có chỗ bán đàn môi, Nguyên lên Sài Gòn tìm mua được 2 cây và bắt đầu bén duyên, tự mày mò tập luyện. Nguyên tập thổi theo các video đàn môi khắp thế giới. Sau nửa năm tập luyện, khi đã khá tự tin với khả năng của mình, cậu bạn mạnh dạn viết một lá thư cho giáo sư Hải, trình bày tình yêu với đàn môi, gửi thầy những clip mình chơi đàn và mong được hướng dẫn thêm cách chơi. Gặp một bạn trẻ Việt Nam có niềm đam mê với tiếng đàn dân gian, người thầy phương xa lập tức hồi đáp thư kèm theo đoạn clip hướng dẫn cách chơi đàn môi. Tiếp sau đó là những trao đổi đầy say mê giữa hai thầy trò về loại nhạc cụ dân gian độc đáo.


Chàng trai 9x sở hữu bộ sưu tập đàn môi khắp nơi trên thế giới. Ảnh: Khánh Ly.

Năm 2012, Nguyên được Giáo sư Trần Quang Hải đã giới thiệu và gia nhập Hiệp hội Đàn môi quốc tế. Từ đây một cánh cửa rộng được mở ra để Nguyên giới thiệu tiếng đàn môi Việt đến với thế giới và được học hỏi nhiều hơn. Càng nghiên cứu sâu, Nguyên nhận thấy mỗi cây đàn môi là đại diện tiêu biểu cho văn hóa, lối sống và tín ngưỡng của một vùng đất. Tiếng đàn môi ngân nga bên bờ rào đá trên vùng núi cao Tây Bắc chắp cánh cho tình yêu lứa đôi của những chàng trai, cô gái ngày xưa. Tiếng đàn môi lại được người Indonesia tin có khả năng diệt trừ sâu bọ trên cánh đồng. Một số dân tộc trên thế giới lại dùng tiếng đàn như một ngôn ngữ giao tiếp với thần linh trong mỗi lần cúng tế.

Nguyên đọc nhiều tài liệu, nghiên cứu về đàn môi và nhận thấy loại hình nghệ thuật dân gian này vô cùng thú vị nhưng bị lãng quên. Có một nghịch lý là đàn môi Việt được bạn bè quốc tế biết đến nhiều, chơi nhiều và cất công sưu tập trong khi nó bị lãng quên, mai một trên chính quê hương. Đàn môi Việt được quốc tế đánh giá cao đến mức một trang web lớn nhất về mua bán đàn môi ở Đức. Mong ước của Nguyên là phổ biến đàn môi Việt càng nhiều càng tốt, mỗi khi cậu bạn có cơ hội.

10 chiếc đàn môi trong bộ sưu tập của Nguyên

Nguyên còn có sở thích làm đầy bộ sưu tập bằng những cây đàn môi từ khắp thế giới, đến nay gia tài đàn môi đã xấp xỉ 600 cây từ 26 quốc gia. Có những cây đàn gắn với kỷ niệm ở những chuyến đi thực địa như cây đàn từ vùng núi cao Sa Pa được chính một nghệ nhân làm đàn hiếm hoi làm tay từng chi tiết khiến Nguyên vô cùng thích thú, nâng niu. Nguyên còn học hỏi kỹ thuật và tự làm những chiếc đàn môi tre.

Điều hấp dẫn nhất ở nhạc cụ này, theo Nguyên là dấu ấn cá nhân ở người chơi đàn môi được thể hiện rõ nét, nghe âm điệu là có thể đoán được nghệ sĩ nào đang chơi bởi những âm sắc, tiết tấu mà người chơi gửi vào tiếng đàn. Nếu không có sự khéo léo của đôi môi thì sẽ không có tiếng đàn gây mê đắm lòng người như thế. Với Nguyên, mỗi lần thổi đàn là như thả hồn mình theo dòng cảm xúc và hoàn toàn ngẫu hứng.


Năng khiếu và niềm đam mê giúp Nguyên thổi được nhiều loại đàn môi của các nước. Ảnh: Khánh Ly.

Một lần chơi đàn môi trên bãi biển Bình Thuận, tiếng đàn của Nguyên lọt vào tai các du khách Cộng hòa Yakutia, vùng lãnh thổ thuộc Nga, họ thích thú theo dõi, quay clip lại. Trên báo địa phương này, có những bài viết vinh danh Nguyên là người nước ngoài chơi khomus hay nhất. Khomus vốn là tên gọi loại đàn môi của Cộng hòa Yakutia. 

Chia sẻ về những dự định tương lai, Nguyên ấp ủ mong muốn có cơ hội chia sẻ nhiều hơn về đàn môi đến với những bạn trẻ trong nước. Chàng trai sinh năm 1991 sẽ dành thời gian tìm về những vùng đất còn có nghệ nhân lưu giữ thứ nhạc cụ này ở Huế, Quảng Ngãi, để nghe chia sẻ của họ, thu thập tài liệu, quay video clip hướng dẫn cách chơi đặc trưng ở mỗi vùng. Có những chuyến đi trở về tay không vì đi đến nơi thì nghệ nhân đã qua đời được nhiều năm nhưng cậu không nản chí trong hành trình đi đem tiếng đàn môi xích lại gần hơn với mọi người.

MỸ TRẦN : MỐI TÌNH VỚI CÂY ĐÀN MÔI : phỏng vấn Đặng Văn Khai Nguyên

Mối tình với cây đàn môi

Mối tình với cây đàn môi

Jun 22, 2015

Mỹ Trần

Vóc dáng nhỏ nhắn, gương mặt hiền lành và hồn nhiên, chàng trai tài năng về đàn môi Đặng Văn Khai Nguyên khiến bất cứ ai yêu nhạc cụ dân tộc này cũng phải thán phục tài năng chơi đàn môi điêu luyện và những cống hiến đáng kể của anh cho sự bảo tồn, phục hồi và phát triển loại hình nghệ thuật dân gian vốn đang mai một dần.

Lương duyên

Đặng Văn Khai Nguyên sinh năm 1991 tại Đồng Nai trong một gia đình không có truyền thống theo nghệ thuật. Vào năm 15 tuổi khi đang xem một chương trình truyền hình, Nguyên đã có ấn tượng mạnh với màn biểu diễn đàn môi của nghệ nhân Huỳnh Đức Minh, người mà bây giờ Nguyên gọi là sư huynh. Tuy nhiên, do không có cơ hội tiếp cận với môn nghệ thuật đó, Nguyên cũng lãng quên. Cho đến năm 2010, trên một chương trình truyền hình, Nguyên lại tình cờ xem được màn trình diễn hát song thanh của GS.TS. Trần Quang Hải – được xem là người Việt Nam duy nhất nghiên cứu về đàn môi, nên ngoài danh xưng “vua muỗng”, ông còn được xem như “vua đàn môi” của Việt Nam. Nguyên bắt đầu lên mạng tìm hiểu về giáo sư Hải và xem những video clip của giáo sư chơi đàn môi.

Đàn môi Việt Nam của dân tộc H’Mông.

Đàn môi (Morchang) của người Ấn Độ.

Đàn môi (Dramlar) của người Hungary.

Đàn môi (Kuphilao) của người Philippines.

Đàn môi (lubu) ở Đài Loan.

Nghệ nhân đàn môi trẻ tuổi Đặng Văn Khai Nguyên đang nói về đàn môi cho một vị khách.

Đàn môi (Khonus) của người Nga.

Đàn môi (Karinding) của người Indonesia.

 Nghệ nhân đàn môi trẻ tuổi Đặng Văn Khai Nguyên đang chơi một loại đàn môi.

Đi khắp Đồng Nai, không mua được cây đàn môi nào, lên Sài Gòn, Nguyên mua được hai cây và say sưa luyện tập từ thông tin trên mạng và các video clip của các nghệ sĩ đàn môi trên thế giới. Sau nửa năm, khi đã khá tự tin với khả năng chơi đàn môi của mình, Nguyên quyết định viết thư cho giáo sư Hải và bày tỏ niềm đam mê của mình với ông. Nguyên còn quay clip mình chơi đàn môi cho giáo sư xem và đánh giá. Đáp lại sự hứng khởi và đam mê của Nguyên, giáo sư Hải nhận thấy đây là một tài năng hiếm có và đã nhận Nguyên làm học trò, thường xuyên gửi nhiều tài liệu, video clip về đàn môi; hướng dẫn Nguyên tập theo đúng tiết tấu, cao độ, âm sắc.

“Đàn môi không chơi theo giai điệu mà chơi theo cảm xúc, nhịp điệu của tâm hồn và cái ngẫu hứng của người nghệ sĩ. Chính vì vậy mà người đồng bào H’Mông dùng đàn môi để tỏ tình với người họ yêu”, Nguyên tâm sự. Với năng khiếu bẩm sinh cùng với sự siêng năng nghiên cứu và luyện tập một thời gian, Nguyên đã thành thạo nhiều kỹ năng chơi các loại đàn môi của những dân tộc trên thế giới.

Nguyên trăn trở về nghịch lý khi tìm tài liệu về đàn môi, hầu như không có tài liệu trong nước mà chỉ của nước ngoài viết bằng tiếng Pháp và tiếng Anh. Cũng vậy, các video clip trên mạng chia sẻ video YouTube cũng chủ yếu được quay lại bởi các nghệ nhân nước ngoài. Và, thậm chí trang web nổi tiếng về đàn môi của thế giới tại Đức cũng tên là “Chính vì thế bây giờ tôi tập trung nghiên cứu về đàn môi. Tôi thường có những chuyến đi thực tế đến các vùng miền có những nghệ nhân chơi và làm đàn môi để tìm hiểu, thu thập vật mẫu và quay video clip để chia sẻ cho các bạn trên mạng cùng với những kiến thức, kỹ năng chơi đàn và văn hóa đàn môi vùng miền” – Nguyên bày tỏ – Tiếng đàn môi trầm, ấm, tạo ra một thứ âm thanh rất lạ và hấp dẫn. “Sẽ thật buồn khi không còn người chơi ở Việt Nam và thật buồn nếu môn nghệ thuật này chết đi”.

Nhờ vào khả năng chơi đàn môi cũng như những cống hiến của Nguyên cho loại hình nghệ thuật này, vào giữa năm năm 2014, qua lời giới thiệu của giáo sư Hải, Nguyên đã được kết nạp vào Hiệp hội Đàn môi thế giới (IJSH), trở thành người Việt Nam thứ hai, sau giáo sư Hải, gia nhập vào hiệp hội này.

Chỉ có thể là đam mê

Không chỉ biết chơi và nghiên cứu đàn môi, Nguyên còn có đam mê sưu tầm bộ đàn môi. Hiện nay, chàng trai này đã sưu tầm được khoảng 600 loại đàn môi của 26 quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới như Lào, Campuchia, Thái Lan, Philippines, Indonesia, Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản, Pháp, Anh, Áo, Hungary, Slovakia, Estonia, Na Uy, Thụy Điển, Ý…

“Nhờ có đàn môi, tôi có những người bạn cùng sở thích trên khắp thế giới. Họ chủ yếu là thành viên của IJSH. Qua trao đổi, tôi gửi họ đàn môi Việt Nam, rồi họ gửi đàn môi dân tộc họ cho tôi, nhờ vậy mà tôi sưu tập được loại đàn này” – Nguyên tâm sự – “Chúng tôi thường xuyên trao đổi kiến thức, kỹ năng và các biến tấu sao cho kỹ thuật, âm thanh hay hơn”.

Ngoài chiếc đàn môi dân gian bằng đồng của người H’Mông trên vùng Tây Bắc, nơi Nguyên đã nhiều lần đi thực tế, Nguyên còn tự làm chiếc đàn môi cho mình với một chất liệu rất Việt Nam – đàn môi tre. Sau khi ra mắt chiếc đàn này, nhiều nghệ sĩ của IJSH đã xem đây là chiếc đàn môi hay nhất. Hiện bảo tàng đàn môi của Nga đang liên hệ với Nguyên để có được chiếc đàn môi tre bổ sung vào bộ sưu tập của họ.

Nguyên còn sáng tạo ra những cây đàn môi độc đáo với 2, 3, 4 lưỡi; đàn môi hai đầu. Và, những cây đàn môi tre do Khai Nguyên chế tác hiện đã có mặt ở nhiều nước trên thế giới như Nhật Bản, Argentina, Nepal, Ấn Độ, Bangladesh…

Ngoài việc thường xuyên một mình đi thực tế đến những vùng sâu vùng xa, nơi sinh sống của các đồng bào dân tộc thiểu số để cung cấp thêm tư liệu cho những người quan tâm đàn môi trên trang Facebook của mình, Nguyên còn dạy cho khoảng 20 đứa trẻ trong xóm. Nguyên nói: “Tôi đã học trực tuyến với thầy Hải ba năm và tôi nghĩ giáo án của thầy là giáo án hay. Vì thế tôi cũng dùng cách đó để hướng dẫn cho bất cứ ai quan tâm đến đàn môi trên trang Facebook của mình”.

Đệ tử chân truyền

Sau một thời gian dài học online khi giáo sư Hải ở Pháp, mãi đến tháng 5-2014, trong buổi tọa đàm định kỳ 7 tại nhà GS.TS. Trần Văn Khê, Nguyên mới có dịp được gặp người thầy đáng kính của mình: GS.TS. Trần Quang Hải (con GS.TS. Trần Văn Khê). Cũng chính tại buổi tọa đàm đó, Nguyên ra mắt công chúng với tư cách là nghệ nhân chơi đàn môi và nghiên cứu đàn môi.

Tự hào về “đệ tử chân truyền” của mình, giáo sư Hải cho rằng: “Học trò của tôi Đặng Văn Khai Nguyên, cậu đó rất giỏi, giỏi hơn tôi nhiều lắm, không những biết đánh đàn môi mà còn biết chế đàn môi và biết dạy đàn môi nữa. Đó là một tài năng hiếm có”.

Trong tương lai, Nguyên bày tỏ mong ước muốn thực hiện một tài liệu mang tính chuyên môn về các loại đàn môi có ở Việt Nam, vì một phần hiện nay không có tài liệu nghiên cứu đàn môi nào của Việt Nam cũng như việc bảo tồn giữ gìn loại nhạc cụ có nguy cơ thất truyền này.

“Đã có những chuyến đi công cốc, không tìm được nghệ nhân và vật mẫu nhưng tôi không nản và cũng sẽ không bao giờ bỏ cuộc. Cứ tiến tới, tôi tin một ngày đàn môi Việt Nam sẽ phát triển mạnh mẽ hơn”, Nguyên tâm sự.

Độc đáo đàn môi với ĐẶNG VĂN KHAI NGUYÊN

Độc đáo đàn môi

Sài Gòn Đầu Tư – 04/05/2015 11:17

Tuy tuổi đời còn rất trẻ (sinh năm 1991), nhưng Đặng Văn Khai Nguyên đã sử dụng được rất nhiều loại đàn môi và có nhiều đóng góp, sáng tạo góp phần quảng bá nhạc cụ dân tộc này ra thế giới. Em còn được GS.TS Trần Quang Hải nhận định là “tài năng duy nhất ở Việt Nam” về đàn môi hiện nay.

Học đàn môi từ xa

GS.TS Trần Quang Hải đã giới thiệu một loại nhạc cụ dân tộc Việt Nam ít người biết đến là đàn môi. Sau khi giới thiệu tính năng, cấu tạo và khả năng diễn tấu của đàn môi Việt Nam cũng như thế giới cùng những nét độc đáo của nhạc cụ này, GS. Hải giới thiệu “đệ tử chân truyền” ông đã “đốt đuốc đi tìm” là Đặng Văn Khai Nguyên. Với phần trình bày và diễn tấu của mình, Khai Nguyên đã nhanh chóng “hút” được khán giả. Đặng Văn Khai Nguyên đã được kết nạp vào Hiệp hội Đàn môi Thế giới (IJHS) từ năm 2014.

Khai Nguyên sinh tại Tân Phú, Đồng Nai. Từ khi còn là cậu học trò tiểu học, Nguyên rất yêu thích văn nghệ, không ít lần đại diện cho lớp tham gia các chương trình văn nghệ của trường và ước mơ sau này làm ca sĩ. Nhưng lên THPT cậu học trò lại thích tìm hiểu sinh học, thích chăm sóc cây cối động vật và muốn trở thành người bảo tồn động vật hoang dã. Và sở thích ấy đã được chắp cánh khi Khai Nguyên được tham gia công tác cứu hộ động vật hoang dã tại Khu Bảo tồn quốc gia Nam Cát Tiên. Giữa năm 2011, sau khi xem chương trình truyền hình nói về GS.TS Trần Quang Hải và lối hát overtone singing (đồng song thanh – một người cùng lúc có thể hát được 2 giọng), Nguyên đã bị thu hút.

Cậu lên mạng tìm hiểu, mới biết đây là “vua Đàn môi” – một nhạc cụ khá lạ về âm sắc lẫn hình thức. Nguyên tò mò và dù không biết gì về âm nhạc dân tộc nhưng quyết tìm đàn môi để học chơi. “Đầu tiên em chỉ mua được 2 cây đàn môi H’mông và tự tập luyện trong vòng nửa năm. Tới khi cảm thấy cần những kỹ thuật bài bản và chuyên môn, em mới “bạo gan” nhắn tin email làm quen với GS. Trần Quang Hải, và từ đó trở thành học trò của thầy Hải” – Khai Nguyên cho biết. Dù được GS. Hải nhận làm học trò, nhưng thầy trò dạy và học theo “đào tạo từ xa”. Nguyên và GS. Hải trao đổi về kỹ thuật diễn xướng cũng như các vấn đề chuyên môn bằng cách thu và gửi các video, thư điện tử…

Quá trình tập luyện mất nửa năm, Nguyên dần thành thạo chơi đàn môi và từ đó qua những tài liệu thầy Hải gửi em tìm hiểu sâu hơn về loại nhạc cụ này. “Chơi đàn môi rất đơn giản, chỉ cần tinh ý và cảm nhận một chút có thể chơi được. Nhiều người em hướng dẫn vài phút có thể chơi vài kỹ thuật cơ bản, còn muốn chuyên sâu hơn cần đòi hỏi thời gian dài, có thể mất 1-2 năm mới có những kỹ năng điêu luyện” – Nguyên nhận định.

Đặng Văn Khai Nguyên biểu diễn đàn môi.

Sau 3 năm truyền nghề qua online, buổi sinh hoạt chuyên đề tại nhà GS. Trần Văn Khê cũng là lần đầu tiên thầy và trò gặp nhau. Được nghe trực tiếp Khai Nguyên diễn tấu, GS.TS Trần Quang Hải đã thốt lên: “Đây là một thế hệ rất tiềm năng, tôi chơi đàn môi theo cách của tôi, nhưng Nguyên lại biết kết hợp những kỹ thuật đàn môi của thế giới với kỹ thuật đàn môi Việt Nam, hết sức độc đáo”.

Khai Nguyên còn liên lạc, làm quen với những người bạn chơi đàn môi trên khắp thế giới để giao lưu, học hỏi. Kể từ đó, Khai Nguyên đã được mời tham dự những buổi nói chuyện giới thiệu nhạc cụ đàn môi đến với mọi người. Không chỉ giao lưu, Khai Nguyên còn trao đổi đàn môi và học cách chơi đàn theo văn hóa đặc trưng của mỗi quốc gia.

Sở hữu bộ sưu tập đàn môi khắp thế giới

Không chỉ biết chơi đàn môi, Nguyên còn có đam mê sưu tầm bộ đàn môi. Hiện nay, em đã sưu tầm được khoảng 600 loại đàn môi của 26 quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới như Lào, Campuchia, Thái Lan, Philippines, Indonesia, Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản, Pháp, Anh, Áo, Hungary, Slovakia, Estonia, Na Uy, Thụy Điển, Italia…

Nguyên còn sáng tạo ra những cây đàn môi độc đáo với 2, 3, 4 lưỡi, đàn môi 2 đầu. Điều thú vị nữa, những cây đàn môi tre do Khai Nguyên chế tác đã có mặt ở nhiều nước trên thế giới như: Nhật Bản, Argentina, Nepal, Ấn Độ, Bangladesh. Hiện Khai Nguyên còn truyền nghề cho các bạn trẻ ở địa phương với một nhóm khoảng 20 em, không những sử dụng thành thạo mà còn có thể chế tác đàn môi.

“Cây đàn môi của Việt Nam đã được đo đạc và đánh giá là có âm thanh hay nhất, bồi âm chính xác nhất so với các loại đàn môi khác. Và nó cũng rất được ưa chuộng, sử dụng ở nhiều nước trên thế giới, thậm chí hay hơn cả cây đàn môi Khomus của người Yakutia đã được đưa vào sách Guinness. Thế nhưng, điều nghịch lý là ở ngay tại Việt Nam lại có quá ít người biết đến nhạc cụ này” – Khai Nguyên trăn trở.

Khai Nguyên cũng vừa nhận được một tin vui là Quỹ Văn hóa Giáo dục Hàn Nguyên Nguyễn Nhã của TS. sử học Hàn Nguyên Nguyễn Nhã đã mời Khai Nguyên giới thiệu cây đàn môi trong các dự án đưa âm nhạc vào trường học của ông. Đây không chỉ là ước mơ của “thầy trò” Khai Nguyên mà còn là của những ai yêu nền văn hóa, âm nhạc dân tộc Việt.

Khi được hỏi về tương lai, Nguyên bày tỏ mong ước muốn thực hiện một tài liệu mang tính chuyên môn về các loại đàn môi có ở Việt Nam, vì một phần hiện nay không có tài liệu nghiên cứu đàn môi nào của Việt Nam cũng như việc bảo tồn giữ gìn loại nhạc cụ có nguy cơ thất truyền này.

Và Nguyên cũng đang ấp ủ một kế hoạch dài hơi, đi thực tế các vùng miền ở Việt Nam để ghi hình, thu mẫu và tìm hiểu những nét văn hóa đặc trưng của mỗi dân tộc thông qua cây đàn môi của họ.