Category Archives: PETRUS KÝ

Sách “Trương Vĩnh Ký, nỗi oan thế kỷ” bị cấm ra mắt tại Đường sách Sài Gòn!


 

5 Tháng Một, 2017

Sách “Trương Vĩnh Ký, nỗi oan thế kỷ” bị cấm ra mắt tại Đường sách Sài Gòn!

 
imageCuốn sách “Trương Vĩnh Ký, nỗi oan thế kỷ” do nhà nghiên cứu lão thành nổi tiếng Nguyễn Đình Đầu chủ biên, là một công trình công phu tập họp các bài viết của nhiều tác giả xưa và nay, đã được Cục Xuất bản chấp nhận và đã qua thời hạn lưu chiểu theo luật định, tức được phép lưu hành, được các đơn vị xuất bản tổ chức ra mắt tại Đường Sách Sài Gòn vào sáng Chủ nhật 8/1/2017. Giấy mời tham dự buổi ra mắt đã được gửi đi. Nhưng bất ngờ ngày 4/1/2017, một “lệnh miệng” được ban xuống yêu cầu hủy bỏ buổi ra mắt sách. Nhiều thông tin từ nội bộ giới hữu quan cho biết lệnh này xuất phát từ ý kiến của một cựu quan chức lãnh đạo TPHCM đã nghỉ hưu gửi tới ‘’cấp trên’’ có thẩm quyền. Áp lực đang gia tăng đối với cuốn sách về học giả Trương Vĩnh Ký, thậm chí có nguy cơ đến số phận cuốn sách đáng quý này.
Học giả Trương Vĩnh Ký (1837-1898) là một nhà bác học lớn của Việt Nam, một tên tuổi được bàn luận nhiều trong chiều dài lịch sử văn hoá, chiều hướng ghi nhận công trạng của ông với nền văn hoá hiện đại của dân tộc ngày càng áp đảo. Tên ông đã được đặt cho một trường học tại TPHCM (http://www.truongvinhky.edu. vn/) và một trường học tại Bến Tre, một đường phố tại TPHCM và một đường phố ở Đà Nẵng. Năm 2015, Trương Vĩnh Ký được Quỹ Văn hoá Phan Châu Trinh tôn vinh là “Danh nhân Văn hoá Việt Nam thời hiện đại”
Những người tha thiết với văn hoá dân tộc, tiếp tục phát huy truyền thống xây dựng nền văn hoá hiện đại Việt Nam của các bậc tiền bối kiên quyết phản đối mọi âm mưu xoá bỏ công lao của học giả Trương Vĩnh Ký, tước đoạt quyền tự do tư tưởng và học thuật của người trí thức, tố cáo trước công luận những thủ đoạn bóp nghẹt quyền tự do xuất bản đã được Hiến pháp và Pháp luật chính thức bảo hộ.
Để rộng đường dư luận về cuốn sách này, Văn Việt xin trân trọng giới thiệu với bạn đọc bài viết sau đây của GS Phan Huy Lê, bài mở đầu sách.
Văn Việt

Lời giới thiệu

Trương Vĩnh Ký hay Petrus Ký (1837-1898) là một học giả uyên bác trên nhiều lĩnh vực từ ngôn ngữ, lịch sử, địa lý, từ điển đến văn học, nghệ thuật, văn hóa… Ông sớm theo đạo Thiên Chúa và được đào tạo tại nhiều chủng viện, từ tiểu chủng viện Cái Nhum (Nam Kỳ) đến chủng viện Pinhalu (Campuchia) rồi đại chủng viện Poulo-Penang (Malaysia). Ông rất thông minh và có năng khiếu đặc biệt về ngôn ngữ, thông thạo nhiều ngôn ngữ từ Hán, Nôm đến tiếng Latin, Pháp, Anh, Hy Lạp, Ấn, Nhật, cả tiếng Khmer, Thái, Lào. Ông để lại một di sản đồ sộ với khoảng gần 100 tác phẩm sách, báo, luận văn, bao gồm những khảo cứu về lịch sử, địa lý, ngôn ngữ đến bút ký, sáng tác thơ văn, dịch sách Hán, phiên âm truyện Nôm, từ điển. Ngoài ra, ông còn để lại nhiều thư bằng tiếng Pháp, tiếng Latin và quốc ngữ giao thiệp với các nhân vật đương thời và một số di cảo, tư liệu chưa ai có thể thống kê đầy đủ.
Trước khi làm giám đốc trường Thông ngôn, Trương Vĩnh Ký còn làm chủ bút Gia Định báo. Trên phương diện quốc tế, ông đã từng là thành viên Hội Nhân đạo và Khoa học miền Đông Nam nước Pháp, thành viên thông tấn trường Đông phương Ngữ học, hội viên Hội Á châu. Ông còn được ghi nhận là một trong 18 học giả hàng đầu quốc tế (1873-1874).
Ngoài công việc giảng dạy, biên phiên dịch và viết lách, Trương Vĩnh Ký có thời gian tham gia vào các hoạt động chính trị khác như tham gia Hội đồng thường trực nghiên cứu tổ chức lại nền giáo dục Nam Kỳ, Hội đồng thị xã Sài Gòn, được cử vào Viện Cơ mật của Nam triều, làm Giám quan cố vấn cho Đồng Khánh. Chính từ những hoạt động này mà trong giới nghiên cứu đã từng có những nghi vấn, phê phán gay gắt.
Học giả Nguyễn Đình Đầu là người đã dày công nghiên cứu về Petrus Ký, đã thu thập được nhiều tư liệu về Trương Vĩnh Ký trong Thư viện Hội Nghiên cứu Đông Dương (Société des Études indochinoises), Trung tâm lưu trữ Hội Thừa sai Paris (Société des Missions étrangères de Paris) và đã dịch, chú thích, xuất bản một số tác phẩm của Trương Vĩnh Ký.
Trên cơ sở chuẩn bị nhiều năm, học giả Nguyễn Đình Đầu đã hoàn thành một công trình như một hồ sơ Trương Vĩnh Ký mang tên Petrus Ký – Nỗi oan thế kỷ.
Trong công trình biên khảo này, trong chương một, tác giả viết về thân thế và sự nghiệp Trương Vĩnh Ký, trình bày một cách hệ thống cuộc đời và hành trạng của Trương Vĩnh Ký cùng những sáng tác của ông. Tác giả lập danh mục các tác phẩm và niên biểu Trương Vĩnh Ký; viết lại các hoạt động và thái độ hành xử của Trương Vĩnh Ký trong từng bối cảnh lịch sử cụ thể để người đọc tự rút ra các nhận xét, bình luận. Theo đó, cuối đời, Trương Vĩnh Ký cũng tự thấy những mâu thuẫn trong cuộc sống của mình khiến hậu thế khó hiểu khi căn dặn chôn mình trong một nhà mồ đơn sơ với dòng chữ Latin “Sic vos non vobis” (Ở với họ mà không theo họ) và đôi câu đối bằng chữ Hán: “Lưu bì văn dự dị thiên địa – Ủy thế linh thần tại tử tôn” (Tiếng thơm ngưng đọng trong trời đất – Ý chí lưu truyền tại cháu con). Tác giả Nguyễn Đình Đầu không tranh luận về sự đánh giá công và tội của Trương Vĩnh Ký mà chỉ tỏ ra thông cảm với những uẩn khúc khó xử của Trương Vĩnh Ký và muốn chiêu tuyết cho ông.
Một nội dung quan trọng của cuốn sách dành cho một số trước tác của Trương Vĩnh Ký trong chương hai và ba. Đó là một số sách, báo, bài viết chọn lọc và một số thư từ trao đổi của Trương Vĩnh Ký với nhà cầm quyền Pháp, với vua Đồng Khánh, và với các nhân sĩ trí thức đương thời.
Nội dung chủ yếu của cuốn sách là những bài khen tặng Trương Vĩnh Ký lúc sinh thời và những bài khảo cứu, phê bình Trương Vĩnh Ký từ khi ông qua đời cho đến ngày nay. Đó là các chương từ chương bốn đến chương bảy qua các giai đoạn khi Trương Vĩnh Ký còn sống (chương bốn), từ khi qua đời đến năm 1945 (chương năm), từ năm 1945 đến 1975 (chương sáu) và từ khi Việt Nam thống nhất năm 1975 đến nay (chương bảy). Qua từng giai đoạn này, người đọc sẽ thấy, trải qua hơn một trăm năm với nhiều thăng trầm của lịch sử, lúc nào Trương Vĩnh Ký được tôn vinh và lúc nào bị phê phán. Trong lịch sử Việt Nam, việc bình luận, đánh giá không ít nhân vật lịch sử thường bị chi phối bởi bối cảnh lịch sử như vậy. Nhưng xu hướng chung vẫn là sự thắng thế của kết quả nghiên cứu khoa học nghiêm túc, khách quan và thái độ công minh trước lịch sử. Petrus Ký cũng trải qua nhiều sóng gió của khen – chê, tôn vinh – phê phán, nhưng cuối cùng xu thế khách quan, trung thực vẫn chi phối. Những hội thảo và bài nghiên cứu về Petrus Ký gần đây đánh giá cao những cống hiến văn hóa, những di sản ông để lại, đồng thời bày tỏ sự cảm thông với những uẩn khúc trong thời gian cộng tác với Pháp, coi ông là một học giả uyên bác, một nhà bác học.
Cuốn sách của học giả Nguyễn Đình Đầu không chỉ là một công trình khảo cứu về Trương Vĩnh Ký mà còn là một công trình tổng hợp bao gồm các trước tác tuyển chọn của Trương Vĩnh Ký và hệ thống theo thời gian các sách, báo nghiên cứu, phê bình Trương Vĩnh Ký kể cả khen và chê. Trong sách, tác giả còn sưu tập và công bố một số tư liệu mới về Trương Vĩnh Ký, đóng góp thêm cơ sở tư liệu về nhân vật lịch sử này.
Tôi đánh giá cao công lao sưu tầm, biên soạn công phu với thái độ khách quan, trung thực của học giả Nguyễn Đình Đầu. Tôi coi đây là một công trình tổng hợp có giá trị về Trương Vĩnh Ký, cung cấp một hệ thống tư liệu khá đầy đủ và khách quan với nhiều góc nhìn khác nhau, cho tất cả các nhà khoa học trên mọi lĩnh vực muốn nghiên cứu sâu về nhà bác học Trương Vĩnh Ký.
 
Ref. link:

Old Saigon Building of the Week – Petrus Ky Mausoleum and Memorial House, 1937


Old Saigon Building of the Week – Petrus Ky Mausoleum and Memorial House, 1937

Jean-Baptiste Pétrus Trương Vĩnh Ký (1837-1898) was a man of remarkable intellect who wrote many scholarly works and made an important contribution to the spread of quốc ngữ (Romanised Vietnamese) literature. Rarely visited by foreign tourists, his mausoleum and memorial house on the corner of Trần Hưng Đạo and Trần Bình Trọng streets in Hồ Chí Minh City’s District 5 is well worth a look.

petrus-2

Born the third son of the chief of Cái Mơn village in rural Vĩnh Long (now Bến Tre) Province, Pétrus Ký was brought up by Catholic priests following the disappearance of his father while on a royal mission to Cambodia. Ký subsequently studied for the priesthood at Pinhalu Seminary in Phnom Penh (Cambodia) and at the Pontifical Seminary in Pulau Pinang (Malaysia), but cut short his studies and returned home in 1858 on the death of his mother.

At this time the Nguyễn court had intensified its suppression of Catholicism, making it impossible for Ký to resume his studies and dangerous for him to remain at home, so he took refuge at the house of French Bishop Dominique Lefèbvre, where he was employed by the Société des Missions Étrangères de Paris (Society of Foreign Missions of Paris, MEP) until 1860. In that year, as the French conquest of the south got under way, he entered colonial service as an interpreter.

petrus-3

In 1861 Ký married Vương Thị Thọ, daughter of an elder of Nhơn Giang village in Chợ Quán. After acquiring land in the parish, he built on it the spacious wooden-framed residence which still stands today.

As the French took control in the south, Ký’s career prospered. In 1863 he was appointed as interpreter for a royal delegation to France (1863-1864) led by royal mandarin Phan Thanh Giản. During the trip he met with several leading French statesmen, as well as cultural figures like lexicographer and philosopher Émile Littré (1801–1881), philosopher and writer Joseph Renan (1823–1892) and poet, novelist and dramatist Victor Hugo (1802-1885). The delegation visited Portugal, Spain and Italy, where they were granted an audience with the Pope in Rome. Before returning home, it is said that Ký even visited Britain and Egypt.

petrus-4

During the years 1866-1876, Ký taught successively at the Collège des Interprètes (College of Interpreters), the École normale (Normal school) and the Collège des administrateurs stagiaires (Trainee administrators’ college) in Saigon. During this period he specialised in oriental languages, but he also wrote many books aimed at encouraging cultural understanding between the Vietnamese and the European colonial settlers.

In the 1870s Pétrus Ký served on the Sài Gon Municipal Council and also undertook an important assignment in Tonkin. In 1883 he was appointed as an Officier of the French Academy. However, he is said to have repeatedly declined the offer of French naturalisation.

In 1885, following the departure of the young king Hàm Nghi from court to become the figurehead of the anti-colonial Cần Vương uprising, the French installed his brother Đồng Khánh on the throne.

petrus-5

Early in the following year, at the request of his old friend Paul Bert who had recently been appointed as Résident Général of Annam and Tonkin, Pétrus Ký became a colonial government observer within Đồng Khánh’s inner council. However, Ký worked in Huế for just six months – in November 1886 Bert died suddenly of cholera, and soon afterwards Ký was discredited by other members of the mission and fell from favour at court.

He returned to his house in Chợ Quán to teach and write, but his later years were unhappy ones, marred by illness and debt. When Ký died on 1 September 1898, he was buried in the garden of his house. Thereafter, other members of the family were also buried here and part of the compound became the family cemetery.

petrus 6.jpg

Fluent in at least 10 different languages, Ký left more than 100 works of literature, history and geography, as well as various dictionaries and translated works. His short piece Souvenirs historiques sur Saïgon et ses environs, conférences au collège des Interprètes (Excursions et Reconnaissances, mai-juin 1885, Saïgon) is required reading for historians of colonial Saigon. As early as 1873-1874, Ký was cited by the Grand Larousse du XIXe siècle encyclopaedic dictionary as one of 18 world-famous writers of the 19th century.

Pétrus Ký was passionate about quốc ngữ (Romanised Vietnamese) literature. Together with Ernest Potteaux, he founded the first quốc ngữ newspaper, Gia Định báo (1865-1910) and he is also considered to have helped lay the foundations for the development of Vietnamese-language newspaper journalism. In 1888-1889 he published his own academic journal, Miscellanées.

petrus-7

On 19 December 1927, in the 30th anniversary year of his death, a statue of Ký by “master sculptor Constant Roux” was erected in the gardens behind the Notre Dame Cathedral – this was removed in 1975 but may still be seen today in the rear courtyard of the Hồ Chí Minh City Fine Arts Museum.

To coincide with the installation of the statue, the Ernest Hébrard-designed Collège de Cochinchine on rue Nancy (now the Lê Hồng Phong Specialist Secondary School on Nguyễn Văn Cừ street) was renamed the Lycée Pétrus Ký. The easternmost section of the boulevard de Ceinture (now Lê Hồng Phong street) in Chợ Quán was subsequently renamed “rue Pétrus-Ky” and a station named “Pétrus Ký” was built on the newly-installed Galliéni electric tramway line at the intersection of rue Pétrus-Ky and Galliéni boulevard (Trần Hưng Đạo street).

In 1935-1937, in the run-up to the centenary of Pétrus Ký’s birth, the Société d’enseignement mutuel de la Cochinchine raised funds to build a western classical-style mausoleum in Ký’s honour, enclosing his grave. Accessed through a traditional three-entrance gate, the Pétrus Ký Mausoleum is a simple but distinctive polygonal structure with three gates on the northern, western and southern sides. Above the gates on three sides of the building may be found Latin inscriptions from the Vulgate Bible:

Miseremini mei saltem vos, amici mei (Have pity on me, at least you, my friends – Job chapter 19, verse 21)
Fons vitae eruditio possidentis (Understanding is a fount of life to those who have it – Proverbs chapter 16, verse 22)
Omnis qui vivit et credit in me non morietur in aeternum – Evangelium Sancti Johannis (Everyone that liveth and believeth in Me shall have everlasting life – John chapter 11, verse 25)

IMG_1481

The interior of the mausoleum is decorated mainly in light blue, with a striking blue and gold dragon motif painted onto the white ceiling. Beneath the tiled floor lie three tombs – those of Trương Vĩnh Ký in the centre, his wife Maria Trương Vĩnh Ký, née Vương Thị Thọ (died 17 July 1907) on the left and his eldest son Jean-Baptiste Trương Vĩnh Thế (died 26 October 1916) on the right. An alcove in the eastern wall behind the tombs houses an elegant white and gold altar.

Pétrus Ký’s Chọ Quán residence was also restored during the period 1935-1937 and part of it was transformed into a memorial house, complete with a bust of Pétrus Ký and cabinets to house his personal library of books and manuscripts, as well as copies of his correspondence with Renan, Littré and Hugo. A second bust was also ceremoniously installed in the courtyard of the Lycée Pétrus Ký.

IMG_8932

Many of the original documents are now held overseas. However, the bust remains, along with a royal honour awarded to Ký by King Đồng Khánh and an old photograph showing the Governor of Cochinchina and other senior colons joining Ký’s descendants at the mausoleum inauguration ceremony in 1937.

The Trương Vĩnh Ký Mausoleum and Memorial House (Lăng và Nhà lưu niệm Trương Vĩnh Ký) is located at 520 Trần Hưng Đạo street in Hồ Chí Minh City’s District 5. The compound in which the mausoleum is situated houses a café and is open daily from 9am-11am and from 1.30pm-6pm. As yet the mausoleum has not been afforded official recognition as a cultural and historic monument and parts of the compound are in urgent need of restoration.

proxy

Petrus ky and students copy

IMG_1499

IMG_1497

IMG_1482

IMG_8917

IMG_1491

DSC05482

Tim Doling is the author of the walking tour guidebook Exploring Hồ Chí Minh City (Nhà Xuất Bản Thế Giới, Hà Nội, 2014) and also conducts Saigon and Chợ Lớn Heritage Tours.

A full index of all Tim’s blog articles since November 2013 is now available here.

Join the Facebook group pages Saigon-Chợ Lớn Then & Now to see historic photographs juxtaposed with new ones taken in the same locations, and Đài Quan sát Di sản Sài Gòn – Saigon Heritage Observatory for up-to-date information on conservation issues in Saigon and Chợ Lớn.

Post navigation

5 thoughts on “Old Saigon Building of the Week – Petrus Ky Mausoleum and Memorial House, 1937”

  1. Dear Mr Doling,

    The statue of my great grand father Petrus Ky (the last picture) was not in the courtyard of the Petrus Ky highschool but was raised at the place on the back of the cathedral.
    I can send a picture for your excellent website at your convenience
    Best regards

    Richard Truong Vinh Tong

    • Many thanks for this information, I did wonder whether the statue came from the park behind the cathedral but the museum staff were adamant that it was the one from the school. However I’m sure you are better informed so I will amend it in the article.
      Yes please if you have a picture I’d be keen to publish it.

  2. I Will send to you one of these pictures but you have posted one above with this comment “In 1925, a statue of Ký was erected in the gardens behind the Notre Dame Cathedral (this was removed in 1975)…”
    This statue is now in the Fine Art Musuem near the Ben Thanh Market.

    • Thanks, yes I explained this under the final picture of the statue which I took in the museum courtyard and I’ve now also added something to the text.

  3. Dear Mr. Doling,
    My brother Richard Truong vinh Tong sent me the link to your website and I read some of your very insightful articles, as well as the one on our great grand father Petrus Ky.
    I wrote a thesis for a Library Science Master degree at CUNY (City University of NY, Queens College), in 1995 “Petrus JB Truong vinh Ky and the Dissemination of Quoc Ngu: An annotated Bibliography of works by and about a Vietnamese scholar.” At that time I mainly did my research in the US, France and Canada.
    Later, when I visited VN, I was able to search in VN libraries and from there, I’m trying to follow-up.
    I’m living now in Bangkok, Thailand, where my husband and I retired, and we’re travelling quite often to VN. I’d very much like to touch base with you next time when we’ll be there. In the mean time, I’d very much like to be informed when you book on HCM tour will be available at bookstores. I made note that your book on the railways is available here at White Lotus.
    Best regards.

QUÁCH VĨNH THIỆN : Trường Trung Học Petrus Trương Vĩnh Ký Saigon


Trường Trung Học Petrus Trương Vĩnh-Ký và Website Petrus Ký Australi

 

 

 

petrus 1

Trường Trung Học Petrus Trương Vĩnh Ký Saigon.

petrus 2

Petrus Trương Vĩnh-Ký

petrus 3

petrus 4

petrus 5

Trần Văn Ơn

petrus 6

petrus 7

 

Thầy Minh dạy Toán cho học trò Quách Vĩnh-Thiện.Thầy Ái dạy Pháp Văn cho trò Quách Vĩnh-Thiện.Hình chụp tại Đức Quốc 2009.

petrus 8

Thầy Phạm Ngọc Đảnh dạy Triết Học cho Quách Vĩnh-Thiện.Hình chụp Đức Quốc 2009

.Quách Vĩnh-Thiện và Nghiêm Phú Phát (Em Nghiêm Phú Phi).Ban Nhạc Petrus Ký đi Trình diễn Văn Nghệ ở Hậu Giang Miền Nam Việt Nam.

petrus 9

petrus 10

petrus 11

petrus 12

petrus 13

Đại Hội Petrus Ký Thế Giới 2013 QuáchVĩnh-Thiện và Nguyễn Xuân-Vinh – 2013

petrus 14

.Trần Thạnh

petrus 16

Lưu Tưòng Quang Website Petrus Ký Australia

:https://petruskyaus.net/the-tale-of-kieu/  http://www.youtube.com/user/thienmusichttp://www.thienmusic.com 

Voyage en Images et en Musique :
http://thienmusic.free.fr/NotaBene.htm quachvinhthien@gmail.com

quachvinhthien@gmail.com

Petrus Ký 1956-1963


Quách Vĩnh Thiện

www.thienmusic.comwww.youtube.com/user/thienmusichttps://twitter.com/thienmusic
www.facebook.com/vinhthien.quach

Voyage en Images et en Musique :http://thienmusic.free.fr/NotaBene.htm
PrésidentACTVAssociation Culturelle Traditionnelle Vietnamienne( Hội Văn Hóa Cổ Truyền Việt Nam )Vous recevez ce message, car vous êtes abonné au groupe Google Groupes “Ancien élève du Lycée Petrus Ký à Saigon Vietnam”.

.

 

 
.

 
 
 
 

 

 

 

 

COULEURS DU MONDE – PETRUS KÝ TRONG CHÚNG TA


Couleurs du Monde PPS – Pétrus Ký trong chúng ta – HD

Ajoutée le 23 mai 2016

Created by Hải An – Couleurs du Monde, France
Posted by couleursdumonde.usa@gmail.com.
Music: 1. Hiệu ca Pétrus Ký (Giáo sư Trần Văn Khê) 2. Biết đâu nguồn cội (TCS) 3. Liên khúc “Tưởng rằng đã quên/Bài ca hạnh ngộ” (Vô Thường-Lê Uyên Phương)
Hình ảnh: Google – Internet & Thân hữu