TRAN QUANG HAI ‘s interview on ASAHI Shimbun, the most popular Japanese daily newspaper, JAPAN 2009


TRAN QUANG HAI ‘s interview on ASAHI Shimbun, the most popular Japanese daily newspaper
Hello, Dr. Tran Quang Hai.I hope you have been fine as you were in Nara, Japan.
The article about yourself was published in our newspaper on september 8. It is a very prestigious column and very popular among our readers. If only there was the sound !
Please look at the attached file of the copy.
Good luck for your career.村上 伸一
Shinichi MURAKAMI
フォーラム・ディレクター
Forum Director
朝日新聞社フォーラム事務局
Asahi Shimbun Forum Coordination Office
TEL: +81-3-55407442
FAX: +81-3-55407627
E-mail: murakami-s2@asahi.comAll pictures here are copyrights of Asahi Shimbun (2009)

This is the English translation of Nakano’s article on Asahi Shimbun by Tadagawa Leo . Many thanks to Leo .

“Prof. Barnstormer”, an ethnomusicologist tours around the world and performs

Tran Quang Hai (65)

He sings two sounds simultaneously using the traditional style of singing “khoomii” of Mongolia and other places. He plays the Jew’s harp producing sound held by mouth virtuously. When he takes out two spoons form his bag, they instantly become percussion instruments.

He visited Japan to take part a symposium raising awareness among the general public of intangible cultural heritage, organized by Asahi Shinbun and UNESCO. The special lecture took place at Nara Prefectural New Public Hall in August was with the atmosphere of entertainment show. This heterochromatic ethnomusicologist also composes and performs.

He was born as the fourth generation of the Vietnamese musician’s family. When he was seventeen, he went to France to study European music, but he chose the road of researching ethnomusicology so that he could be in touch with traditional music of the world.

“When I understand the mechanism of khoomii, Chinese opera singing and Bunraku articulation, I want to do them by myself.” This kind of curiosity made his unique style of lecture with performance given in universities and other places around the world. His colleague-researchers call him “Prof. Tran the Barnstormer” who visited 70 countries and operates 15 traditional instruments.

Though he got the French nationality in 1972, he is always conscious that he is an Asian.

Traditional music get dwindle remain neglected if we go without doing anything. He starts to entertain the participants with his performance stopping his lecture hastily because he thinks that it is the thing of predetermination to make young generations to become familiar with the traditional music. “People’s tastes change as time goes by. But if the root remains, traditional music can revive under new situations without extinction.”

Text: Nakano Wataru photo:Aramoto Tadahiko

TQH-on-Asahi-Sept-8-2009

TQH on Asahi Sept 8 2009.JPG
  

photo-2

記念撮影GOC.jpeg
  

photo-3

特別講演 トライ・クアン・ハイ②GOC.jpeg
  

photo-4

特別講演 トライ・クアン・ハイ①GOC.jpeg
  

photo-5

特別講演 トライ・クアン・ハイ2GOC.jpeg
  

photo-6

特別講演 トライ・クアン・ハイ⑥GOC.jpeg

TRUNG TÍN : GS TS TRẦN QUANG HẢI là Người Việt Nam phổ biến (giảng dạy, biểu diễn) đàn môi tại nhiều nước trên thế giới nhất


Đề xuất kỷ lục / Danh mục đề xuất
Thứ tư, ngày 13 -02 năm 2013 GMT+7
Người Việt Nam phổ biến (giảng dạy, biểu diễn) đàn môi tại nhiều nước trên thế giới nhất
(Kỷ lục) – Giáo sư Tiến sĩ Trần Quang Hải là hậu duệ đời thứ năm của nhạc sĩ cung đình Huế Trần Quang Thọ (1830-1890); hậu duệ đời thứ tư của danh cầm đàn tỳ bà Trần Quang Diệm (1853-1925); cháu nội tác giả chế ra cách lên dây đàn Tố Lan cho đàn kìm là nhạc sĩ Trần Quang Triều (tức Bảy Triều 1897-1931); là con trai của GS TS nhạc sĩ Trần Văn Khê và là chồng của nữ danh ca Bạch Yến.

TRAN-QUANG-HAI 

Giáo sư Quang Hải biểu diễn đàn môi ở nước ngoài

 

Ca sĩ Bạch Yến vốn là một trong vài nữ ca sĩ Việt Nam hát nhạc ngoại quốc đầu tiên và nổi tiếng qua nhạc phẩm Đêm đông của nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương. Sau khi tốt nghiệp trường Quốc gia Âm nhạc Sài Gòn ông sang Pháp du học năm 1961.

Năm 1965, ông gặp và được nhạc sĩ John Wright (Anh) chỉ phương pháp căn bản khảy đàn môi. Bắt đầu từ đây, ông tự phát triển cách đánh đàn môi của phương Tây và nhờ nghe những đĩa hát về đàn môi của nhiều quốc gia mà ông đã tạo thành một kỹ thuật tổng hợp về nghệ thuật khảy đàn môi, đặc biệt là đàn môi của dân tộc Mông (một dân tộc ít người ở Việt Nam).

 

Cũng từ năm 1965, ông đã cố gắng phổ biến đàn môi Việt Nam đến với người dân Pháp cũng như người dân của các nước châu Âu khác. Từ đó đến nay đã mang lại nhiều kết quả tốt đẹp. Ông đã giảng dạy, hường dẫn cho nhiều lớp học trò, trong đó có một số chơi đàn môi rất giỏi. Hai nghệ sĩ đàn môi nổi tiếng ở Việt Nam là Nguyễn Đức Minh (Hà Nội) và Đặng Văn Khai Nguyên (Đồng Nai) đều là học trò của ông.

 

Và, cũng qua cách trình bày, minh họa của ông về đàn môi Mông mà ngày nay đa số nghệ sĩ chơi đàn môi trên thế giới đều sử dụng loại đàn môi này. Ông còn dành thời gian đến với các lễ hội đàn môi trên thế giới. Sự có mặt của ông ở những nơi này đều được quý mến và tôn trọng vì hầu như mọi nghệ sĩ đàn môi thế giới đều mến phục tài năng của ông và xem ông như một bậc thầy về đàn môi.

 

Tại lễ hội đàn môi thế giới ở tỉnh Rauland (Na Uy) vào tháng 6.2002, Giáo sư Tiến sĩ Trần Quang Hải là một trong những sáng lập viên của Hội đàn môi quốc tế. Trụ sở của hội được đặt tại London (Anh) do ông Michael Wright làm tổng thư ký điều hành. Hội có trên 140 hội viên của trên 30 quốc gia (Anh, Pháp, Hà Lan, Na Uy, Đức, Ý, Ba Lan, Nga, Nhật, Mỹ, Argentina, Canada, Kyrgyzstan, Altai, Ấn Độ, Việt Nam,…).

 

Có thể nói, cho đến nay (6.2012) ông là người Việt duy nhất tham gia nhiều đại hội liên hoan đàn môi trên thế giới. Đó là, lễ hội đàn môi thế giới (1998, Molln, Áo); lễ hội đàn môi quốc gia (2000, Molln, Áo); lễ hội đàn môi thế giới (2002, Rauland, Na Uy); lễ hội đàn môi Na Uy (2003, Bö, Na Uy); lễ hội đàn môi thế giới (2004, Catania, đảo Sicilia, Ý); lễ hội đàn môi thế giới (2006, Amsterdam, Hà Lan); lễ hội đàn môi quốc gia (2007, Kecskemet, Hungari); lễ hội đàn môi quốc tế (2010, Leipzig, Đức); lễ hội đàn môi thế giới (2010, Kecskemet Hungari); lễ hội đàn môi thế giới (2011, Yakutsk, Yakutia, Nga); lễ hội đàn môi quốc tế (2012, Moscova, Nga).

 ong Tran Quang Hai tai Matxcova 6.2012

Giáo sư Quang Hải tại Matxcova

Ông đã biểu diễn trên 500 buổi diễn đàn môi tại 45 quốc gia; trình bày tham luận về sự phong phú đàn môi Việt Nam tại hội nghị thế giới ở tỉnh Saint John’s, Canada vào tháng 7.2011 (ICTM world conference in Saint John’s, Newfoundland, Canada, july 2011)

Là người được giới nghệ sĩ và ban tổ chức các lễ hội đàn môi tín nhiệm nên Giáo sư Tiến sĩ Trần Quang Hải có mặt trong ban chấp hành đồng thời là cố vấn khoa học (executive board member & scientific adviser) của Hội đàn môi quốc tế – International Jew’s harp Society để giúp ban tổ chức làm việc đúng theo tiêu chuẩn nghệ thuật và khoa học. Do vậy, ông đã “nắm” một số lễ hội đàn môi sẽ tổ chức trong thời gian tới như năm 2013 lễ hội đàn môi thế giới sẽ tổ chức tại Đức. Năm 2015 tại Nga. Năm 2017 tại Áo.

T.Tín – kyluc.vn

http://kyluc.vn/de-xuat-ky-luc/239.nguoi-viet-nam-pho-bien-giang-day-bieu-dien-dan-moi-tai-nhieu-nuoc-tren-the-gioi-nhat.html

KHÁNH HUYỀN : Nghệ sĩ đàn môi Trần Quang Hải: Gieo âm nhạc trên những miền đất lạ


KHÁNH HUYỀN : Nghệ sĩ đàn môi Trần Quang Hải: Gieo âm nhạc trên những miền đất lạ

Nghệ sĩ đàn môi Trần Quang Hải: Gieo âm nhạc trên những miền đất lạ

 
“Bữa tiệc” âm nhạc với những thanh âm trầm bổng, sâu lắng của tiếng đàn môi qua phần trình diễn của nghệ sĩ Trần Quang Hải (người được Kỷ lục gia Việt Nam tôn vinh là vua muỗng của Việt Nam) và nghệ sĩ đàn môi Nguyễn Đức Minh diễn ra vào chiều 5-4, tại ngôi nhà nghệ thuật của hoạ sĩ Lê Thiết Cương ở 39 Lý Quốc Sư, Hà Nội đã để lại ấn tượng sâu sắc với khán giả trong và ngoài nước.
Chỉ bằng những vật dụng như chiếc thìa bằng nhựa, nhôm, Inox… nghệ sĩ Trần Quang Hải đã đưa người nghe đến những cung bậc của cảm xúc, khám phá những điều mới lạ, thú vị của các vùng miền trên thế giới bằng âm nhạc. Nghệ sĩ Trần Quang Hải là con trai trưởng của GS.TS Trần Văn Khê, năm nay ông đã bước vào tuổi “Thất thập cổ lai hy” nhưng dường như âm nhạc đã nuôi dưỡng để tâm hồn người nghệ sĩ này luôn tươi trẻ. Những chiếc thìa đủ loại và vài chiếc đàn môi quen thuộc là những nhạc cụ luôn hiện hữu trên người nghệ sĩ tài hoa này, ngay cả trong giấc ngủ của ông thì âm thanh của tiếng đàn vẫn vang vọng, ngân xa.
 
 
 
Nghệ sĩ Trần Quang Hải và Nguyễn Đức Minh đang trình diễn nghệ thuật đàn môi
 
70 tuổi đời nhưng nghệ sĩ Trần Quang Hải đã có tới 60 năm để tìm hiểu, khám phá, sáng tạo nên những tác phẩm âm nhạc được trình diễn chỉ với những chiếc thìa nhỏ bé, gần gũi với mỗi người Việt Nam cũng như thế giới. Để có được thành quả như ngày hôm nay, nghệ sĩ Trần Quang Hải đã phải đổ biết bao mồ hôi, nước mắt và cả những giọt máu ứa ra từ làn môi cháy bỏng vì phải dùng thìa gõ vào miệng để tạo ra thanh âm đặc sắc, cuốn hút người nghe.
Cơ duyên đưa ông đến với bộ môn nghệ thuật này là khi gia đình còn đang sống ở vùng quê nghèo thuộc làng Linh Ðông Xã, tỉnh Gia Ðịnh (thuộc miền Nam Việt Nam trước đây), khi ấy ông mới được 6 tuổi và trong một lần sang nhà hàng xóm chơi thì thấy một chú bộ đội cầm hai chiếc thìa chơi bản nhạc Cách mạng Việt Nam rất thuần thục. Từ đó ông về nhà tự mày mò tìm hiểu và thử chơi loại nhạc cụ này. Lúc ấy, GS.TS Trần Văn Khê thấy con trai suốt ngày mải mê với những vật dụng nên đã ra lệnh cấm. Nhưng rồi với quyết tâm theo đuổi đến cùng loại hình nghệ thuật mà mình yêu thích nên nghệ sĩ Trần Quang Hải vẫn giấu ba mẹ để tự học. Khi đã trưởng thành, ông vẫn đam mê cháy bỏng với những âm thanh của vật dụng được ông cho là một loại nhạc cụ độc đáo, rẻ tiền và phù hợp với mọi lứa tuổi, tầng lớp nhân dân. Lúc ấy, GS.TS Trần Văn Khê đã ra quyết định “từ” cậu con trai mà ông yêu quý 10 năm để bắt buộc Trần Quang Hải phải nhìn nhận lại việc làm của mình nhưng biện pháp này cũng không mang lại hiệu quả. Nghệ sĩ Trần Quang Hải đã phải nén nỗi đau vào lòng, dù rất thương ba nhưng ông vẫn không thể bỏ được những chiếc thìa đã theo ông bao năm tháng.
Bộ sưu tập đàn môi của nghệ sĩ Nguyễn Đức Minh – học trò xuất sắc của nghệ sĩ Trần Quang Hải
Với những cố gắng không biết mệt mỏi, ông là công dân đầu tiên của Việt Nam được Chính phủ Pháp trao tặng Bảo quốc Huân chương. Với khả năng trình diễn được 15 loại nhạc cụ trong đó có 5 loại nhạc cụ của Việt Nam, đến nay nghệ sĩ Trần Quang Hải đã biểu diễn được hơn 1500 buổi ở 60 nước trên thế giới. Những chương trình mang đậm chất Việt của ông đã được đông đảo khán giả các nước yêu thích. Khi đã thành danh ở nước ngoài, ông trở về quê hương biểu diễn cho đồng bào mình xem. Giờ đây GS.TS Trần Văn Khê tự hào và khẳng định “Gia tài của tôi đem về Việt Nam chính là các con tôi”. Sau khi những cố gắng của nghệ sĩ Trần Quang Hải được khán giả trong và người nước ghi nhận thì lúc đó ba ông mới thay đổi cách nhìn nhận về con trai mình và tự hào về những thành quả ông đạt được. Những buổi diễn tại quê nhà đã mang đến cảm xúc đặc biệt cho một người con xa xứ lâu ngày.
Hiện nay tôi đang sở hữu khoảng 300 chiếc đàn môi của Việt Nam và thế giới. Trong suốt cuộc đời, tôi luôn tâm nguyện một điều là làm sao quảng bá được âm nhạc Việt Nam đến đông đảo bạn bè trên thế giới. Vì thế, những buổi biểu diễn tại các nước của tôi đều sử dụng những nhạc cụ dân tộc và ngay cả trang phục cho diễn viên hoặc sân khấu cũng phải được bố trí theo phong cách Việt Nam”, nghệ sĩ Trần Quang Hải chia sẻ.
Âm nhạc có một sức mạnh vô hình, xoá bỏ sự hằn thù, đem lại tình cảm và gắn bó mật thiết giữa các dân tộc. Với những vật dụng nhỏ bé nhưng nghệ sĩ Trần Quang Hải đã gieo vào trong tâm trí các em thiếu nhi của nhiều nước trên thế giới về hình ảnh Việt Nam giàu truyền thống văn hoá, có lịch sử ngàn năm dựng nước và giữ nước qua những buổi biểu diễn của mình.
Bài, ảnh: Khánh Huyền (Quân đội Nhân dân)
 

Stephane LAGARDE (LIBERATION) : Portrait Tran Quang Hai, 52 ans, ethnomusicologue, est son propre cobaye pour ses recherches sur la voix. L’empire des sons, FRANCE 1996


Portrait

Tran Quang Hai, 52 ans, ethnomusicologue, est son propre cobaye pour ses recherches sur la voix. L’empire des sons

10 octobre 1996 à 23:11

Image

 
Par LAGARDE Stéphane

Tout commence par un embouteillage. «Je chantais coincé sur le

périph’ lorsque, tout à coup, en prononçant la lettre L, j’ai entendu un sifflement. J’ai couru à la maison et je me suis enregistré.» Tran Quang Hai ­ Océan illuminant ­ n’a rien d’un illuminé. Pourtant, quand en 1971 il perce le mystère des voix mongoles, ses collègues chercheurs s’étonnent. La technique a de quoi surprendre: elle permet à l’interprète de produire deux sons en même temps à des niveaux différents.

Tran est depuis vingt-six ans son propre sujet de recherche. De concert en colloque, son chant enchante le monde entier. L’an passé, au Tuva, il a obtenu non sans fierté la carte de membre du Khoomei, distinction réservée aux chanteurs de gorge professionnels. «Si vous trouvez quelqu’un qui chante mieux que moi, dites-le, on fera un duo.» Passé maître du chant triphonique, Tran fredonne la Neuvième de Beethoven d’un seul souffle. Debout, le corps tendu, la tête en arrière, tout son être se met à vibrer. Un son échappe, venu de nulle part. C’est l’Hymne à la joie! Les visiteurs n’en reviennent pas: «Ce type est une chorale à lui tout seul!» Deux harmoniques sur une base fondamentale, soit trois voix en une seule gorge. Cela valait bien une médaille.

Dans son petit bureau saturé d’appareils de mesure, Tran ne participe guère au branle-bas qui agite le musée de l’Homme depuis la décision présidentielle de transférer certains objets au Louvre. Juste le temps pour un état des lieux furieux sur le manque de moyens, le manque d’envie d’un musée sans subventions. Les huit mille instruments de la réserve d’ethnomusicologie, recouverts de plastique, le désolent. Il plaisante en imitant le timbre métallique du synthétiseur. C’est lui qui doublait Nono le petit robot dans le dessin animé japonais des années 80. «Je dois mon talent au travail et à mes ancêtres.» Avec un arrière-arrière-grand-père musicien de cour, un grand-père joueur de luth et un père vice-président du Conseil international de musique à l’Unesco, on a la musique dans la peau. Sa fille chante à deux voix depuis l’âge de 5 ans. Auteur de plusieurs disques à la vièle chinoise, à la cithare vietnamienne ou encore à la vina indienne, il compose également pour le cinéma.

Les enregistrements qu’il archive au musée de l’Homme servent de base à sa recherche: «Je préfère le travail de bureau aux grands espaces.» Quand l’émission Envoyé spécial lui propose une semaine de tournage en Mongolie, il refuse. L’aventure est ailleurs. A Paris, par exemple, lorsqu’il expose ses cordes vocales aux rayons X pendant 10 minutes. La science réclame du concret, et la radiographie permet de constater directement les effets de son travail. Le résultat est probant (le Chant des harmoniques, un film plusieurs fois primé), mais pas sans danger. «C’est l’équivalent de 6 000 radios des poumons. Je sacrifie ma vie à mes recherches, heureusement Dieu est là.» Quand Tran chante, il ferme les yeux. Et il chante partout: en voiture, sous la douche, au bureau. Ses collègues admirent ce regard intérieur, «cette force de concentration que n’ont pas les Occidentaux».

Quand on lui parle de sérénité, il sourit. Se rallume une beedie, bredouille deux trois trucs sur les arts martiaux et reparle musique. Avec les années, sa voix est devenue plus grave. Il a commencé baryton, désormais il se consacre à l’étude du chant des moines tibétains. Le «O» de la prière, la fameuse harmonique n$10 qui demande tellement de travail et n’a rien à voir avec le «snobisme» des club de zen pour stressés occidentaux. Il en fait la preuve. Sur le sonographe, Tran voit sa voix, elle oscille entre 35 (très grave) et 2 000 Hz (aigu). Le «O» moyen est de 185 Hz, on est loin de l’harmonie universelle.

Hors du CNRS, le chercheur devient médecin. De gentil docteur Jekyll, il se transforme en un Mister Hyde doux rêveur. Tran veut changer la vie par le chant. Une voix dans tous ses éclats, utilisée jusqu’à l’accouchement sans douleur. A l’écouter, les problèmes conjugaux sont solvables dans l’air. Il conseille le «faux baiser de Rodin» aux couples en péril: les amants enlacés se font face, bouche à bouche. Pendant que l’un chante, l’autre remue les lèvres et produit la mélodie. Il s’amuse: «30% des disputes peuvent être résolus par cette méthode.» Il songe même à repeupler l’Europe.

Mais derrière le côté savant fou se dissimule l’humoriste. Physique d’opérette, ventre rond et grande bouche, il peut jouer Pop Corn avec n’importe quel instrument traditionnel. «Je suis le virtuose de la guimbarde, lance-t-il, fier de son effet. Je fais de la musique comme d’autres de la cuisine, en mélangeant les ingrédients.» Un opéra bouffe revendiqué sérieux. Avec des élèves du bac option musique, il monte un orchestre de 100 cuillères et décroche le titre de professeur au Conservatoire. La cuillère à café comme la louche deviennent de véritables instruments rythmiques et mélodiques. D’ailleurs la mélodie est partout, y compris dans les langues. Il en parle une dizaine, reproduit leurs intonations, parfois sans les comprendre. Car depuis l’en- fance, Tran jalouse les imitateurs. Il les connaît tous, de Le Luron à Leeb, en passant par «ce Canadien formidable qui imite 120 personnes dans son spectacle.» Modeste, il déclare: «Je ne peux pas chanter comme France Gall, mais j’arrive à reproduire les accents de l’opéra de Pékin.» Dans le bruit et la fureur du monde, Tran Quang Hai reprend le chant des autres avec enthousiasme. Son bras bat la mesure, il entonne Marinella de Tino Rossi, suivi d’un jodel des montagnes suisses. Les Voix du monde, une anthologie des expressions vocales à laquelle il a collaboré, sortira fin septembre.

Un vaste chant des possibles reste encore à explorer. Dans son laboratoire, Tran se met à rêver: «Mon prochain but, jusqu’à ma mort, c’est de chanter à quatre voix.» Il a bon espoir. Le petit homme sait que, comme le cygne, on ne meurt pas en chantant.

http://www.liberation.fr/portrait/0101193573-tran-quang-hai-52-ans-ethnomusicologue-est-son-propre-cobaye-pour-ses-recherches-sur-la-voix-l-empire-des-sons

Ẩn Hoa – T.Tín : VUA MUỖNG VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI: KỶ LỤC GIA TRẦN QUANG HẢI, VIETNAM 2010


VUA MUỖNG VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI: KỶ LỤC GIA TRẦN QUANG HẢI

Thứ tư, 20/06/2012

Ẩn Hoa – T.Tín

http://vnmusic.com.vn/p1987-vua-muong-viet-nam-va-the-gioi-ky-luc-gia-tran-quang-hai.html

Dầu ở độ tuổi 68 nhưng trông kỷ lục gia Trần Quang Hải còn rất trẻ qua phong cách tiếp chuyện với chúng tôi tại một ngôi nhà trên đường Lý Chính Thắng, quận 3, TP. HCM, nơi ông trú ngụ trong chuyến về Việt Nam để dự hội nghị đờn ca tài tử và chương trình hội ngộ kỷ lục gia lần thứ 20 do Trung tâm sách Kỷ lục Việt Nam tổ chức tại khách sạn Rex…

Từ Pháp bay về Việt Nam, “vua muỗng” Trần Quang Hải xuất hiện lần đầu tại hội ngộ kỷ lục gia lần thứ 20 đã lập tức gây nên ngạc nhiên và thu hút cả khán phòng chú ý theo dõi màn biểu diễn muỗng có bài bản và độc chiêu của ông. Song có lẽ hôm đó ít người biết về sự nghiệp âm nhạc và các hoạt động nghệ thuật vang bóng của ông ở nước ngoài trong hơn 40 năm qua.

 

GS.TS Trần Quang Hải biểu diễn nghệ thuật gõ muỗng

Bắt đầu từ gốc tích và gia cảnh, theo chúng tôi tìm hiểu và được biết “vua muỗng” Trần Quang Hải là hậu duệ đời thứ năm của nhạc sĩ cung đình Huế: Trần Quang Thọ (1830-1890), hậu duệ đời thứ tư của danh cầm đàn tỳ bà: Trần Quang Diệm (1853-1925), cháu nội tác giả chế ra cách lên dây đàn Tố Lan cho đàn kìm là nhạc sĩ Trần Quang Triều (tức Ba Triều 1897-1931), là con trai của GS TS nhạc sĩ Trần Văn Khê và là chồng của nữ danh ca Bạch Yến. Ca sĩ Bạch Yến vốn là một trong vài nữ ca sĩ Việt Nam hát nhạc ngoại quốc đầu tiên và nổi tiếng qua nhạc phẩm Đêm đông của nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương.

Về đường học vấn, “vua muỗng” là cựu học sinh Pétrus Ký – Sài Gòn (1954-1961), tốt nghiệp Trường quốc gia âm nhạc Sài Gòn, sang Pháp học đại học Sorbonne về văn học và dân tộc nhạc học, lấy chứng chỉ Anh văn ở đại học Cambridge (Anh 1964), Cao học dân tộc nhạc học trường Cao đẳng khoa học nhân văn (Paris 1968), nhận danh hiệu Giáo sư nhạc cổ truyền trong kỳ thi do Bộ văn hóa Pháp tổ chức (Paris 1969), tiến sĩ dân tộc nhạc học (Pháp 1973)… chừng đó cũng chứng minh những kiến thức vững chắc và uy tín, vị trí của ông trong lĩnh vực âm nhạc.

 

Về quá trình giảng dạy, hơn 40 năm qua ông là nhà dân tộc nhạc học, giáo sư đàn tranh và là giảng viên đại học tại nhiều trường đại học ở Pháp, Đức, Mỹ, Nam Phi, Úc, Philippines, Hàn Quốc, Nhật, Bỉ, Ý, Thụy Điển, Thụy Sĩ, Hà Lan, Na Uy, Tây Ban Nha, Brasil…

Về sáng tác và biểu diễn, với tư cách là nhạc sĩ ông thực hiện 15 đĩa hát (30cm/33 vòng) cộng tác với nhiều hãng đĩa ở Pháp như Le Chant du Monde, Société Francaise de Productions Phonographiques, ở Mỹ như Music of the World, ở Ý như Albatros… Một đĩa compact Rêves et Réalité (Ước mơ và hiện thực), các video về nhạc cổ truyền Việt Nam, đàn nhạc trong 23 cuốn phim thương mại Pháp, tham dự trên 80 đại nhạc hội quốc tế, diễn hơn 1.000 buổi về nhạc dân ca Việt trong các trường học ở Pháp, Bỉ, Na Uy và Thụy Điển…

Về nghiên cứu và biên khảo, ông là tác giả cuốn Âm nhạc Việt Nam xuất bản tại Paris, tác giả trên 200 bài viết về nhạc Việt Nam và châu Á. Ông cũng có viết một số bài trong tự điển nhạc Encyclopédia Universalis phát hành ở Pháp những năm 1984 – 1991, đồng điều hành biên soạn tự điển New Grove’s Dictionary of Music and Musicians xuất bản lần thứ 6 tại Luân Đôn, nước Anh.

Ông cũng là người sáng lập nên Hội đàn môi thế giới với thành viên của trên 30 quốc gia trên thế giới và là hội viên của 14 hội văn hóa nghệ thuật khắp Âu Mỹ như Hội Society for Ethonomusicology (Hoa Kỳ), Société de Musicologie (Pháp), International Musicological Society (Thụy Sĩ), International Association for Sound Archives (Thụy Điển)…

Những soạn phẩm chọn lọc mang hồn Việt của ông có thể nhắc đến bài Nhớ miền thượng du (dùng cho đàn tranh), Tiếng hát sông Hương (đàn độc huyền), Ảo thanh (cho muỗng), Độc tấu đàn môi H’mông (cho đàn môi), Nhịp tấu sinh tiền (cho sinh tiền) và một số ca khúc như Mừng Phật đản, Tân hôn dạ khúc

Qua hơn 40 năm hoạt động nghệ thuật, đặc biệt là ở nước ngoài, ông đã nhận được 20 giải thưởng quốc tế. Trong đó có giải thưởng có Viện hàn lâm Charles Cros, Viện hàn lâm văn hóa châu Á, tổ chức quốc tế về âm nhạc tại Hoa Kỳ, Canada, Anh… đặc biệt là Huy chương Thủy Tinh (Médaille de Cristal) của Trung tâm nghiên cứu khoa học quốc gia (Centre National de la Recherche Scientifique – Pháp) vào năm 1996, Huy chương cao nhất của Pháp Hiệp sĩ Bắc đẩu bội tinh (Chevalier de la Légion d’Honneur) năm 2002, Huy chương lao động, cấp bậc Đại Kim (Médaille du Travail, catégorie Grand Or) của Pháp vào năm 2009. Chặng đường hoạt động nghệ thuật của ông ở nước ngoài cũng được nhiều cuốn tự điển đăng tiểu sử và giới thiệu về ông.

 

GS.TS Trần Quang Hải (bìa phải) nhận bằng kỷ lục Người thể hiện tiết tấu âm thanh đa dạng nhất từ nghệ thuật gõ muỗng

Trong buổi tiếp xúc với chúng tôi nhân dịp đầu năm 2011, ông đã nhắc đến ước vọng của ông là trình diễn 5.000 buổi nhạc Việt, tham gia 100 đại nhạc hội quốc tế (đến nay ông đã dựng trên 80 đại nhạc hội và biểu diễn 1.000 buổi nhạc Việt khắp nơi trên thế giới). Trên thế giới hiện có nhiều nghệ sĩ “đánh muỗng” nhưng hầu như chỉ ở vai trò “phụ diễn” bên cạnh một dàn nhạc, hoặc cạnh một tiết mục nào đó, chứ không biểu diễn riêng thành bài bản như “vua muỗng” Trần Quang Hải. Điều đó đã được thể hiện ở sân khấu khách sạn Rex tại Hội ngộ kỷ lục gia lần thứ 20 nói trên. Với phong cách điêu luyện, tiến sĩ kỷ lục gia Trần Quang Hải đã ra mắt đại gia đình kỷ lục gia Việt Nam cũng như các khán giả yêu âm nhạc có mặt tại cuộc hội ngộ nghệ thuật đánh muỗng với 2 hoặc 4 và 5 ngón tay liên tục 15 phút trong tiếng vỗ tay từng chập… “Vua muỗng” (the King of spoons) cống hiến những bài tự biên và một chuỗi âm thanh khác lạ trong “thế giới muỗng” theo các nhịp điệu của jazz, pop, hiphop, cả những nét bay bướm của flamenco vốn có từ tâm hồn lãng đãng như mây trời của những nghệ sĩ di-gan ngày nọ…

 (Nguồn: kyluc.vn)

This blog is focused on Trân Quang Hai