Người Biên soạn: Phan Anh Dũng : DANH CA MỘC LAN – KHI ÁNH CHIỀU RƠI …


NỮ DANH CA MỘC LAN – KHI ÁNH CHIỀU RƠI … Biên soạn: Phan Anh Dũng PDF Print E-mail

                    NỮ DANH CA MỘC LAN – KHI ÁNH CHIỀU RƠI … Biên soạn: Phan Anh Dũng

Sáng ngày 11 tháng 5, 2015 nhận được email của Nhạc sĩ Trần Quang Hải (Paris) gởi cho môt số thân hữu với tin buồn là nữ danh ca Mộc Lan vừa qua đời ở Sài Gòn. Email có kèm thư của Bà Tâm Vấn, một bạn thân của Mộc Lan gởi cho Ca sĩ Bạch Yến, cho biết đang đợi cô con gái của Mộc Lan ở Hoa Kỳ về lo tang lễ.

Nhắc đến Mộc Lan, tôi không thể quên giọng hát đặc biệt của Bà, theo tôi, có âm hưởng tương tự như Ca sĩ Kim Tước trong ban tam ca nổi tiếng Mộc Lan, Kim Tước, Châu Hà; và các bài viết về chuyện tình của Mộc Lan với các cố Nhạc sĩ Châu Kỳ, Đoàn Chuẩn và Hoàng Trọng … (qua ngòi bút của Trần Áng Sơn, em ruột của Mộc Lan và nhà báo Hà Đình Nguyên).
                    Từ trái: Kim Tước, Mộc Lan, Châu Hà và Ban Hoàng Trọng 1958
Tôi nghe lại ca khúc Khi Ánh Chiều Rơi” của Tạ Tấn và Trịnh Kính với giọng ca điêu luyện của Mộc Lan, hát 3 bè, có lời giới thiệu mở đầu và tâm tình của cố Nhạc sĩ Hoàng Trọng ở cuối ca khúc về hoàn cảnh bi đát của Mộc Lan sau 1975.
Khi nhận thông báo Mộc Lan qua đời, nhà thơ Hoàng Song Liêm ở Virginia cho biết khi về thăm Việt Nam năm 2010, Ông đã được cô Hàm Anh chở đến thăm viếng Mộc Lan. Trước khi ra về, Ông có chụp một hình kỷ niệm và tặng Bà một số tiền:
  Nhà thơ Hoàng Song Liêm & Ca sĩ Mộc Lan 2010
Năm ngoái, gia đình cố Ca sĩ Quỳnh Giao có gởi cho tôi một tấm ảnh hiếm quý, chụp trước 1975 ở Đài Phát Thanh hay Truyền Hình Sài Gòn. Trong hình này, các ca sĩ Mộc Lan, Như Thủy, Thái Thanh, Hà Thanh, Châu Hà, Mai Hương và Quỳnh Giao đều tươi mát và trẻ trung:
Không khỏi ngậm ngùi khi nghĩ đến thời kỳ vàng son của danh ca Mộc Lan và những khổ đau Bà âm thầm gánh chịu lúc về già. Xin thành kính chia buồn với tang quyến, những người bạn thân của Bà và cầu mong Bà được an bình nơi chốn vĩnh hằng.

Phan Anh Dũng (Richmond, Virginia USA – 18/5/2015)

Tang Lễ Danh Ca Mộc Lan tại Sài Gòn – tháng 5, 2015

Một số ca khúc do danh ca Mộc Lan trình bày 

  Youtube Playlist 1 /   Youtube Playlist 2Jonathan Tran thực hiện

Tiếng hát Mộc Lan30 bản nhạc chọn lọc (mp3)

Anh Sẽ Về – Hoàng Giác                                      Biệt Ly – Doãn Mẫn
Bóng Người Đi – Văn Phụng                                Chiều – Dương Thiệu Tước – Hồ Dzếnh
Chung Thủy – Văn Phụng                                   Chuyển Bến– Đoàn Chuẩn & Từ Linh
Còn Gì Nữa Đâu – Phạm Duy                               Dạ Khúc – Nguyễn Mỹ Ca
Em Đến Thăm Anh Một Chiều Mưa – Tô Vũ        Hoài Cảm – Cung Tiến

Hồ Lãng Bạc – Xuân Tùng                                   Khi Ánh Chiều Rơi -Tạ Tấn & Trịnh Kính
Lời Vũ Nữ – Lê Thương                                       Mộng Đẹp Ngày Xanh – Hoàng Trọng
Một Đời Hoa – Đào Duy                                      Mừng Xuân – Hoàng Trọng
Mùa Hoa Thắm – Hoàng Trọng                            Ngày Trở Lại – Thanh Hiếu
Nhớ Nhung – Thẩm Oánh                                    Nhớ Quê Hương – Phạm Ngữ

Phố Buồn – Phạm Duy                                        Ra Đi Một Chiều Mưa – Văn Thủy
Suối Tóc – Văn Phụng                                         Tha Hương – Hoàng Trọng
Thoi Tơ – Đức Quỳnh                                          Thu Ly Hương – Đan Thọ & Nhật Bằng
Tình Nghệ Sĩ – Nhật Bằng                                    Tống Biệt – Phạm Duy; thơ: Tản Đà
Trở Về Huế – Văn Phụng                                     Ước Hẹn Chiều Thu – Dương Thiệu Tước

                  

            Môt số hình ảnh

Mộc Lan hát với Ban hợp xướng và dàn nhạc của Ban Tiếng Tơ Đồng do Nhạc sĩ Hoàng Trọng điều khiển

  Mộc Lan hát ở Đài Phát Thanh Huế

         Chuyện tình nghệ sĩ Mộc Lan Hà Đình Nguyên

Bài 1: Gặp nữ danh ca

Những người am hiểu và gắn bó với nền tân nhạc Việt Nam, hẳn vẫn còn nhớ về một thế hệ nữ ca sĩ cách đây hơn 60 năm. Đó là những giọng ca: Mộc Lan, Tâm Vấn, Châu Hà, Kim Tước… Thời may, tôi được gặp một người trong số họ: danh ca Mộc Lan.

Tiếng tăm của nữ danh ca một thời Mộc Lan thì tôi đã từng nghe biết từ lâu qua những lời truyền tụng và sách báo. Thời hoàng kim của bà đã cách đây hơn nửa thế kỷ nên một kẻ hậu bối như tôi dù rất ao ước cũng khó lòng gặp được, bởi bà đã “mai danh ẩn tích” từ rất lâu… Qua sự giới thiệu của một nhà thơ, được biết nhà văn Trần Áng Sơn (vốn là chỗ quen biết với tôi) chính là em ruột của bà, tôi nhờ anh Sơn dẫn đến thăm bà. Một ngày cận Tết, anh Trần Áng Sơn đưa tôi đi, nhưng dặn nhỏ: “Hạn chế hỏi chuyện đời tư nhé!”. Tôi vâng dạ mà… buồn thiu bởi thú thực tôi đang rất muốn hỏi bà một số chuyện tình cảm liên quan đến các nhạc sĩ Châu Kỳ, Đoàn Chuẩn…, đành gặp trước rồi tính sau.

Dù đã được anh Trần Áng Sơn báo trước nhưng tôi cũng không thể ngờ người đàn bà tài sắc một thời này, nay lại có hoàn cảnh khó khăn như thế. Bà hiện sống – có thể nói là cô độc trong một căn nhà chỉ chừng mười mấy mét vuông ở cuối con hẻm nhỏ trên đường Lê Văn Sỹ (Q.3, TP.HCM). Càng cô độc hơn khi một mình bà phải nuôi nấng, chăm lo cho người con gái trên 50 tuổi bị bệnh tâm thần. Mảnh lưng ong ngà ngọc một thời nay đã còng xuống, trí nhớ có phần mai một nhưng vẻ xuân sắc ngày ấy vẫn chưa phai nét trên khuôn mặt mà mái tóc đã gội tuyết sương… Bà khoe: “Tôi mới vừa nói chuyện qua điện thoại với nhạc sĩ Trịnh Văn Ngân ở bên Mỹ gọi về (nhạc sĩ Trịnh Văn Ngân là tác giả các ca khúc Buồn thu, Đường tơ lưu luyến, Người đưa thư đã đi qua…). Bây giờ buồn lắm, bạn bè chỉ còn dăm người, ai nhớ đến mình, gọi điện hỏi thăm hay gửi cho chút quà là mừng lắm, cảm động lắm… Châu Hà, Kim Tước đang ở nước ngoài, chỉ có Tâm Vấn thỉnh thoảng có ghé thăm. Tất cả đều già yếu rồi nên chẳng ai trách ai…”.

* Cô đi hát từ bao giờ và bài hát đầu tiên cô biểu diễn trước công chúng là bài nào?

– Tôi tên thật là Phạm Thị Ngà, sinh năm 1931, tuổi Mùi. Đi hát từ thời 14 – 15 tuổi ở Đài Pháp Á. Nghệ danh Mộc Lan do nhạc sĩ Lê Thương đặt cho tôi. Bài hát đầu tiên thì không nhớ nổi nhưng tôi nổi tiếng với bài hát Em đi chùa Hương (thơ Nguyễn Nhược Pháp, nhạc Trần Văn Khê). Ông Khê viết bài này rất kỳ công, có xen kẽ những đoạn vừa nói vừa diễn tả rồi lại hát, cho nên bài hát rất dài và rất kén người hát. Tôi may mắn được coi là người đầu tiên thể hiện thành công bài hát này… Nghe nói ông Khê về nước mấy năm nay rồi, lẽ ra tôi phải đến thăm ông vì cái ơn hồi đó ông uốn nắn cho giọng hát của tôi từng chút một, nhưng giờ cả hai đều già yếu. Tôi nhớ dạo ông ấy còn ở bên Tây, tôi đã từng về quê của ông ấy ở xã Vĩnh Kim (Cái Bè, Mỹ Tho) hát. Mới đó mà đã hơn 50 năm rồi…

Nhạc sĩ Trần Văn Khê thời trẻ

* Ngoài Em đi chùa Hương, cô còn hát thành công những ca khúc nào nữa?

– Nhiều lắm. Tiếng thời gian, Hình ảnh một buổi chiều (Lâm Tuyền), Gởi gió cho mây ngàn bay, Chuyển bến (Đoàn Chuẩn), Thoi tơ (Đức Quỳnh), Nhớ nhung (Thẩm Oánh), Phố buồn (Phạm Duy)… Sau này, tôi hát trong ban Tiếng Tơ Đồng của nhạc sĩ Hoàng Trọng. Lúc đó, Hoàng Trọng được mệnh danh là “Vua Tango” nên những bài tango của Hoàng Trọng đều do tôi hát đầu tiên…

* Hiện cô còn giữ băng đĩa nào ghi âm những bài hát này không?

– Hồi xưa, tôi ghi âm nhiều lắm. Thu vào đĩa 45 vòng, vào băng Magne, Akai… nhưng rồi mấy lần dọn nhà đâm ra thất lạc, cái nào giữ được thì ẩm mốc, hư hỏng hết… Có mấy người bạn ở nước ngoài gửi cho vài đĩa nhạc nhưng nhà chẳng có máy mà nghe nên cũng chỉ để đó.

*Nhiều người cho rằng bài hát Gởi người em gái là của Đoàn Chuẩn viết riêng cho Mộc Lan. Điều này đúng không?

– (cười…). (Anh Trần Áng Sơn gật đầu xác nhận: “Đã có rất nhiều tài liệu cho rằng nhân vật nữ trong Gởi người em gái của Đoàn Chuẩn chính là chị Mộc Lan”)… Thực ra thế này, dạo đó tôi ở trong Nam, còn ông Đoàn Chuẩn ở ngoài Bắc, ông ấy sáng tác và gửi bài hát vào Nam cho các ca sĩ, không cứ gì gửi cho riêng tôi. Tôi vào Nam từ rất sớm do ông anh tên là Long dắt vào. Mấy năm sau, khi tôi chung sống với ông Châu Kỳ ở Huế thì tôi đón Trần Áng Sơn vào ở chung (1952).

* Cô nhận xét thế nào về nhạc sĩ Châu Kỳ?

– Ông ấy rất hiền lành, đã hứa làm cái gì thì làm tới nơi. Riêng với phong trào âm nhạc thì ông ấy rất nhiệt tình. Sống có tình cảm nên bạn bè rất quý. Có điều nhậu vô là nói lèm bèm. Tính tôi nghe nhiều không chịu được, bực lắm! Mình đi hát thì phải tiếp xúc với nhiều người mà ông ấy lại quá ghen…

* Nhạc sĩ Châu Kỳ mất, cô có biết tin không?

– (ứa nước mắt)… Trước đó ít lâu, tôi có việc đi ngang Hội quán Nghệ sĩ trên đường Trần Quốc Thảo (Q.3), thấy Châu Kỳ ngồi phía bên ngoài. Thấy tôi, Châu Kỳ ngoắc lia lịa: “Bà vào đây chút đã!”. Tôi xua tay: “Tôi mắc công chuyện phải đi gấp!”… Ít lâu sau nghe tin ông ấy mất. Tâm Vấn và Thanh Nhạn gọi điện thoại bảo tôi nên đến viếng ông ấy một chút nhưng tôi bệnh quá không đi được. Để chừng nào tôi khỏe khỏe một chút, tôi với Tâm Vấn sẽ đến thắp cho ông ấy một nén hương…

…Chia tay người của một thời mà lòng tôi nặng trĩu. Nhan sắc ấy, giọng ca ấy từng khuấy đảo sân khấu ca nhạc cả trong Nam lẫn ngoài Bắc. Kẻ đưa người đón dập dìu mà nay vò võ còng lưng trong căn nhà chật hẹp. Có tâm sự cũng chẳng biết sẻ chia với ai bởi bên cạnh bà giờ chỉ còn người con gái ngờ nghệch, khật khùng… Anh Trần Áng Sơn bảo thậm chí đến cơm nước bà cũng không thể tự nấu, phải đặt cơm tháng, người ta mang đến nhà cho mẹ con bà… Buồn ghê!

 Bài 2: Hương sắc 60 năm trước

Khi biết tôi có ý định viết về nữ ca sĩ một thời vang bóng Mộc Lan, nhà văn Trần Áng Sơn không nói gì nhưng trao cho tôi bộ “Những trang sách khép mở” (3 tập). Để bạn đọc hình dung được một Mộc Lan hương sắc của 60 năm về trước, xin trích từ những trang viết của Trần Áng Sơn:

“Khi tôi chưa đầy một tuổi thì mất cha. Mẹ tôi, người đàn bà chân quê không đủ sức nuôi dưỡng, dạy bảo 8 đứa con đang sức ăn sức lớn. Tình cảnh gia đình thật bi đát, 8 anh chị em tôi ở trong tình trạng xẻ nghé tan đàn bất cứ lúc nào… Cuối cùng người lãnh trách nhiệm hy sinh để cứu những đứa em còn quá nhỏ dại là anh hai tôi – anh Long. Anh phải từ bỏ trường học, từ bỏ võ đài – nơi anh ấy đang nổi lên như một võ sĩ quyền Anh trẻ tuổi đầy hứa hẹn. Anh dắt theo hai chị tôi: chị Ngọc, chị Ngà từ Hải Phòng vào Sài Gòn tha phương cầu thực. Cảnh chia ly ấy diễn ra khi tôi vẫn còn là một đứa trẻ lẫm chẫm tập đi. Tôi lớn dần lên trong cơ cực, trong đạn bom Thế chiến thứ hai, và khi tiếng súng toàn quốc kháng chiến nổi lên cũng là lúc gia đình tôi hoàn toàn bị đứt liên lạc với các anh chị tôi ở Sài Gòn…

Ngày các anh chị rời xa gia đình, tôi còn quá nhỏ nên không hình dung được họ ra sao, nhưng qua lời mẹ tôi kể lại thì các anh chị tôi đều rất đẹp: anh Long cao lớn, đẹp như thầy chúng tôi. Còn chị Ngà (sau này là nữ danh ca Mộc Lan – PV) đẹp như tranh vẽ, mẹ kể da của chị trắng như trứng gà bóc, răng đều tựa như hạt cườm, tay cứ như tay tiên. Tóm lại trong 5 chị gái, chị Ngà tôi đẹp nhất. Tôi giữ hình ảnh đẹp như tranh vẽ của người chị trong tâm hồn như một niềm kiêu hãnh…

Một hôm vừa đi học về, tôi ngạc nhiên thấy nhà có khách – một người phụ nữ sang trọng, rất đẹp, cái đẹp sắc như dao cau. Tôi ngỡ ngàng ngộ nhận đó là chị Ngà tôi ở Sài Gòn mới về. Nhưng không phải, người ấy là chị Thanh, chị dâu tôi – vợ anh Long. Đúng là chị về từ Sài Gòn để tìm lại gia đình sau hơn 10 năm thất lạc. Mẹ tôi rất mừng, cơn ác mộng những đứa con thất lạc trong chiến tranh không còn phủ cái bóng ảm đạm lên gia đình tôi nữa. Mẹ tôi còn cho biết chị Ngà tôi bây giờ đã trở thành ca sĩ nổi tiếng khắp Bắc – Trung – Nam. Chị ấy đang lưu diễn ở Hà Nội theo lời mời của Đài phát thanh Hà Nội cùng với nữ ca sĩ số một của Hà Nội bấy giờ là Minh Đỗ. Tin này đối với tôi thật bất ngờ. Thời thơ ấu khổ cực nhưng tôi luôn giữ hình ảnh người chị đẹp như tranh trong ký ức, chị ấy đã phải rời xa tổ ấm để chia bớt phần ăn cho những đứa em. Thế mà cô gái nghèo ấy sau hơn 10 năm xẻ nghé tan đàn đã trở thành ca sĩ danh tiếng. Tuy chưa biết khi hát chị tôi lấy nghệ danh là gì nhưng tôi tin chắc cái tên phải xứng với sắc đẹp và giọng hát của chị ấy. Vào thời điểm này (1952), tôi sắp bước sang tuổi mười lăm…

Sau chuyến lưu diễn ở Hà Nội, chị Ngà tôi và anh Long về Hải Phòng thăm mẹ và các em sau hơn 10 năm đứt liên lạc. Đúng như mẹ tôi nói, chị tôi đẹp thật, đẹp hơn cả lời miêu tả với tất cả niềm âu yếm của mẹ tôi. Các anh chị tôi nhìn thấy cảnh mẹ và các em sống quá cơ cực đã đi đến quyết định làm thay đổi cuộc đời tôi. Cuối năm 1952, các anh chị tôi về thăm mẹ lần thứ hai và chuyến bay của hãng Air France cất cánh từ sân bay Gia Lâm đến Huế có tôi bay cùng…

Nhà thơ Trần Áng Sơn

Những ngày đầu ở Huế, tôi sống chung với chị và anh rể – đôi vợ chồng ca nhạc sĩ Mộc Lan – Châu Kỳ trong một căn phòng nhỏ phía sau Ty Thông tin Huế dưới chân cầu Tràng Tiền. Căn phòng quá nhỏ cho một đôi uyên ương quá nổi tiếng ở đất Thần Kinh. Tôi cứ ngỡ đẹp và hát hay như chị tôi thì phải ở trong lâu đài khuê các. Vậy mà thực tế lại như thế này ư? Nó khác xa với hình ảnh rực rỡ của chị tôi khi đứng trên sân khấu cất tiếng hát họa mi làm say mê biết bao tâm hồn mơ mộng, đa tình, trong đó có cả tôi. Tiếng hát của chị tôi nâng tâm hồn tôi bay theo cánh diều căng gió trên bầu trời xanh ngắt…

Anh rể tôi – nhạc sĩ Châu Kỳ khá đẹp trai, giỏi nhạc hát hay, không cao lớn nhưng đứng trên sân khấu không đến nỗi bị khuất lấp bởi sự rực rỡ của chị tôi. Giọng hát của anh chị tôi là một sự tô điểm cho nhau, khi họ song ca, cảnh vật trở nên tưng bừng, lòng người rộn rã. Mặc dù lúc đó ở Huế có cặp song ca nổi tiếng Ngọc Cẩm – Nguyễn Hữu Thiết nhưng họ thuộc về một lớp khán giả riêng biệt, khác hẳn với đôi uyên ương Mộc Lan – Châu Kỳ, họ thuộc về mọi lứa tuổi, mọi thành phần nhưng trước hết là giới trẻ bởi sự trẻ trung của mình và cũng vì nghệ thuật ca hát mới mẻ mà họ cống hiến mỗi khi xuất hiện…

Nhạc sĩ Châu Kỳ

Ít lâu sau, anh Long có lệnh gọi nhập ngũ. Anh Châu Kỳ và chị tôi vào Sài Gòn và họ chia tay nhau. Tôi rất buồn vì cuộc chia ly này. Người chị đẹp như tranh của tôi bước chân xuống đời cũng vấp váp như bất kỳ cô gái nào, vì yếu đuối, vì ảo vọng. Thế là Huế để lạc mất con chim họa mi của mình. Liệu có còn ai nhớ đến bản nhạc Đi chơi chùa Hương (thơ Nguyễn Nhược Pháp, Trần Văn Khê phổ nhạc) khi duy nhất thời đó chỉ một ca sĩ hát thành công, đó là chị tôi – Mộc Lan.

Mấy năm sau tôi cũng từ biệt Huế vào Sài Gòn. Tôi lại về sống chung với chị tôi đang trong tình trạng phòng không chiếc bóng. Trên bước đường công danh, chị tôi đã tiến một bước dài. Khác với Thái Thanh, Tâm Vấn, chị tôi bước lên sân khấu như một nữ hoàng. Không sân khấu đại nhạc hội nào vắng bóng chị tôi. Các ban nhạc trên đài phát thanh, các câu lạc bộ, phòng trà, nơi nào cũng muốn có ca sĩ Mộc Lan hiện diện…”.

Bài 3: Giai thoại cuộc tình Đoàn Chuẩn – Mộc Lan

Bấy lâu nay, trong giới nghệ sĩ vẫn lưu truyền có một mối tình thật lãng mạn giữa chàng nhạc sĩ phong lưu Đoàn Chuẩn và nữ ca sĩ lừng danh Mộc Lan. Chuyện tình này mang đậm phong cách hào hoa của “Đoàn công tử”. Thực hư như thế nào chỉ những người trong cuộc mới rõ.

Ở đây chúng tôi xin thuật lại như là một giai thoại. Xuất phát của giai thoại này có lẽ là từ bộ sách Chuyện tình các nhạc sĩ tiền chiến (2 tập) do nhạc sĩ Lê Hoàng Long biên soạn, trong đó có bài viết Gởi gió cho mây ngàn bay(Vũ Thái Hòa hát) nói về cuộc gặp gỡ và lối tỏ tình ly kỳ của nhạc sĩ Đoàn Chuẩn với ca sĩ Mộc Lan. Nhiều bài viết (trên báo chí, trên mạng internet) và cả những lời kể hầu như đều dựa theo những tình tiết mà nhạc sĩ Lê Hoàng Long đã viết.

Nhạc sĩ Lê Hoàng Long

Người viết bài này cũng đã từng gặp gỡ những người trong cuộc (Lê Hoàng Long, Mộc Lan, Châu Kỳ) chỉ trừ nhạc sĩ Đoàn Chuẩn (do ông ở ngoài Bắc và nay đã mất). Cuối năm 2002, khi thực hiện bài phỏng vấn tác giả ca khúc Gợi giấc mơ xưa(Vũ Khanh hát) tại tư gia của ông ở đường Cách Mạng Tháng Tám (gần Bệnh viện Thống Nhất – ngã tư Bảy Hiền), nhạc sĩ Lê Hoàng Long có tặng cho người viết bộ “Chuyện tình các nhạc sĩ tiền chiến”, do đó mới “thắc mắc” chuyện tình cảm giữa nữ danh ca sắc nước hương trời Mộc Lan và “Ông hoàng nhạc tình” Đoàn Chuẩn.

Nhạc sĩ Đoàn Chuẩn

Như ở bài trước chúng tôi đã từng nói đến, nữ ca sĩ Mộc Lan nổi tiếng cả nước với bài hát Đi chơi chùa Hương của nhạc sĩ Trần Văn Khê phổ thơ Nguyễn Nhược Pháp. Bài hát này có những đoạn xen kẽ giữa hát và nói thơ cho nên rất dài và kén người hát. Dạo ấy (đầu những năm 1950), bài hát này hầu như chỉ có Mộc Lan độc diễn. Nàng là người gốc Hải Phòng nhưng vào Sài Gòn khá sớm (khoảng cuối thập niên 1940), lập gia đình với ca sĩ kiêm nhạc sĩ Châu Kỳ, rồi về quê chồng ở cố đô Huế sinh sống. Tuy nhiên, thỉnh thoảng nàng vẫn được mời đi lưu diễn, kể cả ra Bắc (sau năm 1954, chia đôi đất nước mới cách ngăn sự đi lại giữa hai miền). Và trong một lần hát Đi chơi chùa Hương ở Nhà hát Lớn (Hà Nội), giọng ca và sắc đẹp của nàng đã khiến một anh chàng đẹp trai, tài hoa và phong lưu bậc nhất thời đó ngây ngất. Chàng chính là nhạc sĩ Đoàn Chuẩn…

Thời ấy ở miền Bắc có những sản vật nổi tiếng được truyền khẩu và trở thành “ca dao, thành ngữ”: “Dưa La, cà Láng, nem Báng, tương Bần, nước mắm Vạn Vân, cá rô Đầm Sét” (dưa của làng La, cà của làng Láng, nem do làng Báng gói, tương do làng Bần làm, nước mắm của hãng Vạn Vân, cá rô sống ở Đầm Sét mới là món ngon đích thực). Đoàn Chuẩn chính là con của chủ hãng nước mắm Vạn Vân giàu có nức tiếng ở Hải Phòng. “Cái nết” ăn chơi của Đoàn công tử cũng là đề tài râm ran từ Hải Phòng đến tận Hà Nội (có lẽ chỉ thua bậc tiền bối là công tử Bạc Liêu ở trong Nam mà thôi). Chàng có hai thú đam mê, đó là âm nhạc và… ô tô! Về âm nhạc, ông từng học đàn guitar với nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ và học guitar Hawaii với nhạc sĩ Wiliam Chấn. Sáng tác đầu tay của ông là ca khúc Ánh trăng mùa thu (1947) ký tên Đoàn Chuẩn – Từ Linh (kể cả sau này, tất cả tác phẩm của Đoàn Chuẩn đều ký tên Đoàn Chuẩn – Từ Linh. Nhiều người cho rằng đến nay Từ Linh vẫn là một ẩn số, nhưng theo tìm hiểu của người viết thì Từ Linh tên thật Hà Đình Thâu, vốn là nhiếp ảnh gia và là em ruột một người bạn thân của Đoàn Chuẩn. Người được nhạc sĩ chia sẻ từng bản nhạc khi vừa viết xong cũng như trút hết bầu tâm sự về những bóng hồng đi qua đời mình. Sau 1954, Từ Linh vào Nam và mất năm 1992. Một tình bạn “tri âm, tri kỷ” rất đáng trân trọng. Về ô tô thì vào thời điểm đó ông có đến 6 chiếc, trong đó có chiếc Ford Frégatte (cả Việt Nam chỉ có 2 chiếc của ông và… Thủ hiến Bắc kỳ). Tài tử Ngọc Bảo, người cùng thời với nhạc sĩ đồng thời là giọng hát được coi là hát nhạc Đoàn Chuẩn thành công nhất từng thú nhận: “Tôi là tay ăn chơi có hạng nhất Bắc kỳ nhưng còn thua xa người lịch lãm, hào hoa Đoàn Chuẩn”… Đoàn Chuẩn kết hôn từ rất sớm (năm 1942), vợ ông là cô bạn cùng lớp, cùng 18 tuổi – tên Xuyên, đẹp người đẹp nết, chịu đựng sự hào hoa của chồng cũng như chung thủy chăm sóc ông cho đến cuối đời một cách rất đáng khâm phục…

Trở lại với sự kiện sau khi nghe nữ danh ca Mộc Lan hát Đi chơi chùa Hương ở Nhà hát Lớn (Hà Nội), “Đoàn công tử” quyết tâm chinh phục người đẹp nhưng thời gian nàng lưu lại Hà thành quá ngắn, không đủ thời gian cho công tử “xuất chiêu”. Khi Mộc Lan trở về Sài Gòn thì ít lâu sau chàng cũng đáp máy bay theo vào. Nhưng rồi qua dọ hỏi, chàng lâm vào tình trạng bẽ bàng khi biết được cành lan kia đã có chủ, nàng đã là vợ của nhạc sĩ Châu Kỳ. Tuy thế với cách “chơi ngông công tử”, Đoàn Chuẩn đã đặt một khoản tiền rất lớn cho một tiệm hoa, để mỗi buổi sáng người đẹp sẽ nhận được một bó hoa hồng tươi thắm mà không hề có tên người gửi tặng. Suốt 3 tuần đều đặn như thế, Mộc Lan không khỏi xúc động cũng như rất tò mò muốn biết người tặng hoa “mai danh ẩn tích” kia là ai? Nghĩ hết cách, nàng đành phải nhờ chủ tiệm hoa chuyển tới người ấy một bức thư cảm ơn với những lời lẽ chân thành nhưng cũng có những đoạn đầy ẩn ý. Được sự đồng ý của Đoàn Chuẩn, người chủ tiệm hoa đã tiết lộ tên và địa chỉ của “gã tình si hào hoa” – chính là… “Ông vua slow” Đoàn Chuẩn vang danh khắp nước. Mộc Lan thật bất ngờ và xúc động. Đoàn Chuẩn lại tiếp tục gửi tiền vào để tiệm hoa đều đặn tặng hoa cho nàng trong suốt hai tháng nữa… Rồi một ngày, Mộc Lan nhận được một cánh thư gửi từ phương Bắc. Trong phong bì không phải là những lời tỏ tình yêu thương mà là một bài hát. Khuông nhạc được kẻ bằng tay cẩn thận, ca từ được viết nắn nót trên tờ giấy pơ-luya xanh mỏng tang: “Gởi gió cho mây ngàn bay. Gởi bướm đa tình về hoa. Gởi thêm ánh trăng, màu xanh lá thư về đây với thu trần gian…”. Và dường như Đoàn Chuẩn cũng nhận biết đây là mối tình vô vọng nên lời ca càng trở nên da diết: “Nhưng thôi tiếc mà chi, chim rồi bay, anh rồi đi. Đường trần quên lối cũ, người đời xa cách mãi. Tình trần không hàn gắn thương lòng…”.

Ca sĩ Tâm Vấn

Cũng theo nhạc sĩ Lê Hoàng Long thì nhạc sĩ Đoàn Chuẩn còn viết Gởi người em gái (Tuấn Ngọc hát) tựa cũ: Gởi người em gái miền Nam, tặng riêng cho… ca sĩ Tâm Vấn (bạn thân của Mộc Lan). Người viết đã có may mắn được gặp bà Tâm Vấn trong một cuộc triển lãm tranh ở đường Lê Thánh Tôn (Q.1, TP.HCM), bèn đánh bạo hỏi bà chuyện này. Bà cười xòa: “Không, ông ấy làm bài này là để tặng cho Mộc Lan, bạn tôi”.

 Bài 4: Châu Kỳ – Mộc Lan dìu nhau vào mộng

Nàng là chim họa mi với tiếng hát lảnh lót, chàng là con bướm đa tình gieo rắc giọng hát tiếng đàn và cả những mối tình trên chặng đường lưu diễn…

Những năm đầu thập niên 1950, khởi đầu ở Sài Gòn và sau đó là ở Huế nổi lên một đôi uyên ương rực rỡ trên sân khấu ca nhạc, đó là đôi Châu Kỳ – Mộc Lan.

Người viết có được may mắn là chơi rất thân với nhạc sĩ Châu Kỳ khi ông đã gần… 80 tuổi. Tình bạn vong niên này kéo dài được khoảng 10 năm thì nhạc sĩ mất. Quen nhau bên những ly bia ở Hội quán Văn nghệ (81 Trần Quốc Thảo, Q.3, TP.HCM – gọi tắt là 81 TQT), người viết thuộc rất nhiều những ca khúc của Châu Kỳ và thường hát cho ông nghe (say mới dám hát). Ông ngồi im gật gù, đôi lúc “nhắc tuồng”. Dạo ấy, nhà ông ở tuốt bên Tân Quy Đông (Nhà Bè). Hằng ngày, ông đạp xe hơn 20 km đến 81 TQT chỉ để uống vài ly bia, nhìn mặt bạn bè, người quen cho đỡ nhớ rồi lại đạp xe về nhà. Có lẽ nhờ “hoạt động thể thao” này mà sức khỏe của ông khá dẻo dai, 80 tuổi vẫn còn minh mẫn. Ông cũng lập một “kỷ lục” ngồ ngộ: mất 18 chiếc xe đạp chỉ vì ham vui với bạn bè. Bạn bè sau đó cũng gom góp mua lại chiếc khác cho ông, nhưng ít bữa sau… lại mất! (nên họ nhại bài Đón xuân này tôi nhớ xuân xưa của ông để trêu: “Mất xe này ta sắm xe kia…”). Đến khi nhà ông chuyển về phường Phước Bình (Q.9) xa đến 50 km ông mới giã từ chiếc xe đạp để chuyển qua đi xe ôm. Dăm bữa lại thấy ông đi xe ôm đến 81 TQT gặp bạn bè…

Châu Kỳ sinh năm 1923 tại làng Dưỡng Mong (Thừa Thiên-Huế). Cha ông là Châu Huy Hà, một nghệ nhân ca Huế. Chị ruột là Châu Thị Minh, được xem là nữ minh tinh duy nhất của miền Trung trong “Ngũ nữ minh tinh” (miền Nam có Phùng Há, Năm Phỉ, miền Trung: Châu Thị Minh, miền Bắc: Ái Liên, Bích Hợp). Ở Lycée Khải Định, Châu Kỳ được học nhạc với sư huynh Pière Thiều – giáo sư âm nhạc đầu tiên ở Huế. Vị này còn dạy cho Châu Kỳ kỹ thuật hát. Dạo đó hầu như chưa có nhạc Việt nên Châu Kỳ thường hát những bài do danh ca Pháp Tino Rossi thể hiện như J’ai deux amours, Tant qu’il aura étoiles, Òu vous étiez… đến nỗi bạn bè gọi ông là “Deuxième Tino Rossi”. Khi người chị Châu Thị Minh lập đoàn ca Huế hiệu Hồng Thu, Châu Kỳ trở thành ca sĩ chính của đoàn và nghiệp cầm ca khoác lên đời ông từ đấy.

Năm 1942, đoàn Hồng Thu lưu diễn ở Savanakhet rồi Thakhet (Lào). Ở Thakhet khi đang diễn vở kịch Hồn lao động thì Châu Kỳ bị mật thám Pháp bắt, đem lên giam ở Ba Vì. Rời nhà giam trở về Huế, Châu Kỳ bàng hoàng nghe tin mẹ mình bị chết đuối trong một cơn lũ. Những buổi chiều bên dòng Hương giang ngổn ngang tâm sự, Châu Kỳ viết nhạc phẩm đầu tay Trở về (1943): “Về đây nhìn mây nước bơ vơ. Về đây nhìn cây lá xác xơ. Về đây tìm bóng chiều mơ. Mong tìm mái tranh chờ. Mong tìm thấy người xưa…”. Nhạc phẩm Trở về đã gây một tiếng vang trong giới tân nhạc lúc đó với âm hưởng buồn man mác, càng nghe càng thấm thía. Từ đó cho đến cuối đời, Châu Kỳ đã viết khoảng 200 nhạc phẩm. Về ca từ, ông đã viết được những câu “xuất thần”, chẳng hạn để tả nét đẹp của cô gái Huế, ông chỉ cần 3 câu: “Buổi trưa em che nón lá, cá sông Hương liếc nhìn ngẩn ngơ, lũ chim quyên ngất ngây từ xa…” (Huế xưa)…

Tài hoa như thế nên Châu Kỳ cũng là khách đa tình. Từ những cô gái Lào gặp trên đường lưu diễn, rồi cô tiểu thư con quan thượng thư triều đình Huế (nhân vật chính trong ca khúc Giọt lệ đài trang) đến cô nữ sinh Đoàn Thị Sum ở Nha Trang đã vì tình mà quyên sinh bởi bị bố dượng ngăn cấm (mối tình này được nhạc sĩ viết thành nhạc phẩm Nha Trang, sau này bà Kha Thị Đàng – vợ ông sửa tựa thành Nha Trang hoài nhớ). Bi kịch này xảy ra khi Châu Kỳ đang đi diễn ở Phan Rang. Nghe tin cô Sum tự tử, Châu Kỳ cũng quyết hủy mình theo, nhưng bà chị Châu Thị Minh khóc lóc, khuyên giải nên Châu Kỳ bỏ vào Sài Gòn (năm 1947) để tìm quên.

Sài Gòn chính là nơi định mệnh đã chọn để tạo nên một hiện tượng của làng ca nhạc thời đó với sự xuất hiện của cặp uyên ương Châu Kỳ – Mộc Lan. Chàng là ca sĩ – nhạc sĩ tài hoa, nàng là con họa mi giọng ca vang khắp Bắc – Trung – Nam. Chính nàng đã cho chàng nếm trải hạnh phúc và cũng chính nàng đã cứa vào tim chàng những vết thương đớn đau tưởng chừng không bao giờ nguôi…

Gần 60 năm sau (tức những năm 2000 – NV), mối tình này được nhạc sĩ Châu Kỳ nhiều lần kể riêng với người viết. Rằng khi vào Sài Gòn, ông ở đậu nhà nhạc sĩ Mạnh Phát. Hai người thành lập nhóm “Thần Kinh nhạc đoàn” (sau này là ban nhạc Tiếng Thùy Dương). Một năm sau, nàng ca sĩ gốc Hải Phòng cũng có mặt tại Sài Gòn. Những ngày “chân ướt, chân ráo” ở Sài thành, nàng được nữ ca sĩ Minh Diệu (vợ nhạc sĩ Mạnh Phát) cưu mang. Vậy là tài tử và giai nhân gặp nhau trong căn nhà của một cặp nghệ sĩ cũng rất ư “tài tử, giai nhân”. Tiếng sét ái tình đến ngay từ cái nhìn đầu tiên. Rồi chàng dắt dìu nàng đi hát ở các rạp Văn Cầm (gần cầu chữ Y), Aristo (đường Lê Lai), Thanh Bình (đường Phạm Ngũ Lão), Quốc Thanh (đường Nguyễn Trãi), Khải Hoàn (đối diện chợ Thái Bình)… Chỉ chưa đầy nửa năm, họ chính thức trở thành vợ chồng. Rồi chàng đưa nàng về Huế ra mắt gia đình. Cả hai vợ chồng sau đó được ông Thái Văn Kiểm – Giám đốc Nha Thông tin và Đài Phát thanh Huế là chỗ thân tình tạo điều kiện cho được hát thường xuyên trên đài với mức lương 3.800 đồng/tháng – một mức lương khá hậu hĩnh vào thời điểm bấy giờ.

Ở Huế, danh tiếng của đôi uyên ương Châu Kỳ – Mộc Lan nhanh chóng nổi như cồn, mặc dù ở đất Thần Kinh lúc đó cũng có một đôi vợ chồng nghệ sĩ nổi tiếng không kém, đó là nhạc sĩ Nguyễn Hữu Thiết và ca sĩ Ngọc Cẩm (song thân của ca sĩ Hồng Hạnh bây giờ). Có thể nói đó là khoảng thời gian hạnh phúc nhưng cũng thật ngắn ngủi – một kỷ niệm đẹp nhưng đau thương của nhạc sĩ Châu Kỳ…

 Bài 5: Khúc ly ca

Chàng là nhạc sĩ tài hoa, nàng là ca sĩ nổi tiếng – định mệnh đã đưa họ đến với nhau, yêu nhau ngay lần gặp đầu tiên.

Rồi họ nên duyên vợ chồng, trở thành đôi uyên ương đẹp đôi và nổi tiếng một thời. Tiếc rằng, họ đã không dìu nhau đi hết con đường nghệ thuật cũng như đường đời, để cho nhạc sĩ Châu Kỳ phải đau đớn viết nên Khúc ly ca…

Như chúng tôi đã đề cập ở bài trước, Châu Kỳ và Mộc Lan gặp nhau ở Sài Gòn qua “nhịp cầu” của cặp vợ chồng nghệ sĩ Mạnh Phát – Minh Diệu. Chỉ ít tháng sau, họ tổ chức lễ cưới và đưa nhau về Huế ra mắt gia đình chồng. Tại Huế, họ được ông Thái Bá Kiểm – Giám đốc Nha Thông tin và Đài Phát thanh Huế nâng đỡ, tạo điều kiện cho họ được biểu diễn thường xuyên trước công chúng cũng như trên sóng phát thanh với mức lương khá hậu hĩ. Tuy nhiên, cái “tổ uyên ương” của họ chỉ là “… một căn phòng nhỏ phía sau Ty Thông tin Huế dưới chân cầu Tràng Tiền. Căn phòng quá nhỏ cho đôi uyên ương quá nổi tiếng ở đất Thần Kinh…” (trích trong Những trang sách khép mở – Trần Áng Sơn). Phải chăng đó cũng là một trong những nguyên nhân khiến cho cuộc hôn nhân của họ mau chóng đổ vỡ?

Sinh thời, nhạc sĩ Châu Kỳ đã từng nhiều lần tâm sự với người viết: Chung sống ở Huế được 6 năm thì nàng “phải lòng” và đi lại với một người bạn học cũ của Châu Kỳ – người này là con một bà chúa (hoàng tộc), chủ sòng xóc đĩa ở Kim Long (Huế). Vì chuyện đau lòng này mà Châu Kỳ đành đưa vợ trở vào Sài Gòn để giấu không cho gia đình mình biết và cũng để ngăn trở đôi tình nhân. Tuy nhiên, Châu Kỳ vẫn không ngờ tình địch vẫn bám theo. Ở Sài Gòn, đôi nhân tình vẫn hẹn hò, gặp gỡ nhau… Lời ong tiếng ve râm ran nên Châu Kỳ quyết theo dõi vợ. Ông nhờ nhà thơ Đặng Văn Nhân (người đứng ra tổ chức đám cưới cho Châu Kỳ và nàng) chở đi bằng xe hơi bám theo nàng vào tận Chợ Lớn. Châu Kỳ không đủ can đảm chứng kiến người đã từng cùng mình “hương lửa mặn nồng” nay lại ở trong vòng tay người khác nên nhờ ông Đặng Văn Nhân đi bộ theo dõi, còn mình ngồi lại trong xe. Khi ông Nhân trở ra kể lại sự tình, Châu Kỳ thấy trời đất như sụp đổ, ông tông cửa xe, định đâm đầu xuống sông tự tử, may nhờ có ông Nhân ôm ghì lại. Người viết hỏi: “Rồi ông có gặp lại nàng?”. “Có, nhưng mà cũng lâu lắm rồi. Đó là hôm đám tang nhạc sĩ Lê Thương (1996 – NV), cô ấy đi cùng ca sĩ Tâm Vân đến phúng điếu. Chúng tôi chỉ chào hỏi xã giao. Không nói chuyện gì nhiều. Chuyện cũ cũng đã vời xa quá rồi!”.

Chuyện trên là do đích thân nhạc sĩ kể với người viết. Ông không nói tên tình địch, nhưng trong tập sách Những trang sách khép mở, nhà văn Trần Áng Sơn cũng có đề cập đến nhân vật này. Đó là một người đàn ông tuy lớn tuổi nhưng có ngoại hình rất thu hút, khuôn mặt quyến rũ, được mọi người kính trọng gọi là Mệ Phủ (“mệ” là tước hiệu chỉ người thuộc hoàng tộc). Mệ Phủ là trung úy Ngự lâm quân bảo vệ hoàng cung. “Ông ta thường đến thăm các chị tôi vào những buổi chiều, lúc nào cũng mang quà cáp cho mọi người, nhất là các chị tôi. Ông tự lái chiếc xe jeep hiệu “Lăng-Rô-vơ”, tiếng máy nổ rất êm… Mỗi lần ông đến, chị Ngọc tôi mừng rỡ như muốn reo lên. Cũng dễ hiểu, thường thì quà tặng chị là món quà lớn nhất, đẹp nhất. Sau đó, ông còn lái xe đưa cả nhà khi thì đi nhà hàng, khi xem phim ở rạp Morin, cũng có lúc ông đưa cả nhà đi thăm khắp các di tích, dinh thự các đời vua Nguyễn. Tuy tặng những món quà đắt nhất, đẹp nhất cho chị Ngọc nhưng người ông chú ý lại là cô em Mộc Lan, con họa mi tuyệt sắc của cố đô Huế. Tôi nhận ra điều này vì thời gian gần đây anh Châu Kỳ ít đi chung với chị tôi, nhất là trong những lần có sự hiện diện của vị khách quý tộc… Rồi, anh Châu Kỳ đã công khai phản đối gia đình tôi về sự hiện diện quá ư đặc biệt của Mệ Phủ. Với tư cách gia trưởng, anh Long tôi không chấp nhận thái độ của em rể. Cuộc xung đột đi đến kết quả đổ vỡ. Ít lâu sau, anh Long có lệnh gọi nhập ngũ. Anh Châu Kỳ và chị tôi vào Sài Gòn và họ chia tay nhau” (Những trang sách khép mở – Trần Áng Sơn).

Đây là giai đoạn đầy những đau thương, u uất chất chứa trong nhiều ca khúc của Châu Kỳ: Khúc ly ca (Phương Thanh hát), Từ giã kinh thành, Đàn không tiếng hát, Biệt kinh kỳ, Khuya nay anh đi rồi, Tìm nhau trong kỷ niệm, Hương giang tôi còn chờ, Đừng nói xa nhau, Tiếng ca đó về đâu (thơ Nguyễn Tiến Thịnh) và nhất là ông đặt lời cho ca khúc Mưa rơi (Hà Thanh hát) của anh bạn nhạc sĩ hoàng tộc Ưng Lang, lúc đó ở Huế đi đâu cũng nghe thanh niên hát: “Mưa rơi chiều nay vắng người. Bên thềm gió lơi. Mơ bóng ngàn khơi… Mưa rơi màn đêm xuống rồi. Mây sầu khắp nơi. Thương nhớ đầy vơi… Ai đi như xóa bao lời thề. Thuyền theo nước trôi không về, thấu cùng lòng ai não nề, riêng chốn phòng khuê… Mưa rơi đìu hiu dưới trời. Đêm dài vắng ai. Thương nhớ nào nguôi…”.

Nhạc sĩ Ưng Lang (sinh năm 1919, lớn hơn nhạc sĩ Châu Kỳ 4 tuổi), cũng vốn là chỗ thân thiết với người viết (ông từ trần ngày 17.8.2009 tại TP.HCM). Khi tôi hỏi ông về chuyện nhạc sĩ Châu Kỳ đặt lời cho bài Mưa rơi, ông nói: “Bài hát tôi làm lúc đó đã xong cả nhạc lẫn lời. Thế rồi Mộc Lan xa Châu Kỳ mà đi Hà Nội. Châu Kỳ có tâm sự buồn như vậy cho nên khi thấy bài hát của tôi thì đề nghị cho thay đổi vài chỗ trong lời hát cho gần với cảnh ngộ của mình! Tôi đồng ý để Châu Kỳ sửa vài chỗ như thế và đồng ý để Châu Kỳ đứng tên nơi phần lời ca cho đúng với nguyện vọng về mặt tình cảm riêng tư của anh ấy…”.

Đôi uyên ương rẽ cánh, mỗi người bay đi một ngả kể từ lúc ấy…

Bài 6: Hậu Châu Kỳ – Mộc Lan

Họ đã từng có một thời gian chung sống rồi chia tay… Dòng đời cuốn mỗi người về một phía, ở đó họ lại gặp ý trung nhân của riêng mình sau những trải nghiệm về hạnh phúc lẫn khổ đau.

Khoảng năm 1954, đôi uyên ương Châu Kỳ – Mộc Lan từ Huế vào Sài Gòn thì chia tay nhau. Mộc Lan trở về với nếp sống độc thân. Lúc này Mộc Lan đã rất thăng tiến trong lĩnh vực ca hát, tên tuổi của cô nổi như cồn. Cô thuê một căn phòng ở khách sạn Viễn Đông trên đường Phạm Hồng Thái mà hầu như lúc nào cũng nườm nượp khách ra vô. Khách của Mộc Lan phần đông là người trong giới nghệ thuật: nhạc sĩ, ca sĩ, kịch sĩ, họa sĩ, kịch tác gia… Hầu hết họ đến là để liên hệ công việc nghề nghiệp nhưng cũng có những người tự nguyện đến “trồng cây si” trước người phụ nữ “ngọt ngào như một thỏi sô-cô-la” (chữ dùng của Trần Áng Sơn).

Trong số những người ái mộ này có một “ông vua”. Đó chính là nhạc sĩ Hoàng Trọng – Trưởng ban nhạc Tiếng Tơ Đồng mà Mộc Lan đang là ca sĩ chính. Kể cũng lạ, số phận đưa đẩy để Mộc Lan luôn là đối tượng say mê của những ông vua, ông hoàng… không ngai. Hết nhạc sĩ Đoàn Chuẩn “ông hoàng slow” lại đến nhạc sĩ Hoàng Trọng “vua tango” (chưa kể nhạc sĩ Châu Kỳ cũng xứng đáng được gọi là “vua nhạc trữ tình”). Họ được giới mộ điệu xưng tụng và thừa nhận là “vua” của một thể loại âm nhạc nào đó, rồi nghiễm nhiên “lên ngôi” mà không một ai tranh chấp. Hoàng Trọng có nhiều ca khúc nổi tiếng như Gió mùa xuân tới, Dừng bước giang hồ, Ngàn thu áo tím…, nhưng những bài hát viết theo điệu tango mới được coi là “thương hiệu” của ông (Mộng lành, Mộng ban đầu…). Nhà văn Trần Áng Sơn nói về Hoàng Trọng như sau: “Trong con mắt tôi, anh không phải là mẫu người phụ nữ thích. Người tầm thước nhưng hơi nặng nề, nước da ngăm bì bì, gương mặt không có cá tính. Tuy nhiên, tính anh lại rất hiền, củ mỉ cù mì, ít nói, thuộc loại tán gái bằng cách ngồi lì, chẳng nói và có lẽ cũng chẳng liếc mắt đưa tình. Anh rất thường đến thăm chị tôi, mỗi lần anh đến, anh ngồi một đống. Đến âm thầm khi về cũng lặng lẽ. Lối tán này hình như làm chị tôi… hết chịu nổi! Có vẻ như anh không phải là kẻ đi chinh phục, lại không biết gì về tâm lý phụ nữ và thế là anh bị “knock-out” ngay ngưỡng cửa nhà tôi” (Những trang sách khép mở).

  Nhạc sĩ Hoàng Trọng

Điều đáng nói là Châu Kỳ và Hoàng Trọng có một tình bạn thâm giao. Họ từng đứng tên chung trong vài tác phẩm (nhạc Hoàng Trọng, lời Châu Kỳ) như: Nhắn người giang hồ, Tiếng nhạc trong sương, Hững hờ (bài Hững hờ chính là món quà tỏ tình của Châu Kỳ với người vợ sau của ông).

Riêng về Châu Kỳ, sau khi chia tay Mộc Lan, ông sống u uất một thời gian dài. Rồi số phận run rủi cho ông gặp cô nữ sinh Kha Thị Đàng ở nhà một người bạn. 18 tuổi, cô hoa khôi của trường Nữ trung học Gia Long đẹp e ấp như một đóa hoa hàm tiếu (liệt sĩ Kha Vạng Cân là con ông bác ruột, nhưng do cha mất sớm nên được thân phụ Kha Thị Đàng đem về nuôi, sau tham gia cách mạng). Trong hồi ký Thi Đàng Kỳ Duyên, bà Kha Thị Đàng (nay đã 73 tuổi) nhớ lại: “Có vài lần tôi gặp anh Châu Kỳ tại nhà Hương (bạn cùng lớp), anh được ba má và anh Triệu (anh của Hương) rất quý trọng. Riêng tôi cũng chào hỏi dăm ba câu chuyện nhỏ, dửng dưng và vô tư. Rồi một ngày định mệnh đã đến, anh tìm gặp riêng tôi và tặng tôi bài nhạc Hững hờ do anh mới sáng tác (thực ra là sáng tác chung của Hoàng Trọng và Châu Kỳ), với lời tặng “Trách ai khéo hững hờ…”. Sự xúc cảm đột ngột của đứa con gái mười tám tuổi đời như một sức mạnh an bài số phận cho tôi sau này. Tôi biết gia đình, tía má, anh chị đều không vui với tình duyên của chúng tôi nhưng với tình thương con, thương em, dù rất miễn cưỡng cũng có một tiệc cưới nhỏ trong gia đình và giúp chúng tôi tổ chức một tiệc cưới khá linh đình với hơn một trăm khách tại nhà hàng lớn ở đường Tản Đà. Bạn bè, khách yêu nhạc cùng tất cả nghệ sĩ tân nhạc và cả nghệ sĩ cải lương của thành phố đều có mặt. Đây là một đám cưới nghệ sĩ được tổ chức trong tình thương mến thương…”.

Là con gái một gia đình vọng tộc họ Kha, tổ tiên gắn bó với vùng đất Sài Gòn – Chợ Lớn từ thời khai hoang mở cõi, truyền thống gia đình thấm nhuần đạo lý Khổng Mạnh cho nên việc cô nữ sinh 18 tuổi yêu và quyết định lấy một anh chàng nghệ sĩ lớn tuổi, dở dang một đời vợ quả là một quyết định quá khó khăn với cô. Sau khi cưới, cô Đàng phải thích nghi với kiểu sống “lang bạt kỳ hồ” của đời nghệ sĩ: ăn cơm quán, ngủ nhà mướn. Sáng ngủ, trưa ăn sáng, chiều ăn trưa, tối đi hát, khuya ăn chiều. Thời gian này, Châu Kỳ vừa viết nhạc, vừa làm ca sĩ, rồi viết kịch kiêm luôn diễn viên. Rất nhiều nơi mời ông đến hát, nhất là các rạp chiếu bóng (dạo đó, trước khi chiếu phim, người ta thường tổ chức chương trình phụ diễn văn nghệ: hát vài bài tân nhạc hoặc diễn một vở kịch ngắn). Rồi Châu Kỳ thành lập đoàn Cổ kim hòa điệu Tiếng Thùy Dương. Có thể nói trên sân khấu Sài Gòn, Châu Kỳ là người đầu tiên đem các nhạc cụ cổ truyền như đàn tranh, đàn bầu, đàn cò, đàn nguyệt hòa tấu cùng guitar, piano, violon… Người giới thiệu chương trình (bây giờ gọi là MC) cho Tiếng Thùy Dương chính là Kha Thị Đàng, cô luôn xuất hiện trong trang phục toàn trắng: bộ áo dài lụa trắng, tay mang găng trắng, đi giày trắng… hết sức duyên dáng.

Khi Châu Kỳ bước vào thời kỳ đỉnh cao cũng là lúc ông lao vào những cuộc rượu thâu đêm suốt sáng với bạn bè và những người đẹp. Lúc đó, bà Kha Thị Đàng như sống ẩn mình, không thường xuất hiện bên ông nữa, cũng “không thèm” ghen với những bóng hồng luôn vây quanh ông. Để không bị mang tiếng là sống nhờ vào danh tiếng, tiền bạc của chồng, bà xin vào làm kế toán trong nhà máy giấy Tân Mai (Cogivina – Biên Hòa, nay thuộc tỉnh Đồng Nai)… Nhạc sĩ Châu Kỳ tuy đang “hư” như vậy nhưng vẫn có những điểm dễ thương: mỗi đêm dù về khuya đến mấy ông cũng vẫn mang về một món ngon cho vợ con. 6 giờ sáng ông chở vợ ra trạm đợi xe đến rước bà đi làm, 4 giờ rưỡi chiều lại có mặt tại trạm đón bà về hoặc chở vợ ra xa lộ hóng mát…

Những xa hoa, phù phiếm cũng tan sau ngày 30.4.1975, bà Kha Thị Đàng lại phải vừa nuôi 4 đứa con (3 trai, 1 gái) vừa “chăm sóc” chồng. Khi những khó khăn của cuộc sống qua đi thì ông bà cũng đã ở vào ngưỡng xế chiều, người viết vui mừng khi thấy họ luôn tay trong tay một cách hạnh phúc. Ông vẫn minh mẫn sáng tác cho đến cuối đời… Ông nằm liệt giường gần 2 tháng, khi người viết cùng ông Nguyễn Tiến Toàn (chủ doanh nghiệp xe lăn tay Kiến Tường) đến thăm, ông còn bảo bà mua bia về đãi khách… 6 giờ sáng ngày 6.1.2008, người viết đang leo đến lưng chừng núi Bà Rá (khi đi ghi nhận giải việt dã Chinh phục đỉnh cao Bà Rá) thì nhận được điện thoại của bà Kha Thị Đàng: “Nguyên ơi, anh Kỳ đã ra đi lúc 4 giờ sáng nay rồi!”. Tôi ngồi sụp xuống, không thể leo núi được nữa…

Hà Đình Nguyên

Nữ Danh Ca Mộc Lan, tiếng hát “Em đi Chùa Hương, Gái Xuân” đã vào cõi vĩnh hằng

              Ảnh chụp ca sĩ Mộc Lan và Trần Quốc Bảo tại nơi cô ở ngày mùng 6 Tết âm lịch năm 1996

Người viết gặp cô Mộc Lan lần đầu cũng là lần duy nhất, hình như đó là ngày mùng 6 Tết âm lịch của năm 1996. Chẳng nhớ ai đã chở đi nhưng sau nhiều lần tìm kiếm, hỏi han, tôi đã tìm được căn nhà cô ở cuối một con hẻm nhỏ đường Lê Văn Sỹ quận 3. Nơi người nữ danh ca này trú ẩn, chỉ có thể gọi là cái chái nhà, không thể nào đủ cho mấy mẹ con chui ra rúc vào thoải mái. Lúc ấy cô Mộc Lan còn phải săn sóc cho một cô con gái khoảng ba mươi mấy tuổi hình như đang bị bệnh tâm thần, vậy mà cô đã sống như thế – không một lời than van hay ta thán – suốt mấy chục năm trời trong cảnh bịnh tật và nghèo khổ.
Khoảng 5g sáng thứ hai ngày 11 tháng 5 tuần này (giờ Cali), người viết nhận được một lá thư email của nữ ca sĩ Bạch Yến gửi đến báo tin:
“EmTrần Quốc Bảo thân mến,
Chị vừa nhận được tin chị Tâm Vấn từ VN báo: “Chị đau buồn báo tin chị Mộc Lan đã mất sáng nay lúc 8g 30 ngày 11/5/2015, tin này do con gái của chị Mộc Lan ở Mỹ gửi về Sài Gòn cho chị biết. Ở đây đang chờ con chị Mộc Lan từ Mỹ về mới lo đám tang. Em nhận tin này, em cho ngay Thu Hương biết giùm chị. Chị đã thông báo nhiều nơi rồi. Nhớ hôm nào hai chị em mình đi thăm Mộc Lan còn hát vui vẻ”..”

Chỉ cần đọc đến đó, tôi cảm thấy một nỗi bàng hoàng lan tỏa tứ thân và có cảm giác mình không thể nào còn ngồi trên bàn viết được nữa. Nằm xuống giường chỉ được vài phút, tôi lại nhớ đến buổi tao ngộ lần đầu với cô Mộc Lan trong cái chái nhà bé nhỏ ở cái hẻm Lê Văn Sỹ hồi 19 năm xưa..Lúc đó phố xá ngoài kia đón Tết xôn xao, nhưng trong căn nhà của một danh ca lừng lẫy một thời, chỉ có những tiếng thở dài chứa biết bao niềm u uất. Tôi ngồi đối diện với cô, có lúc hình như Mộc Lan cố nhắm chặt đôi mắt như muốn ngăn giòng lệ tuôn trào. Dáng nàng bất động như một pho tượng đá đang hứng chịu những ngọn roi nghiệt ngã của thời gian và định mạng.
Tôi nhớ mình trước khi ra về, có hỏi cô Mộc Lan một câu hỏi chót: “Có khi nào cô nhớ đến ánh đèn sân khấu”, lúc ấy,cô mới thật sự bật khóc và nói: “Tất cả cực khổ tôi đều chịu đựng được, chỉ có nỗi nhục mới làm đau tôi.. Bạn bè, thân hữu ở hải ngoại có nhiều nhưng tôi không muốn làm phiền ai vì lòng tự trọng”..
Lời nói ngậm ngùi đó, đã làm người viết nhớ đến một câu nói của thi hào Tô Đông Pha: “Cố nhân các tại thiên nhất giác.Tương vọng lạc lạc như thần tinh”.. Bạn bè tản mác chia xa,mỗi người một nơi, nhìn quanh rải rác như sao ban mai.. Đêm mưa vắng lạnh, nỗi sầu vô hạn, nghẹn ngào biết khóc cho ai..
19 năm đã trôi qua, nhưng lời nói của cô Mộc Lan khi tiễn chân tôi ra cửa, vẫn còn ghi đậm trong lòng tôi mãi. Những ngày sắp tới, để tưởng nhớ về Mộc Lan, một tài năng đầy kính trọng, Thế Giới Nghệ Sĩ sẽ thực hiện một số báo hoài niệm về giọng ca tuyệt vời này. Mời bạn đọc đón xem.

(trích bài viết của Trần Quốc Bảo đăng trong tuần báo Thế Giới Nghệ Sĩ số 14 (trong báo Việt Tide) phát hành ngày thứ sáu 15 tháng 5 năm 2015)

Tài liệu từ Nhạc sĩ Trần Quang Hải, Nhà báo Hà Đình Nguyên, MC/Nhà báo Trần Quốc Bảo (Tuần báo Thế Giới Nghệ Sĩ). Phần lớn nhạc từ Jonathan Tran và website http://music.hatnang.com 

  ** VUI LÒNG GỞI THÊM TÀI LIỆU VÀ Ý KIẾN XÂY DỰNG VỀ PHAN ANH DŨNG: dathphan1@gmail.com **

http://cothommagazine.com/index.php?option=com_content&task=view&id=1240&Itemid=47

TRẦN QUỐC BẢO : NỮ DANH CA MỘC LAN, TIẾNG HÁT “EM ĐI CHÙA HƯƠNG, GÁI XUÂN” ĐÃ VÀO CÕI VĨNH HẰNG


NỮ DANH CA MỘC LAN, TIẾNG HÁT “EM ĐI CHÙA HƯƠNG, GÁI XUÂN” ĐÃ VÀO CÕI VĨNH HẰNG

(trích bài viết của Trần Quốc Bảo đăng trong tuần báo Thế Giới Nghệ Sĩ số 14 (trong báo Việt Tide) phát hành ngày thứ sáu 15 tháng 5 năm 2015)
 
Ảnh chụp ca sĩ Mộc Lan và TQB tại nơi cô ở ngày mùng 6 Tết âm lịch năm 1996.

Ảnh chụp ca sĩ Mộc Lan và TQB tại nơi cô ở ngày mùng 6 Tết âm lịch năm 1996.

Người viết gặp cô Mộc Lan lần đầu cũng là lần duy nhất, hình như đó là ngày mùng 6 Tết âm lịch của năm 1996. Chẳng nhớ ai đã chở đi nhưng sau nhiều lần tìm kiếm, hỏi han, tôi đã tìm được căn nhà cô ở cuối một con hẻm nhỏ đường Lê Văn Sỹ quận 3. Nơi người nữ danh ca này trú ẩn, chỉ có thể gọi là cái chái nhà, không thể nào đủ cho mấy mẹ con chui ra rúc vào thoải mái. Lúc ấy cô Mộc Lan còn phải săn sóc cho một cô con gái khoảng ba mươi mấy tuổi hình như đang bị bệnh tâm thần, vậy mà cô đã sống như thế – không một lời than van hay ta thán – suốt mấy chục năm trời trong cảnh bịnh tật và nghèo khổ.
   Khoảng 5g sáng thứ hai ngày 11 tháng 5 tuần này (giờ Cali), người viết nhận được một lá thư email của nữ ca sĩ Bạch Yến gửi đến báo tin:
    “EmTrần Quốc Bảo thân mến,
Chị vừa nhận được tin chị Tâm Vấn từ VN báo: “Chị đau buồn báo tin chị Mộc Lan đã mất sáng nay lúc 8g 30 ngày 11/5/2015, tin này do con gái của chị Mộc Lan ở Mỹ gửi về Sài Gòn cho chị biết. Ở đây đang chờ con chị Mộc Lan từ Mỹ về mới lo đám tang. Em nhận tin này, em cho ngay Thu Hương biết giùm chị. Chị đã thông báo nhiều nơi rồi. Nhớ hôm nào hai chị em mình đi thăm Mộc Lan còn hát vui vẻ
”..”
    Chỉ cần đọc đến đó, tôi cảm thấy một nỗi bàng hoàng lan tỏa tứ thân và có cảm giác mình không thể nào còn ngồi trên bàn viết được nữa. Nằm xuống giường chỉ được vài phút, tôi lại nhớ đến buổi tao ngộ lần đầu với cô Mộc Lan trong cái chái nhà bé nhỏ ở cái hẻm Lê Văn Sỹ hồi 19 năm xưa..Lúc đó phố xá ngoài kia đón Tết xôn xao, nhưng trong căn nhà của một danh ca lừng lẫy một thời, chỉ có những tiếng thở dài chứa biết bao niềm u uất. Tôi ngồi đối diện với cô, có lúc hình như Mộc Lan cố nhắm chặt đôi mắt như muốn ngăn giòng lệ tuôn trào. Dáng nàng bất động như một pho tượng đá đang hứng chịu những ngọn roi nghiệt ngã của thời gian và định mạng.
    Tôi nhớ mình trước khi ra về, có hỏi cô Mộc Lan một câu hỏi chót: “Có khi nào cô nhớ đến ánh đèn sân khấu”, lúc ấy,cô mới thật sự bật khóc và nói: “Tất cả cực khổ tôi đều chịu đựng được, chỉ có nỗi nhục mới làm đau tôi.. Bạn bè, thân hữu ở hải ngoại có nhiều nhưng tôi không muốn làm phiền ai vì lòng tự trọng”..
    Lời nói ngậm ngùi đó, đã làm người viết nhớ đến một câu nói của thi hào Tô Đông Pha: “Cố nhân các tại thiên nhất giác.Tương vọng lạc lạc như thần tinh”.. Bạn bè tản mác chia xa,mỗi người một nơi, nhìn quanh rải rác như sao ban mai.. Đêm mưa vắng lạnh, nỗi sầu vô hạn, nghẹn ngào biết khóc cho ai..

     19 năm đã trôi qua, nhưng lời nói của cô Mộc Lan khi tiễn chân tôi ra cửa, vẫn còn ghi đậm trong lòng tôi mãi. Những ngày sắp tới, để tưởng nhớ về Mộc Lan, một tài năng đầy kính trọng, Thế Giới Nghệ Sĩ sẽ thực hiện một số báo hoài niệm về giọng ca tuyệt vời này. Mời bạn đọc đón xem.
Ca sĩ Mộc Lan thời xuân sắc

Ca sĩ Mộc Lan thời xuân sắc

Hình ảnh đám tang đưa tiễn ca sĩ Mộc Lan, một tài danh VN ngày 14 tháng 5 vừa qua. Ảnh được lấy từ trang mạng FB của bạn Dongha và Jonathan Tran.

Hình ảnh đám tang đưa tiễn ca sĩ Mộc Lan, một tài danh VN ngày 14 tháng 5 vừa qua. Ảnh được lấy từ trang mạng FB của bạn Dongha và Jonathan Tran.

Hình ảnh đám tang đưa tiễn ca sĩ Mộc Lan, một tài danh VN ngày 14 tháng 5 vừa qua. Ảnh được lấy từ trang mạng FB của bạn Dongha và Jonathan Tran.

Hình ảnh đám tang đưa tiễn ca sĩ Mộc Lan, một tài danh VN ngày 14 tháng 5 vừa qua. Ảnh được lấy từ trang mạng FB của bạn Dongha và Jonathan Tran.

CA SĨ THANH LAN VÀ NHỮNG GIÒNG TƯỞNG NHỚ DANH CA MỘC LAN

Ca sĩ Mộc Lan của một thời tiếng Tơ Đồng

Ca sĩ Mộc Lan của một thời tiếng Tơ Đồng

Khi nhận được tin nữ ca sĩ Mộc Lan vừa từ trần, Thế Giới Nghệ Sĩ đã liên lạc ngay với ca sĩ Thanh Lan nhờ cô ghi lại một vài kỷ niệm với người danh ca này. Chỉ vài giờ sau, tiếng hát Khi Xưa Ta Bé đã hồi âm ngay với một bài viết ngắn nhưng ấm nồng hương kỷ niệm. Mời bạn đọc:
“Trước 1975, thành phố Saigon có rất nhiều ban Tam Ca nữ đã được khán giả mến mộ thật nhiều. Mến mộ cho đến tận bây giờ, vào những năm hai ngàn mười mấy rồi, mà mỗi khi nhắc lại khán giả vẫn trầm trồ khen ngợi.

    Ban Tam Ca Tiếng Tơ Đồng với ba cô ca sĩ kỳ cựu của vườn hoa âm nhạc Saigon lúc bấy giờ là Mộc Lan, Kim Tước, Châu Hà trong chương trình Tiếng Tơ Đồng, do nhạc sĩ Hoàng Trọng điều khiển, được chiếu trên màn ảnh nhỏ vào những năm mà Thanh Lan cũng đã bắt đầu nổi tiếng trên Truyền Hình, nên Thanh Lan cũng may mắn được nhạc sĩ Hoàng Trọng đến nhà đưa bài hát để lên sánh vai cùng các cô trong những chương trình âm nhạc có thể nói là nghiêm túc và sang cả của đài truyền hình số 9 lúc bấy giờ tọa lạc tại con đường Hồng Thập Tự, ngay bên cạnh trường Đại Học Văn Khoa. Thật là tiện lợi, mới mặc bộ quần tây áo chemise đi học, bước qua bên này, thay chiếc áo dài tha thướt, thêm tí viền mắt, môi son, má hồng,là Thanh Lan đã sẵn sàng đứng trước ống kính để tỉ tê tâm sự qua một bản nhạc tình sướt mướt màu chia ly.
    Nhớ lại những lần quay hình ban nhạc Tiếng Tơ Đồng, hồi thời đó chưa có kỹ thuật hiện đại như bây giờ, để có thể phóng trên màn ảnh bài hát cần phải thâu hình cho các ca sĩ nhìn thấy (vì là hát live với nhiều giọng hát bè chỉ ráp với nhau có một lần trước khi quay hình) nên nhạc sĩ Hoàng Trọng đã kẻ giòng, chép nốt nhạc và cả lời hát trên những tấm giấy thật to trải xuống nền đất như những tấm thảm, để ca sĩ lâu lâu lại liếc xuống đó mà hát nếu lỡ có quên. Nhưng chắc chẳng có ai dám quên. Vì tất cả nhạc công và ca sĩ cùng thâu vào một lúc, một người mà sai một note thôi là tất cả phải thâu lại hết từ đầu nên…..hồn ai nấy giữ. Tuy vậy mà những buổi thâu hình ấy không bao giờ căng thẳng, ai cũung vui vẻ, tự tin.Cô Mộc Lan với dáng người mảnh dẻ, cái eo bé tí teo và mái tóc thật thẳng thật dài. Cô nói giọng Bắc thật sang và trong trẻo, nụ cười luôn có trên môi. Những nữ ca sĩ của thời đó sao lúc nào cũng thân thiện, tươi tắn gặp họ cuộc sống như nhẹ nhàng thơ thới hân hoan.
    Sau này Thanh Lan không có dịp gặp cô Mộc Lan nữa nhưng con người cô, tính tình cô, nét tươi tắn, giản dị nhưng vẫn sang cả của cô, là những nét đẹp mà Thanh Lan sẽ giữ mãi trong tâm trí. Tiễn cô đi với ngàn ý nghĩ tốt đẹp gửi về cô. Nơi cô đến là bến đậu êm đềm như một giấc mơ thần tiên cô Mộc Lan nhé.
Thanh Lan
Tháng 5/2015
Thành Kính Phân Ưu cùng chị Minh Phượng (đài radio Bolsa) trước tin Bác gái từ biệt trần gian. Nguyện cầu vong linh Bác sớm về miền cực lạc. Các thân hữu của vợ chồng AC Minh Phượng – Chí Thiện trong vùng Quận Cam xin coi Ngày giờ tang lễ mà Thế Giới Nghệ Sĩ đã loan tải trong trang Phân Ưu này để đến viếng Bác lần cuối.

Tran Quoc Bao's photo.

Thế Giới Nghệ Sĩ số 12, số chủ đề “1975-2015, Sài Gòn Mầu Kỷ Niệm: 40 Năm Ly Hương” với sự cộng tác của:
Bạch Yến, Cao Giảng, Connie Kim, Diễm Chi, Diễm Hương, Duy Quang, Hoàng Lan, Huyền Mi (Mỹ Hòa The Cat’s Trio), Julie Quang, Khánh Ly, Kiều Loan, Kim Hạnh, Kim Tuyến, Kim Vui, Lâm Hồng Châu, Lệ Thu, Linh Phương, Mai Lệ Huyền, Michelle Mỹ Thanh, Ngọc Hiếu, Ngọc Minh, Ngọc Mỹ, Ngô Thụy Miên, Nguyễn Đăng Dũng, Nguyễn Văn Cư, Pauline Ngọc, Phương Hồng Ngọc, Phương Hồng Quế, Phượng Linh, Quang Đức Vĩnh, Sơn Ca, Tâm Đan, Thái Đắc Nhã, Thái Xuân, Thanh Mai, Thanh Thúy, Thu Hương (Paris), Trần Quang, Trần Quang Hải, Trần Quốc Bảo, Trang Thanh Lan, Trọng Minh, Trung Nghĩa, Uyên Phương..

HẢI NAM, NGƯỜI NGHỆ SĨ TÀI HOA ĐÃ TỪ TRẦN Ở TUỔI 83

(trích bài viết của Trần Quốc Bảo đăng trong tuần báo Thế Giới Nghệ Sĩ số 12 (trong báo Việt Tide) phát hành ngày thứ sáu 30 tháng 4 năm 2015)

Nghệ sĩ Hải Nam gắn bó với nghề truyền thanh từ những năm 1957.

Nghệ sĩ Hải Nam gắn bó với nghề truyền thanh từ những năm 1957.
     Nói đến nghệ sĩ Hải Nam tuy ít người nghe tên nhưng Ông lại được biết nhiều với một số người trong nghề. Hải Nam là một nghệ sĩ tận tụy với nghiệp dĩ và tánh tình rất dễ thương. Ông còn có mối giao tình rất thân thiết với các nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ, Trịnh Công Sơn, Thẩm Thúy Hằng.. và khi có dịp ghé đến nhà Ông, nhiều người còn thấy những bức ảnh của họ chụp chung lưu niệm với nhau từ những ngày trước 75 tại Saigon.
    Chiều Chủ Nhật ngày 26 tháng 4, người viết nhận được tin từ xướng ngôn viên Hải Lan cho biết: “Bảo có hay tin nghệ sĩ Hải Nam mất mấy ngày rồi không?”.. Trong đầu tôi vẫn chưa nghĩ chính xác là ai, chị nói tiếp: “Ngày ca sĩ Bạch Yến sang Hoa Kỳ trình diễn và ra mắt CD + quyển Hồi Ký “Đi Với Tôi” là 1 tay anh Hải Nam lo lắng mọi chuyện đó . Thời gian hơn 40 năm về trước , khi còn ở VN trước 1975 , mỗi khi có 1 Đĩa nhạc Ngoại Quốc nào mới ra thì anh Hải Nam là người đầu tiên giới thiệu và phát trên làn sóng của Đài Tiếng Nói Quân Đội của VNCH đó em”.
     Sau khi Hải Lan nói, tôi nhớ lại có một lần được nghe MC Ngọc Phu nói về Ông.. “Hải Nam có tài dẫn giải, giới thiệu những bài hát ngoại quốc trên đài phát thanh Quân Đội những năm cuối thập niên 60 hay lắm đó em. Thời đó, chưa có internet, để nghe và hiểu nguồn gốc một bài hát ngoại quốc là một vấn đề.. Vì thế, nhiều người cứ canh “Giờ Hải Nam” là mở lên nghe.. Ông ấy còn làm cho đài truyền hình, ban kịch..”..
       Theo một nguồn tin khác cho biết: Vào năm 1970, lúc Hải Lan và Pat Hùng có Phòng trà & Vũ Trường Golden Sound ở Bến Bạch Đằng (Mỹ Phụng cũ) có mời anh Hải Nam và Trường Kỳ làm MC . Phòng trà này chiu chơi lắm mời toàn ban nhạc xịn như Blue Jet với Thúy Hà Tú ( Anh Tú , Khánh Hà, Thúy Anh) . Ban Strawberry 4 với Tuấn Ngoc , Đức Huy , Tùng Giang , Billy Shane . Thỉnh thoảng co’ Đoàn Thanh Tuyền nữa.
    Nói đến đây, tôi nhớ ra có một lần gặp nghệ sĩ Hải Nam đi với Xuân Phát, Duy Khánh ngoài phố, có lúc Ông ngồi trong quán ăn với đạo diễn Nguyễn Minh Phương, Thúy Uyển.. để bàn về phần âm nhạc cho vở kịch Treo Cao Lồng Đèn Đỏ, hình như đó là những năm 1998, 1999 gì đó.. rồi bẵng đi một thời gian dài, tôi không còn nghe Ông hoạt động gì nhiều, cho đến khi chị Hải Lan thông báo Ông đã ra đi.
      Hải Nam tên thật là Trần Minh Đại, pháp danh Minh Đạo sinh ngày 12 tháng 2 năm 1933. Ông có 7 người con, bốn trai và một gái hiện ở VN, còn 2 cô con gái lớn nhất và út thì đã lập gia đình cũng ở gần Ông. Vợ Ông sau khi vào chùa tu sau đó qua đời vì chứng bịnh đau tim. Năm 1994, Ông sang định cư ở Mỹ do một hãng nhạc bảo lãnh và sống ở thành phố Anaheim. Anh ruột Ông là Đào Văn Quang và Em ruột Ông là Trần Hưng Vượng, một doanh nhân VN thành công tại Hoa Kỳ được nhiều người biết tên.
Gần 60 năm, Ông yêu nghề, sống tận tụy với nghiệp dĩ, và cho dẫu phải sống khó khăn để được theo nghề - phục vụ âm nhạc, Ông cũng cam lòng không tiếng thở than
Gần 60 năm, Ông yêu nghề, sống tận tụy với nghiệp dĩ

Nếu ngày Chủ nhật 24 tháng 5, quý thân hữu có mặt ở Houston, và yêu thích chương trình nhạc thính phòng, xin mua vé tham dự chương trình 75 Năm Âm Nhạc Việt Nam kỳ 2 tổ chức tại Baby’s Concert Venue.

Ngày 9/5/2015, văn nghệ, dạ vũ gây quỹ xây dựng kỳ đài Việt Mỹ tại Holmdel, New Jersey – những số báo Việt Tide/Thế Giới Nghệ Sĩ được chị Michelle MyThanh Le Nguyen và BS Nguyễn Đăng Dũng tặng lại cho BTC và cô Hoàng Lan kêu gọi để gây quỹ cho kỳ đài… Cám ơn nhã ý của anh chị và cô Hoàng Lan!
Tran Quoc Bao's photo.

Ngày 15/5/2015, Thế Giới Nghệ Sĩ & Việt Tide phát hành với bìa đôi:
– Thế Giới Nghệ Sĩ: 1001 Khuôn Mặt Thương Yêu: Minh Tinh Điện Ảnh kiêm Ca Sĩ KIM VUI với các bài viết:
– Kim Vui, an open heart – Một Trái Tim Mở Rộng (Frank Scotton)
– Kim Vui, tiếng ca trong trẻo của đóa lan vương giả (Hồ Trường An)
– Kim Vui, nữ thần quyến rũ của Saigon hoa mộng (tùy bút Thanh Lan)
– Kim Vui, người phụ nữ hấp dẫn nhất Việt Nam thập niên 60-70 (Hoàng Lan Chi)
– Kim Vui, thần vệ nữ (tạp ghi Trần Quang)
– 90 phút tâm tình với nữ tài tử Kim Vui (Đặng Hùng Sơn)
– Kim Vui, người coi nặng tình nghĩa (Trọng Minh)
– Sơ lược truyện phim (nhà văn Mai Thảo viết)
và các tin tức văn nghệ phong phú như:
1/ Nữ danh ca Mộc Lan từ trần
2/ Những giòng tưởng nhớ danh ca Mộc Lan (tùy bút Thanh Lan)
3/ Sinh nhật nữ tài tử Kim Vui ngập tràn lời chúc
4/ Nhà thơ Đỗ Trung Quân và nhiều nhà văn vừa công bố quyết định từ bỏ “Hội Nhà Văn Việt Nam”
5/ Một gia đình âm nhạc trong một chương trình nhạc đặc sắc: Ca sĩ Vũ Anh và hai con trong đêm nhạc Hương Xưa
6/ Sinh hoạt ca nhạc vùng Denver rầm rộ mùa Hè này
7/ Ca sĩ Bạch Yến làm thơ tặng sinh nhật nhạc sĩ Trần Quang Hải vào tuổi 72
8/ Văn nghệ gây quỹ xây dựng kỳ đài Việt Mỹ tại tiểu bang New Jersey.
9/ Khoảng 700 khách tham dự hài lòng đêm nhạc “Ngày Của Mẹ” tối 8 tháng 5 năm 2015 tại Baby’s Club (Houston)
cùng 2 trang Góc Nhớ Túc Cầu Trước 75:
– Nhớ về hậu vệ Lai Văn Ngôn (Ngôn 2) 4 năm rời cõi tạm và những hiển hách một thời – kỳ 4 (bài Trần Quốc Bảo)
– Nguyễn Văn Tịnh (huấn luyện viên của đội Không Quân trước 75) cần sự giúp đỡ trong cơn bĩ cực (bài Trần Quốc Bảo)
– Việt Tide ấn bản tuần này gồm các bài bình luận, phân tích thời sự, tin tức tuần qua, lịch sử, văn học, kiến thức phổ thông, giáo dục, gia chánh, y tế, kỹ thuật… của Lê Phan, TS Lê Mạnh Hùng, Hoài Mỹ, TS Võ Kim Sơn, TS Nguyễn Hữu Phước, Tạ Đức Trí, Nguyễn Mạnh Trinh, Ness White, BS Nguyễn Trần Hoàng, Nguyên Trúc, Vũ Phương-Dung, Nguyễn Phương, Thy Minh Nguyễn…
Hình bìa: Sen trắng, Echo Park, California (Nick Út)
– Các trang rao vặt, quảng cáo, thông báo làm nhịp cầu thương mại kết nối cộng đồng Việt Nam tại hải ngoại.
===Bài vở của TGNS, xin liên lạc Trần Quốc Bảo: 714-981-9255, mctranquocbao@yahoo.com
===Quảng cáo/đặt mua báo Việt Tide & Thế Giới Nghệ Sĩ, xin liên lạc: 714-262-7028, baoviettide@yahoo.com
Mỗi Thứ Sáu, Thế Giới Nghệ Sĩ & Việt Tide đến với cộng đồng Việt Nam tại California, Texas, Denver (CO), Las Vegas (NV), Hawaii, New York, Virginia, và hàng chục tiểu bang khác tại Hoa Kỳ.
Một ấn bản, phát hành khắp nơi. Kính mời quý vị đón đọc.
Tuần báo Thế Giới Nghệ Sĩ chủ đề “1001 Khuôn Mặt Thương Yêu – Nữ Minh Tinh Điện Ảnh kiêm ca sĩ Kim Vui” vừa được lấy từ nhà in chiều nay.. Hàng ngàn tờ đợt đầu được đem tới Bưu Điện giao cho kịp chuyến bay đến hơn 20 tiểu bang tại nước Mỹ. Đợt thứ nhì, sẽ gửi tiếp ngày mai. Các bạn trong vùng Houston, Virginia, Hawaii.. nhớ đón mua tại các chợ VN hay tiệm sách trong vùng.
Nhu-Ngoc Ong's photo.


People (2)
bao tran

HÀ ĐÌNH NGUYÊN : Chuyện tình nghệ sĩ Mộc Lan – Bài 6: Hậu Châu Kỳ – Mộc Lan


HÀ ĐÌNH NGUYÊN : Chuyện tình nghệ sĩ Mộc Lan – Bài 5: Khúc ly ca


HÀ ĐÌNH NGUYÊN : Chuyện tình nghệ sĩ Mộc Lan – Bài 4: Châu Kỳ – Mộc Lan dìu nhau vào mộng


HÀ ĐÌNH NGUYÊN : Chuyện tình nghệ sĩ Mộc Lan – Bài 3: Giai thoại cuộc tình Đoàn Chuẩn – Mộc Lan


HÀ ĐÌNH NGUYÊN : Chuyện tình nghệ sĩ Mộc Lan – Bài 2: Hương sắc 60 năm trước


HÀ ĐÌNH NGUYÊN : Chuyện tình nghệ sĩ Mộc Lan – Bài 1: Gặp nữ danh ca