Tag Archives: condolences

VƯƠNG ĐẰNG sưu tầm : NHỚ NHẠC SĨ CHUYÊN HOÀ ÂM RẤT, RẤT NHIỀU BĂNG DĨA NHẠC: NHẠC SĨ LÊ VĂN THIỆN


NHỚ NHẠC SĨ CHUYÊN HOÀ ÂM RẤT, RẤT NHIỀU BĂNG DĨA NHẠC: NHẠC SĨ LÊ VĂN THIỆN

le van thien , tran van trach

Thanh Thúy, Trúc Mai, Thanh Lan, Nguyễn Long, Trần Văn Trạch, Xuân Thu, NS Lê Văn Thiện, Kim Tuyến, Lưu Hồng.

le van thien

nhạc sĩ LÊ VĂN THIỆN

Vương Đằng sưu tầm

Nhạc sư Lê Văn Thiện, người được coi là vị thầy của ngành hòa âm tại Việt Nam và là người từng đóng góp cả đời của mình cho nghệ thuật, đã qua đời tại Nam California vào sáng ngày hôm qua chủ nhật, hưởng thọ 81 tuổi.
 
Tin từ nữ ca sĩ Thanh Thúy cho biết trong những ngày trước nhạc sư Lê Văn Thiện đã lâm bệnh nặng, ông được đưa vào một nursing home ở thành phố Garden Grove tiểu bang California để chăm sóc, và nhiều nghệ sĩ đã đến thăm ông trong thời gian vừa qua. Ðến tối thứ bảy khi gia đình và mọi người đã ra về thì ông vẫn còn khỏe mạnh, nhưng đến sáng chủ nhật thì mọi người được báo là ông đã qua đời trong đêm.
 
Nhạc sư Lê Văn Thiện từng là người dìu dắt cho rất nhiều những ca sĩ tên tuổi trước năm 1975 tại Việt Nam, ông sang Mỹ tỵ nạn và là người đảm trách phần hòa âm cho hầu hết những băng nhạc sản xuất tại hải ngoại vào đầu thập niên 80 và 90, cho những trung tâm lớn như Thanh Thúy, Thanh Lan, Asia và nhiều ca sĩ độc lập.
 
Ông là một người rất ít nói nhưng được tất cả mọi người yêu thương. Các nghệ sĩ tại hải ngoại đã tổ chức một buổi văn nghệ vinh danh ông cách đây hơn một năm tại vũ trường Majestic, lên đến hàng trăm người tham dự. Nay ông đã chính thức từ giã mọi người trong sự thương tiếc của các nghệ sĩ và khán giả. 

LÊ VĂN THIỆN

(Sinh năm 1929–Mất 01/11/2009, Quận Cam, California)

RẤT TIẾC NHẠC SÁNG TÁC CỦA NS LÊ VĂN THIỆN BỊ THẤT LẠC, CHỈ CÒN 2 BÀI ĐƯỢC THÂU BĂNG LÀ:

ĐÔI NGÃ ĐƯỜNG TÌNH

Tuấn Vũ & Giao Linh

https://www.youtube.com/watch?v=hJLTNqSe4QM

Đường Tình Đôi Ngã – Tuấn Vũ, Giao Linh

Read more…

BỎ PHỐ ĐÀ LẠT

Mạnh Đình

https://www.youtube.com/watch?v=JazUhOsXGvs

Nhạc sĩ Lê Văn Thiện là một nhạc sư tên tuổi trong nền âm nhạc VN trước những năm 1975, sau này ra hải ngoại ông vẫn là một cây cổ thụ trong nghề hòa âm phối khí – người mà hầu hết các ngôi sao của Sàigòn ngày xưa như Thanh Thúy, Lệ Thu, Elvis Phương, Thái Châu, Khánh Ly… cho đến các lứa em ca sĩ sau này như Sơn Tuyền, Lưu Hồng, Tuấn Vũ… mỗi khi nhắc về ông – chỉ dùng hai chữ “sư phụ”, và ai cũng biết đó là nhạc sư Lê Văn Thiện. 

Tối ngày 2 tháng 8, tự nhiên sức khỏe của nhạc sĩ có nhiều vấn đề không ổn. Đau thắt từng cơn, rồi ói mửa cả đêm, cho đến lúc thấy mệt quá, Tiến, cậu con trai đành phải kêu xe cứu thương chở Ba vào bệnh viện khẩn cấp. Sáng Chủ Nhật vừa nghe tin, ca sĩ Thanh Thúy từ xa lái xe về Quận Cam rồi cùng anh Khánh, anh Hải, Trần Quốc Bảo… vào ngay bệnh viện để thăm “sư phụ.”

Tuy bị đau đớn nhiều bởi sự khám nghiệm liên tục mỗi giờ của bệnh viện, nhưng khi thấy những người thân bước vào thăm, nhạc sĩ Lê Văn Thiện đã cố gắng nở nụ cười, cho dù thân xác rất đau đớn. Nữ danh ca Thanh Thúy sau những lời thăm hỏi và trấn an, bà đã bước ra ngoài lau vội giòng nước mắt không cho ai hay. Còn nhạc sĩ Lê Văn Thiện cố gắng trong hơi tiếng nói yếu ớt, nhưng kể với giọng vui vui là buổi sáng vừa có Lệ Thu, có anh Cảnh, có cậu con trai… vào thăm nhưng rồi “sư phụ” dặn Thanh Thúy đừng cho ai biết là ông đang nằm bệnh viện, chỉ sợ bạn bè hay tin lại kéo tới, tức là lại làm phiền mọi người.

Tánh ông là thế! Cả đời chẳng muốn làm phiền ai, cho dù đã từng một thời là ông hoàng của những vũ trường Sàigòn, một ông hoàng không đối thủ trong nghề hòa âm phối khí.

Thời còn ở Sài Gòn có biết bao nhạc sĩ từng hòa âm ca khúc cho các ban nhạc biễu diễn trên sân khấu, phòng trà, băng đĩa; nhưng cách phối âm của họ đã quá xưa thường gây nhàm chán cho giới mộ điệu âm thanh, rồi khi ban nhạc Shotguns ra đời, chỉ có nhạc sĩ Lê Văn Thiện phụ trách phần hòa âm các ca khúc trong nhãn hiệu băng nhạc này, đã tạo một thứ sinh khí mới trong nền âm nhạc, bởi chỉ cần nghe khúc nhạc dạo đầu của một ca khúc là mọi người phải chú ý lắng nghe.

Giờ đây nhạc sĩ Lê Văn Thiện nằm lặng lẽ trong bệnh viện, chính là lúc trái tim những người thương ông lại không được bình an.

Nhạc sĩ Lê Văn Thiện ngày xưa, đã cho đời sống âm nhạc tại Sàigòn trước 1975 thật phong phú qua những tiết tấu, qua những giai điệu và cả sau này tại hải ngoại. Như nhà thơ Nguyên Sa từng viết về ông, băng nhạc nào muốn bán chạy, phải có ba chữ hòa âm Lê Văn Thiện, mới khiến người mua băng lưu ý. Cám ơn nhạc sĩ Lê Văn Thiện vô cùng về những tài hoa tuyệt vời mà ông đã cống hiến cho đời, vì thế Thanh Thúy, Ngọc Chánh, Trần Quốc Bảo, Phương Hồng Quế đã đề nghị sao không làm một đêm thật riêng cho Sàigòn, cho nhạc sĩ Lê Văn Thiện.

Bạn bè đông quá, tình nghĩa tràn đầy, dư thừa làm một đêm “Sàigòn Mầu Kỷ Niệm.” Có rất đông nghệ sĩ ngày xưa của Sàigòn dù ở nơi nào cũng đã về góp mặt với ông, với người Sàigòn xưa để có một chút gì để nhớ để thương. Có rất đông ký giả, nhà báo, truyền thanh, truyền hình góp tay yểm trợ và 600 vé tại Majestic trong đêm tổ chức ngày 14 tháng 9 đã không còn một chỗ.

Và nghe đâu một số nghệ sĩ đang dự trù một xuất diễn khác trước ngày ông qua đời, sẽ là một list dài nghệ sĩ về góp mặt sau “Sàigòn Mầu Kỷ Niệm”.

Nhưng đêm nhạc chưa thành người đã ra đi…

DOMINIQUE DE MISCAULT : TRAN VAN KHE : REMARQUABLE FIGURE DE LIBERTÉ


tran van khe photo funeral

Trần Văn Khê ou une remarquable figure deLIBERTE, s’est éteint à Hochiminhville où ilrésidait à nouveau depuis 2005 dans sa maison-musée dont il avait dessiné le jardin, le 24 juin 2015 à l’âge de 94 ans

Trần Văn Khê, est né le 24 juillet 1921 à Binh Hoà Dông, un village, à une centaine de kilomètres à l’ouest d’Hochiminhville dans une famille de musiciens depuis plusieurs générations. Orphelin de mère, puis de père, à 10 ans, il est recueilli par son oncle numéro 5, Nguyễn Tri Khương (1890-1962) 1. Fabuleusement doué,  après des études de médecine à Hanoi, partisan du Viet Nam libre Trần Văn Khê mène une campagne ouverte anti- française. Arrêté en 1949, il aurait du être fusillé mais grâce à un engagé volontaire,

il part pour la France qu’il combattait. A Paris, il rentre à Sciences Po tandis qu’il affronte pendant plus de 3 ans une maladie qui l’invalidera pour le reste de sa vie. Erudit mais avec une sensibilité d’artiste, il choisira définitivement et par vocation la musique qui en a fait ce génial ethnomusicologue reconnu dans le monde entier. Trần Văn Khê n’a jamais obtenu la nationalité française et définitivement libre, il avait prévu ne pas vouloir de funérailles nationales…

Il avait choisi ce poème en 2014 qu’il chantait de sa voix venue des profondeurs de son 2Lý Trường MÃN GIÁC 滿覺 (1052 – 1096)

Il dit avant de mourir :

春去 百 花 落

春到 百 花 開

事逐 眼 前 過

老從 頭 上 來

莫 謂春 殘 花 落 儘

庭 前昨 夜 一 枝 梅

Le printemps est passé, cent fleurs jonchent le sol,

Le printemps est revenu, cent fleurs s’épanouissent.


Doucement la vieillesse s’empare de nos têtes.

La nuit dernière devant la cour, une branche de prunier a fleuri.

Ainsi file la vie,

Ne pensons plus à toutes ces fleurs fanées,

Xuân ruổi, trăm hoa rụng,

Xuân tới, trăm hoa cười.

Trước mắt, việc đi mãi,


Trên đầu, già đến rồi.


Ðừng tưởng xuân tàn hoa rụng hết,

Ðêm qua, sân trước, một cành mai.

http://www.aafv.org/tran-van-khe-1921-2015

1 Erudit et célèbre évêque Caodaï

2 Un livre des moines Bouddhistes dans le Viêt Nam d’autrefois, 2005 page 92 – « murmures aujourd’hui »2014

Un hommage lui sera rendu le 26 novembre 2015 à la maison des cultures du Monde 101 boulevard Raspail avec Simha Arom, François Picard, Cheng Shui Sheng, Tran Quang Hai, son fils ethnomusicologue et Bach Yen et Hô Thuy Tien.

C.K. – Q.N. : Phát tang giáo sư Trần Văn Khê


Phát tang giáo sư Trần Văn Khê

26/06/2015 10:57 GMT+7

TTO – Đúng 10g ngày 26-6, lễ phát tang GS.TS Trần Văn Khê đã được tiến hành tại số 32 Huỳnh Đình Hai, Q.Bình Thạnh, TP.HCM.

 Thi hài giáo sư Trần Văn Khê trong lễ phát tang sáng nay - Ảnh: Quang Định
Thi hài giáo sư Trần Văn Khê trong lễ phát tang sáng nay – Ảnh: Quang Định

Đây cũng chính là căn nhà mà giáo sư Trần Văn Khê đã sống từ khi trở về Việt Nam. Trước đó, tim ông đã ngừng đập lúc 2g55 sáng 24-6 tại phòng hồi sức tích cực Bệnh viện nhân dân Gia Định.

Lễ phát tang giáo sư Trần Văn Khê diễn ra theo đúng nguyện ước lúc sinh thời của ông, theo nghi thức Phật giáo. Các nhà sư từ chùa Định Thành, Q.10, TP.HCM đã đến làm các nghi lễ từ lúc liệm cho đến lúc phát tang. Dàn nhạc dân tộc với tiếng nhạc nhẹ nhàng như mong muốn của giáo sư, rằng sẽ có một đám tang văn hóa, không phiền đến ai, không làm kinh động đến bà con chòm xóm.

Tại lễ phát tang sáng nay, ngoài con cháu của giáo sư Trần Văn Khê, trừ giáo sư Trần Quang Hải sáng 27 mới về đến VN, còn có nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân, ông Trần Bá Thùy, nghệ sĩ Kim Cương, nghệ sĩ đàn tranh Hải Phượng…

Lễ viếng bắt đầu từ 12g hôm nay đến hết đêm 28-6. Giáo sư Trần Văn Khê sẽ được hỏa táng tại Bình Dương.

 Gia đình GS.TS Trần Văn Khê trong lễ phát tang sáng nay - Ảnh: Quang Định
Gia đình GS.TS Trần Văn Khê trong lễ phát tang sáng nay – Ảnh: Quang Định
 Nghệ sĩ đàn tranh Hải Phượng trong lễ phát tang giáo sư Trần Văn Khê - Ảnh: Quang Định
Nghệ sĩ đàn tranh Hải Phượng trong lễ phát tang giáo sư Trần Văn Khê – Ảnh: Quang Định
 Các cháu của giáo sư Trần Văn Khê đau đớn trong lễ phát tang sáng nay - Ảnh: Quang Định
Các cháu của giáo sư Trần Văn Khê đau đớn trong lễ phát tang sáng nay – Ảnh: Quang Định
 Nghệ sĩ Kim Cương tham dự lễ phát tang - Ảnh: Quang Định
Nghệ sĩ Kim Cương tham dự lễ phát tang – Ảnh: Quang Định
 Di ảnh giáo sư Trần Văn Khê - Ảnh: Quang Định
Di ảnh giáo sư Trần Văn Khê – Ảnh: Quang Định

C.K – Q.N

THANH HIỆP : Nghệ sĩ nhớ về GS-TS Trần Văn Khê


Nghệ sĩ nhớ về GS-TS Trần Văn Khê

25/06/2015 11:20

(NLĐO) – NSND Kim Cương, NSND Lệ Thủy, NSND Ngọc Giàu nhớ những kỷ niệm về GS-TS Trần Văn Khê – Người được xem là có “thâm tình sâu nặng” với cải lương và nghệ thuật dân tộc.

Nghệ sĩ nhớ về GS-TS Trần Văn Khê
NSND Ngọc Giàu, họa sĩ Sỹ Hoàng, NSND Kim Cương trong ngày GSTS Trần Văn Khê nhận được một chiếc xe điện do một tổ chức từ thiện tặng

NSND Kim Cương tâm sự bà học được rất nhiều bài học quý cho cuộc đời, sự nghiệp của mình từ GS-TS Trần Văn Khê. Không có vở tuồng nào của Kịch nói Kim Cương mà ông không đến xem mỗi khi về thăm quê hương.

“Sự ra đi của anh Khê là một mất mát lớn với tôi và số đông anh em văn nghệ sĩ cùng đồng tâm gìn giữ truyền thống âm nhạc dân tộc mà ông cha để lại. Tôi mất đi một người anh tinh thần, một người thầy tận tâm, một người bạn chí cốt” – NSND Kim Cương buồn bã.

Nghệ sĩ nhớ về GS-TS Trần Văn Khê
NSND Lệ Thủy chúc mừng sinh nhật GSTS Trần Văn Khê – ngày 24-7-2012

NSND Lệ Thủy đau buồn khi nghe tin GS-TS Trần Văn Khê qua đời, bà xúc động nghẹn ngào nói: “Tôi nhớ khi bác Khê đến xem vở Tô Ánh Nguyệt, có góp ý tôi cảnh thêu áo gối cho con trai phải để ý đến mũi nhọn của đầu kim. Dù là ước lệ nhưng phải thật tinh tế, khán giả sẽ thương hơn khi thấy cảnh cô Nguyệt thêu áo gối cho đám cưới của con trai không nhìn cô là mẹ, thi thoảng mũi kim đâm vào ngón tay, cô Nguyệt lại giật mình chua xót. Bác Khê tỉ mỉ lắm! Đến dự sinh nhật bác, tôi ca lại câu vọng cổ trong vở Tô Ánh Nguyệt, bác đáp lại ngay bài Ú Liu Ú Xáng, lời mới viết rất sinh động tươi vui. Bác Khê sẽ mãi trong tim tôi và hàng ngàn khán giả mộ điệu đã yêu mến, xem bác Khê là đại diện cho ý chí bảo tồn vốn quý của dân tộc mà ngày nay thế giới đã vinh danh là những di sản bất di, bất dịch của nhân loại”.

Nghệ sĩ nhớ về GS-TS Trần Văn Khê
NSND Ngọc Giàu và GSTS Trần Văn Khê tại Cung VHLĐ TPHCM

Một trong những nghệ sĩ cải lương “gạo cội” từng có duyên gặp gỡ và làm việc cùng GS-TS Trần Văn Khê là NSND Ngọc Giàu. Nữ nghệ sĩ này bộc bạch bà vinh dự vì đã nhiều lần được “anh Hai Khê” đàn kìm cho bà ca. Mới đây thôi, vào sinh nhật của ông, bà cùng một số nghệ sĩ khác đã có mặt đàn hát lại bài “Dạ cổ hoài lang”.

“Biết bao kỷ niệm ùa về trong tôi khi hay tin anh trút hơi thở cuối cùng! Anh không mất đi mà đã về với đất mẹ thiêng liêng. Thay cho lời vĩnh biệt, tôi nâng niu bài thơ anh đã tặng riêng cho tôi:

“Một lòng nhớ mãi lời ca

Ngọc Giàu ngời sáng lụa nhung trãi đường

Theo nghề nuôi dưỡng gia đình

Thủ Thiêm ngời sáng hiếu chung vẹn tình” (Trần Văn Khê 7-2013)

và xin thêm vào một đoạn cuối:

“Vĩnh Kim chí khí hào hùng

Anh Khê sống mãi muôn trùng núi sông

Cả đời nặng nợ đờn ca

Sống như anh mãi điểm tô cho đời” (NSND Ngọc Giàu 6-2015).

Nghệ sĩ nhớ về GS-TS Trần Văn KhêNSƯT Út Bạch Lan, GSTS Trần Văn Khê, NSND Viễn Châu, NSƯT Ca Lê Hồng trong một cuộc hội ngộ tại khách sạn Cửu Long năm 1995

NSƯT Út Bạch Lan bàng hoàng khi hay tin người anh cả của sân khấu cải lương đã qua đời. Bà khóc và kể lại những kỷ niệm về ông: “Hồi đó mỗi khi ghé thăm anh Hai, nhìn 10 đầu ngón tay bị kim tiêm đâm nát vì mỗi sáng phải tự chích vào đầu ngón tay để lấy máu thử lượng đường trong người, rồi uống thuốc, tôi đau lòng biết bao. Anh Hai của chúng tôi sống rất kiên cường, dù bệnh tật vẫn nỗ lực vượt qua, không than vãn. Hồi tôi thực hiện chuyên đề sân khấu tại Nhà hát Hòa Bình, đêm đó anh Hai đến xem và lên sân khấu nói về giọng ca của tôi khiến má tôi có mặt tại đó hết sức xúc động. Gần gũi, dung dị và mộc mạc, anh Hai luôn đồng hành với thế hệ nghệ sĩ chúng tôi, phân tích cặn kẽ, động viên thấu đáo”

NSƯT Hữu Quốc và GSTS Trần Văn Khê năm 2000

NSƯT Hữu Quốc và GSTS Trần Văn Khê năm 2000

NSƯT Hữu Quốc cũng vậy, anh nâng niu bức ảnh mà 15 năm trước khi anh biểu diễn trong một chương trình vinh danh NSND Phùng Há, GS-TS Trần Văn Khê đã đến xem và thăm hỏi, động viên các thế hệ nghệ sĩ trẻ vừa được trao giải thưởng HCV Trần Hữu Trang.

Nghệ sĩ Quyền Linh tự hào vì là người đồng hương với GS-TS Trần Văn Khê: “Bác Khê đến xem đêm Tự tình quê hương của NSND Bạch Tuyết, lúc đó tôi đóng vai Mẫn Đạt trong trích đoạn Đời cô Lựu. Bác Khê vào hậu trường thăm hỏi các nghệ sĩ và tôi có được bức ảnh thân thương này. Bác Khê không mất đi trong lòng công chúng ngưỡng mộ tài năng bởi nhân cách và những cống hiến mà bác để lại cho đời, cho âm nhạc dân tộc và sân khấu cải lương”.

Nghệ sĩ nhớ về GS-TS Trần Văn Khê
NS Quyền Linh và GSTS Trần Văn Khê tại Nhà hát TP

NSƯT Thành Lộc cũng không quên khi GS – TS Trần Văn Khê đến xem vở kịch “Bí mật vườn Lệ Chi” do anh đạo diễn tại sân khấu kịch IDECAF, ông đã khóc và ôm lấy NSƯT Thành Lộc như một lời động viên chân thành. Anh không quên kỷ niệm đẹp đó!

Nghệ sĩ nhớ về GS-TS Trần Văn Khê
NSƯT Thành Lộc và GSTS Trần Văn Khê
Nghệ sĩ nhớ về GS-TS Trần Văn Khê
NSND Viễn Châu, GSTS Trần Văn Khê và NS Hồng Nga trong cuộc tọa đàm tại Nhà hát TP

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP HCM và Gia đình vô cùng đau đớn báo tin:

Giáo sư-Tiến sĩ Trần Văn Khê sinh ngày 24 – 7 – 1921 tại làng Vĩnh Kim, quận Châu Thành, tỉnh Mỹ Tho (nay là Tiền Giang).

+ Nguyên Giám đốc Nghiên cứu, Trung tâm Quốc gia Nghiên cứu Khoa học của nước Cộng hòa Pháp.

+ Thành viên Hội đồng Quốc tế Âm nhạc của UNESCO, 10 năm liền là Chủ tịch Ban tuyển chọn Quốc tế của Diễn đàn âm nhạc Châu Á.

+ Viện sĩ Thông tấn Viện hàn lâm Khoa học, Văn Chương và Nghệ thuật Châu Âu.

Sau một thời gian bị bệnh nặng, mặc dù đã được bệnh viện và gia đình tận tình cứu chữa và chăm sóc nhưng do tuổi cao, sức yếu đã từ trần vào lúc 2 giờ 55 phút, ngày 24 – 6 (nhằm ngày mùng 9 tháng 5 năm Ất Mùi), hưởng thọ 94 tuổi.

Linh cữu GS-TS Khê được quàn tại nhà số 32 Huỳnh Đình Hai, phường 24, quận Bình Thạnh, TP HCM.

Lễ viếng sẽ bắt đầu từ 12 giờ trưa ngày 26 – 6. Lễ truy điệu và lễ động quan được bắt đầu vào lúc 6 giờ sáng, ngày 29 – 6. Ngay sau lễ động quan, linh cữu sẽ được đưa đi hỏa táng tại Nghĩa trang Hoa Viên Chánh Phú Hòa, huyện Bến Cát, tỉnh Bình Dương.

Ông sinh ngày 24 – 07 -1921, trong một gia đình bốn đời là nhạc sĩ. Cả hai bên nội ngoại của Trần Văn Khê đều có nhiều người thạo chơi nhạc, viết nhạc.Trần Văn Khê từ sáu tuổi biết đàn kìm (đàn nguyệt), tám tuổi biết đàn cò (đàn nhị), mười hai tuổi biết đàn tranh và đánh trống nhạc.

Sau khi hoàn thành xuất sắc chương trình tú tài vào năm 1941 tại Sài Gòn, Trần Văn Khê nhận học bổng của chính phủ thuộc địa ra Hà Nội học đại học y khoa (1941-1944). Chính vào thời gian này đã hình thành mối tâm giao về âm nhạc, về trách nhiệm của thanh niên với nước nhà giữa ông với sinh viên – nhạc sĩ Lưu Hữu Phước, người bạn học của ông ở trường trung học Trương Vĩnh Ký Sài Gòn.

Từ năm 1944 – 1949, Trần Văn Khê vừa làm giáo sư tư thục tại Sài Gòn và Cần Thơ, vừa làm ký giả báo Thần Chung và Việt Báo.

Năm 1949, Trần Văn Khê sang Pháp với nhiệm vụ phóng viên, từ đó bắt đầu quá trình học tập và làm việc lâu dài tại Pháp. Ông đã tốt nghiệp Trường Chính trị Paris, Khoa quan hệ Quốc tế vào năm 1951.Vì bị bệnh nặng ông phải nằm bệnh viện suốt ba năm sau đó. Ngay sau khi ra viện, Trần Văn Khê đã theo học Khoa âm nhạc Đại học Paris và tháng 6 năm 1958 trở thành người Việt Nam đầu tiên đậu bằng Tiến sĩ Nghệ thuật Âm nhạc tại Đại học Sorbonne hạng Tối ưu với lời khen ngợi của hội đồng chấm thi. Luận án Tiến sĩ của Trần Văn Khê với đề tài “ Âm nhạc truyền thống Việt Nam” trong đó nhấn mạnh đến âm nhạc Cung đình Huế và Âm nhạc Tài tử miền Nam.

Từ sau khi đậu bằng Tiến sĩ về Âm nhạc học, Trần Văn Khê đã liên tục hoạt động và có nhiều cống hiến trong lĩnh vực nghiên cứu, giảng dạy, quảng bá âm nhạc dân tộc tại Pháp và hơn 20 trường đại học của các quốc gia trên thế giới:

+ Thành lập Trung tâm Học nhạc Đông phương tại Paris chuyên dạy các môn âm nhạc truyền thống châu Á theo phương pháp truyền khẩu và truyền ngón (năm 1959). Tại đây, Trần Văn Khê làm nhiệm vụ Giám đốc Nghệ thuật và chuyên dạy Đờn ca Tài tử ( tranh, kìm, cò) với sự cộng tác của hai con là Trần Quang Hải và Trần Thị Thủy Ngọc. Suốt 30 năm, Trung tâm này đã đào tạo được trên 150 sinh viên Pháp và các nước am hiểu về nhạc tài tử Việt Nam.

+ Làm việc tại Trung tâm Quốc gia Nghiên cứu Khoa học Pháp từ chức vụ khởi đầu là tùy viên đến Giám đốc Nghiên cứu với chuyên ngành Ngôn ngữ Âm nhạc Việt Nam, đặc biệt trong Đờn ca Tài tử và các cách chuyển hệ (Metabole); So sánh âm nhạc Đờn ca Tài tử với âm nhạc thính phòng của nhiều nước khác ở châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên, Ấn Độ.

+ Với sự trợ giúp quốc tế, đã xuất bản (gần như đầu tiên) 1 đĩa hát về nhạc Cung đình Huế và 1 đĩa hát về âm nhạc tài tử miền Nam – trong đĩa đó có bài Tứ đại oán và bài Vọng cổ.

+ Với chức vụ Nhà nghiên cứu âm nhạc quốc tế, Trần Văn Khê đã được mời giảng dạy nhạc học trong chuyên khoa Dân tộc nhạc học của Đại học Sorbonne Paris và nhiều đại học trên thế giới. Từ những năm 1968-1972 đặt trọng tâm nghiên cứu các kịch nghệ châu Á như: Kinh kịch của Trung Quốc; Nôh, Kabuki của Nhật Bản; Pansori (Triều Tiên); hát Chèo, hát Bội, hát Cải lương của Việt Nam.

+ Đã có trên 200 bài viết về Âm nhạc Việt Nam và âm Nhạc châu Á được đăng trong các tạp chí chuyên môn của nhiều nước, đặc biệt là những bài viết của Trần Văn Khê cho tờ Courrier de L’Unesco được dịch ra 14 ngôn ngữ khác nhau.

+ Đã thực hiện 25 đĩa hát 33 vòng và CD về Âm nhạc Việt Nam và vài nước châu Á để phổ biến trên thế giới.

+ Cố vấn đặc biệt cho Ủy ban Thành lập hồ sơ về Đờn ca Tài tử để gửi UNESCO (đã góp ý sửa chữa một cách chính xác các cuộn phim về Đờn ca Tài tử của Hồ sơ và cung cấp cho Ủy ban Hồ sơ những đĩa hát mang nhãn hiệu Unesco trong đó có nhiều tiết mục Đờn ca Tài tử).

Từ năm 2006, Giáo sư-Tiến sĩ Trần Văn Khê về ở hẳn trong nước. Chính quyền thành phố Hồ Chí Minh đã bố trí căn nhà 32 Huỳnh Đình Hai quận Bình Thạnh để ông sống, làm việc trong những năm cuối đời.

Tại đây, với rất nhiều tư liệu nghiên cứu quí giá bằng sách, sổ ghi chép và băng dĩa, Trần Văn Khê đã cùng các cán bộ của ngành văn hóa thành phố Hồ Chí Minh và những người cộng sự gần gũi xây dựng Thư viện Trần Văn Khê phục vụ cho nhu cầu nghiên cứu âm nhạc dân tộc; đã cùng các cộng sự tổ chức hàng trăm buổi biểu diễn, nói chuyện, giao lưu với công chúng – nhất là công chúng trẻ về âm nhạc dân tộc Việt Nam với nhiều loại hình đặc trưng cho các vùng miền; đã tiếp đón nhiều nhân vật chính trị, văn hóa, ngoại giao của Việt Nam và các nước. Nơi ở của ông gần 10 năm qua đã thực sự trở thành một địa chỉ văn hóa quen thuộc, thu hút sự quan tâm đặc biệt của nhiều người trong và ngoài nước..

Giáo sư – Tiến sĩ Trần Văn Khê đã được tặng nhiều danh hiệu và phần thưởng của thế giới và Việt Nam vì tài năng và những đóng góp về âm nhạc dân tộc mang tính quốc tế :

Trước 1975:

+ Huân chương Bội tinh hạng I.

+ Văn hóa Bội tinh hạng I.

Sau năm 1975:

+ Giải thưởng UNESCO – CIM về Âm nhạc (1981).

+ Huân chương Nghệ thuật và Văn chương của Bộ Văn hóa Pháp (1991).

+ Viện sĩ Thông tấn Viện Hàn lâm Khoa học Văn chương Nghệ thuật Châu Âu (1993).

+ Giải thưởng Âm nhạc quốc tế Koizumi Fumio của Nhật Bản (1994).

+ Huân chương Hiệp sĩ Cành cọ Hàn lâm của Bộ Giáo dục Pháp (1999).

+ Huân chương Lao động Hạng Nhất của Việt Nam (1999).

+ Giải thưởng Vinh danh nước Việt (2003).

+ Giải thưởng Đào Tấn (2005).

+ Giải thưởng Quốc tế của San Francisco “Đã cống hiến trọn đời cho việc nghiên cứu âm nhạc truyền thống Việt Nam” .

+ Giải thưởng Văn hóa Phan Châu Trinh (2013).

+ Huy hiệu thành phố Hồ Chí Minh (2013).

Bài và ảnh: Thanh Hiệp

http://nld.com.vn/van-hoa-van-nghe/nghe-si-nho-ve-gs-ts-tran-van-khe-20150625092645609.htm

THANH HIỆP : Chủ tịch nước Trương Tấn Sang viếng GS-TS Trần Văn Khê


Chủ tịch nước Trương Tấn Sang viếng GS-TS Trần Văn Khê

28/06/2015 14:31

(NLĐO) – Trưa 28-6, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đến viếng linh cữu GS-TS Trần Văn Khê quàn tại số 32 Huỳnh Đình Hai, P.24, Q.Bình Thạnh, TP HCM.

Chủ tích nước Trương Tấn Sang chia buồn của GS-TS Trần Quang Hải và danh ca Bạch Yến

Chủ tích nước Trương Tấn Sang chia buồn với GS-TS Trần Quang Hải và danh ca Bạch Yến

GS-TS Trần Quang Hải – con trưởng của GS-TS Trần Văn Khê – và gia quyến rất xúc động trước sự quan tâm của Chủ tịch nước, cơ quan các cấp, cùng với tình cảm của nhân dân, văn nghệ sĩ dành cho GS-TS Trần Văn Khê.

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang viết trang trọng vào sổ tang lời tiễn biệt: “GS-TS Trần Văn Khê, người cả đời cống hiến cho nền âm nhạc Việt Nam, góp phần to lớn trong việc truyền bá văn hóa Việt Nam bằng trí thức âm nhạc. Trí tuệ, uy tín, tài năng, tâm huyết, sáng tạo của ông mãi mãi là tài sản quý giá của văn hóa Việt Nam”.

Trước đó, ông Trương Hòa Bình – Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao, ông Lê Thanh Hải – Bí thư Thành ủy TP HCM và nhiều quan chức cấp cao của các bộ ngành …đã đến viếng linh cữu GS-TS Trần Văn Khê và chia buồn cùng gia đình.

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang viết những dòng thương tiếc vào sổ lưu niệm

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang viết những dòng thương tiếc vào sổ tang

Tối 27-6, nhiều người đến thắp hương cho GS-TS Trần Văn Khê chứng kiến nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo vô cùng xúc động đến tiễn biệt người bạn tri âm trong suốt nhiều thập niên qua. Nhạc sư Vĩnh Bảo hòa đàn cùng với nghệ sĩ đàn tranh Hải Phượng, nghệ nhân Nhứt Dũng (Ban nhạc lễ) bài Lý Con sáo. Cháu ngoại của GS-TS Trần Văn Khê là Diễm Tiên cất vang lời ca bài Lý con sáo trong niềm thương tiếc ông của mình. Nhiều nghệ sĩ có mặt tại tang lễ như: nghệ sĩ Hà Mỹ Xuân, Chí Tâm, Xuân Lan…cũng cùng với ban nhạc biểu diễn những bài ca cổ trong các vở tuồng nổi tiếng, để cùng nhớ về người thầy đáng kính.

Ông Trương Hòa Bình - Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao VN chia buồn của gia đình GS-TS Trần Văn Khê

Ông Trương Hòa Bình – Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao chia buồn cùng gia đình GS-TS Trần Văn Khê

GS-TS Trần Quang Hải tâm sự nhận được tin báo cha mình qua đời khi đang tham gia một hội thảo về âm nhạc quốc tế tại Ý. Ông đã thu xếp bay từ Ý về Pháp, sau đó lấy vé máy bay từ Pháp về Việt Nam. Chỉ trong một ngày, ông đã nhận được hơn 300 thư chia buồn từ các đồng nghiệp, học trò cũ của cha mình.

NSND đạo diễn Lê Dân bật khóc tại tang lễ
NSND đạo diễn Lê Dân bật khóc tại tang lễ

“Cô út của tôi, người cô duy nhất của dòng họ năm nay đã hơn 90 tuổi đang sinh sống một mình tại Canada. Cô không thể về thọ tang anh trai, đã nhờ tôi thắp hộ nén hương trước di ảnh ba tôi” – con trưởng GS-TS Trần Văn Khê bộc bạch.

NSND Kim Cương, NSƯT Út Bạch Lan và NSND Ngọc Giàu tiễn biệt GSTS Trần Văn Khê

NSND Kim Cương, NSƯT Út Bạch Lan và NSND Ngọc Giàu tiễn biệt GS- TS Trần Văn Khê

NSND Bạch Tuyết thắp hương tiễn biệt GS-TS Trần Văn Khê
NSND Bạch Tuyết thắp hương tiễn biệt GS-TS Trần Văn Khê
Tin-ảnh: T.Hiệp

THANH HIỆP : GS-TS Trần Văn Khê “mãi mãi là tài sản quý giá của văn hóa Việt Nam”


GS-TS Trần Văn Khê “mãi mãi là tài sản quý giá của văn hóa Việt Nam”

28/06/2015 22:17

Trưa 28-6, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã đến viếng linh cữu GS-TS Trần Văn Khê (quàn tại 32 Huỳnh Đình Hai, phường 25, quận Bình Thạnh, TP HCM).

Xúc động trước sự ra đi của GS-TS Trần Văn Khê, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã viết vào sổ tang của gia đình lời tiễn biệt vô cùng thắm thiết dành cho một nhà nghiên cứu âm nhạc dân tộc, người góp phần làm rạng danh âm nhạc và văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế: “GS-TS Trần Văn Khê, người cả đời cống hiến cho nền âm nhạc Việt Nam, góp phần to lớn trong việc truyền bá văn hóa Việt Nam bằng tri thức âm nhạc. Trí tuệ, uy tín, tài năng, tâm huyết, sáng tạo của ông mãi mãi là tài sản quý giá của văn hóa Việt Nam”.

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang chia buồn cùng GS-TS Trần Quang Hải và danh ca Bạch Yến
Chủ tịch nước Trương Tấn Sang chia buồn cùng GS-TS Trần Quang Hải và danh ca Bạch Yến

Trước đó, Bí thư Thành ủy TP HCM Lê Thanh Hải và nhiều lãnh đạo cấp cao của TAND Tối cao, Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch, Bộ Ngoại giao… đã đến viếng linh cữu

GS-TS Trần Văn Khê và chia buồn cùng gia đình. Các văn nghệ sĩ nổi tiếng của nhiều lĩnh vực đã có mặt trong 2 ngày qua, thắp hương tưởng nhớ GS-TS Trần Văn Khê.

GS-TS Trần Quang Hải – con trai trưởng của GS-TS Trần Văn Khê và tang gia đã bày tỏ niềm xúc động trước sự quan tâm của Chủ tịch nước và các cơ quan nhà nước, tình cảm của công chúng, văn nghệ sĩ dành cho GS-TS Trần Văn Khê.

Lễ truy điệu GS-TS Trần Văn Khê được tổ chức lúc 6 giờ ngày 29-6, sau đó linh cữu của ông được đưa đi hỏa táng tại Nghĩa trang Bình Dương.

Tin-ảnh: T.Hiệp

ĐỨC TRIẾT : Vĩnh biệt một người thầy sân khấu


Vĩnh biệt một người thầy sân khấu

14/07/2015 10:12 GMT+7

TT – “Ông đã viên mãn đi qua cuộc đời này với bao đóng góp cho đời, với một nhân cách lớn của một nhà văn hóa” – NSƯT Chí Trung viết tiễn biệt NSND Đình Quang…

GS.TS.NSND Đình Quang và NSƯT Mỹ Uyên vào tháng 1-2015 - Ảnh: NVCC
GS.TS.NSND Đình Quang và NSƯT Mỹ Uyên vào tháng 1-2015 – Ảnh: NVCC

Cách đây hơn một tháng ông còn thao thao bất tuyệt, say sưa giảng bài cho trại sáng tác kịch bản sân khấu Việt Nam.

NSƯT Lê Chức – phó chủ tịch Hội Nghệ sĩ sân khấu – đứng lên giới thiệu về ông ngắn gọn: “Thầy Đình Quang là thầy của các thầy trên sân khấu Việt Nam hôm nay”.

Nhiều thế hệ học trò cưng của ông như NSND Doãn Hoàng Giang, NSND Đoàn Dũng, NSND Thế Anh, NSND Doãn Châu… được giới phê bình và đồng nghiệp tôn vinh là những cây “đại thụ”, vẫn luôn thành tâm, thành kính khi nhắc về ông – một học giả, một người nghệ sĩ tài hoa và một nhân cách văn hóa lớn.

Ở tuổi 87, ông cũng là một người “cổ lai hi” trí tuệ, khi hai giờ nói chuyện vo trước các nhà viết kịch không sai sót từng dấu chấm phẩy, cập nhật chuyện nghề, chuyện thế sự uyên bác, thâm trầm… Cái trí tuệ vượt qua quá trình lão hóa ấy là nhờ ông không ngừng đọc, học hỏi, làm việc.

Theo thông tin từ gia đình NSND Đình Quang, tang lễ của ông sẽ được tổ chức vào ngày 16-7, tức ngày 1 tháng 6 âm lịch tại nhà tang lễ Bộ Quốc phòng (số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội).

Lễ viếng bắt đầu từ 7g30 – 9g30. Cùng ngày, linh cữu của NSND Đình Quang được đưa đến yên nghỉ tại công viên nghĩa trang Lạc Hồng Viên, Hòa Bình. (Đ. Triết)

Ông dành hết tâm huyết cho nghề và tập sống rũ bỏ thói tham, sân, si có thể làm mờ đi tâm trí của một nhà văn hóa lớn. Ông hay bảo tôi: “Tớ thích sống với bọn trẻ. Và điều lớn nhất của tớ đó là nghề và quê hương…”.

Những năm cuối đời ông in tập Tạp bút, có viết tặng vợ chồng tôi một quyển. Mấy ngày sau, ông điện thoại hỏi: “Mày thấy thế nào?”. Tôi nói với ông: “Bài Quê tổ bố viết hay nhất. Bởi đó là tâm hồn của bố vượt lên câu chữ một nhà lý luận…”.

Thế hệ của ông có rất nhiều văn nghệ sĩ đa tài. Ông vừa là nhà nghiên cứu lý luận sân khấu hàng đầu, hiệu trưởng Trường Sân khấu – điện ảnh Việt Nam những năm đầu thành lập, một đạo diễn tài hoa với những tác phẩm để đời, một nhà quản lý thời thăng hoa của sân khấu Việt Nam…

Mà cốt cách văn hóa của ông suốt bao năm không thay đổi, vẫn nghiêm cẩn rành rẽ từng nghề khác nhau, vẫn hóm hỉnh vui đùa trong từng câu chuyện, vẫn đau đáu chuyện thế nhân… Chính vì thế, vì hiểu ông, tôi cảm nhận tâm hồn ông vượt lên trên tất cả.

Một lần ông rỉ tai tôi: “Sao nhiều thằng sống chẳng ra gì lại hay bốc phét…”. Tôi chọc: “Vậy đời bố có bao nhiêu lần không nói thật?”. Ông chuyển ngay tông giọng: “Đời tao làm lý luận, có thể sai nhưng không bốc phét, đám nhà văn chúng mày mới hay bốc phét”.

Vậy mà lát sau ông chùng xuống: “Đúng là sống thật và chỉ nói ra sự thật chính là nhân cách người làm văn hóa”. Con người ông là như vậy. Trăn trở cả đời để sống ngay thẳng với chính lòng mình.

Cũng như ông từng nói với tôi: “Tao gốc người Công giáo đi theo cách mạng, có những thời kỳ cũng lắm gian nan… Nhưng chữ Đạo Đời, nếu mình giữ trọn thì không phải ân hận về mình”.

Nghe tin ông mất, tôi không quá buồn. Bởi ông đã viên mãn đi qua cuộc đời này với bao đóng góp cho đời, với một nhân cách lớn của một nhà văn hóa.

Thật ra hai chữ phù du chỉ nên dành cho những ai không bao giờ biết sống cho người khác. Tên tuổi Đình Quang vẫn sống mãi, như bao nghệ sĩ tài hoa trong lòng sân khấu Việt Nam.

Sáng sớm ngủ dậy, khi vừa nhận điện thoại báo tin ông mất, tôi nói với anh Doãn Hoàng Giang, anh có bài vè nào vui vui về ông Quang không?

Bởi chắc ít ai biết anh Giang là đệ tử tài hoa dòng thơ châm biếm Bút tre… Anh Giang đọc: “Chưa có ghế anh trồng Bạch Đàn Liễu cho Quê hương Việt Nam. Giữa buổi Tàn đêm, Đất ngọt vẫn ngọt ngào qua từng cơn Bão biển. Xóm vắng đìu hiu Đêm giông tố vẫn êm đềm.

Có ghế ngồi anh mắc liền Bệnh sĩ, Quên Cố nhân khi Tuổi hai mươi. Mượn Người tốt ở Tứ Xuyên làm Chứng nhân lịch sử. Nhưng người tốt ở đâu chỉ mơ ước Hão huyền…”.

Những chữ in đậm là tên các tác phẩm mang dấu ấn sân khấu một thời của đạo diễn, NSND Đình Quang… Dân nghệ sĩ chúng tôi hay cợt đùa tếu táo, mua vui cho đời một vài trống canh, kể cả trong nỗi buồn như thế đấy.

NSƯT Mỹ Uyên: Người thầy, người bố đáng kính của tôi

Lần đầu tôi gặp thầy Đình Quang là ở Liên hoan đạo diễn sân khấu trẻ toàn quốc 2007, chú Lê Duy Hạnh (chủ tịch Hội Sân khấu TP.HCM) có giới thiệu tôi với thầy.

Lúc đó, thầy chỉ nhìn tôi thật lâu mà không nói gì. Đến ba ngày sau, được đi ăn cơm với thầy, thầy mới hỏi: “Thế năm nay ba mẹ con bao nhiêu tuổi rồi?”. Tôi nói: “Dạ, ba mẹ chết lâu rồi thầy ạ!”.

Thầy nhìn tôi thật lâu và im lặng. Thầy bỏ đũa xuống, không ăn nữa, mà uống rượu. Rồi ngạc nhiên là tôi thấy thầy khóc. Thầy nói: “Ba mẹ mất mà nói nhẹ nhàng thế à?”. Tôi trả lời: “Dạ, tại con cố gắng tập cứng như vậy lâu rồi thầy ơi!”.

Thầy lại khóc, rồi dặn: “Không nhé! Dù thế nào mình cũng là phái yếu nhé con!”. Như thế, rồi thầy quay qua ôm siết tôi, vẫn khóc. Thầy nói: “Hay con làm con gái nuôi của thầy, để thầy về nói lại với cô…!”.

Từ đó, có chuyến ra Hà Nội nào tôi cũng cố gắng đến thăm thầy. Hay mỗi lần thầy vô Sài Gòn tôi đều đến thăm, dù bận bịu thế nào.

Thầy hay… cho tiền tôi. Đó là những lúc ông đi đâu đó về, có phong bì, liền dúi vào tay tôi. Tôi nói: “Bố ơi, con có tiền mà…”. Nhưng tôi không cầm là ông giận.

Anh Giang (NSND Doãn Hoàng Giang – PV) chứng kiến nhiều lần cứ khua tay: “Ôi, em lấy đi. Bố có tiền. Bố không sống bằng tiền ấy đâu mà lo”.

Lần sau cùng tôi gặp thầy là hồi tháng 1-2015, được đi ăn sáng chung với ông và chụp hình kỷ niệm với ông. Khi hay tin thầy nhập viện ở Đà Nẵng, tôi gọi điện cho người trong gia đình hỏi thăm. Nhưng không ai ngờ tin buồn đến nhanh như vậy.

Sáng 13-7, khi nghe tin thầy mất, anh Đoàn Dũng (NSND Đoàn Dũng) cứ ôm tôi mà khóc. Mọi người thương thầy lắm. Tôi cũng khóc thương cho một người thầy, người bố đáng kính của tôi!”.

QUANG THI ghi

Theo thông tin từ Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam, GS.TS.NSND Đình Quang (tên thật là Nguyễn Đình Quang) đã qua đời tại Bệnh viện Đà Nẵng lúc 23g30 ngày 12-7.

Trước đó, ông vào Đà Nẵng và bị ốm rồi điều trị ở Bệnh viện Đà Nẵng. Hiện gia đình đã đưa thi hài ông ra Hà Nội và quàn tại nhà tang lễ Bộ Quốc phòng.

NSND Đình Quang sinh năm 1928 tại Hà Nội. Ông được đào tạo bài bản về sân khấu tại Học viện Hý kịch trung ương Bắc Kinh, sau đó ông tiếp tục tu nghiệp và nhận bằng tiến sĩ ở Đại học Humboldt, Berlin.

GS.TS Đình Quang được học trò kính trọng, gọi là người “năm trong một”: nhà sư phạm, nhà lý luận, nhà văn hóa, nghệ sĩ với hàng chục vở diễn và là nhà quản lý với chức vụ thứ trưởng Bộ Văn hóa trong giai đoạn đất nước bắt đầu tiến hành công cuộc đổi mới.

Ngoài ra, ông còn là nghệ sĩ ngâm thơ, là nhà văn với những kịch bản, truyện ngắn, bút ký… NSND Đình Quang đã được Nhà nước trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 2007.

ĐỨC TRIẾT

http://tuoitre.vn/tin/van-hoa-giai-tri/20150714/vinh-biet-mot-nguoi-thay-san-khau/777102.html

QUANG THI : Con trai trưởng GS-TS Trần Văn Khê: Tôi mãn nguyện về cha


Con trai trưởng GS-TS Trần Văn Khê: Tôi mãn nguyện về cha

27/06/2015 17:02 GMT+7

TTO – Sáng 27-6, GS-TS Trần Quang Hải – con trai trưởng của GS-TS Trần Văn Khê – đã từ Pháp trở về ngôi nhà trên đường Huỳnh Đình Hai để chịu tang cha.

Ông luôn túc trực bên linh cữu cha mình trước những đoàn người không ngớt đến chia buồn, tiễn đưa GS-TS Trần Văn Khê.

Xúc động trước sự ra đi của người cha, nhưng ông không giấu được những niềm tự hào và sự mãn nguyện vì cuộc đời và những cống hiến của cha mình cho sự nghiệp âm nhạc dân tộc nước nhà.

Đông đảo đoàn thể và cá nhân đến viêng GS-TS Trần Văn Khê trưa 27-6 - Ảnh: Quang Định
Đông đảo đoàn thể và cá nhân đến viêng GS-TS Trần Văn Khê trưa 27-6 – Ảnh: Quang Định

* Ông đã thu xếp thế nào để từ Pháp về dự đám tang của cha mình?

– Tôi nhận tin báo từ gia đình khi đang tham gia một hội thảo về âm nhạc quốc tế tại Ý. Tôi phải thu xếp bay từ Ý về Pháp, sau đó lấy vé máy bay từ Pháp về Việt Nam.

Tôi về đến nhà vào sáng nay (27-6), như vậy là vẫn còn kịp cho lễ tang ngày hôm nay và ngày mai cũng như lễ động quan vào ngày 29-6. Trước đó hồi tháng 6 khi nghe tin ba hấp hối, tôi đã về đây túc trực từ ngày 9 đến ngày 21-6.

Sau đó, tôi quay lại Pháp. Chưa được một tuần thì ba đi…!

* Ông có thể cho biết những chia sẻ từ bạn bè, đồng nghiệp… khi có tin GS-TS Trần Văn Khê qua đời?

– Khi nghe tin ba tôi mất, tôi đã thông báo cho tất cả các cơ quan, tổ chức mà tôi và ba tôi từng làm việc. Trong một ngày tôi nhận được hơn 300 thư chia buồn từ các đồng nghiệp, học trò cũ của ba tôi.

Ông có rất nhiều đồng nghiệp, học trò… khắp nơi trên thế giới, và họ đã gửi cho tôi những lời chia buồn sâu sắc nhất. Hội đồng âm nhạc truyền thống quốc tế, tổ chức nơi tôi và ba tôi từng làm việc, thông báo rằng trong hội thảo tháng 7 tại Kazakhstan, họ sẽ dành một phút tưởng niệm ba tôi.

Ông cũng được trao danh hiệu thành viên danh dự suốt đời của tổ chức này.

* GS-TS Trần Văn Khê ra đi là một nỗi mất mát lớn cho nền âm nhạc dân tộc nước nhà. Còn về tình cảm gia đình, ông đã chuẩn bị thế nào cho sự ra đi này?

– Theo cá nhân tôi, sự ra đi của ba cũng là sự giải thoát về mặt thể xác cho những nỗi đau đớn do bệnh tật mà ông đã chịu đựng từ trước đến nay. Nhưng đó chỉ là sự mất mát về thể xác, còn về tinh thần thì tôi và gia đình có quyền tự hào về những di sản lớn của ông để lại cho nền âm nhạc dân tộc nước nhà.

Đó không chỉ là hàng nghìn đầu sách trong thư viện của cha tôi hiện nay, hàng nghìn bản ghi âm mà cha tôi đã để lại…, mà còn là những kết quả rất thiết thực. Những lần phong tặng như nhạc cung đình Huế được công nhận di sản văn hóa UNESCO năm 2003, nhạc cồng chiêng Tây nguyên năm 2005, quan họ, ca trù năm 2009 đều có sự đóng góp của ba tôi.

Đặc biệt, sự kiện âm nhạc đờn ca tải tử được công nhận di sản văn hóa UNESCO năm 2013, ghi nhận lần đầu tiên âm nhạc Nam bộ được vinh danh quốc tế.

Còn về gia đình, đám tang của mẹ tôi cách đây hai năm, và đám tang của ba tôi bây giờ là hai lần mà gia đình bốn anh em tôi được gặp mặt đầy đủ. Lúc mẹ tôi cấn thai đứa em út Trần Thị Thủy Ngọc năm 1950 thì ba tôi đã qua Pháp.

Phải 20 năm sau, lần đầu tiên Ngọc gặp lại ba tôi ở Pháp thì mới gọi được tiếng ba. Tôi ở Pháp trên 50 năm cũng chỉ về Việt Nam vào năm 2002. Gia đình chưa lúc nào đoàn tụ đông đủ.

Chỉ có đám tang ba mẹ thì bốn anh em tôi là Trần Quang Hải, Trần Quang Minh, Trần Thị Thủy Tiên, Trần Thị Thủy Ngọc cùng các con cháu mới có dịp gặp mặt nhau.

* Ông đã chịu ảnh hưởng từ cha mình những điều sâu sắc nào?

– Tôi giống cha tôi ở cách nói chuyện, giọng nói, niềm say mê âm nhạc dân tộc… lẫn nguyên tắc. Tuy sống ở nước ngoài hơn 50 năm nhưng tôi nói tiếng Việt không pha trộn bất kỳ ngôn ngữ nào. Bởi vì tôi nghĩ rằng tiếng Việt đủ giàu để diễn tả bất cứ suy nghĩ nào.

Nhiều lúc ở Việt Nam tôi đi trên đường, nhiều người xúm lại hỏi tôi có phải con của giáo sư Trần Văn Khê hay không rồi họ tươi cười chụp hình chung với tôi, tặng tôi những món quà nhỏ… Có lúc trên máy bay tôi được ưu tiên đổi ghế ngồi VIP.

Đó là niềm hạnh phúc mà một đứa con được thừa hưởng từ người cha một cách thực tế giữa cuộc đời này chứ không phải ở một ý nghĩa nào khác.

GS.TS Trần Quang Hải (con trai cả GS.TS Trần Văn Khê) trò chuyện với các đoàn thể và cá nhân đến viếng cha mình - Ảnh: Quang Định
GS.TS Trần Quang Hải (con trai cả GS.TS Trần Văn Khê) trò chuyện với các đoàn thể và cá nhân đến viếng cha mình – Ảnh: Quang Định
Bé Chiêu Anh (9 tuổi) viết sổ tang sau khi đến viếng GS.TS Trần Văn Khê cùng cha mình - Ảnh: Quang Định
Bé Chiêu Anh (9 tuổi) viết sổ tang sau khi đến viếng GS.TS Trần Văn Khê cùng cha mình – Ảnh: Quang Định
Dòng suy nghĩ của bé Chiêu Anh về GS.TS Trần Văn Khê ghi trong sổ tang - Ảnh: Quang Định
Dòng suy nghĩ của bé Chiêu Anh về GS.TS Trần Văn Khê ghi trong sổ tang – Ảnh: Quang Định
GS.TS Trần Quang Hải (con trai cả GS.TS Trần Văn Khê) gửi lời cảm ơn đến các đoàn thể, cá nhân tới viếng cha mình - Ảnh: Quang Định
GS.TS Trần Quang Hải (con trai cả GS.TS Trần Văn Khê) gửi lời cảm ơn đến các đoàn thể, cá nhân tới viếng cha mình – Ảnh: Quang Định
Ông Alain Cany - nguyên Chủ tịch Hội doanh nghiệp châu Âu tại VN (EuroCham) thắp nhang viếng GS.TS Trần Văn Khê - Ảnh: Quang Định
Ông Alain Cany – nguyên Chủ tịch Hội doanh nghiệp châu Âu tại VN (EuroCham) thắp nhang viếng GS.TS Trần Văn Khê – Ảnh: Quang Định

QUANG THI

Veteran musicologist Tran Van Khe dies at 94


June, 24 2015 15:10:10

Veteran musicologist Tran Van Khe dies at 94

Professor Tran Van Khe, known as the master of traditional Vietnamese music, died at the age of 94 early today. — Photo http://www.tgnguoinoitieng.com

HA NOI (VNS) — Professor Tran Van Khe, known as the master of traditional Vietnamese music, died at the age of 94 early on Wednesday.He fought for his life for nearly a month in a hospital in HCM City.

Professor Khe, a veteran musicologist, academician, writer and teacher, as well as performer of traditional music, died at Gia Dinh People’s Hospital. He was suffering from various illnesses of the lungs, heart and kidney, doctors said.

His friends said the legendary musicologist had been well-prepared for his death, and had left a will describing in detail how he would like his funeral to be organised.

In the will, he said he wanted to be laid to rest following Buddhism funeral rites. He also wanted a band, consisting of his friends and students, to perform special traditional Vietnamese music at the funeral.

As per Vietnamese tradition, friends and relatives often bring offerings for a deceased person at a funeral. Professor Khe wanted the money for this to be used for setting up a fund or an award in his name for outstanding researchers of traditional Vietnamese music.

The professor said his home should be used as a commemorative house, where people could come to read all the books and documents he had collected.

Outstanding career

Professor Khe was born in 1921 in My Tho City in southern Viet Nam.

The researcher fulfilled his childhood passion for the music of his country by working his way through college in France in the early 1950s.

He lived in Paris for more than 50 years and nurtured his love for Viet Nam’s traditional music since a young age.

He was the first Vietnamese person to get a doctoral degree in musicology in France.

He became a professor at Sorbonne University in Paris, where he researched and taught traditional music, and was a honorary member of the International Music Council (UNESCO),a life honorary member of the ICTM (International Council for Traditional Music) and a corresponding member of the European Academy of the Sciences, Letters and Arts.

While living in France, he performed only traditional Vietnamese music on traditional instruments. His music melted the hearts of many, including his French audience.

He dedicated himself to researching, promoting and honouring his country’s music around the globe.

He came back to live in Viet Nam in 2004. All the documents that he collected during his numerous years of research of traditional music were packed into 460 parcels and shipped from France to Viet Nam. The documents are being preserved at the HCM City National Museum. — VNS

http://vietnamnews.vn/life-style/272143/veteran-musicologist-tran-van-khe-dies-at-94.html