Đặng Văn Khai Nguyên biễu diễn đàn môi tại trường mầm non Hoa Hồng Đỏ


Đặng Văn Khai Nguyên biễu diễn đàn môi tại trường mầm non Hoa Hồng Đỏ

Published on Jan 20, 2015

Đặng Văn Khai Nguyên played jew’s harp at Hoa the kindergarten HOA HỒNG ĐỎ to give a lecture workshop to children, teachers and parents of children
Sài Gòn city, district 9, January 17th 2015

Trần Quang Hải biểu diễn đàn môi trong liveshow Bạch Yến


Ajoutée le 20 déc. 2014

Trong đêm Liveshow Đêm Đông của danh ca Bạch Yến, GSTS Trần Quang Hải đã được mời trình diễn những tuyệt chiêu Đàn Môi, Đồng song thanh và gõ muỗng. Khán giả vô cùng phấn khích.

HỒNG NHUNG : Đàn môi – nhạc cụ độc đáo của Việt Nam và thế giới


Thứ Bẩy, 02/08/2014 – 22:54

Đàn môi – nhạc cụ độc đáo của Việt Nam và thế giới

 

(Dân trí) – Đàn môi của người H’mông là một trong những cây đàn độc đáo nhất của nước ta. Đặc biệt, Việt Nam là xứ duy nhất có đến 10 loại đàn môi khác nhau.

Đàn môi là một trong những nhạc cụ cổ xưa nhất của loài người (cùng với trống, sáo…). Đàn môi độc đáo nhưng ít người biết đến vì đó là cây đàn của người dân tộc H’mông ở phía Bắc của Việt Nam. Những dân tộc ít người khác như người Gia Rai, Bana… ở Tây Nguyên cũng có cây đàn môi. Đặc biệt, Việt Nam là nơi duy nhất có đến 10 loại đàn môi khác nhau và có thể còn nhiều loại khác chưa được phát hiện hoặc đã bị thất truyền. Trong khi đó, tất cả các nước châu Âu chỉ có một loại đàn môi duy nhất.

GS.TS Trần Quang Hải (con trưởng của GS.TS Trần Văn Khê) là một trong những người sáng lập Hiệp hội Đàn môi thế giới (The International Jew’s Harp Society (IJHS)). Trong nhiều thập kỷ qua, ông đã giới thiệu và biểu diễn đàn môi Việt Nam ở 70 quốc gia và lãnh thổ. Cho đến nay, mặc dù đàn môi có mặt ở nhiều nước nhưng các trang web giới thiệu đàn môi trên thế giới dùng chữ “dan moi”, khẳng định Việt Nam là nơi tập trung loại nhạc cụ thú vị này.

Trong chuyến về thăm Việt Nam năm nay, GS.TS Trần Quang Hải và người học trò của mình – Đặng Văn Khai Nguyên (24 tuổi), thành viên Hiệp hội Đàn môi thế giới đã có buổi chia sẻ về cây đàn môi và các loại nhạc cụ dân tộc vào ngày 1/8 tại TPHCM.  
 
GS.TS Trần Quang Hải (bìa trái) giới thiệu, góp ý cách chơi đàn môi
GS.TS Trần Quang Hải (bìa trái) giới thiệu, góp ý cách chơi đàn môi
 
GS.TS Trần Quang Hải (bìa trái) giới thiệu, góp ý cách chơi đàn môi
Bộ sưu tập đàn môi của Đặng Văn Khai Nguyên có rất nhiều loại đàn môi tại Việt Nam và các nước

Là người chuyên biểu diễn và sáng chế đàn môi, bạn Đặng Văn Khai Nguyên cho biết: “Đàn môi hay jew’s harp là tên gọi chung của một loại nhạc cụ có nhiều kiểu dáng khác nhau nhưng nguyên lý tạo ra âm thanh thì giống nhau, chất liệu làm bằng kim loại như đồng, sắt, nhôm, bạc… Hoặc bằng tre hay một số ít bằng gỗ dừa, cọ hoặc các cây gỗ lớn khác.

Đàn môi theo tiếng H’mông gọi là Trangz ndangl (cái kèn), Ede gọi là Gốc, Jarai gọi là Roding, người Hrê gọi là Ra-ngói, Cơtu gọi là Ângkro… Nét đặc trưng của đàn môi Việt Nam là được đồng bào dân tộc thiểu số sử dụng như một phương tiện bày tỏ tình cảm hay hẹn hò, giao duyên. Như trong một điệu hát Kơlâu Kơlênh của người Cơ Tu có đề cập đến đàn môi làm bằng tre:

Em ơi em,

Anh làm chiếc Âng kro

Để đàn nói giùm anh

Những điều không nói được

Anh lên trên núi cao

Chọn cây tre già nhất

Lấy đoạn tre tốt nhất

Làm chiếc đàn khéo nhất

Lựa những lời hay nhất

Để nói với em những lời chân thật nhất

Thương em nhiều nhất

Em ơi em, em có biết không?

Tiêu biểu nhất phải kể đến là đàn môi H’mông (Trangz ndangl). Đây là một loại đàn môi làm bằng hợp kim đồng (hay được sản xuất đại trà bằng đồng pha niken) đựng trong một ống tre được trang trí bằng hoa văn thổ cẩm, hình dáng tựa như chiếc lá liễu, lá tre. Những chàng trai cô gái người H’mông gặp gỡ nhau trong buổi chợ phiên, lễ hội ném còn, múa khèn… thường trao nhau lời giao duyên mộc mạc qua âm thanh của đàn môi. 
 
Bạn Cao Trí (bìa trái) nhận xét: cách sử dụng đàn môi đơn giản, dễ học, càng chơi càng thích.
Bạn Cao Trí (bìa trái) nhận xét: cách sử dụng đàn môi đơn giản, dễ học, càng chơi càng thích.
 
Buổi giới thiệu đàn môi đã nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình của nhiều bạn trẻ yêu thích văn hóa nghệ thuật dân tộc. Bạn Cao Trí, làm việc tại một cửa hàng gốm handmade ở quận 1 hào hứng: “Mình rất yêu thích âm nhạc và biết chơi một số nhạc cụ: trống, guitar, acmonica… Ban đầu mình tưởng đàn môi giống như kèn lá nhưng hóa ra không phải. Khi được biết đàn môi là nhạc cụ của Việt Nam nổi tiếng trên thế giới, mình càng thấy thú vị hơn”.
 
Theo bạn Cao Trí, chiếc đàn môi nhỏ gọn, rất thuận tiện để đem theo người và có thể biểu diễn mọi lúc mọi nơi. “Mình dự định sau khi chơi đàn môi thành thạo, sẽ biểu diễn những bài hát của quen thuộc với giới trẻ để có thêm nhiều bạn bè chú ý và yêu thích đàn môi như mình” – bạn Cao Trí chia sẻ.

Đặng Văn Khai Nguyên giới thiệu đàn môi của người H’mông (Việt Nam)
Kỹ thuật chơi đàn môi tre của Philippines, Indonesia, Đài Loan….

Hồng Nhung

http://dantri.com.vn/van-hoa/dan-moi-nhac-cu-doc-dao-cua-viet-nam-va-the-gioi-925548.htm

LỆ MINH : Chàng trai cứu hộ động vật yêu đàn môi


 Chàng trai cứu hộ động vật yêu đàn môi
Thứ Hai, 19/05/2014 20:45
 
Với những đóng góp của mình, đầu tháng 5 vừa qua, Đặng Văn Khai Nguyên đã được kết nạp vào Hiệp hội Đàn môi Thế giới (IJHS- International Jew’s Harp Society)
 
Trong buổi tọa đàm định kỳ vào ngày 17-5 vừa qua tại nhà GS-TS Trần Văn Khê, GS-TS Trần Quang Hải, con GS-TS Trần Văn Khê, đã giới thiệu một nhạc cụ dân tộc Việt Nam mà rất ít người biết đến là đàn môi. Sau khi giới thiệu tính năng, cấu tạo và khả năng diễn tấu của đàn môi Việt Nam cũng như thế giới cùng những nét độc đáo của nhạc cụ này, ông giới thiệu với người nghe một “học trò” yêu đàn môi mà ông đã “đốt đuốc đi tìm” là Đặng Văn Khai Nguyên. Tuy tuổi đời còn rất trẻ nhưng Khai Nguyên đã sử dụng được rất nhiều loại đàn môi và có nhiều đóng góp, sáng tạo góp phần quảng bá nhạc cụ dân tộc này ra thế giới. Phần trình bày và diễn tấu của Khai Nguyên đã nhận được sự tán thưởng nồng nhiệt của khán giả.
 
Khai Nguyên trình diễn đàn môi tại tư gia GS-TS Trần Văn Khê
Khai Nguyên trình diễn đàn môi tại tư gia GS-TS Trần Văn Khê
 
Khai Nguyên hiện đang làm công tác cứu hộ động vật hoang dã tại Khu Bảo tồn quốc gia Nam Cát Tiên. Anh cho biết mình đến với nhạc cụ này một cách rất thú vị, đó là một lần tình cờ xem chương trình văn hóa nghệ thuật trên đài truyền hình thấy “ông nào giống bác Trần Văn Khê quá”, lại chơi một nhạc cụ khá lạ về âm sắc lẫn hình thức. Từ đó, Nguyên tò mò, tìm hiểu và biết được “ông giống bác Trần Văn Khê” chính là GS-TS Trần Quang Hải. Nguyên lập tức tìm vào trang web của GS để làm quen và học hỏi. Sau đó, Khai Nguyên được “sư phụ” Trần Quang Hải nhận làm “đệ tử”, thầy trò dạy và học theo dạng “đào tạo từ xa”. Nguyên và GS Hải trao đổi về kỹ thuật diễn xướng cũng như các vấn đề chuyên môn bằng cách thu và gửi các video, thư điện tử… Sau 3 năm truyền nghề qua online, buổi sinh hoạt chuyên đề này cũng là lần đầu tiên thầy và trò “offline”. Được nghe trực tiếp Khai Nguyên diễn tấu, GS-TS Trần Quang Hải đã thốt lên: “Đây là một thế hệ rất tiềm năng, tôi chơi đàn môi theo cách của tôi nhưng Nguyên lại biết kết hợp những kỹ thuật đàn môi của thế giới với kỹ thuật đàn môi Việt Nam, hết sức độc đáo”.
 
Qua GS-TS Trần Quang Hải, Khai Nguyên còn liên lạc, làm quen với những người bạn chơi đàn môi trên khắp thế giới để trao đổi, học hỏi. Mỗi khi họ có dịp đến Việt Nam, Khai Nguyên đều gặp gỡ, giao lưu, học hỏi. Hiện nay, Khai Nguyên đã sưu tầm được khoảng 30 loại đàn môi trên thế giới. Không những thế, anh còn sáng tạo ra những cây đàn môi độc đáo với 2, 3, 4 lưỡi, đàn môi hai đầu. Điều thú vị nữa là những cây đàn môi tre do Khai Nguyên chế tác đã có mặt ở nhiều nước trên thế giới như: Nhật, Argentina, Nepal, Ấn Độ, Bangladesh…
 
Không chỉ thỏa mãn đam mê của riêng mình, Khai Nguyên còn truyền dạy cho các bạn trẻ ở địa phương với một nhóm khoảng 20 em từ 10-17tuổi, không những sử dụng thành thạo mà còn có thể chế tác đàn môi. “Cây đàn môi của Việt Nam đã được đo đạc và đánh giá là có âm thanh hay nhất, bồi âm chính xác nhất so với các loại đàn môi khác và nó cũng rất được ưa chuộng, sử dụng ở nhiều nước trên thế giới, thậm chí hay hơn cả cây đàn môi Khomus của người Yakutia đã được đưa vào sách Guinness. Thế nhưng, điều nghịch lý là ở ngay tại Việt Nam lại có quá ít người biết đến nhạc cụ này” – Khai Nguyên trăn trở.
 
Theo Khai Nguyên, không chỉ là một nhạc cụ, với kỹ thuật đồng song thanh khi sử dụng, cây đàn môi cũng sẽ là một phương pháp hỗ trợ rất hiệu quả trong y học với những người bị vấn đề về dây thanh quản. Khi nắm được phương pháp này, họ có thể dùng đàn môi để tạo tiếng nói mà không cần dùng thanh quản.
 
Với những đóng góp của mình, đầu tháng 5 vừa qua, Khai Nguyên đã được kết nạp vào Hiệp hội Đàn môi Thế giới (IJHS- International Jew’s Harp Society).
 
Cuối buổi tọa đàm, Khai Nguyên trở thành nhân vật trung tâm khi rất nhiều người đã quan tâm hỏi thăm, xin các thông tin để liên lạc, tìm hiểu. Một tin vui là Quỹ Văn hóa Giáo dục Hàn Nguyên Nguyễn Nhã của TS sử học Hàn Nguyên Nguyễn Nhã đã lên kế hoạch mời Khai Nguyên giới thiệu cây đàn môi trong các dự án đưa âm nhạc vào trường học của ông. Đây không chỉ là ước mơ của “thầy trò” Khai Nguyên mà còn là của những ai yêu nền văn hóa, âm nhạc dân tộc Việt. 
 
Bài và ảnh: LỆ MINH

NGUYỄN HIỀN : Nhạc sĩ Trần Quang Hải trong Nhạc hội Quốc tế Đàn Môi 2006, AMSTERDAM , HÒA LAN


Nguyễn Hiền


 

Nhạc sĩ Trần Quang Hải trong Nhạc hội Quốc tế Đàn Môi 2006

 

Trong kỳ Nhạc hội Quốc tế Đàn Môi lần thứ 5, tổ chức tại Nhạc viện ‘Aan het IJ’ ở Amsterdam (từ ngày 28 đến ngày 30/07/2006), Trần Quang Hải, giáo sư âm nhạc dân tộc và chuyên gia nghiên cứu đàn môi, đã cống hiến đến khán thính giả những màn biểu diễn đàn môi độc đáo trong một chương trình dành riêng cho ông vào tối thứ sáu 28/07.

Đàn môi là một nhạc khí dân gian của nhiều dân tộc trên thế giới, có bề dài khoảng 7cm, bằng kim khí hay bằng tre. Ở Việt Nam, đàn môi là một trong những nhạc cụ của các dân tộc thiểu số H’Mong, Gia Rai… Ở Lai Châu, mỗi năm vào cuối tháng 8, đầu tháng 9 có một kỳ lễ hội đàn môi rất lớn.

Theo giáo sư Trần Quang Hải, đàn môi Việt Nam được đông đảo người dân trên thế giới cho là loại đàn môi cho tiếng đúng nhất. Trong phần trình tấu đàn môi, giáo sư đã cho nghe một số tiết điệu của một số đàn môi, và đặc biệt giáo sư đã dùng đàn môi để phát âm một số câu nói đơn giản bằng Anh ngữ.

Giáo sư cũng giới thiệu hai người học trò, một Pháp (Sylvain Trias), một Việt (Nguyễn Đức Minh). Mỗi người có một nét trình tấu riêng. Tiếng đàn của Sylvain mang vẻ huyền bí với những đoạn nhạc rất nhẹ, như gió thoảng. Đức Minh, người Việt Nam duy nhất trình diễn đàn môi trong chương trình nhạc hội lần này (gs. Trần Quang Hải là ‘người Pháp’), là người được giáo sư Trần Quang Hải hết sức đề cao về sự cảm nhận âm thanh đàn môi và sự nhanh chóng nắm bắt những kỹ thuật khó. Đức Minh còn có những đột phá của riêng anh, trong sự trình diễn cũng như trong phong cách biểu diễn. Cuối phần trình tấu, ba thầy trò đã ngồi xuống sàn sân khấu để cùng nhau hợp xướng một khúc đàn môi trong sự trầm trồ của gần 200 thính giả.

Ngoài những màn biểu diễn đàn môi, Trần Quang Hải còn trình diễn những màn đánh muỗng thần kỳ của ông. Trong dáng điệu khoan thai, với hai bàn tay rất mềm như múa theo đôi muỗng, ông đã trình bày những tiết điệu đánh muỗng từ khoan tới nhặt, đánh từ hai ngón tay, tăng lần sự phức tạp của tiết điệu lên đến 5 ngón, cuối cùng sử dụng luôn cánh tay và cùi chỏ để rồi bất chợt lại rơi về tiết điệu nhẹ nhàng của khúc dạo đầu. Đây không phải là lần đầu tiên giáo sư Trần Quang Hải biểu diễn nghệ thuật đánh muỗng tại Hòa Lan. Đã mấy lần người Việt ở Hòa Lan có dịp được thưởng thức những buổi trình diễn đàn môi và gõ muỗng được đặc biệt tổ chức cho giáo sư và phu nhân là ca sĩ Bạch Yến trình diễn cho cộng đồng người Việt. Nếu ai đã có dịp tham dự những buổi trình tấu này thì sẽ thấy sự điêu luyên của giáo sư đã lên cao vượt bực trong phần trình diễn nghệ thuật đánh muỗng trong chương trình dành cho giáo sư kỳ này, cặp muỗng như có thần, và dường như bất kỳ chỗ nào cũng có thể phát ra âm thanh, đúng là một ‘ông vua gõ muỗng’ như lời bình của nhiều người, và cũng là danh hiệu giáo sư đạt được (King of Spoons) trong một cuộc thi tại Cambridge (Anh quốc) năm 1967 với sự tham dự của 30 nhạc sĩ đến từ 20 quốc gia.

Sau phần đánh muỗng, giáo sư Trần Quang Hải cũng cho thính giả thưởng thức kỹ thuật hát đồng song thanh (overtone) đặc biệt của ông. Theo lời Trần Quang Hải, hát đồng song thanh gồm một nốt chủ không đổi cao độ, ông hát ở vào tần số khoảng 160 Hz, cùng lúc đó thời ông sẽ tạo ra một âm phụ (bồi âm) ở phía trên nốt chủ này. Ông đã trình bày cho thính giả nghe hai phần riêng biệt và sau đó hát chồng lên nhau theo kỹ thuật hát đồng song thanh. Một màn trình diễn độc đáo là ông đã ‘hát’ một bài nhạc cổ điển của Mozart với kỹ thuật này, trong âm thanh trầm bổng người ta vẫn nghe rõ ràng nốt chủ kéo dài một hơi đi theo, đem lại nhiều ngạc nhiên cho người tham dự.

Trong ngày thứ bảy 29/07 giáo sư Trần Quang Hải cũng có một chương trình ngắn chỉ dẫn kỹ thuật đàn môi cho một số người muốn biết sâu thêm về loại nhạc khí này.

 

Nguyễn Hiền

http://www.caidinh.com/trangluu/sinhhoat/hoalan/nhacsitranquanghai.htm