Tag Archives: di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

XUÂN THÁI : Xòe Thái trở thành Di sản Văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia


Xòe Thái trở thành Di sản Văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia

Dân trí Tối 12/9, tại Thị xã Nghĩa Lộ, Yên Bái đã tưng bừng diễn ra lễ khai mạc tuần lễ Văn hóa – du lịch Mường Lò với màn biểu diễn Đại xòe đón nhận Xòe Thái Mường Lò trở thành Di sản Văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.

Mở đầu cho khai mạc Tuần lễ Văn hóa – du lịch Mường Lò là màn trình diễn những điệu xòe Thái do chính đồng bào dân tộc trình diễn. Với sự tham gia của 1.500 nghệ sỹ từ các đội xòe của 7 xã, phường Thị xã Nghĩa Lộ – vùng đất cổ của tổ tiên người Thái Mường Lò, buổi lễ khai mạc đã thực sự gây ấn tượng mạnh đối với du khách và nhân dân địa phương.

Tại buổi lễ, bà Phạm Thị Thanh Trà, Chủ tịch UBND tỉnh Yên Bái đã trao quyết định công nhận Xòe Thái Mường Lò là Di sản văn hóa phi vật thể của Bộ trưởng VH-TT-DL ký cho lãnh đạo UBND Thị xã Nghĩa Lộ.

 Bà Phạm Thị Thanh Trà, Chủ tịch UBND tỉnh Yên Bái đã trao quyết định công nhận Xòe Thái Mường Lò là Di sản văn hóa phi vật thể.

Bà Phạm Thị Thanh Trà, Chủ tịch UBND tỉnh Yên Bái đã trao quyết định công nhận Xòe Thái Mường Lò là Di sản văn hóa phi vật thể.

Với việc được công nhận, Xòe Thái đã chính thức trở thành một trong 26 Di sản văn hóa Phi vật thể Quốc gia theo QĐ số 1877/QĐ – BVHTTDL ngày 6/8/2015.

Tuần Văn hóa và Du lịch Mường Lò năm 2015 được diễn ra từ ngày 12 đến hết ngày 20-9, với chuỗi các sự kiện: Hội chọi trâu; Hội chợ thương mại ẩm thực miền tây 2015, Hội thi ẩm thực “ Hương vị Mường Lò”; Hội nghị triển khai thực hiện quy hoạch và các dự án trọng điểm, gắn với trao Chứng nhận đầu tư Nhà máy may Nghĩa Lộ; Khởi công nhà máy May Nghĩa Lộ; Thi đấu và biểu diễn các môn thể thao truyền thống. Ngoài ra, trong Tuần lễ Văn hóa và Du lịch Mường Lò 2015 còn có các hoạt động du lịch cộng đồng, chiếu phim lưu động và trưng bày triển lãm tư liệu hiện vật về Chủ tịch Hồ Chí Minh…

Màn đại xòe với sự tham gia của 1.500 nghệ sĩ chào mừng lễ đón nhận Di sản văn hóa phi vật thể.
Màn đại xòe với sự tham gia của 1.500 nghệ sĩ chào mừng lễ đón nhận Di sản văn hóa phi vật thể.

Nhiều điểm trình diễn xòe Thái cũng đã được tổ chức nhân dịp này để du khách có dịp được chiêm ngưỡng và có thể là tham gia vào không gian sinh hoạt văn hóa độc đáo của đồng bào nơi đây.

Mường Lò được coi là vựa lúa lớn thứ hai trong bốn vựa lúa của Tây Bắc gồm: mường Thanh, mường Lò, mường Than, mường Tấc. Trong cuộc sống tinh thần của người Thái đen Mường Lò (chiếm tỷ lệ lớn nhất trong cơ cấu dân số tại Nghĩa Lộ), xòe Thái đã gắn bó với đồng bào nơi đây, trở thành một món ăn tinh thần, phong tục văn hóa không thể thiếu.

Trước đó, năm 2013, Nghĩa Lộ đã tổ chức màn đại xòe với sự tham gia của 2013 nghệ sỹ trong sự kiện Nghĩa Lộ là một trong bốn huyện thị của cả nước xây dựng “Thị xã Văn hóa Du lịch”.

Tuần Văn hóa, thể thao và du lịch Mường Lò là hoạt động quan nhằm củng cố thêm khối đại đoàn kết các dân tộc trên địa bàn, tăng cường giao lưu văn hóa, học tập, trao đổi kinh nghiệm kết hợp bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch, tạo điểm nhấn để thu hút du khách muôn phương. Đồng thời, đây là điều kiện để mời gọi quảng bá và thu hút các nhà đầu tư xúc tiến hoạt động liên kết liên doanh vào du lịch miền tây nói chung và Thị xã Nghĩa Lộ nói riêng. Đây cũng là ngày hội lớn của đồng bào các dân tộc Mường Lò – Nghĩa Lộ khi lần đầu tiên được vinh dự đón nhận Di sản Văn hóa phi vật thể cấp quốc gia về nghệ thuật xòe Thái được nhân dân gìn giữ từ bao đời nay.

Khai mạc “Tuần Văn hóa và du lịch danh thắng Quốc gia ruộng bậc thang Mù Căng Chải”

Tối qua (13/9), “Tuần Văn hóa và Du lịch danh thắng Quốc gia ruộng bậc thang Mù Cang Chải năm 2015” cũng đã chính thức khai mạc với chủ đề “Mùa vàng trên non” tại huyện Mù Căng Chải.

Tuần văn hóa thuộc chuỗi các hoạt động văn hóa, du lịch ở miền Tây của Yên Bái, thực hiện Đề án “Phát triển du lịch, thương mại, dịch vụ gắn với Danh thắng Quốc gia ruộng bậc thang và Di tích lịch sử quốc gia nơi thành lập Đội du kích Khau Phạ” và Đề án “Giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc Mông huyện Mù Cang Chải.”

Ruộng bậc thang ở Mù Cang Chải làm say đắm bao du khách.
Ruộng bậc thang ở Mù Cang Chải làm say đắm bao du khách.

Tuần Văn hóa và Du lịch danh thắng Quốc gia ruộng bậc thang Mù Cang Chải năm 2015 kéo dài từ ngày 13/9 đến hết ngày 20/9.

Tuần Văn hóa sẽ được diễn ra với nhiều hoạt động đặc sắc như: Hội thi khèn Mông cấp huyện lần thứ nhất; thi dù lượn tại đèo Khau Phạ; Phiên chợ vùng cao; chương trình chiếu phim tư liệu giới thiệu hình ảnh du lịch Yên Bái, chiếu các bộ phim về lịch sử, văn hóa của các dân tộc trên địa bàn huyện; triển lãm ảnh “Mù Căng Chải – những nấc thang vàng”; các tour du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng.

Một số hình ảnh về Danh thắng Quốc gia Ruộng bậc thang Mù Cang Chải.
Một số hình ảnh về Danh thắng Quốc gia Ruộng bậc thang Mù Cang Chải.

Đặc biệt, trong khuôn khổ tuần lễ Văn hóa – Du lịch, điểm nhấn trong lễ hội năm nay, Ban Tổ chức đã quyết định mở Hội thi chọi dê tại điểm du lịch Thác Mơ. Đây là lần đầu tiên huyện Mù Cang Chải tổ chức Hội thi chọi dê với sự tham gia của các chủ dê đến từ nhiều huyện trong, ngoài tỉnh, góp phần khắc họa thêm nét văn hóa của đồng bào các dân tộc vùng cao Mù Cang Chải.

Ngoài ra, phiên chợ vùng cao cũng được tổ chức với hơn 16 gian hàng trưng bày, bán các sản vật của địa phương như bánh dày người H’Mông; thuốc Nam, thuốc Bắc của người H’Mông; các sản vật nông nghiệp; hàng tạp hóa. Phiên chợ cũng là nơi trình diễn một số nghề thủ công truyền thống tiêu biểu như: Rèn, dệt thổ cẩm, đan lát, nấu rượu…

Từ nay cho đến cuối tháng 9, đến với lễ hội này, du khách sẽ có dịp trải nghiệm những nét văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc địa phương và được chiêm ngưỡng “đặc sản” ruộng bậc thang tại Mù Cang Chải.

Xuân Thái

http://dantri.com.vn/van-hoa/xoe-thai-tro-thanh-di-san-van-hoa-phi-vat-the-cap-quoc-gia-2015091409532149.htm

ĐẶNG VĂN HÙNG : Đờn ca tài tử Nam bộ – Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đầu tiên của tỉnh Đồng Tháp


Đờn ca tài tử Nam bộ – Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đầu tiên của tỉnh Đồng Tháp

Đăng lúc: Thứ năm – 17/10/2013 07:20

 
Vùng đất Nam bộ được hình thành và phát triển cách nay hơn 300 năm do chính sách mở cõi về phương Nam của các chúa Nguyễn và công sức khai phá của những lưu dân từ vùng Ngũ Quảng tìm vào vùng đất mới sinh cơ lập nghiệp. Họ cùng với cư dân Hoa, Khơme bản địa tạo nên “sản phẩm” văn hóa vật chất và tinh thần phù hợp với môi trường và điều kiện sống trên vùng đất mới.

Hội thi đờn ca tài tử huyện Lai Vung lần thứ XV năm 2012Hội thi đờn ca tài tử huyện Lai Vung lần thứ XV năm 2012

Đồng hành với cuộc sống là giá trị văn hóa mới được hình thành và tồn tại cho đến nay. Từ những nền tảng văn hóa cơ bản như: lễ tục, thói ăn, nếp ở, sinh hoạt cộng đồng, nền nếp gia phong…, cho đến những loại hình văn hóa nghệ thuật ảnh hưởng sâu đậm đến đời sống con người và dần dần hình thành nên tính cách “Nam bộ” phóng khoáng, do ảnh hưởng bởi yếu tố “thiên nhiên” của vùng đất này.

Theo đó, môi trường sông nước mênh mông của Nam bộ nói chung và Đồng Tháp nói riêng đã tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều loại hình nghệ thuật dân gian ra đời… Sự phát triển và tồn tại của nghệ thuật đờn ca tài tử cũng là một điển hình. Cho đến nay người dân Nam bộ nói chung và dân Đồng Tháp nói riêng vẫn trân trọng, duy trì lối chơi đờn ca tài tử trong đời sống thường nhật.

Chính từ những giá trị của sức sống, sự lan tỏa của đờn ca tài tử và sự hưởng ứng của đông đảo cộng đồng cư dân đã tác động tích cực đến đời sống văn hóa tinh thần, góp phần đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa của nhân dân, Bộ Văn hóa,Thể thao và Du lịch ra Quyết định chứng nhận Đờn ca tài tử Nam bộ tỉnh Đồng Tháp đứng hàng thứ 6 trong Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Âm nhạc tài tử thường được gọi là “đờn ca tài tử” là sản phẩm tinh thần được sinh ra vào cuối thế kỷ XIX, trên nền tảng âm nhạc cung đình Huế được lưu dân mang theo “trong hành trang” mở cõi. Lúc đầu chỉ là những bài bản của nhạc lễ đưa sang như: Xàng xê, Ngũ đối thượng, Ngũ đối hạ, Long đăng, Long ngâm, Vạn giá và Tiểu khúc. Đến thế kỷ XIX, phong trào đờn ca tài tử phát triển khắp Nam bộ, trong đó một số nhóm nhạc nổi tiếng như: Bạc Liêu, Vĩnh Long, Sa Đéc, Vĩnh Kim và Cái Thia (Mỹ Tho), Cần Đước Long An, Sài Gòn… các nhóm này đã liên kết thành hai khối: tài tử Miền Tây và tài tử Miền Đông với người đứng đầu là ông Nguyễn Quang Đại tức Ba Đợi ở Cần Đước và ông Trần Quang Quờn tức ký Quờn ở Vĩnh Long. Cả hai khối đều có những cố gắng lớn trong việc soạn, sáng tác mới bài bản, giảng dạy và truyền bá âm nhạc tài tử theo cách riêng của mình.

Cho đến nay, số lượng bài bản tài tử đã rất phong phú và đa dạng. Nhạc mục tài tử ngoài số bản của nhạc lễ trước kia đưa sang còn có rất nhiều bài bản được cải soạn theo phong cách tài tử từ một số bản nhạc cổ truyền của Huế hoặc từ các bài lý của dân ca Nam và Trung bộ, hoặc là các sáng tác mới của các tài tử bậc thầy… Tuy nhiên, khi hệ thống lại người ta chỉ nói đến 20 bài bản tổ còn gọi là nhị thập huyền tổ ban được cho là của ông Ba Đợi tức Nguyễn Quang Đại ở Long An đúc kết (khoảng năm 1880).

Gồm những bài: 6 Bắc = Bắc: Lưu thủy trường, Phú lục chấn, Bình bán chấn, Cổ bản trường, Xuân tình chấn, Tây thi trường,Tiểu khúc; 7 Bài = Hạ : Xàng xê, Ngũ đối thượng, Ngũ đối hạ, Long đăng, Long ngâm, Vạn giá; 3 Nam = Nam (7 bài Bắc lớn, 7 bài Cò, 7 bài Lễ, 7 bài Nhạc): Nam xuân, Nam ai, Đảo ngũ cung; 4 Oán = Oán: Tứ đại oán, Phụng hoàng, Giang Nam, Phụng Cầu.

Khi chơi 20 bản tổ cũng như chơi những bản đờn tài tử khác, người chơi được phép ngẫu hứng sáng tạo để sáng tác ngay khi trình diễn những giai điệu mới mẻ trên cơ sở nhịp, câu, lớp, điệu, hơi đã được bởi lòng bản (những âm cơ bản của âm giai và tiết tấu của mỗi câu nhạc có số khuôn nhịp cố định).

Dàn nhạc hòa tấu nhạc tài tử truyền thống thường có các nhạc cụ: đờn kìm, đờn tranh, đờn tỳ bà, đờn sến, đờn đoản, đờn tam, đờn cò, đờn bầu và ống tiêu. Khoảng nửa cuối thế kỷ XX có thêm hai nhạc cụ phương Tây là Guita và Violon tham gia vào dàn nhạc tài tử. Để hai nhạc cụ này tương thích với đàn nhạc tài tử, người ta đã cải biến bằng cách khoét phím đàn guita lõm xuống gọi là guita phím lõm và thay đổi cách lên dây đàn violon của cả hai cây đờn.

Trên cơ sở bản nhạc tài tử, người ta viết lời ca để các ca sỹ hát. Lời ca đã nhanh chóng trở thành công cụ đắc lực phát huy giá trị và chức năng giáo dục của đờn ca tài tử với công chúng.

Ngày nay, nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ nói chung và Đồng Tháp nói riêng không chỉ được người dân “miền sông nước” yêu mến mà còn là một loại hình văn hóa nghệ thuật được quần chúng, hay ngành văn hóa từ cấp cơ sở đến tỉnh của nhiều địa phương trong cả nước tổ chức giao lưu biểu diễn trong các cuộc liên hoan phục vụ nhân dân trong những dịp lễ, Tết quan trọng.

 
Tác giả bài viết: Đặng Văn Hùng 
Nguồn tin: http://baodongthap.com.vn

NGUYÊN KHÔI : Festival di sản Quảng Nam: Khai mạc triển lãm “Không gian di sản văn hóa Việt Nam –


Festival di sản Quảng Nam: Khai mạc triển lãm “Không gian di sản văn hóa Việt Nam – ASEAN” Thứ bảy, 22/06/2013, 07:14 (GMT+7)

(SGGP).- Tối 21-6, trong khuôn khổ Festival di sản Quảng Nam lần thứ V, tại vườn tượng Hội An (Quảng Nam), một chương trình nghệ thuật hoành tráng được tổ chức để khai mạc triển lãm “Không gian di sản văn hóa Việt Nam – ASEAN” với sự tham gia của 23 tỉnh, thành phố.

Không gian di sản văn hóa Việt Nam – ASEAN bao gồm các hoạt động: Triển lãm không gian di sản văn hóa Việt Nam – ASEAN; trình diễn các di sản văn hóa phi vật thể và giới thiệu một số lễ hội truyền thống và trò chơi dân gian tiêu biểu, giao lưu văn hóa cộng đồng; trưng bày, giới thiệu quảng bá sản phẩm văn hóa, du lịch, sản vật, đặc sản, thủ công mỹ nghệ đặc trưng địa phương kết hợp trình diễn thao tác nghề truyền thống…

NGUYÊN KHÔI

http://www.sggp.org.vn/vanhoavannghe/2013/6/321557/

THANH HẰNG : Vẫn lúng túng trong quản lý di sản văn hóa, VIETNAM


Vẫn lúng túng trong quản lý di sản văn hóa
09:44:00 13/06/2013
 
Lúng túng trong quản lý di sản đã dẫn đến tình trạng nhiều di sản cấp Quốc gia bị xuống cấp, rồi bị xâm hại nghiêm trọng những năm qua, mà chùa Trăm Gianđình Ngu Nhuế chỉ là những ví dụ gần nhất. Nhưng làm thế nào để bảo vệ di sản tốt hơn, kể cả những cổ vật nằm trong các di tích, là câu hỏi mà bấy lâu nay, vẫn chưa có giải đáp.

Tìm ra câu trả lời chính là mục đích hội thảo toàn quốc “Nâng cao chất lượng công tác quản lý và phát huy giá trị di sản” được Bộ VH, TT&DL tổ chức vào ngày 11/6, dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Đặng Thị Bích Liên.

Có rất nhiều ý kiến đóng góp, nhưng đều phản ánh thực trạng: hiện vẫn duy trì cách quản lý di tích ở mỗi địa phương theo cách mà nơi đó thấy phù hợp. Ngay Hà Nội là địa bàn đậm đặc di tích nhất, cũng có nhiều cách: Nơi thì thuộc UBND TP Hà Nội, chỗ thì thuộc Sở VH, TT&DL, di tích khác lại thuộc huyện hoặc xã, phường quản lý. Ở nhiều tỉnh, còn tồn tại cả cách quản lý do gia đình, dòng tộc tổ chức. Vì thế, việc quản lý có chỗ chồng chéo, chưa chặt chẽ, dẫn đến tình trạng xuống cấp, khó khăn trong đầu tư, cũng như kiểm tra, giám sát các hoạt động chuyên môn.

Việc trùng tu Chùa Trăm Gian là một ví dụ về sự lúng túng, chậm trễ trong quản lý nhà nước.

Các BQL hoạt động tương đối độc lập, ít thông tin, trao đổi, phối hợp trong chuyên môn cũng như chế độ báo cáo; chưa có sự phân định rõ ràng về nhiệm vụ nên khó cho việc theo dõi, kiểm tra. Nhiều địa phương còn buông lỏng kiểm tra công tác tu bổ, tôn tạo di tích, nhất là công trình có vốn đầu tư xã hội hóa, nên công tác này được đặc biệt quan tâm, nguồn đóng góp xã hội hóa cũng nhiều.

Nhiều ý kiến đề xuất không thể nhân danh xã hội hóa để khoán trắng cho dân trong bảo vệ di tích, vì đó là bảo vệ di sản của cha ông ta từ trong quá khứ, cũng là để cho các thế hệ tương lai. Cần bám sát mô hình UNESCO quản lý di sản thế giới để học tập: nhất thể hóa quản lý; có kế hoạch quản lý, xác định rõ di sản, nguy cơ có thể ảnh hưởng đến tính toàn vẹn, chân xác; đề ra chương trình hành động để triệt tiêu nó; quy hoạch bảo tồn dự án; báo cáo hàng năm để chất vấn, nhắc nhở, nếu sau 5 năm không đạt sẽ loại khỏi danh sách. Phải có vai trò Nhà nước, nắm lấy di sản thế giới và di tích quốc gia đặc biệt.

Thứ trưởng Đặng Thị Bích Liên đồng ý với quan điểm trong quản lý di tích hiện nay là không chỉ bám sát những kinh nghiệm trong nước, mà phải áp dụng, cập nhật cách quản lý trên thế giới, cũng như cần phải có cách nhìn nhận, ứng xử đúng với di sản.

Tuy nhiên, vấn đề rất quan trọng hiện nay là bài toán giữa bảo tồn và phát triển hiện vẫn chưa có trả lời thấu đáo từ hội thảo này. Một mô hình quản lý di tích và cả các cổ vật trong di tích cho thật thích hợp, để có thể triển khai thống nhất trong cả nước, vẫn là điều bỏ ngỏ trong hội thảo này

Thanh Hằng

DOÃN HOÀNG – ĐOÀN ĐẠO : Nỗ lực cứu nguy di tích, VIETNAM


Nỗ lực cứu nguy di tích

Thứ Sáu, 14/06/2013, 08:50 [GMT+7]

Hàng trăm di tích cấp tỉnh có nguy cơ đổ nát không thể cứu vãn nếu không có sự can thiệp kịp thời của đề án Tu bổ cấp thiết di tích cấp tỉnh (giai đoạn 2011 – 2020).

Lăng mộ Bà Đoàn Quý Phi (Duy Trinh, Duy Xuyên) trước và sau khi trùng tu. Ảnh: TRUNG TÂM QLBTDT Lăng mộ Bà Đoàn Quý Phi (Duy Trinh, Duy Xuyên) trước và sau khi trùng tu. Ảnh: TRUNG TÂM QLBTDT
Lăng mộ Bà Đoàn Quý Phi (Duy Trinh, Duy Xuyên) trước và sau khi trùng tu. Ảnh: TRUNG TÂM QLBTDT

Trùng tu cấp thiết

Nằm lặng lẽ trong một rừng thông ca-ri-bê thuộc thôn 1 (xã Tiên Mỹ, Tiên Phước), di tích Nghĩa trũng Tiên Phú Tây (còn có tên gọi là Nghĩa trũng Nghĩa hội Quảng Nam) giờ đây trở nên quang đãng hẳn sau đợt  trùng tu gần đây. Lăng đường được gia cố, cứng hóa bằng xi măng các chi tiết như bệ thờ, nền móng… và quét vôi sạch sẽ. Ngoài ra, Phòng VH-TT huyện Tiên Phước đã cho xây dựng tường rào, cổng ngõ, gắn bia di tích, góp phần tôn vinh di tích Nghĩa trũng Tiên Phú Tây. Ông Nguyễn Quang Cảnh – Trưởng thôn 1 (xã Tiên Mỹ) giải tỏa được nỗi lo canh cánh trước đó vài tháng, lăng đường gần như sập đổ, không có bờ tường để xác định diện tích di tích hay để bảo vệ di tích. “Hằng năm đến ngày 16 tháng 2 (âm lịch), nhân dân chúng tôi làm lễ tảo mộ, thấy cảnh lăng đường cũ kỹ mà xót thương. Giờ thì các nghĩa sĩ yêu nước chắc đã yên lòng an nghỉ” – ông Cảnh nói.

Từ trước năm 2010, dù các địa phương và ngành chức năng đã cấp báo về tình trạng xuống cấp của hàng trăm di tích nhưng tỉnh vẫn chưa có cơ chế tài chính dành cho việc trùng tu, tôn tạo. Trước tình hình đó, Sở VH-TT&DL đã tham mưu UBND tỉnh đề án “Tu bổ cấp thiết di tích cấp tỉnh trên địa bàn tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2011-2020”. Cuối năm 2011, UBND tỉnh đã phê duyệt đề án, đây là cơ sở quan trọng để bố trí nguồn lực tài chính, xây dựng lộ trình cụ thể cho việc tu bổ di tích cấp tỉnh đã xuống cấp. Sau 3 năm triển khai đề án, UBND tỉnh đã hỗ trợ trên 10 tỷ đồng để thực hiện việc trùng tu, tôn tạo lại các di tích, các huyện, thành phố đã cân đối ngân sách đối ứng kinh phí và huy động các tầng lớp nhân dân đóng góp với số tiền hơn 20 tỷ đồng.

Đưa chúng tôi thăm đình Hiền Lộc, ông Huỳnh Xứng (75 tuổi, thôn Hiền Lộc, Bình Lãnh, Thăng Bình) cho biết nhân dân trong thôn rất xúc động khi ngôi đình được phục dựng đẹp đẽ khang trang không khác gì đình cũ. “Bốn đời nhà tôi tự nguyện hương khói, chăm sóc đình Hiền Lộc nên bao nhiêu thăng trầm của ngôi đình tôi hiểu rõ hơn ai hết. Chiến tranh, sự bào mòn của mưa nắng đã khiến ngôi đình gần như mất đi vào năm 2003. Nhân dân vùng này đau xót vô cùng khi nơi thờ tự các bậc tiền hiền khai làng lập ấp bị sụp đổ… Nay đình đã được phục dựng đẹp đẽ, xứng tầm rồi. Mà lạ lắm từ ngày phục dựng lại đình mới, cây bàng đã mục rỗng thân ở đình bỗng dưng xanh tốt lại. Mùng 10 tháng 2 âm lịch vừa qua, sau khi đình phục dựng xong, chính quyền xã và bà con nhân dân đã làm lễ nghinh thần, rước sắc ở đình mới”… – ông Xứng kể.

Kinh phí cho việc trùng tu đình Hiền Lộc ngoài nguồn ngân sách tỉnh phân bổ 600 triệu đồng, UBND huyện Thăng Bình đầu tư hơn 800 triệu đồng, khởi công trùng tu từ tháng 3.2012, đến tháng 8.2012 thì hoàn thành. Các di tích Nghĩa trũng Tiên Phú Tây, đình Hiền Lộc là vài điển hình trong danh mục nhiều di tích cấp tỉnh vừa được tu bổ lại trong thời gian qua theo đề án “Tu bổ cấp thiết di tích cấp tỉnh trên địa bàn tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2011-2020”.

Không làm biến dạng di tích

Nhờ cơ chế hỗ trợ của đề án, hàng chục di tích đổ nát, hư hỏng nặng đã “sống” lại khang trang, đẹp đẽ nhưng vẫn đảm bảo giữ nguyên diện mạo vốn có. Theo ông Phan Văn Cẩm – Giám đốc Trung tâm Quản lý bảo tồn di tích tỉnh, quy trình thực hiện công tác trùng tu đã được tiến hành chặt chẽ, khoa học. “Sau khi nhận kinh phí hỗ trợ của tỉnh, các địa phương tiến hành lập và trình dự án cùng tất cả hồ sơ thiết kế lên Sở VH-TT&DL và Trung tâm Quản lý bảo tồn di tích tỉnh. Nếu có chi tiết nào không phù hợp chúng tôi yêu cầu chỉnh sửa. UBND các huyện, thành phố chỉ có thể ra quyết định phê duyệt dự án khi có văn bản thỏa thuận của Sở VH-TT&DL để thống nhất phương pháp trùng tu, tôn tạo phù hợp nhất. Ngoài ra, trung tâm cũng cử đoàn xuống kiểm tra trong quá trình thực hiện và sau khi hoàn thành dự án”. Do vậy, trong quá trình thực hiện đề án chưa xảy ra trường hợp nào trùng tu làm biến dạng hay “méo mó” di tích” – ông Cẩm nói.

Việc triển khai đề án cũng đã giải cứu nhiều di tích thuộc sở hữu cá nhân khỏi nguy cơ xuống cấp khi chủ sở hữu không có tiền sửa chữa, tôn tạo. Nhà cổ Nguyễn Huỳnh Anh nép mình trên lưng chừng sườn đồi ở thôn 4 (xã Tiên Cảnh, Tiên Phước) được dẫn vào bằng một ngõ đá nhỏ xinh xắn. Chủ nhân ngôi nhà là ông Nguyễn Đình Hoan (52 tuổi) cảm thấy hạnh phúc và mãn nguyện kể từ ngày ngôi cổ nhà của cha ông để lại được tu sửa. “Trước kia, nhà bị xuống cấp, cha tôi (ông Nguyễn Huỳnh Anh) đã cho thay 2 tầng mái thành 1 tầng mái và thay vách nhà đất bằng đá mặt ngoài tô vôi, xi măng… Qua thời gian, nhiều chi tiết trong ngôi nhà bị hư hỏng, tôi không tìm đâu ra kinh phí để sửa chữa. May mắn là từ tháng 12.2012 đến tháng 3.2013, Nhà nước quan tâm tu sửa, thay mới rui, đòn tay, 2 kèo sau, 3 cột và một số hoa văn bị hư hỏng bằng gỗ mít giống như nguyên bản của ngôi nhà” – ông Hoan cho biết.

Không chỉ riêng các di tích ở Tiên Phước hay Thăng Bình mà nhiều di tích ở các huyện, thành phố khác cũng được tôn tạo, phục dựng xứng đáng với tầm vóc, ý nghĩa của mỗi di tích. Phần mộ các nghĩa sĩ Lương Đình Thự, Trần Thu, Trịnh Uyên, Nguyễn Thược (từng tham gia Việt Nam Quang Phục Hội), trước là mộ đất nằm tản mát ở những nơi heo hút thì nay UBND TP.Tam Kỳ đã đưa về Khu lăng mộ các sĩ phu yêu nước an táng. Hay ngôi nhà tiến sĩ Trần Văn Dư (Phú Ninh), lăng mộ Bà Đoàn Quý Phi, Mạc Thị Giai (Duy Xuyên) và một loạt đình làng xây dựng từ đời nhà Nguyễn như đình Ái Nghĩa, đình Phiếm Ái, đình Không Chái (Đại Lộc)… cũng đã trùng tu xong.

DOÃN HOÀNG – ĐOÀN ĐẠO

http://baoquangnam.com.vn/van-hoa-van-nghe/van-hoa/201306/no-luc-cuu-nguy-di-tich-310497/

TOAN TOAN: Ba điểm nhấn của Festival Di sản Quảng Nam, VIETNAM


Ba điểm nhấn của Festival Di sản Quảng Nam

Ngành du lịch đề xuất đơn vị chuyên trách xin lỗi
Phải xử lý nghiêm du lịch “chặt chém”

TP – “Lễ hội Quảng Nam-Hành trình di sản” qua 4 năm tổ chức nay được nâng thành Festival Di sản Quảng Nam theo phê duyệt của Chính phủ, có hàng chục hoạt động văn hóa và du lịch trong suốt 1 tuần lễ.

 

Hội An chờ du khách tại festival Di sản. Ảnh: Hồng Vĩnh
Hội An chờ du khách tại festival Di sản.  Ảnh: Hồng Vĩnh.

 

Diễn ra từ 21 tới 26/6 tập trung tại thành phố Hội An, khu di tích Mỹ Sơn. Đêm khai mạc 22/6 tại Nhà hát Hội An, trực tiếp trên VTV. Trong hàng chục hoạt động, BTC công bố trong buổi họp báo sáng 7/5 tại Bộ VHTT&DL ba điểm nhấn: Triển lãm Không gian di sản văn hóa các nước ASEAN, Hội thi Hợp xướng quốc tế lần 3 và Chung kết cuộc thi Hoa hậu các dân tộc Việt Nam lần 3- đêm chung kết 26/6 được lồng ghép trong lễ bế mạc festival.

“Không gian di sản văn hóa các nước ASEAN” khai mạc tối 21/6 tại Công viên Vườn tượng Hội An, thu hút khoảng 200 nghệ nhân, diễn viên đến từ các nước trong khu vực, một số tỉnh thành của Hàn Quốc và Nhật Bản, và gần 20 tỉnh thành trong nước. Bờ sông Hoài trở thành điểm sắp đặt của 16 gian nhà cổ, giới thiệu những vùng văn hóa Việt Nam, hình ảnh di sản các quốc gia trong khu vực.

Hội thi Hợp xướng quốc tế lần thứ 3 do Hiệp hội Hợp xướng quốc tế (Interkultur-CHLB Đức) phối hợp với Hội An tổ chức. Ít lâu trước lãnh đạo tỉnh lo lắng vì đa số đoàn quốc tế chưa chính thức xác nhận, đến nay có 8 nước ASEAN, cùng Nhật Bản và Hàn Quốc. Ngoài phần thi, các đoàn sẽ giao lưu tại Đêm phố cổ.

Du khách đến Quảng Nam dịp này sẽ được miễn phí tham quan phố cổ Hội An và khu đền tháp Mỹ Sơn. Một số tua, sản phẩm du lịch mới ra mắt dịp này: Du lịch trải nghiệm về lại chiến trường xưa trên đường Hồ Chí Minh, tham quan làng dệt thổ cẩm truyền thống Zơra, khám phá đời sống đồng bào Cơ Tu, trải nghiệm nghề yến tại Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù lao Chàm. BTC cũng công bố hai món ăn đặc sản được xác lập kỷ lục quốc gia: Bê thui cầu Mống, kỷ lục châu Á cho Mì Quảng, bên cạnh liên hoan Di sản Ẩm thực.

Festival diễn ra dịp tháng 6, không phải mùa cao điểm du khách quốc tế, nên BTC cho rằng đảm bảo chỗ ăn nghỉ cho du khách. Đại diện BTC cho biết, lượng khách mời của tỉnh không nhiều, chủ yếu là du khách và đã được các công ty lữ hành tính toán. Riêng thành phố Hội An có hơn 5 nghìn phòng khách, chưa kể loại hình homestay.

Nhắc lại vụ ngang nhiên đào bới giữa lòng khu đền tháp Mỹ Sơn, ông Trần Minh Cả, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam cho rằng, vụ việc khá đáng tiếc khi festival cận kề.

“Tuy nhiên, đây là một trong số điều chúng tôi muốn chia sẻ với các nước ASEAN về kiến thức, kinh nghiệm, chuyên môn trong trùng tu bảo tồn di tích, nhân kỷ niệm 10 năm Công ước UNESCO”, ông Cả nói. Lãnh đạo tỉnh cho biết thêm, phần đào xới đã được trả lại nguyên trạng, du khách có thể tham quan.

Tuy nhiên, để bảo vệ khu đền tháp một cách bền vững, Quảng Nam sẽ phối hợp với Văn phòng UNESCO tại Việt Nam, các nhà tư vấn về khảo cổ, thủy lợi, giao thông, xây dựng để hoàn thiện các dự án nâng cấp kết cấu hạ tầng trong khu này, theo đúng phê duyệt của Chính phủ, và tuân thủ luật Di sản.

 

Lập đường dây nóng xử chặt chém

Chia sẻ bên lề họp báo, ông Trần Minh Cả trao đổi với Tiền Phong: “Chúng tôi có các văn bản chỉ đạo tới tất cả các điểm đến của festival. Lâu nay kinh nghiệm của Hội An khá hiệu quả: Dịch vụ khách sạn, ăn uống đều phải niêm yết giá.

Quản lý thị trường, thanh tra du lịch sẽ đi kiểm tra. Du khách bị chặt chém ở đâu có thể liên lạc về đường dây nóng, chúng tôi sẵn sàng cử người đến xử lý, cố gắng đẩy lùi tình trạng chặt chém du khách trong dịp đông đúc này”.

 

 

TOAN TOAN

HẢI TRUNG KIM : Đưa di tích, di sản về với dân, VIETNAM


Đưa di tích, di sản về với dân

Ba điểm nhấn của Festival Di sản Quảng Nam
Ngành du lịch đề xuất đơn vị chuyên trách xin lỗi

TP – Trước hàng loạt bức xúc gần đây về trùng tu bảo tồn di tích, GS. Ngô Đức Thịnh đề xuất nên có cuộc vận động đưa ý thức, tri thức về bảo vệ di sản đến người dân, tại hội nghị trực tuyến sáng 11/6 do Bộ VHTT&DL tổ chức.

 

Chùa Diên Hựu-Một Cột xuống cấp nhưng vẫn phải chờ phương án trùng tu.<br />
            Ảnh: H. Nguyên
Chùa Diên Hựu-Một Cột xuống cấp nhưng vẫn phải chờ phương án trùng tu. Ảnh: H. Nguyên.

 

Lại chuyện phân cấp

Hội nghị-Hội thảo “Nâng cao chất lượng công tác quản lý và phát huy giá trị di tích”, trực tuyến tại 3 điểm cầu Hà Nội, Đà Nẵng và TPHCM.

Các nhà quản lý, đại diện mấy chục Sở VHTT&DL, các nhà khoa học có phần né tránh, hoặc chỉ bóng gió về lùm xùm quanh các di tích được dư luận quan tâm gần đây như Đàn Xã Tắc, Chùa Một Cột hay làng cổ Đường Lâm.

Một hội nghị về nâng cao chất lượng công tác quản lý, nhưng lãnh đạo Bộ chủ trì, hướng đại biểu tập trung bàn về hệ thống văn bản pháp quy, các mô hình quản lý di tích và ứng xử với di tích.

Ông Nguyễn Thế Hùng, Cục trưởng Cục Di sản thừa nhận: “Mô hình quản lý di tích nhiều bất cập. Bộ máy quản lý chưa được kiện toàn”.

Thực tế, những sai phạm, bức xúc tại Chùa Trăm Gian năm ngoái, hay gần đây là làng cổ Đường Lâm và Chùa Một Cột ít nhiều liên quan đến bất cập trong mô hình quản lý di tích.

Sư trụ trì Chùa Diên Hựu-Một Cột năm lần bảy lượt yêu cầu tu bổ gấp, nhưng dự án vẫn treo vài năm nay, vì phải chờ ý kiến của BQL và các cấp liên quan.

GS. Lưu Trần Tiêu, Chủ tịch Hội đồng Di sản quốc gia nói: “Những người làm di sản càng ngày càng phải chuyên nghiệp hóa. Nhưng quản lý di sản thì phải xã hội hóa”.

Ông nêu ví dụ, Srilanka, Pakistan hay Lào, cơ quan quản lý di sản của họ hoạt động độc lập như một đơn vị trực thuộc Chính phủ. Tại Việt Nam, mô hình phân cấp hành chính dẫn tới các chuyên gia khó tham gia bảo tồn, trùng tu di tích. Chưa kể, Việt Nam chưa có bộ phận chuyên nghiệp trùng tu di tích, dẫn đến tình trạng “ai cũng có thể trùng tu”, sai phạm là điều thấy rõ.

Ông Trương Minh Tiến, Phó Giám đốc Sở VHTT&DL Hà Nội cho hay, UBND TP Hà Nội phân cấp quản lý di tích 2011-2015 đối với hơn 5.000 di tích trên địa bàn dưới các hình thức do Sở, UBND quận, huyện hoặc có di tích trực thuộc thành phố như Hoàng Thành Thăng Long và Cổ Loa.

“Mật độ di tích lớn, trên địa bàn rộng nên di tích xuống cấp khá nhiều. Hiện có hơn 600 di tích xuống cấp cần nhanh chóng tu bổ”, ông Tiến nói.

“Đây là vấn đề bức xúc cần cải tiến, nhưng chúng ta không thể đưa ra một mô hình duy nhất để quản lý. Tùy hoàn cảnh từng địa phương, phải có hình thức phù hợp”, GS. Ngô Đức Thịnh, Ủy viên Hội đồng Di sản quốc gia phát biểu.

Đưa di sản về cho dân

“Ý thức và tri thức về di sản của cán bộ, người dân có vấn đề. Tôi đề nghị có cuộc vận động đưa ý thức, kiến thức về di sản cho người dân. Tôi quá khâm phục bà con Bắc Ninh khi tham gia lập kỷ lục hát Quan họ. Họ có tình yêu đấy nhưng họ không hiểu làm thế là phá di sản! Hay như vụ chùa Trăm Gian, làm sao trách dân được, họ chỉ thấy nhà sắp đổ thì hạ xuống xây mới thôi”, GS. Ngô Đức Thịnh nói.

Ông cho rằng, huy động ý thức của người dân tham gia bảo tồn di sản là điều cần thiết, không tạo nên bức xúc và gây mất đoàn kết như thời gian qua. GS. Thịnh dẫn chứng, sở dĩ Hội Gióng vẫn giữ được bản sắc, không bị “nhà nước hóa” là do “sức đề kháng” của cộng đồng đó. Hay có di tích do huyện quản lý 1 năm thu được 2 tỷ, nhưng đưa về xã thu tới 7 tỷ đồng.

“Ngoài đầu tư vào di tích, cũng nên đầu tư vào dân, coi việc người dân được hưởng lợi là một tiêu chuẩn quản lý có tốt hay không”, ông nói. Xét theo tiêu chí này, hẳn người Đường Lâm có quyền bức xúc vì lâu nay phải chịu khổ vì di tích, đến mức đòi trả lại danh hiệu. Tuy nhiên, ông vẫn nhấn mạnh, cần có cuộc vận động lâu dài trong ứng xử với di sản.

GS. TS. Lưu Trần Tiêu cho rằng cần cơ chế khác cho đội ngũ bảo tồn di tích. “Chúng ta có quy chế bảo tồn, tôn tạo di tích từ năm 2003.” Ông cũng cho rằng, phải khiến đội ngũ này sống được bằng nghề, chuyên tâm tu bổ thì mới mong chất lượng tu bổ, trùng tu di tích tốt lên.

 

Đại biểu tỉnh An Giang cho rằng, cần có một đơn vị tương tự Cảnh sát du lịch, để thực hiện nếp sống văn minh lễ hội tại di tích. GS. Lưu Trần Tiêu cũng nhấn mạnh, lâu nay thanh tra di tích mới chỉ dừng lại ở xử phạt, trong khi đáng ra phải đẩy mạnh tiền kiểm, giám sát từ lập dự án, thi công trùng tu di tích.

 

HẢI TRUNG KIM

http://www.tienphong.vn/van-nghe/631642/Dua-di-tich-di-san-ve-voi-dan-tpp.html