Tag Archives: đoàn thanh minh thanh nga

VŨ ANH : Dấu son Thanh Minh Thanh Nga – Kỳ 6: Người trụ cột của thế hệ thứ ba


Dấu son Thanh Minh Thanh Nga – Kỳ 6: Người trụ cột của thế hệ thứ ba

15/03/2014 03:20

VŨ ANH : Dấu son Thanh Minh – Thanh Nga – Kỳ 5: Từ kép mùi trở thành danh hài


Dấu son Thanh Minh – Thanh Nga – Kỳ 5: Từ kép mùi trở thành danh hài

14/03/2014 03:00

Sau những sóng gió, đoàn Thanh Minh – Thanh Nga vẫn còn sinh ra một ngôi sao sân khấu là NSƯT Bảo Quốc. Ông là một trong những danh hài bảo đảm doanh thu phòng vé, được các bầu sô trang trọng đặt cho danh xưng “Đệ nhất danh hài Bảo Quốc”.

>> Dấu son Thanh Minh – Thanh Nga – Kỳ 4: Sóng gió thăng trầm
>> Dấu son Thanh Minh Thanh Nga – Kỳ 3: Đại gia đình nghệ thuật
>> Dấu son Thanh Minh – Thanh Nga – Kỳ 2: Đầm ấm với 2 dòng con

 

Dấu son Thanh Minh - Thanh Nga - Kỳ 5: Từ kép mùi trở thành danh hài
Bảo Quốc năm 16 tuổi – Ảnh: Gia đình cung cấp

 

Nghệ sĩ chỉ mơ làm cầu thủ

Trong nhà, Thanh Nga là cô đào nổi tiếng nên ông Năm Nghĩa cũng muốn có thêm đứa con trai nối nghiệp gia đình. Nhưng lúc đó Bảo Quốc mới 7, 8 tuổi, còn con nít, mê đá banh hơn mê hát nên mỗi lần ba dạy nghề là như bị cực hình. Bảo Quốc không hề có ý thức nghề nghiệp như chị ba Thanh Nga, chưa bao giờ nghĩ mình sẽ là nghệ sĩ, mà chỉ mơ thành cầu thủ. Bình thường ông Năm Nghĩa là người dễ tính nhưng đến khi dạy nghề thì lại rất nghiêm. NSƯT Bảo Quốc kể: “Ông già dạy kỹ lắm, bắt phải nghe, phải thuộc từng nhịp đàn. Bởi khi ra sân khấu làm gì có thời gian mà đếm nhịp, dễ bị hát sai. Và chính vì tội xao lãng nên tôi bị ba đánh hoài”. 

Bảo Quốc không mê hát nhưng lại hay ngồi ở cánh gà coi anh chị hát, coi hoài đâm ra thuộc tuồng lúc nào chẳng biết. Một lần nọ Bảo Quốc bị kêu ra đóng thế vai cậu bé Mộng Hùng trong vở Người vợ không bao giờ cưới, ông Năm Nghĩa thách đố: “Mày ra thế vai hát chắc gì hơn thằng Hữu Nghĩa!”. Không ngờ Bảo Quốc diễn tốt quá, làm ông Năm mừng rơn. Từ đó, hễ có vai thiếu nhi nào cần người là Bảo Quốc được vô đóng thế, mà kỳ lạ, hễ làm cascadeur thì Bảo Quốc lại hát rất hay. Âu là niềm an ủi cho ông Năm Nghĩa, vì sau đó mấy tháng thì ông mất.

Sau cái chết của cha, tự nhiên Bảo Quốc đổi tính. Ông khóc nhiều lắm và nghiêm túc học nghề. Các tác giả trong đoàn viết cho Bảo Quốc những vai nho nhỏ thuộc dạng kép nhí nhưng có đất diễn đàng hoàng. Lớn lên một chút, tuy là con ruột của bà bầu Thơ đoàn Thanh Minh nhưng Bảo Quốc toàn được giao vai lẳng hoặc lẳng độc, bởi lúc đó trong đoàn đang hiện diện một loạt kép chánh “thứ dữ” như Hữu Phước, Út Trà Ôn, Thành Được, Hùng Cường… Ông vẫn vui vẻ làm nghề, tích lũy kinh nghiệm, rồi được đôn lên kép chánh trong vở Hiệp sĩ mù và đoạt luôn HCV giải Thanh Tâm năm 1967. Mỗi khi nhắc về vai kép đẹp duy nhất này, ông lại cười tủm tỉm: “Điều thú vị là giải Thanh Tâm chỉ diễn ra 10 năm, thì chị ba Thanh Nga là người “khai trương” đoạt giải năm 1958, còn tôi được giải vào đúng năm cuối cùng”.

Rẽ hướng sang diễn hài

Định mệnh đã khiến Bảo Quốc rẽ sang diễn hài một cách tình cờ khi ông cùng Thanh Nga qua đoàn Dạ Lý Hương hát, gặp hôm danh hài Thanh Việt bị bệnh ngay trước giờ mở màn vở Con ma nhà họ Hứa. Vé đã bán hết không biết làm sao, Thanh Nga bất ngờ động viên Bảo Quốc: “Em cũng có khiếu hài, em đóng thử coi”. Thế là ông nhảy vô đóng vai cậu học sinh đi theo “nữ quái” Hồng Nga vô căn nhà ma quỷ, hợp vai đến bất ngờ và nổi tiếng luôn. Từ đó, các soạn giả như Nguyễn Phương, Hoàng Khâm đo ni đóng giày cho Bảo Quốc hàng loạt tuồng như Người chồng triệu phú, Bóng chim tăm cá… toàn vai lẳng hài duyên dáng, đưa ông trở thành cây hài danh tiếng trẻ nhất, xếp chung với những tên tuổi như Thanh Việt, Kim Quang, Hoàng Mai, Văn Chung, Tư Rọm… Sau 1975, ông lại có những vai diễn để đời như Chương Hầu trongTiếng trống Mê Linh, Tất Đạo trong Bên cầu dệt lụa, Y xì-ke trong Bóng tối và ánh sáng, ông Tám nổ trong Cánh đồng giócùng các vai hài khác trong Hoa Mộc Lan, Tấm lòng của biển… Ngoài ra, ông còn tham gia loạt chương trình Trong nhà ngoài phố, gây ấn tượng sâu sắc với khán giả truyền hình. Hôm ông diễn Y xì-ke cho đoàn Trần Hữu Trang phát lên truyền hình, bà bầu Thơ ở nhà coi ti vi rưng rưng cảm động vì thấy con trai đã trưởng thành, nối nghiệp ba giữ danh tiếng của gia đình.

NSƯT Bảo Quốc chưa bao giờ thấy “tủi thân” khi từ kép mùi của giải Thanh Tâm trở thành diễn viên hài. Ông nói: “Tôi đi đúng sở trường của mình nên mới hoạt động được cho tới bây giờ. Tôi còn thấy vinh dự vì đã “nâng cấp” hài lên trong mắt khán giả. Hồi xưa vai hề trong đoàn hát chỉ xếp thứ tư, đứng sau đào kép chánh, phụ và độc lẳng nên chỉ lãnh lương bậc 4. Nhưng khi tôi về Nhà hát Trần Hữu Trang đã lãnh lương hạng A, bằng với vai chánh”. Thật vậy, mấy chục năm nay tên tuổi Bảo Quốc luôn được khán giả ái mộ bởi chất hài nghiêm túc và sâu sắc. Làm nghề bấy lâu ông không hề có một câu nói bậy, nói tục hay lạm dụng hình thể trên sàn diễn. Dù đã lớn tuổi không còn hoạt động nhiều nhưng mỗi khi ông bước ra sân khấu, khán giả vẫn vỗ tay nhiệt liệt.

Tiếp nhận nền nếp, truyền thống gia đình tốt đẹp từ bà bầu Thơ nên mấy mươi năm gia đình Bảo Quốc luôn đầm ấm, thủy chung. Đi đâu người ta cũng thấy ông bà sánh đôi, nói năng nhỏ nhẹ. Về nhà thì bà quán xuyến hết mọi việc để ông chuyên tâm làm nghệ thuật. Những đứa con đều ăn học đàng hoàng, có cơ sở làm ăn rất lớn ở Việt Nam lẫn bên Mỹ. Riêng cô con gái Hồng Loan theo nghề sân khấu, dù sống ở Mỹ. Cháu nội Gia Bảo kế thừa máu làm bầu của bà cố Nguyễn Thị Thơ, rất mát tay, làm sô nào, vở nào cũng thắng. Mấy năm nay ông bà Bảo Quốc đi Mỹ như đi chợ vì quá mê cháu nội, ngoại, cứ qua thăm suốt, mà mỗi lần thăm là mấy tháng trời, chỉ quay về khi nào Bảo Quốc phải tập tuồng, biểu diễn. Qua Mỹ, đại gia đình ấy vẫn tập trung với nhau vào cuối tuần để nấu ăn, mua sắm, ca hát. Đặc biệt, đứa cháu nội, con của con trai thứ, mới vô tiểu học thôi mà đã ca vọng cổ ngọt lịm, khiến Bảo Quốc sung sướng.

Vũ Anh 

http://www.thanhnien.com.vn/pages/20140314/dau-son-thanh-minh-thanh-nga-ky-5-tu-kep-mui-tro-thanh-danh-hai.aspx

>> Dấu son Thanh Minh – Thanh Nga – Kỳ 4: Sóng gió thăng trầm
>> Dấu son Thanh Minh Thanh Nga – Kỳ 3: Đại gia đình nghệ thuật
>> Dấu son Thanh Minh – Thanh Nga – Kỳ 2: Đầm ấm với 2 dòng con
>> Dấu son Thanh Minh – Thanh Nga: Cơ đồ trong tay nữ tướng 

VŨ ANH : Dấu son Thanh Minh – Thanh Nga – Kỳ 4: Sóng gió thăng trầm


Dấu son Thanh Minh – Thanh Nga – Kỳ 4: Sóng gió thăng trầm

13/03/2014 00:25

 

Gia đình và gánh hát Thanh Minh – Thanh Nga cũng trải qua những sóng gió thăng trầm ghê gớm. Nhìn lại những sóng gió này để thấy thêm nghị lực phi thường, làm nên tính cách những con người trong dòng họ nghệ thuật ấy.

Nghệ sĩ nổi tiếng phải đi bán dạo


Đoàn Thanh Minh trong những ngày đầu thành lập – Ảnh: gia đình cung cấp 

Cái chết của ông Năm Nghĩa (1959) ngay sau vinh quang của Thanh Nga (1958) khiến bà bầu Thơ chao đảo. Khi bà vừa đứng vững được chừng 10 năm thì khoảng năm 1970 phim chưởng Hồng Kông tràn vào khiến nhiều đoàn cải lương xất bất xang bang. Cầm cự đến 1972, bà bầu Thơ đành tạm nghỉ, cho người ta mướn xác gánh (cảnh trí, phông màn, phục trang, ánh sáng…) để họ đi diễn tỉnh xa, còn Thanh Nga thì đi đóng phim và về đoàn Dạ Lý Hương hát tạm. Lúc rảnh, Thanh Nga pha một bình si rô cho mấy đứa cháu đi bán dạo kiếm lời. Điều đó thật sự bất ngờ, vì Thanh Nga không hề sĩ diện, cứ sống thẳng thắn giản dị theo hoàn cảnh.

Ba má của Hữu Châu là kép Hữu Thình và cô đào Thanh Lệ thì lên Long Khánh mua bắp về đổ đống vỉa hè ngồi bán, rồi luộc bắp bán luôn. Hữu Châu nhớ hoài cảnh cả nhà ngập trong đám bắp, bà nội đường đường là bầu gánh giờ phải giúp con cháu lui cui ngồi chặt bắp, lột vỏ. Bán bắp đuối quá, Hữu Thình và Thanh Lệ xoay qua bán mì gói, xà bông, bột ngọt…, bắc cái loa tay đứng kêu mời khách, gọi là bán hàng loa. Lúc đó nghệ sĩ Bảo Quốc và vợ là Thu Thủy cũng dựng cái xe sinh tố ở vỉa hè, vợ pha chế, chồng chạy bàn, bán xong, Thu Thủy chạy về nhà nấu cơm cho mẹ chồng vì bà bầu Thơ chỉ hạp với món ăn do bà Thủy nấu, còn bà Thanh Lệ dâu cả thì coi sóc trong ngoài tỉ mỉ. Cả đại gia đình rơi xuống đáy vực khó khăn nhưng vẫn chung lưng với nhau vượt qua tất cả.

Đang cơn sóng gió thì tháng 4.1975 giải phóng Sài Gòn, như thổi một luồng gió mới vào xã hội lẫn nghệ thuật. Tháng 8.1975, bà bầu Thơ lấy lại xác gánh, vừa trương bảng hiệu lên với tuồng Tấm lòng của biển thì khán giả bu đông nghẹt rạp Hưng Đạo, suất nào cũng phải ghi sẵn vé rồi xé rẹt rẹt cho người mua, cả cái rạp to mà bán vé chỉ trong vòng một tiếng đồng hồ là hết sạch. Tiếng súng đã ngưng, người ta thở phào sung sướng và dẫu cơm áo gạo tiền có thắt ngặt đi chăng nữa thì dân Sài Gòn vẫn không thể bỏ cái thói phong lưu là đi xem hát. Mà lần này, Thanh Nga trở lại với một diện mạo mới hoàn toàn, cùng với Thanh Sang làm nên một đôi đào kép tuyệt đẹp. Đỉnh cao là vai Trưng Trắc – Thi Sách trong Tiếng trống Mê Linh và tiểu thư Quỳnh Nga – trạng nguyên Trần Minh trong vở Bên cầu dệt lụa. Truyền hình những năm đó cứ phát liên tục hai vở này, khán giả xem đến nỗi thuộc lòng. Gia đình bà bầu Thơ một lần nữa lại bước lên vinh quang bởi không chỉ Thanh Nga mà còn có Bảo Quốc được ngợi khen nhiệt liệt trong vai Chương Hầu và Hiếu Danh. Cả nhà lại trở về nghề hát, không buôn gánh bán bưng nữa. Đại gia đình tưng bừng sôi động như xưa.

Vẫn chưa hết sóng gió

Nhưng chỉ 3 năm thôi, sóng gió lại ập đến. 1978, Thanh Nga cùng chồng bị ám sát sau khi diễn vở Dương Vân Nga. Bà bầu Thơ chết lặng trước hai cái tang. Bảo Quốc kể: “Thật lạ là má tôi không khóc, chúng tôi chỉ thấy nhiều ngày bà ngồi im như pho tượng, rồi đứng dậy chỉ đạo cho đoàn gấp rút tập tuồng cho nghệ sĩ Kim Hương thay vai Thanh Nga đóng Thái hậu Dương Vân Nga. Vậy mà chỉ một tháng thôi tóc má tôi bạc trắng”. Thật đáng nể cho nghị lực của một người mẹ – người lãnh đạo, như chiếc cột cái trong ngôi nhà, sợ mình đổ sụp thì cả trăm con người sụp đổ theo. Nhưng nước mắt chảy vào trong dường như tàn phá con người một cách ghê gớm.

Chưa hết đau thương thì năm 1979 đoàn Thanh Minh – Thanh Nga được sung vào “cải lương tập thể”, bà bầu Thơ chỉ quản lý trên danh nghĩa chuyên môn là chính, còn mọi thu chi, cách thức hoạt động đều do cán bộ và kế toán ở Sở VH-TT TP.HCM cử về. Chắc nhiều người không lạ gì những mô hình hoạt động thời ấy. Các đoàn nghệ thuật cũng không ngoại lệ. Những ông bà bầu như bà bầu Thơ, Kim Cương, ông bầu Xuân… đành lui về gác kiếm. Có đoàn sau đó rã luôn. Còn Thanh Minh – Thanh Nga thì đổi lại là đoàn Thanh Nga, vẫn còn hoạt động tới bây giờ nhưng đã qua mấy đời quản lý.

Riêng bà bầu Thơ sau khi nhận thêm 2 cái tang nữa thì ngã gục. Năm 1980 cháu nội tên Hải (anh ruột của Hữu Châu) đi hát ở Hà Nội bị bệnh mất và 1985 nghệ sĩ Hữu Thình mất, đã khiến bà bầu Thơ chia tay vĩnh viễn đoàn Thanh Nga. Bà bệnh rất nặng, con cháu quyết định bán căn nhà ở Trần Hưng Đạo lo thang thuốc và bà mất năm 1988, để lại một huyền thoại Thanh Minh – Thanh Nga như một dấu son rực rỡ mà cũng nghẹn ngào bi thương trong lòng khán giả.

Nhưng, Thanh Minh – Thanh Nga không mất hẳn, mà còn nối tiếp đến đời sau với NSƯT Bảo Quốc và con gái Hồng Loan, cháu nội Gia Bảo, với NSƯT Hữu Châu và em trai Hữu Lộc, với Hà Linh con trai của Thanh Nga. Con đường nghệ thuật ấy còn hứa hẹn nối dài, để cải lương còn chảy mãi trong lòng dân tộc… 

Vũ Anh

http://www.thanhnien.com.vn/pages/20140313/dau-son-thanh-minh-thanh-nga-ky-4-song-gio-thang-tram.aspx

>> Dấu son Thanh Minh Thanh Nga – Kỳ 3: Đại gia đình nghệ thuật
>> Dấu son Thanh Minh – Thanh Nga – Kỳ 2: Đầm ấm với 2 dòng con
>> Dấu son Thanh Minh – Thanh Nga: Cơ đồ trong tay nữ tướng 
>> Nhiều hoạt động kỷ niệm 95 năm nghệ thuật cải lương
>> Triển lãm ’95 năm hình thành và phát triển nghệ thuật cải lương
>> Cây hài Kiều Oanh làm cải lương
>> 100 nghệ sĩ Việt Nam trong bài hát cải lương

VŨ ANH : Dấu son Thanh Minh Thanh Nga – Kỳ 3: Đại gia đình nghệ thuật


 

HOÀNG KIM – VŨ ANH : Dấu son Thanh Minh – Thanh Nga – Kỳ 2: Đầm ấm với 2 dòng con


Dấu son Thanh Minh – Thanh Nga – Kỳ 2: Đầm ấm với 2 dòng con

11/03/2014 03:40

Gia đình của bà bầu Thơ thật sự là một đại gia đình. Nơi đó là tổ ấm, là trường học dạy nghề, dạy nhân phẩm cho cả mấy thế hệ.

>> Dấu son Thanh Minh – Thanh Nga: Cơ đồ trong tay nữ tướng

 

 Dấu son Thanh Minh - Thanh Nga - Kỳ 2: Đầm ấm với 2 dòng con
Nghệ sĩ Thanh Nga cùng bà ngoại và các em – Ảnh: Gia đình cung cấp

 

Đại gia đình

Hai dòng con, đã có 2 người chết lúc nhỏ, còn 7 người, cộng với dâu, rể, cháu nội, cháu ngoại, rõ ràng là quá đông đúc. Nhưng bà Thơ không cho ra riêng, cứ sống chung với nhau trong căn nhà lớn tại đường Trần Hưng Đạo, cùng giữ nhiệm vụ trong gánh hát, được lãnh lương như bao nhiêu nhân viên, rồi cùng ăn cơm, cùng sinh hoạt thuận thảo. Điều này không dễ chút nào. Nhưng bà bầu Thơ đã làm trụ cột một cách xuất sắc bằng chính trái tim yêu thương nhân hậu và bản lĩnh, sắc sảo.

Nghệ sĩ Hữu Châu (gọi bà Thơ là bà nội) nhớ lại: “Hồi nhỏ trong nhà mỗi lần dọn cơm là cả một cái bàn dài thật dài, vui lắm vì trong nhà ngoài con cháu thì cũng có 3, 4 người giúp việc”. Có người làm cho bà bầu Thơ suốt mấy chục năm, đoàn rã rồi vẫn thường xuyên về thăm. Đặc biệt có bà vú nuôi người Hoa làm việc từ thuở còn con gái, không có chồng luôn. Bà chăm sóc người em thứ bảy của NSƯT Bảo Quốc cho đến cậu út Chí Tiên thứ mười. Về già, bà vú vẫn gắn bó với gia đình bà bầu Thơ, ở trong nhà được kính trọng và phụng dưỡng như bậc trưởng thượng. Khi bà bầu Thơ chết, bà vú cứ quỳ khóc kêu “A mợ ơi”. Và khi bà chết thì chú út Chí Tiên chôn cất đàng hoàng. Còn một bà vú khác chăm sóc Hữu Châu, khi Hữu Châu lớn, bà được bà bầu Thơ cho tiền đi học lái ô tô, về lái cho gia đình, sau bà có chồng sang Mỹ định cư, năm nào về nước cũng mua vé vô IDECAF xem Hữu Châu diễn kịch mà rưng rưng nước mắt.

Hai dòng con của bà bầu Thơ tuy là anh em cùng mẹ khác cha nhưng rất yêu thương nhau. Có lẽ xuất phát từ sự yêu thương chân tình của ông Năm Nghĩa đối với những đứa con riêng của vợ. Chính tay ông dạy nghề hát cho Thanh Nga khi còn nhỏ xíu, và tận mắt thấy Thanh Nga lãnh giải Thanh Tâm năm 1958 rồi đến 1959 ông mới qua đời, âu cũng là mát lòng mát dạ. Còn Hữu Thình và Thanh Nga là hai anh chị lớn nhất, cứ tíu tít bên mấy đứa em sau, không hề phân biệt. NSƯT Bảo Quốc nói: “Anh hai Hữu Thình chuyên ẵm tôi, vì hồi tôi ra đời thì chưa có bà vú, tới đứa em sau tôi nhà mới mướn người làm. Anh hai tha tôi đi khắp xóm. Còn chị Ba thì hun hoài. Tuổi thơ chúng tôi trôi qua thật êm đềm trong ngôi nhà lớn đó”.

Ký ức về “má Ba”

Đến khi Hữu Châu ra đời thì anh cũng được sống trong đại gia đình êm ấm, mà ký ức của anh cứ nhớ cô Ba Thanh Nga thường hun anh và em gái. Bữa nào bé Hữu Châu không cho cô Ba hun là cô Ba giận lẫy. Và ký ức Hữu Châu còn y nguyên hình ảnh cô Ba ăn chút chút như mèo mà cứ ăn hoài, cô mặc đồ bộ chạy xe đạp đi mua chuối chiên đầu xóm, giản dị vô cùng. Cô Ba còn tự cắt móng tay móng chân chứ không cho ai cắt dù đã là ngôi sao sân khấu. Khi cô Ba có chồng luật sư Phạm Duy Lân, dọn về nhà ở đường Ngô Tùng Châu (Lê Thị Riêng bây giờ) thì Hữu Châu và đại gia đình lại có thêm những bữa cơm do chính tay cô Ba tự nấu đãi cả nhà về ăn mỗi đầu tuần được nghỉ hát. Cô Ba còn thích làm bánh nữa. Bánh ngọt cho những đứa cháu đang tuổi lớn, bao nhiêu cũng hết sạch. Và còn những buổi chiếu phim tại nhà cô với mấy bộ phim Sạc-lô được phóng lên tường vôi trắng khiến ai nấy cười như nắc nẻ. Hữu Châu nhớ lại: “Hồi đó phim mới nhập vô nên có mấy bộ chiếu đi chiếu lại hoài, bọn trẻ tụi tôi coi cười đã luôn. Nhưng coi riết thuộc lòng, hổng đứa nào cười nữa. Vậy mà không hiểu sao má Ba lại có thể cười hoài, mà cười hồn nhiên lắm nghen. Rồi má Ba còn nghịch ngợm “phổ nhạc” mấy cái bảng hiệu của người ta, xe ô tô chở má Ba đi tới rạp nhưng dọc đường má cứ nhìn ra cửa kiếng mà hát tên mấy cửa tiệm, tôi không nhịn được cười”.

Nói về học vấn thì đại gia đình này cũng đáng khâm phục. Từ Thanh Nga cho tới Bảo Quốc đều được bà bầu Thơ cho học trường Tây, là Trường Auorore (giờ là Trường Lương Định Của, trên đường Nguyễn Đình Chiểu) theo chương trình của Pháp, cho nên phong thái rất lịch thiệp, tao nhã. Bà bầu Thơ không muốn con mình mang tiếng xướng ca vô loài mà thiếu một nền văn hóa chuẩn mực. Không chịu học thì bà nhất định không cho đi hát. Vì vậy, Thanh Nga còn có một tên Pháp nữa là Juliette. Cho đến các em của Bảo Quốc sau này, thậm chí đến thời Hữu Châu, thì bà bầu Thơ cũng bắt học tới nơi tới chốn. Hữu Châu còn nhớ lúc nhỏ anh mê gánh hát lắm, cứ muốn theo ba má đi lưu diễn, nhưng bà nội bắt ở nhà đi học, tới hè mới cho theo vài buổi. Bà chịu ảnh hưởng sâu sắc của “thầy giáo Năm Nghĩa”, coi trọng văn hóa nền chứ không chỉ chạy theo hào quang tạm thời. Chính văn hóa nền vững chắc đó mới giúp con cháu bà trở thành những nghệ sĩ đẳng cấp, vừa có tài năng nghệ thuật vừa có kiến thức sâu rộng, đóng vai nào cũng có chiều sâu, cho người ta khâm phục.

Hoàng Kim – Vũ Anh

http://www.thanhnien.com.vn/pages/20140310/dau-son-thanh-minh-thanh-nga-ky-2-dam-am-voi-2-dong-con.aspx

>> Tôi phục hiện “Dạ cổ hoài lang
>> Dạ cổ hoài lang” diễn tại rạp Hưng Đạo
>> Hoài Linh diễn “Dạ cổ hoài lang”
>> Nhiều hoạt động kỷ niệm 95 năm nghệ thuật cải lương
>> Nghệ sĩ’ cải lương 3 lần bị bắt vì tổ chức đánh bạc
>> Nở rộ cải lương phòng trà 

HOÀNG KIM – VŨ ANH : Dấu son Thanh Minh – Thanh Nga: Cơ đồ trong tay nữ tướng


 

Dấu son Thanh Minh – Thanh Nga: Cơ đồ trong tay nữ tướng

10/03/2014 09:05

Cải lương Việt Nam đã từng có thời kỳ rực rỡ với các đại bang, trong đó có đoàn Thanh Minh – Thanh Nga, nơi gắn liền với tên tuổi của NSƯT Thanh Nga.

Người sáng lập tài hoa

Người sáng lập đoàn Thanh Minh là nghệ sĩ Năm Nghĩa, chồng của bà bầu Thơ. Ông tên thật là Lư Hòa Nghĩa, làm thầy giáo nhưng mê đờn ca tài tử nên thọ giáo những danh cầm nức tiếng lúc bấy giờ như ông Cao Văn Lầu, ông Ba Chột (hậu tổ của Nhạc Khị), ông Mười Khói. Chẳng những có ngón đờn cò đờn kìm điêu luyện, ông Năm Nghĩa còn có giọng ca rất hay và ngoại hình đẹp, nên khó anh kép nào sánh được.

 
Bà bầu Thơ / Nghệ sĩ Năm Nghĩa – Ảnh: Gia đình NS cung cấp

Thập niên 30 là thời kỳ thịnh hành bản Dạ cổ hoài lang nhịp 4, ông nghĩ ra cách kéo dài gấp đôi thành nhịp 8 cho mùi hơn, tạo tiền đề cho câu vọng cổ phát triển lên nhịp 16, 32, 64 như hiện nay. Ông sáng tác bài vọng cổ Văng vẳng tiếng chuông chùa nhịp 8 được hãng đĩa Béka thu thanh và phát hành trên toàn quốc. Và chính bản vọng cổ sau khi phát triển đã làm rạng danh những danh ca như Út Trà Ôn, Hữu Phước, Út Bạch Lan…

Tài hoa như vậy nên chẳng bao lâu “thầy giáo Nghĩa” bỏ trường bỏ lớp đi theo tiếng gọi của cải lương. Vào năm 1942, ông được “đại gia” Phạm Minh Tấn bỏ vốn lập gánh tên là Hậu Tấn – Năm Nghĩa, còn danh ca Bảy Cao thì có gánh Hậu Tấn – Bảy Cao. Về sau, 2 gánh bị nạn cùng rã một lúc. Năm 1949 Năm Nghĩa kết duyên với bà bầu Thơ thì năm 1950 mới lập gánh Thanh Minh. Tên Thanh Minh có nghĩa là “tiếng ca trong sáng”. Đến khi Thanh Nga đoạt giải Thanh Tâm năm 1958 gánh mới đổi tên là Thanh Minh – Thanh Nga.

Người giữ cơ đồ

Nếu ông Năm Nghĩa có công sáng lập đoàn Thanh Minh thì vợ ông mới thật sự là người gìn giữ và phát triển cơ đồ trở nên rực rỡ. Bà Nguyễn Thị Thơ quê ở Tây Ninh, nhân một lần đi coi hát gặp ông Năm Nghĩa. Thấy người phụ nữ góa chồng, vừa bán tạp hóa vừa may đồ tần tảo nuôi 4 đứa con, ông nể sự đảm đang ấy nên thường xuyên âm thầm giúp đỡ, rồi có tình cảm. Nhiều lần tỏ tình không được, ông viết bài vọng cổ Điên đảo vì tình, được phát trên đài phát thanh. Bà Thơ nghe bài hát, mới cảm động, nhận lời làm vợ ông, sinh con trai Bảo Quốc tại Tây Ninh.

 

 
 
Má tôi đã để lại một di sản vô giá, không chỉ gánh hát, không chỉ tiếng tăm, mà còn là những phẩm chất tuyệt vời!
 
NSƯT Bảo Quốc
 

 

Đến năm 1950, hai ông bà dẫn con về Sài Gòn, lập gánh Thanh Minh. Nhưng năm 1959, ông qua đời, để lại một đoàn hát với cả trăm con người. Thế là bà Thơ phải đứng ra gánh vác. Một người phụ nữ vốn không hề biết gì về nghề hát, nhưng phải nhận gánh nặng quá sức tưởng tượng cùng với 9 đứa con, vừa để tang chồng vừa chạy gạo, dạy con, vừa giữ gìn bảng hiệu tâm huyết của gia đình. Vậy mà không ngờ, bà điều hành đâu vào đấy, không những duy trì được sự nghiệp của chồng mà còn phát triển nó lên thời vàng son.

Bà bầu Thơ không biết nhiều chữ nghĩa, bà đọc chậm, ký tên cũng chậm nhưng đầu óc quản lý rất giỏi. Tập tuồng vào 7 giờ rưỡi, nhưng chưa đến giờ đã thấy bà ngồi dưới khán đài ăn trầu, vừa nhai nhóp nhép vừa suy nghĩ. Chỉ đơn giản vậy thôi nhưng không ai dám làm việc qua loa bởi cái uy của bà hội đồng ngày trước, thấy cục thuốc xỉa trong tay bà kéo mạnh nghe “xẹt xẹt” là hoảng hồn, im re. Nghệ sĩ tập tuồng không đàng hoàng, bà lên sân khấu biểu đưa roll (kịch bản) xé cái rẹt, coi như mất vai để người khác đóng. Chỗ bà đang ngồi ai đi ngang cũng cúi đầu, nói chuyện cũng chỉ dám khép nép, nhưng phải nhìn thẳng đối mặt với bà, vì bà thích thẳng ngay, chân thật. Mọi người không phải sợ bà, mà tự nhiên nể phục cái uy cái tài. Thật sự bà là vợ ba của ông hội đồng ở Tây Ninh, có 4 đứa con với ông gồm Hữu Thình (ba của NSƯT Hữu Châu), Thanh Nga và 2 người nữa.

Bà quan niệm “Tiên trị kỳ gia, hậu trị kỳ quốc”, đối với con cháu trong nhà bà rất nghiêm. Con cháu không giữ được kỷ luật thì làm sao bà nói kỷ luật với cả trăm nghệ sĩ cho được. Cho nên gia đình luôn giữ được nền nếp, đi ra ngoài làm nghề không dám làm bậy.

NSƯT Bảo Quốc ngậm ngùi tưởng nhớ: “Má tôi đã để lại một di sản vô giá, không chỉ gánh hát, không chỉ tiếng tăm, mà còn là những phẩm chất tuyệt vời!”.

Hoàng Kim – Vũ Anh

http://www.thanhnien.com.vn/pages/20140310/dau-son-thanh-minh-thanh-nga-co-do-trong-tay-nu-tuong.aspx

>> Tôi phục hiện “Dạ cổ hoài lang
>> Dạ cổ hoài lang” diễn tại rạp Hưng Đạo
>> Hoài Linh diễn “Dạ cổ hoài lang”
>> Nhiều hoạt động kỷ niệm 95 năm nghệ thuật cải lương
>> Nghệ sĩ’ cải lương 3 lần bị bắt vì tổ chức đánh bạc
>> Nở rộ cải lương phòng trà