Tag Archives: muỗng

ĐÀM TRUNG PHÁN :TRẦN QUANG HẢI VỚI HÁT HAI GIỌNG, ĐÀN MÔI, GÕ MUỖNG ….2013, TORONTO , CANADA


TRẦN QUANG HẢI VỚI HÁT HAI GIỌNG, ĐÀN MÔI, GÕ MUỖNG ….

Trên đường đi tham dự Họp Mặt của các cựu học sinh Petrus Ký tại Montreal, Canada,vào cuối tháng 9, 2013, Nghệ Sĩ kiêm Giáo Sư Trần Quang Hải đã ghé thăm Toronto.

TQHai-Phan_DSC01715Tối hôm Sept. 24, 2013, một số bạn hữu chúng tôi đã được anh chị Nghiêm Phú Phúc-Mỹ Lan mời đến ăn cơm tối để có dịp gặp lại anh Trần Quang Hải mà chúng tôi đã có dịp gặp mặt lần đầu tiên vào năm 1992 tại Toronto.

TQHai-Group-P1060228Anh Hải và hầu hết nhóm chúng tôi tuổi đời cũng chẳng cách nhau bao xa và tất cả chúng tôi cũng đã từng là cựu học sinh của những trường công lập tại Miền Nam Nước Việt ngày xưa như: Petrus Ký, Gia Long, Chu Văn An, Trưng Vương, Võ Tánh … nên cả khách phương xa lẫn chủ nhân và bạn hữu gặp nhau nói chuyện ồn ào như trong giờ ra chơi của thuở học trò ngày xưa vậy.

Năm 1992, cộng đồng người Việt quốc gia vùng Toronto đã tổ chức một “Đêm Văn Nghệ Bạch Yến và Trần Quang Hải”. Ban Tổ Chức gồm có sự tham gia tích cực của các anh chị em trong Hiệp-Hội-Chuyên-Gia-vùng Nam Ontario của chúng tôi với sự yểm trợ của rất nhiều hội đòan khác. Mục đích của Đêm Văn Nghệ đó là để giới thiệu văn hóa Việt Nam tới người dân và các quan khách của Canada, quê hương thứ hai của người Việt đang sinh sống tại đây. Ban Tổ Chức chúng tôi ai nấy đều bận rộn nên không may mắn được ngồi yên nghe anh chị Trần Quang Hải – Bạch Yến trình diễn trong sự hoan hô vang dội của khán giả. Sau đó, chúng tôi chỉ được xem phần văn nghệ qua cái băng VHS mờ mờ ảo ảo mà thôi, không được thỏai mái cho lắm.

Vì lẽ đó, trong lúc ngồi ăn uống, anh chị em chúng tôi đã đề nghị anh Trần Quang Hải “diễn lại tích xưa”: biểu diễn cách hát hai giọng, nhiều giọng, đàn môi, gõ muỗng và nhất là lối nói/hát theo tiếng Tầu, tiếng Nhật, tiếng Đại Hàn … Kỳ này, chính cá nhân tôi đã đứng dựa tường để thu hình cho rõ để rồi sẽ đưa lên Youtubes cho bà con cùng coi lại. Tôi vừa thu hình, vừa dựa tường mà cùng cười với bạn bè và anh Hải.

Xin mời Quý Vị vào “Xem phim Ciné”, tha hồ mà cười:

http://www.youtube.com/watch?v=q550OiBtLeQ

Enjoy!

ĐTP

NGUYỄN HIỀN : Nhạc sĩ Trần Quang Hải trong Nhạc hội Quốc tế Đàn Môi 2006, AMSTERDAM , HÒA LAN


Nguyễn Hiền


 

Nhạc sĩ Trần Quang Hải trong Nhạc hội Quốc tế Đàn Môi 2006

 

Trong kỳ Nhạc hội Quốc tế Đàn Môi lần thứ 5, tổ chức tại Nhạc viện ‘Aan het IJ’ ở Amsterdam (từ ngày 28 đến ngày 30/07/2006), Trần Quang Hải, giáo sư âm nhạc dân tộc và chuyên gia nghiên cứu đàn môi, đã cống hiến đến khán thính giả những màn biểu diễn đàn môi độc đáo trong một chương trình dành riêng cho ông vào tối thứ sáu 28/07.

Đàn môi là một nhạc khí dân gian của nhiều dân tộc trên thế giới, có bề dài khoảng 7cm, bằng kim khí hay bằng tre. Ở Việt Nam, đàn môi là một trong những nhạc cụ của các dân tộc thiểu số H’Mong, Gia Rai… Ở Lai Châu, mỗi năm vào cuối tháng 8, đầu tháng 9 có một kỳ lễ hội đàn môi rất lớn.

Theo giáo sư Trần Quang Hải, đàn môi Việt Nam được đông đảo người dân trên thế giới cho là loại đàn môi cho tiếng đúng nhất. Trong phần trình tấu đàn môi, giáo sư đã cho nghe một số tiết điệu của một số đàn môi, và đặc biệt giáo sư đã dùng đàn môi để phát âm một số câu nói đơn giản bằng Anh ngữ.

Giáo sư cũng giới thiệu hai người học trò, một Pháp (Sylvain Trias), một Việt (Nguyễn Đức Minh). Mỗi người có một nét trình tấu riêng. Tiếng đàn của Sylvain mang vẻ huyền bí với những đoạn nhạc rất nhẹ, như gió thoảng. Đức Minh, người Việt Nam duy nhất trình diễn đàn môi trong chương trình nhạc hội lần này (gs. Trần Quang Hải là ‘người Pháp’), là người được giáo sư Trần Quang Hải hết sức đề cao về sự cảm nhận âm thanh đàn môi và sự nhanh chóng nắm bắt những kỹ thuật khó. Đức Minh còn có những đột phá của riêng anh, trong sự trình diễn cũng như trong phong cách biểu diễn. Cuối phần trình tấu, ba thầy trò đã ngồi xuống sàn sân khấu để cùng nhau hợp xướng một khúc đàn môi trong sự trầm trồ của gần 200 thính giả.

Ngoài những màn biểu diễn đàn môi, Trần Quang Hải còn trình diễn những màn đánh muỗng thần kỳ của ông. Trong dáng điệu khoan thai, với hai bàn tay rất mềm như múa theo đôi muỗng, ông đã trình bày những tiết điệu đánh muỗng từ khoan tới nhặt, đánh từ hai ngón tay, tăng lần sự phức tạp của tiết điệu lên đến 5 ngón, cuối cùng sử dụng luôn cánh tay và cùi chỏ để rồi bất chợt lại rơi về tiết điệu nhẹ nhàng của khúc dạo đầu. Đây không phải là lần đầu tiên giáo sư Trần Quang Hải biểu diễn nghệ thuật đánh muỗng tại Hòa Lan. Đã mấy lần người Việt ở Hòa Lan có dịp được thưởng thức những buổi trình diễn đàn môi và gõ muỗng được đặc biệt tổ chức cho giáo sư và phu nhân là ca sĩ Bạch Yến trình diễn cho cộng đồng người Việt. Nếu ai đã có dịp tham dự những buổi trình tấu này thì sẽ thấy sự điêu luyên của giáo sư đã lên cao vượt bực trong phần trình diễn nghệ thuật đánh muỗng trong chương trình dành cho giáo sư kỳ này, cặp muỗng như có thần, và dường như bất kỳ chỗ nào cũng có thể phát ra âm thanh, đúng là một ‘ông vua gõ muỗng’ như lời bình của nhiều người, và cũng là danh hiệu giáo sư đạt được (King of Spoons) trong một cuộc thi tại Cambridge (Anh quốc) năm 1967 với sự tham dự của 30 nhạc sĩ đến từ 20 quốc gia.

Sau phần đánh muỗng, giáo sư Trần Quang Hải cũng cho thính giả thưởng thức kỹ thuật hát đồng song thanh (overtone) đặc biệt của ông. Theo lời Trần Quang Hải, hát đồng song thanh gồm một nốt chủ không đổi cao độ, ông hát ở vào tần số khoảng 160 Hz, cùng lúc đó thời ông sẽ tạo ra một âm phụ (bồi âm) ở phía trên nốt chủ này. Ông đã trình bày cho thính giả nghe hai phần riêng biệt và sau đó hát chồng lên nhau theo kỹ thuật hát đồng song thanh. Một màn trình diễn độc đáo là ông đã ‘hát’ một bài nhạc cổ điển của Mozart với kỹ thuật này, trong âm thanh trầm bổng người ta vẫn nghe rõ ràng nốt chủ kéo dài một hơi đi theo, đem lại nhiều ngạc nhiên cho người tham dự.

Trong ngày thứ bảy 29/07 giáo sư Trần Quang Hải cũng có một chương trình ngắn chỉ dẫn kỹ thuật đàn môi cho một số người muốn biết sâu thêm về loại nhạc khí này.

 

Nguyễn Hiền

http://www.caidinh.com/trangluu/sinhhoat/hoalan/nhacsitranquanghai.htm

GS-TS Trần Quang Hải biểu diễn đàn môi (Vua muỗng), TORONTO , CANADA, tháng 10, 2013


GS-TS Trần Quang Hải biểu diễn đàn môi (Vua muỗng), TORONTO , CANADA, tháng 10, 2013
Chương trình do Tôn Thất Hùng thực hiện , phỏng vấn GS-TS Trần Quang Hải về nghệ thuật đàn môi, muỗng và hát đồng song thanh

Publiée le 4 oct. 2013

VŨ HOÀNG / đài RFA : Giáo sư Trần Quang Hải – Vua Muỗng Việt Nam, chương trình phát thanh phỏng vấn GS Trần Quang Hải, 15.09.2013


Giáo sư Trần Quang Hải – Vua Muỗng Việt Nam

Vũ Hoàng, phóng viên RFA
2013-09-15
 
Email
Ý kiến của Bạn
Chia sẻ
In trang này
Nhạc sĩ Trần Quang Hải hướng dẫn cách đành nhịp bằng muỗng

Nhạc sĩ Trần Quang Hải hướng dẫn cách đành nhịp bằng muỗng

vnmusic.com

Nghe bài này

Ngoài nghệ thuật đàn môi nhạc sĩ Trần Quang Hải còn được mệnh danh là vua muỗng Việt Nam, để tìm hiểu thêm về nghệ thuật độc đáo mà người nghệ sĩ tài danh này đã cất công nhiều thập kỷ qua giới thiệu đến bè bạn quốc tế, chúng tôi trân trọng gửi tới quí vị cuộc trao đổi với ông dưới đây.

Vũ Hoàng: Thưa nhạc sĩ Trần Quang Hải, chúng tôi được biết ông là người rất tâm huyết với nghệ thuật đàn muỗng và đã dành gần trọn cả sự nghiệp của mình để theo đuổi niềm đam mê đàn muỗng, hôm nay, qua làn sóng của đài RFA, ông có thể một lần nữa giới thiệu lại môn nghệ thuật độc đáo này được không ạ?

N.S Trần Quang Hải: Tôi có trình bày kỹ thuật đặc biệt của người Việt Nam là cặp muỗng, tôi đã học cách đây 65 năm ở Việt Nam. Tôi đã phát triển và tạo thành (môn nghệ thuật) duy nhất trên thế giới, tôi là người đầu tiên và duy nhất trên thế giới độc tấu đàn muỗng, chưa có một dân tộc nào làm hết vì đa số các dân tộc khác ở Nga, Mỹ, Anh, Canada, Pháp hay nhiều xứ bên Châu Âu để đệm, đó là nhạc cụ để đệm, chứ không phải một nhạc cụ độc tấu. Do vậy, bây giờ tôi sẽ biểu diễn một số kỹ thuật do tôi sáng chế ra, vì thế, tại Việt Nam năm 2011 tôi đã được hội Kỷ Lục Việt Nam tặng cho tôi kỷ lục gia là “vua muỗng của xứ Việt Nam.” Sau đây, tôi sẽ trình bày kỹ thuật đánh muỗng của người Việt Nam, với 2 cái muỗng rất là bình thường, tôi có thể tạo thành những âm thanh khác hay những tiết  tấu khác nhau. Những tiết tấu đơn giản nhất là tiết tấu nhịp 2 đánh thành trên đùi và trên bàn tay 1 – 2… đánh càng ngày càng mau… đổi vị trí cây muỗng… đánh bằng nhịp 3… đánh bằng 3 ngón tay… 4 ngón tay… 5 ngón tay… kéo lên trên phía ngon tay trỏ và ngón tay cái… kéo lên lưng ngón tay trỏ… kéo về hết cánh tay… đánh lên trên miệng.

Tôi là người đầu tiên và duy nhất trên thế giới độc tấu đàn muỗng, chưa có một dân tộc nào làm hết vì đa số các dân tộc khác ở Nga, Mỹ, Anh, Canada, Pháp hay nhiều xứ bên Châu Âu để đệm, đó là nhạc cụ để đệm, chứ không phải một nhạc cụ độc tấu.

N.S Trần Quang Hải

Vũ Hoàng: Vâng, xin cám ơn nhạc sĩ Trần Quang Hải đã cho thính giả nghe những gì ông vừa biểu diễn xong. Vũ Hoàng muốn biết là đàn muỗng thường được sử dụng trong những dịp nào và đàn muỗng ngoài sử dụng độc tấu ra còn dùng trong các trường hợp nào khác thưa nhạc sĩ?

N.S Trần Quang Hải: Đối với tôi, chiếc muỗng từ xưa ở Sài Gòn được sử dụng trong những đại nhạc hội do em thần đồng Quốc Thắng 10 tuổi, biểu diễn trên sân khấu, vừa gõ lóc cóc vừa diễn vừa hát, ngoài ra, chiếc muỗng còn được dùng trong những buổi sinh hoạt hướng đạo, thay cho những nhạc cụ gõ, người ta dùng chiếc muỗng để gõ, đánh thành nhịp để mọi người vỗ tay theo và hát theo, đó là những sinh hoạt trong giới trẻ.

Nhạc sĩ Trần Quang Hải biểu diện nhịp điệu của nghệ thuật đàn muỗng. tranquanghai.info
Nhạc sĩ Trần Quang Hải biểu diện nhịp điệu của nghệ thuật đàn muỗng. tranquanghai.info

Hồi năm 1969, tôi và ba tôi là giáo sư Trần Văn Khê đã có ý nghĩ là đưa cái muỗng này vào trong nhạc cổ truyền Việt Nam, thành ra, có tạo ra một trường phái nhạc tùy hứng – nhạc tùy hứng giữa đàn kiềm, trống với muỗng. Khi đó, chúng tôi tập với nhau và tạo ra một thể nghiệm, nghĩa là âm nhạc truyền thống theo kiểu mới, và đã làm ra một đĩa hát bên Pháp và xuất bản vào năm 1973. Trong đó, ba tôi đánh trống, tôi đánh muỗng, ba tôi đánh đàn kiềm điệu chầu văn, tôi gõ muỗng thay thế cho sinh tiền, từ đó, về sau là đem cái muỗng thành một nhạc cụ gõ thay thế cho sinh tiền. Rồi năm 2011, tôi đã trở về Việt Nam, tôi đến lớp dạy học của chị Phạm Thúy Hoa, nhóm Tiếng Hát Quê Hương, tôi đã tạo ra được một số khoảng 20-30 cô cậu nhỏ trong một khóa học và sau đó mấy cháu đã sử dụng thể nghiệm trong một loại nhạc, nghĩa là đem mười mấy cặp muỗng đánh vào nhau tạo thành một ban hợp tấu muỗng chung với nhạc cổ truyền Việt Nam. Đó là một hình thức thể nghiệm đem muỗng vào trong nhạc cổ truyền hiện đại.

Hồi năm 1969, tôi và ba tôi là giáo sư Trần Văn Khê đã có ý nghĩ là đưa cái muỗng này vào trong nhạc cổ truyền Việt Nam, thành ra, có tạo ra một trường phái nhạc tùy hứng – nhạc tùy hứng giữa đàn kiềm, trống với muỗng

N.S Trần Quang Hải

Vũ Hoàng: Cám ơn N.S Trần Quang Hải đã có những chia sẻ như vậy, trong suốt một thời gian dài mà ông không những biểu diễn ở Việt Nam mà còn truyền dạy cho các thế hệ sau và biểu diễn trên thế giới, ông thấy đàn muỗng của Việt Nam phối hợp với các nhạc cụ khác thế nào?

N.S Trần Quang Hải: Tôi là người đầu tiên đem muỗng vào trong buổi nhạc tùy hứng tập thể, nghĩa là tôi đánh muỗng chung với một người nhảy flamengo hãy những anh Phi Châu đánh trống djembe hay người Ấn Độ đánh trống tampla. Thành ra, tất những cái đó, tôi đánh với từng người rồi sau đó tổng hợp lại tất cả những nhạc cụ gõ chẳng hạn cây đàn mộc cầm, trống djembe hay những giàn trống khác và các nhạc cụ gõ khác. Tôi trở thành người hướng dẫn, chỉ đạo trong các ban nhạc tùy hứng tập thể ở trong các festival.

Vũ Hoàng: Thưa nhạc sĩ, ông có thể chia sẻ thêm một chút về việc truyền dạy môn nghệ thuật độc đáo này của ông cho các thế hệ sau được không ạ? Và điều gì khiến ông tâm đắc?

N.S Trần Quang Hải: Cách đây 15 năm, trong một chương trình dạy về nhạc thế giới, tôi có đề nghị là đem muỗng vào thể nghiệm trong một lớp học, một dàn nhạc toàn muỗng không, không có một nhạc cụ nào khác, tôi để 20 em nhỏ chơi bằng muỗng cà phê và 20 em chơi bằng muỗng súp và 2 bên có 5 em đánh những cái muỗng to, thành ra, trong dàn nhạc vừa có muỗng nhỏ, muỗng vừa và muỗng to, giống như trong dàn nhạc có cây đàn violin, violoncello, đàn cello và đàn constrabass và vì thế tạo ra những công thức về tiết tấu, tôi chế ra, thí dụ em nhỏ hàng một đánh cóc cóc cóc, hàng thứ nhì đánh nhịp ngoại, còn hàng sau cùng dùng muỗng to đánh tung tung tung… giúp cho những người đó giữ nhịp và đối đáp với nhau.

Nhưng đôi khi, tôi lại cho 2 em, 2 bên với 2 cái muỗng khác nhau, 2 âm thanh khác nhau, âm thanh cao cho đàn bà, âm thanh trầm cho đàn ông và 2 bên tìm cách tạo ra một cuộc đối thoại tùy hứng và lúc đó, ở phía sau lưng các nhịp khác đi theo tùng … cóc… tùng … cóc… từ đó, sự đa tiết được phát hiện và làm cho những em đó thấy rằng các muỗng không tốn tiền mà lại tạo thành một loại nhạc tùy hứng rất hào hứng cho các em bắt đầu để ý đến âm nhạc và thích âm nhạc.

Vũ Hoàng: Chúng tôi xin chân thành cám ơn ông rất nhiều.

Tin, bài liên quan

http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/prof-tq-hai-spoo-king-09152013090937.html

MINH HÀ : GS TS Trần Quang Hải: Người trình diễn lạ kỳ của âm nhạc dân tộc, VIETNAM


 

Posted on 23/11 by 

Nếu lần đầu tiếp xúc với GS.TS Trần Quang Hải, chẳng ai tin “ông già” đó đã gần 70 tuổi. Nếu có dịp ở gần ông hơn, đi cùng ông vài chuyến công tác, sẽ ngạc nhiên vì cái chất trẻ thơ, hồn nhiên hết mực trong một con người từng trải, uyên bác và thâm trầm.

 

Chúng tôi hẹn gặp ông trong một chuyến ông về Việt Nam, dự một hội nghị quan trọng về âm nhạc dân tộc. Khi đã yên vị trong căn phòng ở khách sạn nơi nghỉ, ông lôi ra những miếng kim loại nhỏ xíu, cầm trên tay một miếng kim loại nhỏ nhất có buộc sợi chỉ đỏ đưa lên môi. Và thế là một bản nhạc réo rắt đầy hứng khởi vang lên.

Đấy là chiếc đàn môi của người Mông! Ông bảo thế. Có 27 loại đàn môi. Chưa kể, có hàng trăm loại nhạc cụ khác nhau của 53 dân tộc trên đất nước. Ông kể về sắc thái âm thanh, về cấu tạo, về cái cách để trình diễn chúng… như một người lên đồng. Giảng giải về cơ chế âm thanh phát ra từ đâu, biểu diễn thế nào là đúng, rồi phân tích cái hay cái đẹp, giá trị của từng loại nhạc cụ xong, ông lại cầm cái đàn môi lên biểu diễn vài bản nhạc, mà chúng tôi lờ mờ nhận ra đó là giai điệu dân ca của ba miền.

Giáo sư Trần Quang Hải trình diễn nhạc cụ dân tộc. Ảnh: Châu Xuyên

Sau khi đã cẩn thận cất kỹ những miếng kim loại, ông lại lôi ra từ trong ba lô hai cái muỗng, thoăn thoắt bẻ quặp chúng lại, và trong khi miệng liên tục đánh nhịp đệm thì bàn tay của ông cầm hai cái muỗng, tấu liên hồi một khúc nhạc kỳ lạ đầy quyến rũ. Nhìn hai cái muỗng trong tay ông lúc đó, cảm thấy ông như một thầy phù thủy đang phù chú cho bùa phép của mình, tròn mắt ngạc nhiên. Nhưng chưa hết, bỏ tất cả các nhạc cụ xuống, đứng dậy, rất nghiêm trang ông giả đò làm động tác vuốt râu, xoạc chân rất đường bệ, gật gật cái đầu, với một chất giọng trầm: “Như ta đây Trần Quang Hải tự vị”. Vừa dứt lời, ông lại làm lại động tác vuốt râu, nhưng là nghiêng ngả ngất ngây như người say, chân nam đá chân chiêu, và hét, từ đâu đó sâu hơn trong cuống họng ông, một chuỗi âm thanh lảnh lót, cao vút, nhấn nhá và sắc lẹm: “Như ta đây Trần Quang Hải tự vị” (đó là một động tác trong tuồng cổ). Chúng tôi chỉ còn có thể ngồi cười ngặt nghẽo…

 Không chỉ là trong giới nghiên cứu và trình diễn âm nhạc cổ truyền, mà có lẽ nhiều người đều biết, ông là người con nổi tiếng có một người cha rất nổi tiếng: GS.TS Trần Văn Khê. Năm 17 tuổi, tốt nghiệp khoa violin của Nhạc viện Sài Gòn, Trần Quang Hải sang Pháp. Giữa Pa-ri, nơi có đủ điều kiện để trở thành người biểu diễn đỉnh cao của âm nhạc cổ điển, thì ông lại quyết định đi theo con đường mà ba ông đã chọn: Nghiên cứu dân tộc nhạc học. Nói chuyện với ông, có cảm giác như đang đi trong bảo tàng sống động về âm nhạc truyền thống của dân tộc Việt. Âm nhạc của dân tộc nào, vùng miền nào, sắc thái ra sao, đặc trưng thế nào, nếu không cố tìm cách kéo ông ra khỏi, thì ông có thể ngồi nói hàng giờ không hết. Từ chỗ đang say sưa vì những bồi âm tuyệt vời của cây đàn bầu, sự hòa thanh tuyệt vời giữa sắc thái trầm đục của cây đàn đáy và giọng hát thanh vút trong ca trù, ông lại quay qua trăn trở về chế độ cho nghệ nhân âm nhạc cổ truyền ngày hôm nay, rồi làm sao để phục hồi những gì đã mất, và quan trọng hơn, là gìn giữ cho được những gì chưa mất… Ông là hiện thân cho những đam mê và kiến thức của ba ông về âm nhạc dân tộc. Nửa thế kỷ qua, hai cha con ông đã miệt mài làm chiếc cầu nối để âm nhạc truyền thống Việt Nam có tên trên bản đồ thế giới, được biết đến và khiến nhiều người nước ngoài say mê như ngày hôm nay.

Nhưng hơn thế nữa, công chúng nước ngoài biết đến ông như là một người trình diễn kỳ lạ của âm nhạc dân tộc Việt Nam. Không rõ bằng cách nào (có thể như là cái cách mà ông vừa trình diễn cho tôi xem), ông đã đi một mình gần như đơn độc khắp 70 quốc gia trên thế giới, với hơn 3.500 buổi trình diễn âm nhạc dân tộc. Đàn tranh là cây đàn truyền thống của gia đình, và hầu như, ông chưa bao giờ rời xa nó.

Ông còn có thể hát một lúc hai giọng, như là song ca, nhưng chỉ có một người hát. Ông gọi đó là kỹ thuật hát đồng song thanh. Nhưng, để làm được điều đó, ông đã không ngần ngại tự cho nội soi dây thanh quản của mình bằng một loại hóa chất độc hại có thể gây ung thư để nghiên cứu. Chính việc làm này của ông khiến cho GS.TS Trần Văn Khê lo lắng. Với nhà nghiên cứu hàng đầu về âm nhạc cổ truyền nay đã ngoài 90 tuổi, thì đứa con của mình dù năm nay cũng đã gần 70, vẫn như là hãy còn bé bỏng.

Minh Hà (Quân đội Nhân dân)

– See more at: http://www.tranvankhe.vn/2012/11/23/gs-ts-tr%e1%ba%a7n-quang-h%e1%ba%a3i-ng%c6%b0%e1%bb%9di-trinh-di%e1%bb%85n-l%e1%ba%a1-k%e1%bb%b3-c%e1%bb%a7a-am-nh%e1%ba%a1c-dan-t%e1%bb%99c/#sthash.3m5p8LkS.dpuf

 

http://www.tranvankhe.vn/2012/11/23/gs-ts-tr%E1%BA%A7n-quang-h%E1%BA%A3i-ng%C6%B0%E1%BB%9Di-trinh-di%E1%BB%85n-l%E1%BA%A1-k%E1%BB%B3-c%E1%BB%A7a-am-nh%E1%BA%A1c-dan-t%E1%BB%99c/

VÕ HÀ : Kiều bào Pháp Trần Quang Hải với ‘giai điệu muỗng’, VIETNAM


Kiều bào Pháp Trần Quang Hải với ‘giai điệu muỗng’

Posted on 06/12 by 
Buổi nói chuyện âm nhạc của GS Trần Quang Hải, kiều bào Pháp, vừa diễn ra hồi đầu tháng 11 tại TP.HCM, khiến nhiều người trong nước và khách quốc tế ngỡ ngàng nhận ra sự kỳ diệu của âm nhạc Việt, rồi khâm phục tài năng âm nhạc của ông.

 

Là con trai của GS Trần Văn Khê, GS Hải nổi tiếng trong lĩnh vực âm nhạc dân tộc không kém cha mình ở cả trong và ngoài nước. Tiếp nối cha, ông mang những kiến thức ấy về lại quê nhà…

Đàn… muỗng

Hơn 70 quốc gia với khoảng 3.000 buổi thuyết trình âm nhạc dân tộc Việt Nam là một phần công việc của ông trong những năm ở nước ngoài. Âm nhạc dân tộc đã ăn sâu vào máu ông từ khi còn rất nhỏ. Đến nay, với trình độ “thượng thừa”, một cái muỗng trong tay ông cũng có thể phát ra giai điệu. Bất cứ vật dụng gì khi ông đưa lên môi đều trở thành nhạc cụ.

Vợ chồng GS Trần Quang Hải biểu diễn âm nhạc truyền thống tại TP.HCM

Để có được kỹ năng đó, GS Hải phải mất đến mấy chục năm rèn luyện. Như với “giai điệu muỗng”, ông tìm hiểu, nghiên cứu, luyện tập đến mấy chục năm mới “làm chủ” được nó. Khi ông biểu diễn “giai điệu muỗng”, cả đám đông trầm trồ, thán phục.

GS Hải bảo: ông đã đi không biết bao nhiêu nước để biểu diễn những chiếc “đàn muỗng” này, và luôn làm khán giả sững sờ. Nhiều lần, bị hải quan sân bay ách loại “nhạc cụ” này vì cho là vật sắc nhọn, ông bèn đưa nó lên môi để diễn giải cho các nhân viên kiểm soát. Và hình ảnh vừa lạ lùng vừa buồn cười diễn ra tại phòng check in: một người đàn ông mải mê thổi vào chiếc muỗng, xung quanh là hàng loạt nhân viên hải quan say sưa đứng nghe, đã in đậm vào tâm trí nhiều người.

Nhiều công trình nghiên cứu nổi tiếng

Khi GS Trần Văn Khê và GS Trần Quang Hải đàn lên một khúc nhạc dân tộc, người ta mới thấy hết hai tiếng quê hương sâu trong tâm hồn hai cha con mà phần lớn thời gian là sinh sống ở nước ngoài này. Sẽ không thể nào kể hết niềm tự hào của GS Trần Văn Khê khi ông nói về con mình: “Hải trưởng thành ở Pháp nhưng đã làm rạng danh âm nhạc Việt Nam bằng lối đi riêng của mình. Hải không chỉ là đứa con làm tôi tự hào, mà còn là một người bạn âm nhạc tương ý”.

Sự hấp dẫn ở những buổi thuyết trình của ông còn nằm ở sự hài hước. Diễn giải một điều gì, ông thường dẫn chứng bằng nhiều hình ảnh rất ngộ nghĩnh khiến tiếng vỗ tay và tiếng cười cùng rộ lên. “Trong những lần hội họp bạn bè, anh luôn là người khuấy động không khí”, ca sĩ Bạch Yến, vợ ông, nói. Với ông, sự hài hước đó gần như là một bí quyết, để mọi thứ trở nên sinh động hơn, hài hòa hơn và dễ thẩm thấu hơn.

Cũng như cha mình, GS Hải mong mỏi sau này về Việt Nam, tìm một ai đó để truyền hết những tinh hoa âm nhạc dân tộc mà ông đã nghiên cứu bao nhiêu năm qua. Theo ông, nhạc học dân tộc chứa những điều kỳ thú mà càng nghiên cứu lại càng thấy mới lạ và thú vị. Thực tế, ít ai biết rằng để có được sự hiểu biết và nhiều công trình nghiên cứu như hiện nay, ông đã lấy bản thân làm thí nghiệm. Ông tập đến khản cả giọng, nghe lại, rồi ông phân tích… Đã có lần vì quá nghiên cứu và tập luyện mà thanh quản ông bị tổn thương, bác sĩ khuyên ông không được tiếp tục, nhưng rồi ông vẫn thử nghiệm.

Hiện nay, dù là một người nổi tiếng, GS chỉ có một mong mỏi “rồi đây, giới trẻ Việt Nam sẽ biết hơn về âm nhạc dân tộc Việt Nam, vì nó hay lắm, hay không thua bất cứ của một quốc gia nào”.

Giáo sư Trần Quang Hải sinh năm 1944, là con trưởng của GS Trần Văn Khê. Ông tốt nghiệp trường Quốc gia âm nhạc và Kịch nghệ Sài Gòn, và được cha đưa qua Pháp năm 1961. Từ năm 1966, ông bắt đầu thuyết trình âm nhạc Việt tại nhiều nước trên thế giới. Ông hiện là thành viên của 20 hội nghiên cứu nhạc học quốc tế.
Võ Hà (baodatviet.vn

– See more at: http://www.tranvankhe.vn/2012/12/06/ki%e1%bb%81u-bao-phap-tr%e1%ba%a7n-quang-h%e1%ba%a3i-v%e1%bb%9bi-giai-di%e1%bb%87u-mu%e1%bb%97ng/#sthash.wIyP8J6j.dpuf

http://www.tranvankhe.vn/2012/12/06/ki%E1%BB%81u-bao-phap-tr%E1%BA%A7n-quang-h%E1%BA%A3i-v%E1%BB%9Bi-giai-di%E1%BB%87u-mu%E1%BB%97ng/

TRẦN QUANG HẢI – NGƯỜI THỂ HIỆN TIẾT TẤU VÀ ÂM THANH ĐA DẠNG TỪ NHỮNG CHIẾC MUỖNG


TRẦN QUANG HẢI – NGƯỜI THỂ HIỆN TIẾT TẤU VÀ ÂM THANH ĐA DẠNG TỪ NHỮNG CHIẾC MUỖNG

Thứ năm, 16/12/2010

PV

TS Trần Quang Hải

Năm 1968, tại Paris, ông hoàn thành bằng Cao học dân tộc nhạc học của trường Cao đẳng Khoa học Nhân văn; năm 1969, ông tốt nghiệp Trung tâm nghiên cứu nhạc Đông phương về lịch sử và thực tập nhạc Việt Nam. 
Năm 1973, ông lấy bằng Tiến sĩ dân tộc nhạc học và năm 1989 tốt nghiệp giáo sư nhạc cổ truyền trong kỳ thi do Bộ Văn hóa Pháp tổ chức tại Paris. Là một giáo sư nhạc học lại là một chuyên gia âm nhạc Châu Á, Tiến sĩ Trần Quang Hải đã được mời thỉnh giảng tại 70 quốc gia trên thế giới. Ông kể, cách nay 60 năm ngay từ năm 5 tuổi, ông đã học cách gõ muỗng! Cũng từ những ngày đó, ông đã nhận ra từ những chiếc muỗng đã tạo nên những âm thanh truyền cảm đến không ngờ! Và không chỉ tạo ra âm thanh mà sau này bằng sự điêu luyện cộng với kiến thức sâu sắc về nhạc học, ông đã cống hiến những phong cách, kỹ thuật gõ muỗng bài bản mà đa dạng. Vì vậy, ông được tôn vinh là “Vua Muỗng – The King of Spoons”.
Nhìn phong cách xử lý tài tình và điêu luyện của ông với những chiếc muỗng, người xem đi từ bất ngờ này sang bất ngờ khác. Nếu bình thường chỉ gõ muỗng cho kêu nhưng trong tay ông muỗng đã trở thành một ban nhạc đa tiết tấu, được tạo thành bằng cách phối hợp 2 hoặc 3 chiếc muỗng cùng với sự thay đổi vị trí khác nhau.

Nhằm giúp mọi người nắm bắt một cách nhanh chóng nghệ thuật gõ muỗng, Tiến sĩ Trần Quang Hải đã tận tình hướng dẫn. Bắt đầu từ kỹ thuật căn bản, bẻ hai muỗng hơi cong, cho chúng đối vào nhau, lấy ngón tay trỏ để vào chính giữa hai cán và nâng lên cho hai chiếc muỗng không đụng đậy tạo một khoảng cách khoảng 2,5mm để tạo nên cao độ. 
Từ kỹ thuật ban đầu này, những chiếc muỗng được khai triển thành nhiều cách gõ khác nhau như với 2 hoặc 3, hoặc 4, hoặc 5 ngón tay, rồi kéo lên hết cánh tay hay đánh lên đùi, đánh lên miệng, đánh thành bài bản… Và, Tiến sĩ Trần Quang Hải đã cống hiến một nghệ thuật gõ muỗng khiến người xem phải thán phục vì thể hiện các điệu nhạc một cách đa dạng từ jazz, pop, đến techno, hiphop, flamenco… 
Do đó, từ cách thể hiện cũng như bằng kỹ thuật do ông tìm ra mà muỗng trở thành một loại nhạc cụ bộ gõ và được vận dụng một cách sáng tạo. Vì nó đưa mọi người từ cái biết đến cái không biết, từ cụ thể sang trừu tượng. 
Nhìn cách ông vận dụng và xử lý, người xem có thể dễ dàng hình dung làm sao từ những chiếc muỗng bình thường vốn được làm ra phục vụ nhu cầu ẩm thực nhưng qua bàn tay tài nghệ và cách xử lý nhạc học độc đáo, vững vàng của ông đã đem lại sự hấp dẫn lạ thường. Nên ông đã nói vui, là với những chiếc muỗng trong tay đi đến đâu cũng không sợ đói! 
Ông không chỉ thể hiện mà ông còn tìm kiếm, sưu tầm những chiếc muỗng ở những quốc gia mà ông đặt chân đến. Vì vậy, cho đến nay ông có trong tay 300 chiếc muỗng, một bộ sưu tập muỗng phong phú tập hợp từ nhiều quốc gia, từ nhiều dân tộc của cả 5 châu lục. 
Xin giới thiệu đây là đề xuất kỷ lục Việt Nam đang trong quá trình xem xét, thẩm định.

Nguồn: kyluc.vn

Cuộc đối thoại ngẫu hứng giữa 2 ông vua gõ muỗng: Roger Mason và Trần Quang Hai:

http://vnmusic.com.vn/p309-tran-quang-hai-nguoi-the-hien-tiet-tau-va-am-thanh-da-dang-tu-nhung-chiec-muong.html