Tag Archives: phim đất khổ

Đất Khổ – VIETNAM: Land of Sorrows (full length film)


Mise en ligne le 27 janv. 2011

(phim trọn bộ: 1 giờ 42 phút) ĐẤT KHỔ: Kịch bản dựa trên tác phẩm Đêm Nghe Tiếng Đại Bác và Giải Khăn Sô Cho Huế của nhà văn Nhã Ca. Khởi sự quay đầu thập niên 1970 và hoàn tất năm 1973 lấy bối cảnh từ 3 biến cố chính trong lịch sử chiến tranh Việt Nam: vụ Tranh Đấu Phật Giáo năm 1965 ở Huế, Việt Cộng tấn công vào Tết Mậu Thân (1968), và mùa hè Đỏ Lửa (1972), cũng gây nhiều sôi nổi và bị cấm chiếu trước 1975 ở miền Nam VN vì nội dung “phản chiến và khuynh tả.”
……………..
Filmed in 1971, the movie is set in Hue in the days before and during the Tet Offensive 1968 by VC. Its the harrowing and poignant story of the love of family, homeland, and culture during the Vietnam War. This Vietnamese, English-subtitled film dramatizes the effect of the Vietnam War on a single South Vietnamese family, the inner conflict of decisions, ideology by each member of the family.
……………..
Cuốn phim như là bi kịch cho mỗi gia đình Việt Nam, trong cuộc chiến Quốc Gia-Cộng Sản, soi rọi những khía cạnh của cuộc chiến qua tâm cảnh của những nhân vật sống trong thời cuộc: người lính Biệt Động Quân bị lạc ra khỏi binh chủng; một người anh đi lính quân lực Việt Nam Cộng Hòa; người em trai nghệ sĩ đào ngũ với cái nhìn “hiện sinh ngây thơ” về cuộc chiến (nhạc sĩ Trịnh Công Sơn ở lứa tuổi 30); bà mẹ góa chịu đựng (Bích Hợp, nghệ sĩ số 1 của sân khấu cải lương Bắc Hà di cư); cô chị gái, như Hòn Vọng Phu, mòn mỏi đợi ý trung nhân chưa về (Xuân Hà), và cô em út, một teenage sâu sắc với nhiều chất vấn và bất mãn về thời thế (Vân Quỳnh). Phim Đất Khổ cũng có sự xuất hiện của diễn viên Hoa Kỳ Jerry Liles, trong vai một người Mỹ dân sự cao lồng ngồng, bị “mồ côi” và bất lực trong bối cảnh Việt Nam, rất khác với vai trò chủ động của những nhân vật người Mỹ trong những phim ảnh Hollywood về chiến tranh Việt Nam. Đạo diễn: Hà Thúc Cần.

THÙY PHƯƠNG : Lần duy nhất làm diễn viên của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn


Lần duy nhất làm diễn viên của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn

Lần duy nhất làm diễn viên của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn trong bộ phim ít được phổ biến mang tên “Đất khổ” đã để lại trong lòng công chúng mến mộ cố nhạc sĩ tài hoa ấn tượng khó phai mờ.

“Đất khổ” được quay từ năm 1971 và hoàn tất vào năm 1973 do nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đóng vai chính cùng dàn nghệ sĩ nổi tiếng như: “kỳ nữ” Kim Cương, nhà văn Sơn Nam, diễn viên Bạch Lý, NSƯT Thành Lộc (Khi đó mới 8 tuổi).

Phim lấy bối cảnh từ ba biến cố chính trong lịch sử chiến tranh Việt Nam: vụ Phật giáo tranh đấu năm 1965 ở Huế, Tết Mậu Thân (1968), và Mùa đỏ lửa (1972). Với khuynh hướng hiện thực xã hội, có nhiều cảnh tàn khốc dùng từ cảnh quay và những thước phim tài liệu nên chính quyền Sài Gòn cũ cảm thấy lo ngại và cấm phổ biến rộng rãi.

Bởi thế, sau khi hoàn thành, bộ phim chỉ được chiếu 2 lần rồi rơi vào quên lãng trong …xó hầm nhà của ông George Washnis – một nhà sản xuất phim ảnh của Mỹ từng sống làm việc tại miền Nam Việt Nam.

101-f77b9
​Trịnh Công Sơn “phiêu” với ca khúc “Tôi sẽ đi thăm”

Trong “Đất khổ”, Trịnh Công Sơn đã vào vai nhạc sĩ Trịnh Quân với dáng vẻ phong trần và chất âm nhạc “đặc sệt da vàng”. Qua màn ảnh, công chúng như bắt gặp nguyên mẫu Trịnh Công Sơn qua vai diễn Trịnh Quân yếu đuối, tài hoa trong vùng đất mẹ – xứ Huế khổ đau đầy bi tráng giữa những năm tháng chiến tranh ác liệt. Với trang phục áo jacket bụi bặm, tóc bồng bềnh, quần jeans ống loe cùng cây guitar… nhạc sĩ Trịnh Công Sơn gần như đạt đến độ diễn mà như không diễn.

102-6480b
​Trịnh Quân của “Đất khổ” luôn gắn bó với cây đàn

Câu chuyện bắt đầu bằng hành trình đi bộ vượt đèo Hải Vân từ Đà Nẵng về Huế thăm mẹ của nhạc sĩ Trịnh Quân. Thấp thoáng trên vai, trong túi xách tay của anh là chùm hoa mang về tặng người yêu tên Diễm nhân dịp sinh nhật.

Không nhằm miêu tả cuộc chiến bạo liệt hay những thế lực thù địch đối kháng, bộ phim tuyệt nhiên là câu chuyện về tình yêu, tình ruột thịt, lòng yêu nước, sự gắn bó với văn hóa xứ sở và tiếng nói của giống nòi…

103-9c9ef
​Cảnh bình yên hiếm có trong phim

Khá nhiều “ca khúc ca vàng” xuất hiện trong phim và gắn bó với cuộc đời của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn như: Dựng lại nhà, dựng lại người; Đại bác ru đêm; Khi đất nước tôi thanh bình… được công chúng yêu âm nhạc coi là gia tài vô cùng quý giá.

Với tiết tấu hơi dồn dập làm người nghe liên tưởng tới nhịp đạn pháo, nhịp chân chạy loạn cộng với lời ca thống thiết như tiếng kêu than buốt nhói về chia ly, mất mát.

104-9cb03
​Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn với lối diễn nội tâm

Bối cảnh phim xoay quanh câu chuyện trong gia đình nhạc sĩ Trịnh Quân – điển hình cho hàng triệu gia đình Việt trong thời ly loạn: bà mẹ góa bụa (Bích Hợp đóng) cam chịu mọi đau khổ, cô chị gái (Xuân Hà) quá lứa lỡ thì vì vò võ đợi chờ người yêu, cô em út (Vân Quỳnh) là sinh viên yêu nước, chống chiến tranh. Đặc biệt phim còn có sự xuất hiện của một người lính Mỹ (diễn viên MỹJerry Liles đóng) đã “buông súng” quay lưng lại chiến tranh.

105-30886
​Nghệ sĩ Bích Hợp vào vai mẹ nhạc sĩ

“Đất khổ” đã phác thảo nên một thế giới phù du của những nghệ sĩ muốn tìm sự khuây khỏa trong âm nhạc và nét đẹp u hoài của nền văn hóa đang trên đà mai một, xói mòn trước những giá trị ngoại lai.

Dù phim chưa được phổ biến rộng rãi và nhiều khán giả cũng không hề biết đến lần đầu tiên và cũng là lần duy nhất làm diễn viên của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn nhưng giới chuyên môn trong và ngoài nước đã nhìn nhận “Đất khổ” không chỉ là một cuốn tư liệu quý về quá khứ mà còn làm người xem xúc động trước hình ảnh của cố nhạc sĩ tài hoa cùng một “thế hệ vàng” của văn nghệ Sài Gòn như: Nhạc sĩ Miên Đức Thắng, diễn viên Kim Cương, nhà thơ Lưu Nguyễn Đạt, nhà văn Sơn Nam…

Theo Thùy Phương
Báo Gia đình & Xã hội

http://dantri.com.vn/van-hoa/lan-duy-nhat-lam-dien-vien-cua-nhac-si-trinh-cong-son-20150822162339726.htm

BÙI VĂN PHÚ : VỀ PHIM “ĐẤT KHỔ” (đạo diễn HÀ THÚC CẦN, diễn viên chánh: TRỊNH CÔNG SƠN )


Về phim ‘Đất Khổ’

dat kho 1

Cảnh trong phim với Trịnh Công Sơn ôm đàn hát ‘Tôi sẽ đi thăm’ 

Tựa phim: Đất khổ (Land of Sorrow).
Dài 142 phút. Nói tiếng Việt, phụ đề tiếng Anh.
Bản quyền: 1971 George Washnis Enterprises
Đạo diễn: Hà Thúc Cần.
Kịch bản: Hà Thúc Cần và Nguyễn Bá Hùng
Nhà sản xuất: Nguyễn Bá Hùng.
Diễn viên: Trịnh Công Sơn, Bích Hợp, Xuân Hà, Vân Quỳnh, Minh Trường Sơn, Lưu Nguyễn Đạt, Jerry Liles

dat kho 2

Trịnh Công Sơn có phải là một thanh niên trốn quân dịch? Theo bạn bè của ông kể lại thì điều này là sự thật. Ngay cả em gái của ông, cô Trịnh Vĩnh Trinh, cũng xác nhận chuyện đó trong một cuộc phỏng vấn với người viết bài.

Nhạc sĩ họ Trịnh đã từ chối tham gia vào việc cầm súng bắn giết anh em. Đứng bên lề cuộc chiến, chứng kiến mất mát, đổ nát, đau thương của chiến tranh đã đem đến cho ông chất liệu để viết lên những ca khúc với âm điệu buồn về thân phận quê hương, thân phận con người, những bài ca đã làm rung động con tim nhân loại.

Một Trịnh Công Sơn trốn lính, một Trịnh Công Sơn có mặt ở Huế chứng kiến tang thương khi Tổng tấn công Tết Mậu Thân xảy ra, cùng với một Trịnh Công Sơn mong ước dựng xây quê hương trong thanh bình. Tất cả đã được lồng vào phim “Đất khổ”.

Phim này sẽ được chiếu tại tại Đại hội Điện ảnh Việt Nam kỳ 8 (Viet Film Fest) tại hải ngoại, do Hội Văn học Nghệ thuật Việt-Mỹ (VAALA) tổ chức vào tuần tới tại Little Saigon ở miền Nam California.

dat kho 3

“Đất khổ” không phải là một phim mới sản xuất mà đã được quay tại miền Nam Việt Nam trước năm 1975 do cố đạo diễn Hà Thúc Cần thực hiện. Cô Trịnh Vĩnh Trinh cho biết đạo diễn là một người rất thân với gia đình.

Phim dựa trên cốt truyện từ hai tác phẩm “Giải khăn sô cho Huế” và “Đêm nghe tiếng đại bác” của nhà văn Nhã Ca, là người cũng viết lời thoại cho phim cùng với Hà Thúc Như Hỷ, Trần Lê Nguyễn và Phạm Viết Lịch.

Trịnh Công Sơn là diễn viên chính, trong vai nhạc sĩ Quân và cũng là một thanh niên trốn quân dịch. Quân có những người anh là sĩ quan và cảnh sát của Việt Nam Cộng hòa, có chị là Thuý với người yêu là lãnh tụ sinh viên tranh đấu. Có em là Hạnh lúc nào cũng hăng say tham gia xuống đường chống chính phủ. Hình ảnh của Diễm cũng thấp thoáng trong phim.

Những nhân vật, chuyện tình đan xen và sự nối kết quan điểm trong phim có nhiều nét hiện thực như trong gia đình của Trịnh Công Sơn.

Bối cảnh của phim mang những nét thời sự nổi bật của cuộc chiến Việt Nam, với phong trào tranh đấu của sinh viên Huế, với trận chiến Mùa hè Đỏ lửa 1972 và cuộc Tổng Tấn công của bộ đội cộng sản Bắc Việt vào Huế dịp Tết Mậu Thân 1968.

dat kho 4

Trong phim còn có nhân vật Tim, một lính Mỹ đào ngũ, quen với Quân ở khu nhà trọ trong Sài Gòn, thường chia xẻ với nhau buồn vui, mất mát người thân qua những ly rượu. Tim lấy vợ Việt, biết nói tiếng Việt nên bị nghi ngờ là CIA. Một lần Tim nhận tiền của bà con trong xóm, hứa đi mua đồ ở PX, cửa hàng dành cho lính Mỹ, mà không làm nên bị vợ đuổi, bị bà con mắng chửi.

Quân giúp Tim, rủ anh về Huế đón Tết với gia đình. Đúng vào dịp Tết Mậu Thân. Bộ đội cộng sản tấn công chiếm thành phố. Tim bị lính Mỹ bắt lại còn gia đình Quân với mẹ và em phải chạy lên nhà thờ lánh nạn cùng với nhiều nạn nhân chiến tranh khác.

dat kho 5

Rồi gia đình lại tiếp tục chạy loạn. Thuý bị trúng đạn chết, xác chôn vội bên bờ đất. Mẹ buồn rầu: “Không đi đâu cả. Có chết cũng về nhà mà chết”.

Lồng trong phim là một số ca khúc do Quân sáng tác, có những lời tình ca: “Làm sao em biết đời sống buồn tênh. Đôi khi ta lắng nghe ta…”, “Từng người tình bỏ ta đi như những giòng sông nhỏ, nhìn lại mình đời đã rong rêu…”

dat kho 6

Có những ca từ như lời ai điếu của thiếu phụ để tang người tình: “Em đi trong chiều có gió bay theo, thổi bùng khăn tang trắng giữa khung chiều…”.

Có ca từ, theo lời Quân là “ước mơ thanh bình và là thân phận khổ đau của nước Việt Nam chúng ta.”

Khi đất nước tôi thanh bình, tôi sẽ đi thăm.
Tôi sẽ đi thăm một nghĩa địa buồn,
Đi thăm mộ bia đều như nấm.
Khi đất nước tôi không còn chiến tranh
Trẻ con đi hát đồng dao ngoài đường…

Phim “Đất khổ” đưa lên những quan điểm trái nghịch của thanh niên thời bấy giờ, có người cầm súng chiến đấu, có người tham gia phong trào đấu tranh, có những nhận định, phát biểu: “Phận nước mình mà ai ai đâu quyết định không à…”.

Khi giới trẻ tụ họp sinh hoạt cũng có lựa chọn khác nhau, anh muốn hát quyết thắng trong khi chị lại muốn có hòa bình để xây dựng quê hương:

Ta cùng lên đường đi xây lại tình thương
Lòng mẹ ta xưa kia bao la như Thái Bình Dương
Những đứa con là sông mừng hôm nay xoá hết căm hờn
Mượn phù sa đắp trên điêu tàn lòng nhân ái lên nụ hồng…

Với nội dung về một nhân vật chính là một nhạc sĩ được cho là phản chiến và trốn lính, phim “Đất khổ” có được chiếu ở miền Nam Việt Nam trước năm 1975 hay không thì không rõ lắm.

Trong buổi ra mắt bản dịch tiếng Anh tác phẩm “Giải khăn sô cho Huế” của Nhã Ca tại Đại học Berkeley, tôi nêu câu hỏi này với nhà văn, bà trả lời rằng phim mới làm xong chưa kịp chiếu.

dat kho 7

Bà cho biết thêm, sau khi phim được phổ biến tại hải ngoại, trong nước đã cho phép chiếu. Sau vì bìa có in hình cờ đỏ sao vàng, người Việt ở Mỹ phản đối, cho nhà sản xuất biết phim không liên quan gì đến cờ đỏ sao vàng nên nhà sản xuất in lại bìa, bỏ cờ đỏ. Lúc đó trong nước lại cấm chiếu.

Theo bách khoa tự điển mở, “Đất khổ” quay từ năm 1971 đến 1973 mới hoàn thành và đã được ra mắt tại Sài Gòn năm 1974, nhưng chỉ chiếu hai xuất cho công chúng rồi thôi.

Bìa sau của DVD ghi chi tiết năm 1980 phim được chiếu tại rạp Paris Orient Theater bên Pháp và năm 1996 chiếu tại American Film Institute thuộc Trung tâm Kennedy, rồi tại Liên hoan Phim Mỹ Á cũng tại vùng Thủ đô Washington.

dat kho 8

Sau khi Trịnh Công Sơn qua đời năm 2001, trong một lần tổ chức giỗ ông tại khu tưởng niệm ở Bình Qưới, ban tổ chức đã dự định chiếu một vài đoạn trong “Đất khổ”, nhưng giờ chót phần này đã không được phép thực hiện.

“Đất khổ” phản ánh khá trung thực hoàn cảnh chính trị, xã hội của một đất nước có tên Việt Nam Cộng hoà trong giai đoạn mười năm sau cùng, từ 1965 đến 1975, trước khi bị cộng sản xóa tên trên bản đồ thế giới. Một đất nước thường xuyên phải đối đầu với chiến tranh và người dân ai cũng mơ ước hoà bình đến với quê hương để cùng nhau góp tay xây dựng lại nhà cửa, xóm làng.

Bùi Văn Phú