Nhà văn NGUYỄN QUANG THIỀU : Đọc tập tùy bút “Hộ chiếu tâm hồn” của Vi Thùy Linh Một tình yêu không thể kìm giữ


02:20-03/03/2014
Đọc tập tùy bút “Hộ chiếu tâm hồn” của Vi Thùy Linh
Một tình yêu không thể kìm giữ*
Nhà văn Nguyễn Quang Thiều

Bìa tập tùy bút do họa sĩ
Đặng Xuân Hòa minh họa
Vi Thuỳ Linh thường đi rất xa cái khởi đầu của mỗi tuỳ bút. Đi rất xa mà không ra ngoài. Nó vẫn ở trong vùng cảm xúc, vùng tư duy, thậm chí là đề tài chị lựa chọn. Điều quan trọng nhất là cuối cùng nó lại trở về nơi chốn mà chị ra đi, hay có lẽ chính xác hơn là nơi chị tìm đến.
Sao lại buồn lúc Xuân đang đẹp?

Đấy là câu hỏi trong một tuỳ bút của Vi Thuỳ Linh. Có thể những gì tôi đang cảm, đang trôi lãng đãng trong đó lại chẳng dính líu, ăn nhập gì với câu hỏi ấy. Sao lại hỏi vậy? Mà sao tôi lấy câu hỏi ấy cho sự mở đầu bài viết này? Chỉ biết, ngay khi đọc vào câu này, tôi vô tình chạm chiếc chuông đồng nhỏ bỏ quên đâu đó trong ngôi nhà của mình mờ tối. Tiếng chuông vang lên, mong manh và như không bao giờ tắt. Và tôi dừng lại ở đó, trong mờ tối của những ký ức, lắng nghe những thứ quen thuộc, thân thương đã bỏ mình đi xa từ lúc nào không rõ, hoặc những thứ đó vẫn ở quanh mình, nhìn ngắm mình, lắng nghe mình nhưng không lên tiếng, giờ trở về. Trở về giống hơi ấm của một người thân yêu đi đâu đó lâu rồi và bất chợt từ bên ngoài gió lạnh bước vào ngôi nhà. Nó làm ta xúc động đôi khi đến tức ngực. Sao lại buồn lúc Xuân đang đẹp?

Về mặt ngữ pháp, đây là câu hỏi. Nhưng thực sự đấy là tinh thần của Vi Thuỳ Linh trong toàn bộ cuốn sách. Tôi thấy vậy. Tôi thấy vậy bởi xuyên suốt những tác phẩm trong tập tuỳ bút thứ hai này là hương vị và hình ảnh của những vẻ đẹp đời sống của xứ sở chúng ta. Có không ít vẻ đẹp đã biến mất, có thể đã bị giết chết; có những vẻ đẹp vẫn hiển hiện, song không ít người đã bước qua không hề ngoái lại, có những vẻ đẹp đã lùi sâu vào những góc khuất như một sự lánh xa con người. Và Vi Thuỳ Linh, một nhân vật của thời hiện đại kêu lên trong ngỡ ngàng như chỉ chị mới phát hiện ra những vẻ đẹp đó, kêu lên trong buồn bã và nuối tiếc bởi chị nhận ra những vẻ đẹp đó đang rời xa. Tiếng kêu ấy của chị kéo tôi chìm vào những hương vị cố hương của những món ăn Việt nơi xứ người, lang thang dọc những vòm cây Hà Nội không bao giờ hết xanh và dứt tiếng thì thào, bâng khuâng với những ngày tháng Tư náo nức, xa xôi, mơ hồ, trôi như không còn nhớ đường về trên cánh đồng sực nức hương ngũ cốc và đất đai của tháng Mười, lòng khôn cầm khi trở lại một vùng quê như Cẩm Giàng, đa đoan với mùa Thu mà chị chợt tìm thấy ở Sài Gòn – thành phố phương Nam náo nhiệt đầy nắng… cùng với những gương mặt người trong đó, lặng lẽ và thơm thảo như không thể tách rời.

Đêm “Linh – Hộ chiếu tâm hồn” do Vi Thùy Linh viết kịch bản và lời dẫn sẽ diễn ra tại Trung tâm Văn hóa Pháp, 24 Tràng Tiền, Hà Nội tối 6/3 với sự tham gia diễn xuất của các nghệ sĩ Nhà hát Kịch Hà Nội như NSND Hoàng Dũng, NSƯT Thu Hà, Lê Thiện Tùng cùng ca sĩ opéra Vành Khuyên, NSND quan họ Nguyễn Thuý Hường và các liền chị liền anh đến từ Bắc Ninh…

Tất cả những thơ mộng, đắm đuối và da diết kia được viết bằng nhịp văn dào dạt, mê đắm, nhiều lúc vô định; vẫn rành mạch, đan quyện, đầy chi tiết. Nhiều đoạn như là một bài thơ. Nó phải như thế và không thể khác. Có người nghĩ chị làm thơ trong nhiều tuỳ bút của mình. Chị không làm thơ những lúc ấy. Chị là người quan sát đời sống và bị đời sống làm cho kinh ngạc cuốn đi không thể chối từ, không thể cưỡng lại được. Đấy không chỉ là thực tại những – gì – nhìn – thấy, còn là những gì đã có, đang mất đi hoặc mất hẳn mà chị ước mong gặp lại. Đấy là vẻ đẹp mộng mơ khắc khoải vẫn biểu lộ bằng xúc cảm chân thật – một nhận diện bản nguyên ViLi. Đời sống đúng nghĩa của nó chính là bản chất của thi ca. Đời sống chỉ có một, còn văn bản về nó thì rất nhiều và khác nhau. Khi trong con người ta có một văn bản tương tự thì ta đọc được văn bản của đời sống. Nếu trong con người Vi Thuỳ Linh không có văn bản của những hương vị cố hương, của những vòm cây, của những cánh đồng, của những vùng quê, của những nhân tính… thì chị sẽ không tìm thấy văn bản ấy trong đời sống mà chị sống. 

Tôi thực sự đã lần theo con đường mà Vi Thuỳ Linh trở về miền quê Cẩm Giàng của nhà văn Thạch Lam, quả thực, chị đã làm miền quê ấy hiện ra hay nói cách khác là trở về trọn vẹn. Bao phong vị cổ xưa của thiên nhiên và của người đã sống lại tựa giấc mộng, tựa như tôi ngồi trên chuyến tàu thời gian ngược về thuở trước và tìm lại vùng quê ấy. Mọi thứ còn y nguyên, không một thay đổi. Không một đổi thay trong những giọng nói ấy, trên những gương mặt người xưa ấy, không một đổi thay trong màu nắng ấy, không đổi thay dù chỉ một chút nơi màu hoa độ ấy. Nó quả thực đẹp đến nao lòng và nguyên vẹn. Nó là sự thật nhuốm đầy màu sắc phi lý.

Tất cả những hương vị ấy, những nắng mưa ấy, những xanh mướt ấy, những cây ấy, hoa ấy… luôn luôn hiện ra cùng với những nhân vật của chúng: Con người. Đó là những con người mà chúng ta có thể vẫn gặp thường ngày. Có một đặc điểm riêng hấp dẫn của tuỳ bút Vi Thuỳ Linh là sự gắn kết. Hình như từ “gắn kết” không lột tả được sự thật này. Nó từ một ngôi nhà này dẫn đến ngôi nhà khác, từ một vùng đất này dẫn đến vùng đất khác, từ hoa dẫn đến người, từ người dẫn đến cây, đến sông, đến một hồ nước và rồi lại đến người… Không phải tuỳ bút, đó là sự gợi mở khôn cùng, đó là sự mê man và đó là tình yêu không kìm giữ của chị. 

Vi Thuỳ Linh thường đi rất xa cái khởi đầu của mỗi tuỳ bút. Đi rất xa mà không ra ngoài. Nó vẫn ở trong vùng cảm xúc, vùng tư duy, thậm chí là đề tài chị lựa chọn. Điều quan trọng nhất là cuối cùng nó lại trở về nơi chốn mà chị ra đi, hay có lẽ chính xác hơn là nơi chị tìm đến. Điều này đúng với thể loại tuỳ bút. Thể loại không quan trọng. Nó đúng là con người chị, đúng hơn nó là đời sống. Ví như nó là tháng Mười và nó chứa đựng trong đó những con người sống trong tháng Mười ấy. 

Và  tháng Mười ấy không chỉ là tháng Mười của thời gian, nó là tháng Mười của số phận và lịch sử. Bởi thế, nó sống và nó có được quyền lực bắt ta phải quay lại, cho dù nó đã trôi đi và làm cho ta thấy nó đang hiện hữu sống động ở trong và ngoài ta, cho dù ta đang sống trong tháng Mười Một. 

Thị xã Hà Đông, một ngày cuối tháng Mười nguyệt lịch

http://www.tiasang.com.vn/Default.aspx?tabid=115&CategoryID=41&News=7291

 

* Lời tựa cho tập tùy bút “Hộ chiếu tâm hồn” của Vi Thùy Linh do NXB Kim Đồng ấn hành tháng 2/2014

PASSEPORT DE L’ÂME avec VI THÙY LINH, Auditorium de l’Espace, Hanoi, Vietnam, 6 mars 2014 à 20h


PASSEPORT DE L’ÂME

Vi Thuy Linh – 06 mars 2014 – 20h00 – Auditorium de L’Espace

Plume unique dans la génération des écrivains nés dans les années 80, Vi Thùy Linh est dans ses écrits à la fois originale et novatrice

Plume unique dans la génération des écrivains nés dans les années 80, Vi Thùy Linh est dans ses écrits à la fois originale et novatrice. Dès l’âge de 20 ans, elle est repérée comme un phénomène de la littérature vietnamienne lors de la parution de ses deux recueils Soif et Linh. Déjà invitée en octobre 2005, Vi Thùy Linh est de retour à l’Espace pour Passeport de l’âme, à l’occasion de la sortie de son recueil d’essais éponyme. Le cadeau qu’elle et son équipe préparent au public n’est pas seulement un beau livre, mais aussi et surtout un spectacle musical et théâtral suprenant organisé en collaboration avec des artistes célèbres.

Scénario et introduction : Vi Thuỳ Linh ;
Metteur en scène : Bùi Như Lai (Théâtre de la jeunesse);
Conception artistique : Đỗ Doãn Bằng (Théâtre du Vietnam); Interprètes : Hoàng Dũng, Thu Hà, Lê Thiện Tùng (Théâtre de Hà Nội – théâtre parlé);
Voix : le chanteur lyrique Lê Thị Vành Khuyhttp://www.ifhanoi-lespace.com/passeport-de-l2019ameên, l'”artiste du peuple” des chants Quan Ho Nguyễn Thuý Hường et les artistes de Bắc Ninh;
Musique : Lê Tuấn Anh, premier violon de l’Orchestre Opéra et Ballet du Vietnam, Dương Minh Chính, violon, Doãn Hương Khanh et Nguyễn Thanh Tú, violoncelle, Lê Thư Hương, Flute.

Tarif 120 000 VND
Tarif réduit 60 000 VND
Billets en vente à l’Espace à partir du 06.02.2014

http://www.ifhanoi-lespace.com/passeport-de-l2019ame

VI THÙY LINH : CHUỖI SỰ KIỆN MÙA XUÂN 2014 CỦA VILI


CHUỖI SỰ KIỆN MÙA XUÂN 2014 CỦA VILI

 Image

Nhà thơ Vi Thuỳ Linh sau những tháng ngày lao động vất vả, sắp trình làng tập tuỳ bút thứ hai. Khác một số tác giả làm sách bằng cách in lại, trộn mới với cũ để có sách dày, liệt kê nhiều đầu sách, mỗi lần in Vi Thuỳ Linh chỉ in hoàn toàn tác phẩm mới. Hộ chiếu tâm hồn là cuốn sách thứ tám của nhà thơ Vi Thuỳ Linh, lấy tên một tuỳ bút làm nhan đề sách, hơn 248 trang là 34 tác phẩm viết mới năm 2013, 2014 – ra mắt năm nay, khi tác giả 34 tuổi. Cuốn sách do nhà văn Nguyễn Thuý Loan biên tập, NXB Kim Đồng ấn hành, với minh hoạ của các hoạ sĩ nổi tiếng: Nguyễn Thị Hiền, Đặng Xuân Hoà, Bùi Mai Hiên, Vi Kiến Thành, Đào Hải Phong, Phạm An Hải, Phạm Hà Hải. Vào lúc 9h30 sáng ngày 28/2/2014, tại Không gian Sáng tạo Trung Nguyên, 52 Hai Bà Trưng, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội, NXB Kim Đồng tổ chức cuộc gặp gỡ báo chí, quảng bá sự kiện đúp: ra mắt sách mới của Vi Thuỳ Linh và đêm diễn Hộ chiếu tâm hồn, 20h ngày 6/3/2014. Tham dự cuộc gặp này là đông đảo phóng viên (báo in, báo ảnh, truyền hình các kênh/đài, phát thanh), các hoạ sĩ minh hoạ sách, các nghệ sĩ tham gia đêm diễn, một số nghệ sĩ, nhà khoa học tên tuổi, các sinh viên từ Học viện Báo chí – Tuyên truyền (trường cũ của VTL) và các trường có sinh viên hâm mộ tác giả. MC: Nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên (Chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội).

Cùng ngày 28/2, vào buổi tối, cũng tại 52 Hai Bà Trưng, chương trình hoà nhạc thính phòng định kỳ vào tối thứ Sáu tuần cuối tháng số 19, số mở đầu năm 2014 với sự tham gia của nhiều nghệ sĩ nổi tiếng trình diễn các tác phẩm âm nhạc bất hủ, nhà thơ Vi Thuỳ Linh với tư cách khách mời đầu tiên của năm Giáp Ngọ giao lưu với khán giả tại đây. Những người yêu nhạc, yêu văn học, quan tâm đến sự thưởng thức chất lượng đến dự miễn phí. Sách được ưu đãi với chữ ký tác giả.

Đây là cuốn sách trọng điểm của NXB Kim Đồng mang đi dự Hội Sách TP. Hồ Chí Minh lần 8, tổ chức từ 24-30/3/2014 tại Công viên Lê Văn Tám, phường Đakao, quận 1, TP. Hồ Chí Minh (cổng vào đi đường Điện Biên Phủ).

Cuốn sách được trình bày đẹp với biểu tượng con chim bay với khát vọng tự do, khoáng đạt ở tất cả 34 nhan đề tác phẩm. Tranh bìa do họa sĩ Đặng Xuân Hoà – một tên tuổi sáng giá của Mỹ thuật Việt Nam đương đại thực hiện. Họa sĩ Nguyễn Kim Điệp (NXB Kim Đồng) trình bày sách. Giá bìa: 60.000/cuốn.

Sáng thứ Tư, 19/2/2014, tiền sảnh chính của L’Espace đã dán affix Đêm Linh – Hộ chiếu tâm hồn, trang web cũng đưa banner quảng cáo sự kiện chưa từng có này, sẽ diễn 20h ngày 6/3/2014 tại hội trường Trung tâm Văn hoá Pháp, 24 Tràng Tiền, Hà Nội. Vé được bán tại quầy lễ tân L’Espace từ 9 đến 18h hàng ngày, từ 6/2/2014. Tính đến hết ngày 23/2/2014, 60 vé đã được bán ra. Cả hội trường chỉ có 248 ghế. Như vậy, 1/4 rạp đã kín chỗ. Trân trọng mời bạn hữu và những người quan tâm mua vé trước để đến tham dự.

Sự kiện nghệ thuật này là dịp gặp gỡ tác giả và nhiều nghệ sĩ nổi tiếng, một cơ hội thưởng ngoạn sự ngoạn mục của ánh sáng và thiết kế sân khấu bất ngờ, với diễn xuất tuyệt vời và âm nhạc cổ điển quyến rũ, quan họ trữ tình. Vi Thuỳ Linh là nhà thơ đầu tiên của Việt Nam có đêm diễn solo Hành trình tình yêu tại L’Espace, tối 21/10/2005; cũng là người đầu tiên đưa văn chương lên sân khấu Nhà hát Lớn (Bay cùng ViLi, tối 1/12/2012) các nghệ sĩ tham gia đêm diễn tới đây là những người uy tín hàng đầu quốc gia, lần đầu diễn tác phẩm của một nhà văn 8X. Lần đầu tiên NSND Thuý Hường diễn kịch.

Đêm Linh – Hộ chiếu tâm hồn

Kịch bản và lời dẫn: Vi Thuỳ Linh

– Đạo diễn: Bùi Như Lai (Nhà hát Tuổi Trẻ)

– Thiết kế đồ họa/màn chiếu: Phạm Bá Hùng

 (Giám đốc Công ty Printopia Vietnam)

– Phục trang: Nhà thiết kế La Hằng (41 phố Phùng Hưng, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội).

– Thể hiện tác phẩm: NSND Hoàng Dũng, NSƯT Đồng Thu Hà, NSND Nguyễn Thuý Hường, Lê Thiện Tùng, Nguyễn Thùy Linh (Nhà hát Kịch Hà Nội).

– Thể hiện tác phẩm âm nhạc kết nối: Ca sĩ opéra Lê Thị Vành Khuyên, NSND quan họ Nguyễn Thuý Hường và các liền chị liền anh quan họ đến từ Bắc Ninh.

* Âm nhạc:

– Pianist: Nguyễn Thu Đông (nhạc sĩ, Cục Nghệ thuật biểu diễn)

– Violist 1: Lê Tuấn Anh (concert master Dàn nhạc Nhà hát Nhạc Vũ kịch Việt Nam).

Violist 2: Dương Minh Chính (giảng viên Học viện Âm nhạc Quốc gia)

Cello: Doãn Hương Khanh

Flute: Lê Thư Hương

VI THÙY LINH : NHỮNG CHÂN DUNG VIỆT ĐÁNG NHỚ TRÊN ĐẤT PHÁP


http://giaitri.vnexpress.net/tin-tuc/sach/tac-pham/nhung-chan-dung-viet-dang-nho-tren-dat-phap-2424220.html

Những chân dung Việt đáng nhớ trên đất PhápKhông khí đón Tết Việt ở Pháp và chân dung những người Việt Nam tiêu biểu đang sống trên xứ sở này được tái hiện qua con mắt của nhà thơ Vi Thùy Linh. Cuối 2013 sang 2014, là năm chéo giữa Pháp và Việt Nam lần lượt tổ chức Năm văn hoá tại hai nước. Trong luồng nhớ của tôi về xứ sở lục giác, có những cái tên Việt Nam đáng quý, đáng tự hào. Những ngày này tại Pháp, kiều bào đang nhộn nhịp đón Tết cổ truyền.

Nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến hội ngộ danh ca Lệ Quyên

Nguyễn Vĩnh Tiến (SN 1974) hiện đang tu nghiệp (2011-2015) tiến sĩ kiến trúc tại Toulouse – thành phố miền Nam, lớn thứ tư của Pháp. Tôi đã diễn cùng anh đêm thơ nhạc LiTi thi ca tối 5/11/2011 tại Maison du Vietnam, ở Toulouse, nơi được gọi là thành phố hồng (La ville rose) bởi đa số các công trình xây bằng gạch đỏ. Tôi đã giới thiệu Tiến với PGS. TS Nguyễn Đức Khương (Cựu Chủ tịch Hội Sinh viên VN tại Pháp), hiện sinh hoạt trong chi bộ Đảng của Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp. Chúng tôi đã ăn bữa tối tại nhà Nguyễn Đức Khương ở quận 16 Paris, một cuộc solo tưng bừng của Tiến cùng đàn guitare.

Chương trình đón Tết cổ truyền năm nay của Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp được tổ chức quy mô hơn mọi năm vì năm nay kỷ niệm 40 năm ngày ký kết Hiệp định Paris. Bởi vậy, chương trình Tết tối 8/2/2013 (tức 28 Tết) được coi là ngày hội văn hoá. Khác thường lệ vẫn tổ chức tại hội trường Đại sứ quán, Gala Tết 2013 diễn ra tại khán phòng L’Espace des Blancs Manteaux, 48 phố Vieille du Temple, với sự ủng hộ của ông Christophe Girard – quận trưởng quận 4 – cho mượn khán phòng. Đêm Gala đón tết được khai mạc lúc 18h30 giờ Paris, tức 23h30 giờ Việt Nam. Ban tổ chức làm sự kiện theo giờ Việt Nam để bà con kiều bào và bạn bè Pháp đón Tết Việt theo đúng giờ bên nhà. Sự kiện này được sự bảo trợ của ngài Dương Chí Dũng – Đại sứ đặc mệnh toàn quyền nước CHXHCNVN – và ngài Bertrand Delanoe – Thị trưởng Paris.

Nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến.

Với sự giới thiệu của PGS.TS Nguyễn Đức Khương, Đại sứ quán Việt Nam đã mời nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến biểu diễn dịp này. Anh sẽ hát các sáng tác của mình: Bà tôi, Giọt sương bay lên, Sông ơi đừng chảy và tự đệm guitare. Đã diễn nhiều chương trình cho sinh viên và kiều bào ở Toulouse, tại Warsawa tháng 6/2012, đây là lần đầu Nguyễn Vĩnh Tiến biểu diễn tại Paris trong một sự kiện đáng giá. Một giọng hát rất được ái mộ trong cộng đồng người Việt tại Pháp là danh ca Lệ Quyên – nữ hoàng nhạc nhẹ đầu tiên của Việt Nam. Lệ Quyên có thể hát nhiều thứ tiếng: Anh, Pháp, Ý, Tây Ban Nha. Chị sẽ thể hiện các ca khúc: Mùa Xuân gọi (Trần Tiến), Mơ về nơi xa lắm (Phú Quang) và Tombé la neige (Tuyết rơi, bài hát nổi tiếng của Pháp). Sống tại Pháp 24 năm nay, Lệ Quyên mang 2 quốc tịch Pháp và Việt Nam. Ca sĩ Lệ Quyên liên tục tham gia các chương trình của Việt Nam tại UNESCO, Trung tâm Văn hoá và nhất là Tết Nguyên đán năm nào cũng hát phục vụ bà con tại Đại sứ quán VN. Trong giới trí thức, nghệ sĩ kiều bào, Lệ Quyên còn nổi tiếng là một phụ nữ Hà Nội rất trân trọng giá trị truyền thống, nề nếp, nấu món Việt cực ngon. Con gái út của NSND Sỹ Tiến (1916 – 1982, ông tổ cải lương miền Bắc, giải thưởng Hồ Chí Minh) giữ được nhan sắc, đức hạnh đẹp lâu bền. Lệ Quyên vừa trở về hát 3 đêm thành công ở HN tháng 12/2012 và Hè 2013 sẽ trở lại.

Danh ca Lệ Quyên chụp ảnh cùng nhạc sĩ Đức Huy trong lần trở về hát tại Hà Nội.

Tối 9/2 (29 Tết), đêm hội đón giao thừa được tổ chức tại Trung tâm Văn hoá Việt Nam tại Pháp (CCV), 19 phố Albert, quận 13, Paris. Sự kiện này là cuộc kết hợp của triển lãm các hình ảnh Việt Nam, trò chơi cờ tướng, chiếu phim tài liệu về Tết cổ truyền và trực tiếp VTV4 để kiều bào và các du học sinh Việt Nam cùng đón Tết theo đúng nhịp thời gian bên nhà. Chương trình bắt đầu từ 15 giờ chiều (tức 20h Việt Nam) bằng chiêu đãi trà, café từ Việt Nam mang qua. Phần triển lãm do hoạ sĩ Vương Patcam (người gốc dân tộc Thái Tây Bắc) phụ trách. Phần âm nhạc do nghệ sĩ Alain Vũ Hoàng Mi đảm nhiệm. Danh ca Lệ Quyên sẽ hát nhạc phẩm: Mùa Xuân nho nhỏ (thơ: Thanh Hải, nhạc: Trần Hoàn), Biển hát chiều nay (Hồng Đăng), Điều giản dị (Phú Quang), Tiếng sóng (Dương Thụ). Lần đầu biểu diễn tại CCV, Nguyễn Vĩnh Tiến hát ca khúc Đàn chim sẻ nâu, Tỉnh lẻ và Giấc mơ trưa (lời: Nguyễn Vĩnh Tiến, nhạc: Giáng Son).

Cặp uyên ương Trần Quang Hải – Bạch Yến

Gọi họ là cặp uyên ương không quá lời vì đôi vợ chồng tuổi ngoài thất thập vẫn trẻ trung, rong ruổi khắp nơi biểu diễn, giảng dạy âm nhạc truyền thống Việt. GS.TS Trần Quang Hải sinh năm 1944 tại Thủ Đức, Sài Gòn, con trai GS. TS Trần Văn Khê (nhà dân tộc nhạc học, cựu GS ĐH Sorbonne, cựu Phó Chủ tịch Hội đồng Âm nhạc UNESCO) sang Paris học từ 1963. Không chỉ diễn, ông còn viết nhạc cho đàn tranh, độc huyền, điện thanh và là người duy nhất biết sử dụng nhiều đàn: violon, guitare, mandoline, flute, banjo lại đem đàn cò, sinh tiền, đàn môi Việt Nam (VN) diễn khắp thế giới. Đúng 30 năm trước, ông đỗ Tiến sĩ Dân tộc nhạc học ở Paris và đến nay đã dự 120 đại hội âm nhạc quốc tế. Ông nghiên cứu, viết sách, giảng dạy và trình diễn khắp 5 châu.

Vợ chồng GS Trần Quang Hải – danh ca Bạch Yến quảng bá văn hóa dân tộc ở nước ngoài.

Vợ chồng GS Trần Quang Hải – danh ca Bạch Yến sống tại ngoại ô Paris. Ông bà đã dự đêm thơ nhạc Tình tự Hà Nội của tôi, tối 29/10/2011 tại Trung tâm Văn hoá Việt Nam tại Pháp (CCV), 19 phố Albert quận 13. CCV liên tục tổ chức các đêm diễn sự kiện VHNT phục vụ kiều bào, du học sinh và công chúng Paris, miễn phí. Lãnh đạo TT này là đạo diễn Lê Hồng Chương, người từ du học tại Pháp (từng là giám đốc Hãng phim tài liệu và KHTƯ). Trần Quang Hải đã diễn tại CCV cùng bạn đời – danh ca Bạch Yến. Bà Quách Bạch Yến, sinh năm 1942 tại Sóc Trăng, bố là người Triều Châu (Trung Quốc). Bạch Yến hát hay từ nhỏ, 19 tuổi sang Pháp học hát và được mời sang hát cho Ed Sullivan – chương trình ca nhạc nổi tiếng nhất Mỹ lúc ấy, hát trong phim “Mũ nồi xanh”Hollywood rồi diễn khắp Hoa Kỳ và các nước châu Mỹ. Năm 1978, Bạch Yến tới Paris, không ngờ định cư hẳn ở đây, khi nhận lời kết hôn với Trần Quang Hải. Từ ca sĩ hát nhạc Tây nổi tiếng, bà học, rèn luyện để hát dân ca Việt Nam. Vợ chồng nghệ sĩ Trần Quang Hải – Hải Yến luôn nhiệt tình quảng bá nhạc dân tộc không mệt mỏi. Ông ước mơ đủ sức khoẻ để đạt con số 200 đại nhạc hội quốc tế và 5.000 đêm diễn trong đời.

Trần Quang Hải và Bạch Yến không tham dự sự kiện đón Tết với kiều bào tại Paris vì đã có hợp đồng trình diễn tại nước Ý từ trước, phục vụ khán giả nhí. Họ sẽ diễn tại Roma ngày 9/2 và tại Venise ngày 11/2. Kế hoạch tiếp theo là họ sẽ diễn tại Đại học Leiden (Hà Lan) ngày 13/3.

Giọng ca độc đáo Alain Vũ Hoàng My

Ca sĩ Alain Vũ Hoàng My có bố mẹ từng sống ở Tân Đảo, thuộc Pháp, anh lớn lên tại Thái Nguyên. Sang Pháp 34 năm, Alain Vũ vẫn dành tiền túi trao học bổng cho học sinh giỏi quê nhà. Anh có nhiều tài: hát, múa, đạo diễn đã từng tổ chức cuộc thi hoa hậu của cộng đồng người Việt tại châu Âu. Đặc biệt, sở hữu chất giọng “phù thuỷ” – Sopraniste này có thể hát 2 giọng: nữ cao và nam trung, nhất là bài Trước ngày hội bắn (Trịnh Quý), mình anh hát đối, diễn ở nước nào cũng được bis. Tối 1/12/2012, khi tôi đang thực hiện đêm diễn Bay cùng ViLi tại Nhà hát Lớn Hà Nội với ý tưởng đưa khán giả bay tới kinh thành ánh sáng thì ở Paris, tại CCV, Alain Vũ diễn đêm nhạc thính phòng Đất nước tình mẹ với phần đệm piano của Benoit Cimbes, hát các tác phẩm nổi tiếng của các tác giả Việt Nam và quốc tế: Nguyễn Văn Thương, Nguyễn Văn Tý, Nguyễn Tài Tuệ, Hoàng Việt, Đỗ Nhuận, Nhật Lai, Phó Đức Phương, Saint-Saens, Gluck, A. Mozart. Số tiền quyên góp sau buổi diễn được chuyển về chương trình “Cuộc sống vẫn tươi đẹp” ở VN. Là đạo diễn chương trình giao thừa tối 9/2 tại Trung tâm Văn hoá Việt Nam ở Paris, Alain Vũ hát Tình ca (Hoàng Việt) và trích đoạn Printemps qui commence (Phiên chợ ngày Xuân) từ opéra Samson et Dallila của Camille Saint-Saens. Đặc biệt, Alain còn là đạo diễn phần âm nhạc của đêm Gala đón Tết cổ truyền Việt Nam 2013 tại Toà Thị chính Paris. Anh sẽ trình diễn “bài tủ” đã từng mê hoặc hàng vạn khán giả – Voi Chesapété, trích từ opéra Đám cưới Figaro của A.W.Mozart. Nghệ sĩ Alain Vũ dự kiến tháng 5/2013 về Việt Nam và tiếp tục các chương trình nghệ thuật và hoạt động từ thiện tại Hà Nội và Thái Nguyên quê nhà.

Nguyễn Thiện Đạo tình tự dân tộc bằng âm nhạc

Trong bữa tối đầu tháng 12/2012, tại quán Pháp gần trụ sở Hội Người Việt Nam tại Pháp (UGVF), nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo chia sẻ với tôi về opéra Từ Thức gặp Tiên mà ông ấp ủ. Ông mời tôi viết lời cho vở nhạc kịch này. Hiện là uỷ viên Ban chấp hành UGVF, nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo luôn hướng về quê nhà bằng tâm thức và những hoạt động văn hoá mà ông có thể tham gia. Tháng 5/2012, Nguyễn Thiện Đạo đã cho ra mắt Định mệnh bất chợt, đưa Truyện Kiều lên sân khấu Nhà hát Lớn, dù chưa có kinh phí để thực hiện một vở nhạc kịch theo ý đồ sáng tạo. Yêu văn chương dân tộc, Nguyễn Thiện Đạo thường vận dụng thơ văn Việt vào ý tưởng âm nhạc. Sống tại số 8 Tràng Tiền, Hà Nội, năm 1953, 13 tuổi, Nguyễn Thiện Đạo sang Paris du học và ở đó 60. Nhà ông ở quận 6, quận có nhiều địa danh văn hoá, hội tụ nhiều nhân vật tiếng tăm của Pháp và thế giới.

Nhà chỉ hai vợ chồng, nên ông ít khi để bà Hiền ăn Tết Nguyên đán tại Pháp. Nhạc sĩ thường về VN vào cuối Xuân, bay một mình. Ông đã được cấp hộ chiếu VN từ 2005. Nguyễn Thiện Đạo có ngôi nhà 3 tầng xinh xắn ở phố nhỏ Mai Anh Tuấn, trước nhà là rặng cây phượng vỹ và hồ Đống Đa. Ông rất sung sướng về sự “lãi” không gian sống. “Đời tôi gắn bó với hồ, lúc nhỏ gần Hoàn Kiếm, khi già lại được trở về TP quê hương, có nhà bên hồ”. Năm nay 73 tuổi, Nguyễn Thiện Đạo vẫn có nhiều dự định âm nhạc. Sau nhạc phim Chuyện của Pao, ông muốn có đóng góp tiếp theo cho điện ảnh Việt Nam.

NSƯT Trần Lê Vi và “gia đình Việt Nam” tại Pháp

Ở Pháp, nếu 3 con của Lê Vi đi cùng cha, không ai biết chúng có mẹ Việt Nam nếu không có người giới thiệu. Bởi cả 3 đứa trẻ đều “đặc Tây”, nhưng nói tiếng Việt cực thạo.

Không thường xuyên gặp đồng hương bởi cách Paris (nơi tập trung nhiều người Việt nhất tại Pháp) 250km, nghệ sĩ múa Lê Vi dồn nỗi nhớ vào công việc, đời sống hàng ngày. Chồng chị – nhà nghiên cứu hội hoạ Cyril Lapointe đã chuyển sang kinh doanh, mở công ty tại nhà. Chị nội trợ, chăm sóc chồng con. Cả nhà nói với nhau bằng tiếng Việt, bé gái út Lucie Khanh Vân Vi 5 tuổi có thể tranh cãi với hai anh Rafael Lê Vương (cao 1m90 bằng bố) và Gabriel Trần Văn bằng tiếng Việt đầy đủ dấu thanh điệu. NSƯT Lê Vi hiện ở Amboise, TP nên thơ bên sông Loire. Gần nhà chị là nhà thờ Amboise, nơi lưu thi hài danh hoạ Léonard de Vinci. Anh chị đã đưa tôi đến Tours, TP cách đó 30km. Lê Vi quý từng cọng rau, gói bột canh, ô mai từ bên nhà gửi sang. Sau 6 năm cách xa, gia đình Lê Vi về Hà Nội hè 2012. Trước đó, mẹ Lê Mai và chị gái Lê Khanh có sang chơi với chị vài lần.

Cũng như Lệ Quyên, Lê Vi hướng vào cuộc sống gia đình. Chị dùng Skype máy tính kết nối hàng ngày với bên nhà. Tết đến, quý quả gấc tươi, măng khô mẹ gửi sang như “báu vật”. Lê Vi và Lệ Quyên đều tự gói bánh chưng và nấu cỗ cổ truyền, hướng các con vào nếp Á Đông qua tâm linh nguồn cội. Họ làm tôi nhớ đến bà nội và mẹ tôi thời bao cấp thiếu thốn, phải chắt chiu dành dụm. Họ tích luỹ thực phẩm, đồ ăn VN để bữa cơm thỉnh thoảng lại có món Việt và nhất là phải làm được mâm cỗ Tết đúng hương vị truyền thống.

“Foyer mon Vietnam” tại Paris

Mong trở về VN sau 34 năm xa cách là tâm trạng thường trực của nhà thơ Võ Văn Thận, một đầu bếp tên tuổi của cộng đồng người Việt xứ Gaulois. Đúng như tên của nhà hàng, nghĩa là “Tổ ấm Việt Nam của tôi”, những tên tuổi Phan Huy Lê, Hoàng Ngọc Hiến, Dương Trung Quốc, dịch giả Dương Tường, nhà văn Đà Linh, nhà thơ Thanh Thảo, Hoàng Hưng đã từng dùng bữa, thuyết trình tại đây. Điều thú vị: thực khách thường xuyên của quán là người Pháp. Truyền phổ văn hoá VN qua đường ẩm thực, tổ chức các đêm thơ, nhạc, triển lãm tranh, bữa cơm từ thiện để gửi tiền về giúp trẻ em nghèo VN là hoạt động mà thi sĩ – đầu bếp Võ Văn Thận dành nhiều tâm sức.

Một năm nay, vợ chồng ông Võ Văn Thận cùng 3 con gái chuyển sang ở quán mới Foyer mon Vietnam, 24 phố Montagne Sainte- Geneviève, cùng quận 5.

TS Văn học Trần Thu Dung và khát vọng giữ gìn tiếng Việt

Tâm linh là một hướng tìm hiểu mà TS Trần Thu Dung đang chú trọng. Chị là phụ nữ Việt đầu tiên nhận bằng Tiến sĩ Văn học Pháp ở Tây Âu. Từng du học Romania thời trẻ, Trần Thu Dung sau nhiều năm làm giảng viên đại học, gần đây tập trung viết sách. Chị dạy tiếng Việt, viết sách về ngôn ngữ Việt, cùng TS Hoàng Ngọc Hiến nghiên cứu văn hoá. Chị đã xuất bản sách về V. Hugo. Hè 2012, TS Trần Thu Dung về Hà Nội và xuất bản tập thơ Thiền cùng minh hoạ của Công Quốc Hà. Năm 2014, chị sẽ trở lại và xuất bản tiếp sách Phê bình văn học đương đại Việt Nam.

Vĩ thanh

Paris – Hà Nội, giữa hai luồng nhớ, là chữ S Việt Nam gắn kết nhiều tài năng qua khát vọng sáng tạo và cống hiến. Những người yêu và biết yêu, vẫn đến được với tình yêu, dù xa xôi cách trở, trong nhịp sống, ý nghĩ giản dị mà thiêng liêng. Chữ V Việt Nam cũng là Victorie, Victory chiến thắng, là cánh bay mở ra cho những người con xứ sở luôn hướng về nguồn cội, dù ở bất cứ nơi nào. Người ta sẽ không là gì nếu không có quê hương, không có nơi để trở về. Nhớ, hoài niệm để khẳng định Việt Nam bằng danh dự tên mỗi người mang dòng máu Việt qua công việc, cách sống ở bất cứ nơi nào, chính là khát vọng của những người Việt mà tôi quý mến, trân trọng nơi đất khách. Nghệ sĩ, trí thức Việt ở Pháp yêu và nhớ VN “trở về” bằng công việc. Nhà văn, nhà triết học Pháp Denis Diderot (1713-1784) có câu nói bất hủ: “Chỉ có những khát vọng và những khát vọng lớn lao mới có thể nâng tâm hồn lên tầm vĩ đại”. Giữa hai luồng nhớ hành nhiệt lưu trong cơ thể, có khát vọng Việt Nam.

8/2/2013
Vi Thùy Linh
Ảnh: Hứa Đắc Khoa

Tin liên quan
Vi Thùy Linh
Xem thêm Tình xanh(10/02)Thời của đời yêu (4)(13/01)Thời của đời yêu (3)(09/01)Thời của đời yêu (2)(05/01)Thời của đời yêu (1)(03/01) Choi-Ghita-1-jpg-1360210524_500x0tqh byle quyen duc huy