Tag Archives: vĩnh bảo

NHẠC SƯ VĨNH BẢO : SUY NGHĨ RIÊNG


 

Image

 

 

SUY NGHĨ RIÊNG

Âm nhạc gắn liền với cuộc sống sâu kín của tôi và tôi ôm chầm lấy nó.

« Nắn cung giọng oán từng hơi thở,

Gởi với đường tơ muôn mảnh lòng.

Công danh phú quý, tranh vân cẩu,

Ai lợi, ai danh, mặc tình ai….. »

CHÂN DUNG TỰ HỌA    

Chín mươi bảy tuổi, tâm huyết vẫn còn,

Như cây cổ thụ, che bóng cành non,

Muốn trao báu vật, cả đời tích lũy,

Cho cả mọi người,  không chỉ cháu con….

Mắt vẫn sáng, không danh lợi che lấp,

Tinh thần trẻ trung, vật chất xem thường,

Nặng đời người chỉ hai chữ Tình Thương.

 

Mỗi khi ngồi lại đàn, tôi cảm thấy mình đang đắm chìm trong trạng thái tỉnh lặng gần với Thiền. Điều này giúp cho tôi thắng được chính mình, hầu bằng lòng với cái tối thiểu mà cuộc sống mang lại . Phản kháng cũng chẳng được gì bỡi nó chỉ đãi ngộ cho những ai ít đòi hỏi, biết phục tùng…

Thế kỷ của chúng ta, đã cho chúng ta chứng kiến sự chinh phục sáng chói của khoa học trong tất cả các lĩnh vực. Trong thế giới tân tiến, không ai chối cãi được sự quan trọng của chất xám.   

Người trí thức có quyền được hưởng sự kính trọng và khâm phục của cả nhân loại.

Trí thức đích thực, nhân cách đi đôi với văn hóa, có lối sống khép kìn, không để lộ tâm tư.                .

Giao tiếp với trí thức mà chỉ dựa theo sách vở, dư luận, cấp bằng, chọn người cùng đồng phục, cùng suy nghĩ, như thế là thiếu suy nghĩ sâu xa và đứng đắn.

 

04-03-2014

NGUYỂN VĨNH-BẢO

Khắc khoải tâm tư gởi phím đàn

Nhặt khoang từng nhịp nỗi niềm riêng

Nhạc sư VĨNH BẢO : Đờn ca cổ nhạc ngày xưa


Nhạc sư VĨNH BẢO : Đờn ca cổ nhạc ngày xưa

Image

Đờn ca tài tử ngày nay bắt nguồn từ Đờn ca cổ nhạc ngày xưa, như Cầm Kỳ Thi Họa, mang tính cách giải trí thanh tao lúc nhàn rỗi, được tổ chức vào đêm trong nhà, dưới ánh đèn dầu, về sau ánh đèn măn-xông (manchon), sau này là đèn điện, đèn néon với ánh sáng mờ mờ hay đêm trăng .

Làng cũng như xóm, nơi nào cũng có người biết đàn biết ca, trong tuần tụ họp lại, xóm nào theo xóm nấy, làng nào theo làng nấy, đàn chơi với nhau, và đôi khi xóm này, làng này chơi giao lưu với xóm kia làng kia để phô tài, tìm hiểu, trao đổi và học hỏi lẫn nhau. Không phân biệt tuổi tác, giàu nghèo giữa người đàn , người ca, lẫn người nghe.

Tụ điểm chơi là di động, luân phiên, lần này tại nhà anh A , lần khác tại nhà anh B, anh C.

NHẠC CỤ : gồm có đàn kìm, đàn tranh, đàn cò, đàn độc huyền, tuyệt đối không có đàn ghi-ta (guitare), đàn vĩ cầm (violon), đàn gắng điện và micro như ngày nay, nhạc sĩ ngồi hàng ngang trên sân khấu ngó xuống thính giả ngồi trên ghế bên dưới cách mình năm bảy thước . Điều này vô tình triệt tiêu phần nào nguồn cảm hứng của nhạc sĩ trên sân khấu bởi nghĩ rằng những người đang nghe mình đàn chưa hẳn là khách mộ điệu, do hiếu kỳ mà có mặt.

PHỐI KHÍ DÀN ĐỜN :

Độc tấu : đàn kìm hay đàn tranh

Song tấu : đàn tranh và đàn kìm

Tam tấu : đàn kìm, đàn tranh, đàn cò hoặc đàn kìm, đàn độc huyền, đàn cò và ống tiêu

Hoà tấu trơn và hòa tấu có ca

Nhạc mục gồm 20 bản tổ trong 4 điệu Bắc, Nhạc lễ, Nam và Oán

ĐIỆU BẮC : 6 bản (xếp theo thứ tự nhứt định)

Lưu Thủy Trường

Phú Lục chấn

Bình Bán chấn

Xuân Tình

Tây Thi

Cổ Bản

ĐIỆU NHẠC LỄ : 7 bản (tục gọi là 7 bài cò)

Xàng Xê

Ngũ Đối Thượng

Ngũ Đối Hạ

Long Ngâm

Lang Đăng

Vạn Giá

Tiểu Khúc

ĐIỆU NAM : 3 bản

Nam Xuân

Nam Ai

Đảo Ngũ Cung

ĐIỆU OÁN : 4 bản

Tứ Đại Oán

Phụng Cầu Hoàng

Phụng Hoàng Cầu

Giang Nam

Đờn ca cổ nhạc ngày xưa người đàn ngồi theo kiểu đối diện nhau trên bộ ván gõ, trên ghế , trên chiếu trải trên nền nhà. Người nghe thì ngồi xen kẽ hay xung quanh những người đàn. Người đàn không chỉ là người diễn tấu đơn thuần mà là còn là người theo tâm tư tình cảm ngay khi đàn ứng tác ứng tấu, chấm phá câu đàn, tô điểm vẻ vời từng nốt đàn để mang lại sức sống mới cho bản mình đàn, do đó cách ngồi như thế nó tạo hào hứng cho người đàn lẫn người ca. Ăn mặc thì ai có gì mặc nấy, áo quần vá cũng được miễn là chỉnh tề, không khăn đóng áo dài, hay ở trần, mặc áo lá, hay quần cụt, đầu đội nón, đội khăn rằn, khăn rằn quấn cổ.

Vào đàn là khởi sự với vài bản thuộc điệu Bắc, độc tấu , song tấu hay tam tấu trơn hay có ca .

Ngừng nghỉ, hút thuốc lá, uống trà, cà phê (không có rượu), khen, góp ý về phong cách đàn của nhau, trao đổi sự hiểu biết, học hỏi lẫn nhau, kể chuyện vui cho nhau nghe rồi đàn tiếp vài bản thuộc điệu nhạc lễ, điệu Nam . Đàn tới đây thì nửa đêm, nghỉ, dùng cháo trắng hay cháo gà.

Tiếp theo là điệu oán: tứ đại oán, phụng cầu hoàng, phụng hoàng , giang nam.  Khi đàn hết các bản oán thì gà gáy canh ba, nghỉ đàn . Nhạc sĩ chia tay nhau, nhạc sĩ nhà xa ở lại ngủ đêm, sáng về.

Người ta có câu : “nhạc cổ điển chơi tới kiểng đổ”.

Tư thế ngồi ôm đàn nghiêm trang ra vẻ tiên phong đạo cốt, cách sắp nhịp sắp chữ đàn sắc sảo, tròn vành rõ nghĩa, cung bực phân minh chửng chạc, chắc chiu uốn nắn tô điểm từng nốt đàn âm vang tròn trịa phong phú gợi cảm cho người cùng đàn lẫn người nghe, khi đàn khi nghỉ, lặng mọc , ra vô, kẻ tung người hứng theo kiểu mượn tiếng đàn để đàm đạo với nhau

Người ca ngồi nghiêm chỉnh, không ra điệu bộ, ca từ đầu bài đến cuối bài. Không có lối ca giao lưu giữa hai ca sĩ , nữ nữ, nam nữ như thường thấy trên sân khấu hát cải lương .

Người nghe phần đông là biết thưởng thức. Họ lắng nghe kỹ tiếng đàn của từng cây đàn, giọng của ca sĩ, nội dung của lời lẫn lối hành văn .

Trong số người nghe cũng có vài người biết đàn biết ca. Giỏi dở vẫn được vào đàn chơi vài bản. Điều này cho thấy đây là sân chơi chung rất là tri âm và thân thiện .

Image

NHẠC SƯ VĨNH BẢO : SỰ HÌNH THÀNH CỦA CÂY ĐỜN GHI TA PHÍM LÕM


NHẠC SƯ VĨNH BẢO : SỰ HÌNH THÀNH CỦA CÂY ĐỜN GHI TA PHÍM LÕM

Image

Thời Pháp thuộc ít nhạc sĩ  nhạc truyền thống được thấy mặt mũi cây đàn Mandoline, một loại đàn thùng bầu dục, cần ngắn, tra 4 dây đôi bằng thép, bởi loại đàn này chỉ có vài bà đầm già khi rỗi rãnh, ngồi nhà ôm đàn chơi giải muộn.

Chợt năm 1930, tại Rạch Giá có thầy giáo TIÊN là người đầu tiên dùng đàn Mandoline để đàn bản Việt.

Lúc bấy giờ bản đàn truyền thống soạn đơn giản, ít có nhấn nhá, nên nhờ ngón đàn tươi mát của thầy giáo TIÊN , một số người chơi nhạc truyền thống bắt đầu noi theo mà sử dụng nó, trong đó có nhạc sư Vĩnh Bảo .

Tại Saigon, nơi đường Lagrandière (Gia Long) nay là đường Lý Tự Trọng có tiệm làm đàn hiệu MELODIA của ông Hội Khanh (một họa sĩ), và nhà sản xuất Trần Đình Thư ở Hà Nội.  Đàn sản xuất do hai nơi này dáng vóc đẹp, âm thanh tốt, nhưng đàn sản xuất do nhà làm đàn Trần Đình Thư chót đầu cần đàn làm cong lại thành hình con dơi, còn phím đàn, thay vì khảm bằng dây thau thì được khảm bằng cọng thủy tinh lấy từ bóng đèn điện, không bị dây đàn làm trầy đầu phím đàn .

Do gợi ý của người chơi, đàn Mandoline được nhà sản xuất móc cần cho lõm phím .

Chưa hài lòng, khoảng năm 1934, dựa vào ý kiến của người chơi đàn, những nhà sản xuất đàn tại đường Hamelin (Hồ Văn Ngà, nay là đường Lê Thị Hồng Gấm) đóng ra đàn ghi ta nhỏ hơn ghi ta thông thường môt 10 một 6, móc phím sâu, điều chỉnh khoảng cách của các phím theo cung bực nhạc truyền thống và tra 4 dây, gọi là đàn Guitare-Mando, và có người cho nó cái tên là đàn Octavina (danh từ nầy  không có mặt trong tự điển.

Thời điểm này, có những nhà sản xuất loại đàn này như Phùng Dinh, Trầ Rắc, Mười Út. Đàn sản xuất do anh Mười Út đóng đẹp, âm thanh trội hơn, phím chính xác so với 2 tiệm Phùng Dinh và Trần Rắc.

Những người chơi đàn Guitare-Mando được nhiều người biết đến là anh Armand THIỀU, cựu sinh viên trường trung học Huỳnh Khương Ninh, anh Hai DUYÊN Cần Thơ, anh Nguyễn văn KẾ (vũ sư), anh Bảy BÁ (soạn giả Viễn Châu), anh Hai LONG.

Khoảng đầu năm 1945, người chơi đàn lại xoay qua dùng đàn ghi ta kích thước thông thường, và dần dần đi đến gắn điện khuếch đại âm thanh, và được sung vào dàn đờn sân khấu cải lương, đồng thời được xem như cây đàn chánh (leader instrument) thay cho đàn kìm, bởi cả đào kép khi ca thường lắng nghe đàn ghi ta hơn các cây đàn khác.

Đàn thay vì 6 dây, giờ đây bớt đi một dây còn lại 5, bởi dây thứ 6, chơi nhạc truyền thống không có nhu cầu .

TRẦN QUANG HẢI VIẾT VỀ NHẠC SƯ VĨNH BẢO : tiểu sử, thành tích, sự nghiệp


TRẦN QUANG HẢI VIẾT VỀ NHẠC SƯ VĨNH BẢO : tiểu sử, thành tích, sự nghiệp
14.02.2014 14:09
Xem hình
 

Có rất nhiều người viết về nhạc sư VĨNH BẢO . Cũng có rất nhiều nhạc sinh biết và học với nhạc sư VĨNH BẢO. Nhưng rất ít người biết rõ quá trình âm nhạc cũng như sự đóng góp của nhạc sư VĨNH BẢO trong lĩnh vực ĐỜN CA TÀI TỬ miền Nam . Tôi may mắn có hai người “khai quang điểm nhãn” giúp tôi hiểu và học hỏi gia tài âm nhạc cổ truyền Việt Nam . Đó là thân phụ tôi (GSTS Trần Văn Khê) về sự hiểu biết gia đình tôi 5 đời nhạc sĩ cổ truyền cũng như phương pháp nghiên cứu dân tộc nhạc học , và nhạc sư VĨNH BẢO về truyền thống đờn ca tài tử qua nhiều cuộc đàm thoại trên mạng cũng như thừa hưởng tiếng đờn tranh có một không hai của nhạc sư .

 

 

o-b-vinh-bao-12-2007

nhạc sư VĨNH BẢO và phu nhân

Đối với tôi, một hậu sinh trong lĩnh vực tìm hiểu nguồn gốc nhạc cổ truyền Việt Nam, tôi đã học hỏi rất nhiều nơi hại vị “đại thụ” của nhạc truyền thống việt nam . Trong khuôn khổ bài viết này, tôi chỉ viết về nhạc sư VĨNH BẢO đã cống hiến trọn cuộc đời cho nhạc đờn ca tài tử miền Nam. 

Ông là người đã sống với nhạc cổ miền Nam gần 80 năm (sinh năm 1918) , một thời gian quá dài mà không có một nghệ nhân nào ở Việt Nam so sánh nổi. Ông là người đã gặp hầu hết những nhạc sư đờn ca tài tử, có dịp hòa đờn chung, biết rõ sự nghiệp của từng nhạc sư đã quá vãng cũng như những nhạc sư còn sinh tiền. Ông là người duy nhứt phổ biến phương pháp dạy đờn tranh qua mạng (internet) để phổ biến đờn tranh khắp thế giới. Ông còn là người sáng tạo đờn tranh từ 16 dây lên 17, 19 và 21 dây để cho tiếng đờn tranh phong phú hơn, dồi dào hơn, tự chế cách ký âm cho đờn tranh một cách hoàn mỹ hơn. 

Ký âm cho đờn tranh do nhạc sư VĨNH BÁO sáng chế.

notation for dan tranh vinh bao

tu dai oan

tu dai oan notation vinh bao

Ông là nhạc sư sử dụng ngoại ngữ thông thạo : viết, đọc, thuyết trình bằng tiếng Việt, Pháp, Anh mà không có một nghệ nhân nào ở Việt Nam có thể đạt được . Ngoài ra ông còn là một nhà thơ lỗi lạc đã làm rất nhiều bài thơ đủ loại bằng tiếng Việt, tiếng Pháp và tiếng Anh . Đó là khía cạnh rất ít người biết về tài năng của nhạc sư VĨNH BẢO .

  1. 1.     SƠ LƯỢC ĐẴC ĐIỂM, TÌNH HÌNH

-Họ và tên : NGUYỄN VĨNH BẢO

-Sinh ngày : năm 1918, tại làng Mỹ Trà, quận Cao Lãnh, tỉnh Sa Đéc (nay thuộc tỉnh Đồng Tháp), Việt Nam

-Giới tính : Nam

-Đơn vị cộng tác : cựu giáo sư trường quốc gia âm nhạc Saigon (1955-1964), cựu giảng viên âm nhạc của trường đại học Southern Illinois University, Hoa Kỳ (1970-72)

-Trình độ chuyên môn nghiệp vụ : giảng dạy âm nhạc cổ truyền việt nam , đàn tranh cho nhạc sinh Việt Nam và ngoại quốc theo phương pháp vi tính trên mạng từ nhiều năm qua cho tới ngày nay .

10940599-vinhbaotovinh bao day don tranh cho ngoai quoc

Nhạc sư VĨNH BẢO dạy trên mạng và học trò ngoại quốc

      2. THÀNH TÍCH ĐẠT ĐƯỢC

         80 năm trong nghề nghiệp âm nhạc . Ông khởi sự đóng đờn cò từ năm 12 tuổi . Ông sở trường đàn tranh, đàn kìm, đàn cò, đàn gáo. Ngoài ra ông còn biết đàn độc huyền, măng cầm (mandoline ) tây ban cầm (guitare espagnole ), vĩ cầm (violon), và dương cầm (piano).

Ông học đờn từ nhỏ với các thầy Hai Lòng (Vĩnh Long), Sáu Tý, Năm Nghĩa (Trà Ôn). Tính ra ông đã học với gần 200 “thầy) (theo nghĩa nhứt tự vi sư, bán tự vi sư) khắp ba miền Nam Trung Bắc trên xứ Việt .

Năm 1935, ông sang chế ra dây Tỳ (hò – liu – sol – sol) và dây Xề (Re – sol) trên cây đàn gáo.

Vào cuối thập niên 30, ông đã tạo một chỗ đúng quan trọng  trong hang ngũ nhạc sĩ trẻ miền sông Cữu Long .

Năm 1938 ông được hãng dĩa BEKA mời đàn cho cô Ba Thiệt (chị của cô Nam Cần Thơ) ca.

  1. 1.     Được mời giảng dạy và thuyết trình ở ViệtNam và hải ngoại

–         Từ năm 1955 tới năm 1964, ông được bổ nhiệm với chức vụ trưởng ban cổ nhạc miền Nam ở trường quốc gia âm nhạc Saigon với sự cộng tác của các nhạc sư Chín Kỳ, Hai Biểu, Chín Trích, Hai Khuê, Bảy Hàm.

–         Năm 1963, ông được mời tham dự hội nghị về âm nhạc với 11 nước Đông Nam Á tại Tân gia ba (Singapour)

–         Năm 1969, ông đã thực hiện hai cuồn băng nhạc đờn ca tài tử do ông Nam Bình sản xuát và do ông điều khiển chương trình với sự cộng tác của 11 nhạc sư đờn tài tử lúc bấy giờ . Tất cả đã ra người thiên cổ ngoại trừ ông và nhạc sĩ Bảy Bá còn sống .(1)

–         Năm 1970, ông được đài truyền hình NHK của Nhật Bản mời sang Đông Kinh (Tokyo) để thuyết trình về nhạc cổ truyền Việt Nam với phần minh họa đàn tranh

–         Từ giữa năm 1970 tới 1972, trường đại học Hoa kỳ (Southern Illinois University) mời ông sang dạy nhạc cổ truyền Việt Nam với tư cách giáo sư biệt thính. Trong dịp này GSTS Trần Văn Khê cũng có mặt và đã cùng ông góp mặt tại nhiều buổi hội thảo về âm nhạc học (musicology) với các nhà dân tộc nhạc học Mỹ .

vinh bao tvk

–         Năm 1972, ông được trung tâm nghiên cứu nhạc Đông Phương (Centre d’Etudes de Musique Orientale) ở Paris mời sang Pháp trong một tháng để cùng với GSTS Trần Văn Khê trao đổi kiến thức về nhạc cổ truyền việt nam , đồng thời thuyết trình nhiều buổi về nhạc đờn ca tải tử nam bộ cho khan giả Pháp. Ông cũng có thuyết trình về nghệ thuật đóng đờn theo phương pháp của ông tại trung tâm âm thanh học (Laboratoire d’Acoustique musicale) của cố giáo sư âm thanh học Emile Leipp . Ngoài ra trong thời gian này ông đã cùng GSTS Trần Văn Khê thực hiện 2 dĩa hát về nhạc tài tử miền Nam (VIETNAM : tradition du Sud với hãng dĩa OCORA , và một dĩa về nhạc đờn tài tử nam bộ “ VIETNAM : Tradition of the South” do hãng dĩa Philips sản xuất ở Hà Lan , collection UNESCO / Musical Sources) 

disque ocora vinh bao tvk

–         Từ năm 1975 tới ngày hôm nay, nhạc sư Vĩnh Bảo vẫn tiếp tục dạy đờn tại gia và đóng đờn. Công việc của ông là dạy trực tiếp hay hàm thụ qua băng nhạc hay với máy vi tính trên mạng cho một số người Việt  hay nhạc sinh ngoại quốc tới Việt Nam (Pháp , Bỉ, Hà Lan, Thụy Sĩ, Hoa Kỳ). Năm 1967, nhạc sĩ dân ca người Mỹ, Stephen Addiss (bây giờ là GSTS của trường đại học University of Richmond, School of Arts and Sciences) sang Saigon học đàn tranh và đàn bầu với nhạc sư Vĩnh Bảo. Năm 1973, sinh viên cử nhân đàn vĩ cầm John Paul Trainor từ Denver, tiểu bang Colorado (Hoa kỳ) sang Saigon, ở nhà nhạc sư Vĩnh Bảo một năm để học nhạc tài tử nam bộ và sau đó bảo vệ luận án tiến sĩ về đề tài này vào năm 1977. Năm 1997, giáo sư Jean Christophe Maillard, nhạc sĩ nhạc baroque, dạy nhạc học ở trường đại học Le Mirail, tỉnh Toulouse (Pháp) tới thăm nhạc sư Vĩnh Bảo để tìm hiểu nhạc tài tử nam bộ. Từ năm 2008 tới nay, TS Alexander Cannon, phó giáo sư trường đại học Michigan (Hoa Kỳ) sang Saigon một hai tháng để học đàn tranh và lý thuyết về nhạc tài tử nam bộ với nhạc sư Vĩnh Bảo . GSTS Trần Quang Hải, dân tộc nhạc học gia của trung tâm nghiên cứu khoa học quốc gia Pháp (CNRS) thường xuyên liên lạc với nhạc sư Vĩnh Bảo qua thơ từ, điện thoại để học hỏi thêm về bài bản và nguồn gốc đờn ca tài tử.

–         Năm 1998-1999, trường Colette ở TP Hồ Chí Minh mời ông dạy nhạc cổ truyền Việt Nam cho học sinh người Pháp .

–         Năm 2002, hãng dĩa OCORA (Pháp) đã phát hành một CD về cổ nhạc đờn tài tử nam bộ với nhạc sư Vĩnh Bảo, và ban nhạc đờn tài tử gồm nhạc sĩ Ba Tu  nhạc sĩ Sáu Tỵ, nhạc sĩ Hoàng Cơ Thụy.

–      Năm 2010, nhạc sư Vĩnh Bảo thuyết trình và minh họa về đờn ca tài tử miên Nam tại trung tâm Trần Văn Khê, quận Bình Thạnh, TP HCM

vinh bao tvk bisNhạc sư VĨNH BẢO nói chuyện và minh họa về đờn ca tài tử tại trung tâm Trần Văn Khê

  1. 2.     Người sáng tạo cây đàn tranh từ 16 lên 17, 19 và 21 dây

Nhạc sư đã sáng chế ra cây đàn tranh cải tiến từ thập niên 50, từ cây đàn tranh 16 dây loại nhỏ, thành đàn tranh có kích thước lớn hơn với 17, 19 và 21 dây rất tiện lợi để có thể đờn các loại “hơi, điệu” mà khi đờn không cần phải sửa dây , kéo nhạn . Sau 60 năm , cây đàn tranh này đã được chấp nhận và ngày nay , hầu hết các đàn tranh thấy ở Việt Nam đều có 17 dây .

vinhbao-pix[1]

Nhạc sư VĨNH BẢO với đờn tranh do ông sáng chế

 

3.SÁCH và DĨA HÁT PHÁT HÀNH

 

“Vietnam / Tradition du Sud” do hãng  dĩa OCORA phát hành, OCR 68, Paris Pháp, 1973, với nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo và GSTS Trần Văn Khê. (dĩa 30cm/33 vòng)

“South Vietnam / Entertainment Music” do hang dĩa Philips phát hành, 658028, collection UNESCO/Musical Sources, Amsterdam , Hà Lan, 1973 (dĩa 30cm/33 vòng)  (2)

“Vietnam / Tradition du Sud” do OCORA sản xuất , C580043, Paris, Pháp, 1993 (dĩa CD) với nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo và GSTS Trần Văn Khê

“South Vietnam / Entertainment Music” do hang AUVIDIS phát hành, D8049, Paris , Pháp (dĩa CD) với nhạc sư Vĩnh Bảo và GSTS Trần Văn Khê.

“Vietnam / Ensemble Nguyen Vinh Bao” do OCORA sản xuất , C 560160, Paris , Pháp, 2002,(dĩa CD)

 

“Thử tự học đàn tranh” do Trung tâm Văn Hóa Thông Tin của tỉnh Long An ấn hành, 229 trang , 2003 .

dvd-bia-3-thu-tu-hoc-dan-tranh-vinh-bao

     Đây là công trình nghiên cứu khoa học rất có giá trị về mặt sư phạm và nghệ thuật âm nhạc cổ truyền do nhạc sư Vĩnh Bảo đã dày công nghiên cứu chú trọng về hai mặt lý thuyết và thực tạp tự học đàn tranh. Có dĩa CD kèm theo để minh họa , cho nên rất dễ học, dễ hiểu. Với hai phương pháp ký âm (do re mi vv…) và ký hiệu riêng do nhạc sư sang tạo rất chính xác và khoa học. Có khoảng 100 bài bản từ các bài đàn tài tử  đến các bài trong cải lương từ dễ tới khó

“Thử tự học đàn tranh” do một nhóm học trò Việt Nam ở Hoa Kỳ sản xuất , 4 DVD bằng tiếng Việt do nhạc sư Vĩnh Bảo dẫn giải và minh họa, 2004, Hoa Kỳ

“Self taught Vietnamese Zither” do một nhóm học trò Việt Nam của nhạc sư Vĩnh Bảo ở Hoa Kỳ sản xuất, 3 DVD bằng tiếng Anh do nhạc sư Vĩnh Bảo giải thích và minh họa, 2004, Hoa Kỳ

 

  1. Giải thưởng

–         2005 : Giải thưởng ĐÀO TẤN do hội đồng  giải thưởng Đào Tấn khen tặng ông là người đã có nhiều cống hiến trong sự nghiệp, nghiên cứu, bảo tồn và phát huy văn hóa nghệ thuật dân tộc

vinh bao dao tan

–         2006: GSTS Nguyễn Thuyết Phong tại hội thảo dân tộc nhạc học thế giới lần thứ 51 tại thành phố Honolulu (Hawaii, Hoa Kỳ) qua bài tham luận “Considering the Fate of Tài tử Music : Nguyễn Vĩnh Bảo , the Last Guardian of the Tradition” (Nỗi quan tâm đến vận mạng của đờn ca tài tử : Nguyễn Vĩnh Bảo, người bảo vệ vau cùng của truyền thống) đã đề nghị tôn vinh nhạc sư Vĩnh Bảo là một trong sáu nhạc sư của thế giới là người có công đóng góp cho nhạc dân tộc và nổi tiếng nhứt trong xứ

NT Phong & NV Bao

GSTS Nguyễn Thuyết Phong và nhạc sư Vĩnh Bảo

–         2009 : xứ Pháp ban tặng ông huy chương văn học nghệ thuật (médaille des Arts et des Lettres) cấp bực “officier” . Ở Việt Nam chỉ có hai người thuộc cấp bực này là GSTS Trần Văn Khê và nhạc sư Vĩnh Bảo. Sự vinh danh này không chỉ dành riêng cho nhạc sư Vĩnh Bảo mà cho toàn bộ mộn đờn ca tài tử nam bộ (lời phát biểu của nhạc sư trong buổi gắn huy chương tại toà Tổng lãnh sự Pháp ở TH Hồ Chí Minh)

vinh bao huan chuong arts et lettres

Nhạc sư VĨNH BẢO nhân huân chương Nghệ thuật và văn học đứng giữa ông đại sứ Pháp và GSTS Nguyễn Thuyết Phong

–         2010 : trung tâm kỷ lục Việt Nam trao bằng kỷ lục Việt Nam cho nhạc sư Vĩnh Bảo về việc truyền dạy cổ nhạc Việt Nam và đàn tranh trên toàn thế giới qua phương pháp mạng trên vi tính

vinh-bao-ordi

Nhạc sư VĨNH BẢO dạy trên mạng

 

3.KẾT LUẬN

130815164031_vinh_bao_traditional_vietnamese_musician_640x360_bbc_nocredit

     Nhạc sư Vĩnh Bảo là một nhân vật đã sống trọn vẹn cuộc đời cho đờn ca tài tử nam bộ qua việc dạy học, diễn giảng , biểu diễn, đóng đàn và sang tạo nhạc cụ và các loại lên dây (tunings),cùng với kỹ thuật diễn tấu cũng như tư duy mỹ quan âm nhạc Việt Nam. Ông là “cây cổ thụ, đại thụ”,  là “báu vật sống” , là “gia tài âm nhạc cổ truyền” , là “hậu tổ của đờn ca tài tử” (theo GSTS Trần Văn Khê), là “nhạc sĩ toàn tài – đàn, dạy và đóng đàn – duy nhứt của Việt Nam và Thế giới “ (theo GS Trần Quang Hải).

 

Muốn biết thêm về hoạt động âm nhạc của nhạc sư Vĩnh Bảo và những thành quả được trong nước và hải ngoại khâm phục qua báo chí, các chương trình phát thanh, truyền hình Việt Nam và nước ngoài (Hoa Kỳ, Pháp, Anh quốc), xin mời xem các trang nhà sau đây :

https://tranquanghai1944.wordpress.com/category/nguyen-vinh-bao-2/

http://tranquanghai.com/c41-tieu-su-nhac-si.html

http://vinhbao.theonly1.net

(1) danh sách các nhạc sư cộng tác với nhạc sư Vĩnh Bảo trong hai cuồn băng do ông Nam Bình sản xuất năm 1969:

Đàn KÌM
HUỲNH VĂN SÂM (Sáu Tửng)
VỎ VĂN TIỀNG    
Năm VỈNH
DƯƠNG VĂN CƠ (Năm Cơ)
Đàn CÒ
HỒNG TẤN PHÁT (Hai Phát)
HÀ VĂN TÂN  (Chín Trích)
NGUYỂN THẾ HUYỆN
Đàn TAM
HỒNG TẤN PHÁT
Đàn TRANH
TRƯƠNG VĂN BẢY (Bảy Bá)
NGUYỂN VĨNH BẢO
 

tancogiaoduyen (Theo GSTS Trần Quang Hải)

http://www.cailuongvietnam.com/clvn/modules.php?name=News&op=viewst&sid=1557

HÀ ĐÌNH NGUYÊN : Báu vật đờn ca tài tử – Kỳ 3: Nguyễn Vĩnh Bảo – đệ nhất danh cầm


Báu vật đờn ca tài tử – Kỳ 3: Nguyễn Vĩnh Bảo – đệ nhất danh cầm

19/02/2014 09:10

 
Chia sẻ
 
 

Nhạc sư Vĩnh Bảo là một nhân vật đã sống trọn vẹn cuộc đời cho đờn ca tài tử Nam bộ qua việc dạy học, diễn giảng, biểu diễn, đóng đàn, sáng tạo nhạc cụ và các loại lên dây (tunings), cùng với kỹ thuật diễn tấu cũng như tư duy mỹ quan âm nhạc Việt Nam.

>> Báu vật đờn ca tài tử – Kỳ 2: Bạch Công Tử bị bỏ quên
>> Báu vật’ đờn ca tài tử

 Báu vật đờn ca tài tử - Kỳ 3: Nguyễn Vĩnh Bảo - đệ nhất danh cầm
Nhạc sư Vĩnh Bảo – Ảnh: nhân vật cung cấp

Năm 1972, GS-TS Trần Văn Khê và nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo đã thực hiện cho Ocora (Radio-France) một đĩa nhạc Tài tử Nam bộ. Đĩa này đã khiến cho UNESCO chú ý và cơ quan này đã mời 2 người thực hiện thêm đĩa Collection UNESCO (Musical Sources, hãng Philips của Hà Lan sản xuất) với Trần Văn Khê (đàn tỳ bà), Nguyễn Vĩnh Bảo (đàn tranh) hòa tấu các bản Bình bán, Kim tiền, Tây Thi, Cổ bản. Riêng nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo còn độc tấu đàn tranh các bản Nam xuân, Nam ai, Đảo ngũ cung và Tứ đại oán. Ít tháng sau đó, UNESCO đã điều đình với GS-TS Trần Văn Khê để xin mua đứt bản quyền đĩa này.

Tiếng đàn tranh của nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo đã in đậm trong trí nhớ của GS-TS Trần Văn Khê, nên hơn 20 năm trước đây, ông Khê từng phát biểu tại Hà Lan: “Nếu ngày nào đó nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo mất đi thì thế giới sẽ mất đi tiếng đàn liêu trai, phù thủy độc nhất vô nhị…”, và ông đã xưng tụng nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo là “Đệ nhất danh cầm”.

18 năm về trước, người viết bài từng đến nhà nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo ở trong con hẻm nhỏ bên hông nhà thờ Gia Định (đường Bùi Hữu Nghĩa, Q.Bình Thạnh, TP.HCM) phỏng vấn khi ông gần 80 tuổi. Tại lễ đón nhận Bằng UNESCO tôn vinh đờn ca tài tử diễn ra vào ngày 11.2 tại Hội trường Thống Nhất (TP.HCM), lại thấy ông xuất hiện (rất âm thầm) bên cạnh GS-TS Trần Văn Khê, soạn giả Viễn Châu. Nhìn một ông già mái tóc dài bạc trắng, “tiên phong đạo cốt”, dáng điệu nhanh nhẹn, tôi không tin nổi ông đã… 97 tuổi!

Nguyễn Vĩnh Bảo sinh năm 1918, tại làng Mỹ Trà, quận Cao Lãnh, tỉnh Sa Đéc (nay thuộc tỉnh Đồng Tháp). Từ nhỏ ông đã học đờn với các thầy Hai Lòng (Vĩnh Long), Sáu Tý, Năm Nghĩa (Trà Ôn)… nhưng nếu tính theo “nhất tự vi sư, bán tự vi sư” thì ông đã học với gần 200 “thầy” trên khắp ba miền Nam Trung Bắc. Ông sở trường về “đờn ta” (đàn tranh, kìm, cò, gáo, bầu…) nhưng cũng rất thuần thục “đờn Tây” (mandoline, guitar, violon, piano…). Năm 1935, ông sáng chế ra dây Tỳ và dây Xề trên cây đàn gáo. Năm 20 tuổi (1938), ông được hãng đĩa BEKA mời đàn cho cô Ba Thiệt (chị của cô Năm Cần Thơ) ca. Năm 1955, ông cải tiến cây đàn tranh từ 16 dây thành đàn 17, 19 và 21 dây rất tiện lợi để có thể đờn các loại “hơi, điệu” mà không cần phải sửa dây, kéo nhạn. Cây đàn tranh này đã được chấp nhận, các tiệm đóng đàn cũng theo khuôn mẫu của ông. Từ đó cây đàn tranh 16 dây không còn được sử dụng tại Việt Nam đến tận ngày nay.

Từ 1955 tới năm 1964, ông được bổ nhiệm chức vụ Trưởng ban cổ nhạc miền Nam ở Trường Quốc gia âm nhạc Saigon. Năm 1963, ông được mời tham dự hội nghị về âm nhạc với 11 nước Đông Nam Á tại Singapore. Năm 1969, ông đã thực hiện hai cuốn băng nhạc đờn ca tài tử do ông Nam Bình sản xuất và do ông điều khiển chương trình với sự cộng tác của 11 nhạc sư đờn tài tử lúc bấy giờ. Tất cả đã ra người thiên cổ ngoại trừ ông và nhạc sĩ Bảy Bá (tức soạn gia Viễn Châu) còn sống. Năm 1970, ông được Đài truyền hình NHK của Nhật Bản mời sang Tokyo để thuyết trình về nhạc cổ truyền Việt Nam với phần minh họa đàn tranh.

Có thể nói, nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo là một trong những người tiên phong trong việc dạy đàn cho người nước ngoài qua phương pháp hàm thụ. Từ những năm 1960 đến 2004, ông đã ghi âm tiếng đàn vào băng cassette gửi ra nước ngoài qua đường bưu điện. Sau này những học trò của ông đã trang bị cho thầy dàn máy vi tính, Mp3, máy in… để ông chuyển sang dạy trực tuyến (online) cho học trò nước ngoài. Tới nay dù ở tuổi 97, nhạc sư Vĩnh Bảo vẫn tiếp tục dạy đờn trên mạng internet cho một số người Việt hay ngoại quốc (Pháp , Bỉ, Hà Lan, Thụy Sĩ, Mỹ…).

Năm 2006, tại hội thảo Dân tộc nhạc học thế giới lần thứ 51 ở Honolulu (Hawaii, Mỹ), GS-TS Nguyễn Thuyết Phong qua bài tham luận Considering the Fate of Tài tử Music: Nguyễn Vĩnh Bảo, the Last Guardian of the Tradition (Nỗi quan tâm đến vận mạng của đờn ca tài tử: Nguyễn Vĩnh Bảo, người bảo vệ sau cùng của truyền thống) đã đề nghị tôn vinh nhạc sư Vĩnh Bảo là một trong sáu nhạc sư của thế giới có công đóng góp cho nhạc dân tộc và nổi tiếng nhất trong nước. Năm 2008, Tổng thống Pháp tặng ông huy chương văn học nghệ thuật (médaille des Arts et des Lettres) bậc “officier”. Ở Việt Nam chỉ có hai người được huy chương bậc này là GS-TS Trần Văn Khê và nhạc sư Vĩnh Bảo.

Hà Đình Nguyên 

>> Vinh danh đờn ca tài tử – di sản văn hóa của nhân loại
 >> Tổ chức Festival Đờn ca tài tử quốc gia lần thứ nhất
 >> Trao giải Hoa sen vàng Liên hoan Đờn ca tài tử TP.HCM 2013
 >> Đờn ca tài tử từng xuất ngoại hơn 100 năm trước
 >> Đờn ca tài tử được UNESCO công nhận di sản văn hóa phi vật thể 

http://www.thanhnien.com.vn/pages/20140218/bau-vat-don-ca-tai-tu-ky-3-nguyen-vinh-bao-de-nhat-danh-cam.aspx

Nhạc sư VĨNH BẢO : Vài lời góp ý về ĐỜN CA TÀI TỬ


Image

ĐỜN   CA  TÀI  TỬ

 

Ngày xưa gọi là  ĐỜN CA CỔ NHẠC,

cuộc chơi giải trí mang màu sắc trưởng giả, thanh tao lúc nhàn rỗi, được tổ chức vào đêm trong nhà, dưới ánh đèn dầu, về sau dưới ánh đèn măng-xông (manchon)Image, sau này là đèn điện, đèn néon mờ mờ hay đêm trăng .

Làng cũng như xóm, nơi nào cũng có người biết đờn biết ca . Tụ họp lại, xóm nào theo xóm nấy, làng nào theo làng nấy, đờn chơi với nhau , và đôi khi xóm nầy , làng nầy chơi chung với xóm kia , làng kia gọi là chơi giao lưu, tìm hiểu và học hỏi lẫn nhau . 

Tụ điểm chơi đờn thì là lần nầy tại nhà anh A, lần khác tại nhà anh B, anh C.

Nhạc cụ gồm có đờn kìm, đờn tranh, đờn cò, đờn độc huyền và ống tiêu. Lúc đờn, các tay đờn không ngồi theo kiểu hàng ngang cùng ngó về một phía, mà là ngồi đối diện nhau trên bộ ván gỏ, trên ghế hay trên chiếu trải trên nền nhà .

Người nghe thì ngồi xen kẻ hay xung quanh những người đờn. Điều này mang lại sự hào hứng cho người đờn lẫn người ca.

Phối khí dàn đờn :

Độc tấu : đờn kìm hay đờn tranh

Song tấu : đờn kìm và đờn tranh

Tam tấu : đờn kìm, đờn tranh và đờn cò

                đờn kìm, đờn độc huyền, đờn cò và ống tiêu .

Hòa tấu trơn và hòa tấu có ca

Nhạc mục gồm 20 bản tổ gồm 4 điệu : 6 Bắc, 7 Lễ, 3 Nam và 4 Oán.

Khởi sự đờn là hòa tấu trơn và hòa tấu có ca vài bản thuộc điệu Bắc (vui).

Sau đó, ngừng nghỉ uống trà, cà phê (không có rượu), trao đổi với nhau về nhạc hay nói chuyện vui, tiếu lâm rồi đờn tiếp vài bản thuộc điệu nhạc Lễ, điệu Nam (Nam Xuân, Nam Ai, Đảo Ngũ Cung). Đờn tới đây là 12giờ đêm, nghỉ, dùng cháo trắng hay cháo gà .

Sau đó đờn tiếp điệu Oán (Tứ Đại Oán, Phụng Cầu Hoàng , Phụng Hoàng, Giang Nam). Khi đờn hết các bản Oán thì gà gáy canh ba. Có nhạc sĩ ra về, có nhạc sĩ ngủ lại sáng về.

Phong cách đờn là tiên phong đạo cốt, đờn tròn vành rõ nghĩa, chắc chiêu tô điểm từng chữ đờn. Đờn có ngừng nghỉ, lặng mộc, nhịn lẫn nhau, kẽ tung người hứng theo kiểu mượn tiếng đờn để đàm đạo với nhau . 

Người ca ngồi nghiêm chỉnh, ca từ đầu bài đến cuối bài . Không có lối ca giao lưu giữa hai ca sĩ, nữ nữ, nam nữ.

Người nghe phần đông biết thưởng thức. Họ lắng nghe kỹ tiếng đờn của từng cây đờn, cách diễn tả, cách sắp chữ sắp nhịp, ngón đờn tươi mát ngọt ngào hay khô khan. 

Nghe ca , có người thì thích giọng trong trẻo cao vút , có người thì thích giọng khàn khàn.

Nghe nghệ thuật ca và nghe để đánh giá nội dung của lời và cách hành văn .

Trong số người nghe cũng có vài người biết đờn biết ca . Giỏi dở gì cũng được vào đờn chơi vài bản . Điều này cho thấy đây là sân chơi chung rất là văn hóa.

Vài góp ý của nhạc sư VĨNH BẢO

 

TRẦN QUANG HẢI : VIẾT VỀ NHẠC SƯ VĨNH BẢO : tiểu sử, thành tích, sự nghiệp


chan dung vinh baovinh bao dan tranh

o-b-vinh-bao-12-2007nhạc sư VĨNH BẢO và phu nhân

Có rất nhiều người viết về nhạc sư VĨNH BẢO . Cũng có rất nhiều nhạc sinh biết và học với nhạc sư VĨNH BẢO. Nhưng rất ít người biết rõ quá trình âm nhạc cũng như sự đóng góp của nhạc sư VĨNH BẢO trong lĩnh vực ĐỜN CA TÀI TỬ miền Nam . Tôi may mắn có hai người “khai quang điểm nhãn” giúp tôi hiểu và học hỏi gia tài âm nhạc cổ truyền Việt Nam . Đó là thân phụ tôi (GSTS Trần Văn Khê) về sự hiểu biết gia đình tôi 5 đời nhạc sĩ cổ truyền cũng như phương pháp nghiên cứu dân tộc nhạc học , và nhạc sư VĨNH BẢO về truyền thống đờn ca tài tử qua nhiều cuộc đàm thoại trên mạng cũng như thừa hưởng tiếng đờn tranh có một không hai của nhạc sư .

Đối với tôi, một hậu sinh trong lĩnh vực tìm hiểu nguồn gốc nhạc cổ truyền Việt Nam, tôi đã học hỏi rất nhiều nơi hai vị “đại thụ” của nhạc truyền thống việt nam . Trong khuôn khổ bài viết này, tôi chỉ viết về nhạc sư VĨNH BẢO đã cống hiến trọn cuộc đời cho nhạc đờn ca tài tử miền Nam. 

Ông là người đã sống với nhạc cổ miền Nam gần 80 năm (sinh năm 1918) , một thời gian quá dài mà không có một nghệ nhân nào ở Việt Nam so sánh nổi. Ông là người đã gặp hầu hết những nhạc sư đờn ca tài tử, có dịp hòa đờn chung, biết rõ sự nghiệp của từng nhạc sư đã quá vãng cũng như những nhạc sư còn sinh tiền. Ông là người duy nhứt phổ biến phương pháp dạy đờn tranh qua mạng (internet) để phổ biến đờn tranh khắp thế giới. Ông còn là người sáng tạo đờn tranh từ 16 dây lên 17, 19 và 21 dây để cho tiếng đờn tranh phong phú hơn, dồi dào hơn, tự chế cách ký âm cho đờn tranh một cách hoàn mỹ hơn. 

notation for dan tranh vinh bao

tu dai oan

tu dai oan notation vinh bao

Ký âm cho đờn tranh do nhạc sư VĨNH BÁO sáng chế.

Ông là nhạc sư sử dụng ngoại ngữ thông thạo : viết, đọc, thuyết trình bằng tiếng Việt, Pháp, Anh mà không có một nghệ nhân nào ở Việt Nam có thể đạt được . Ngoài ra ông còn là một nhà thơ lỗi lạc đã làm rất nhiều bài thơ đủ loại bằng tiếng Việt, tiếng Pháp và tiếng Anh . Đó là khía cạnh rất ít người biết về tài năng của nhạc sư VĨNH BẢO .

  1. 1.     SƠ LƯỢC ĐẴC ĐIỂM, TÌNH HÌNH

-Họ và tên : NGUYỄN VĨNH BẢO

-Sinh ngày : năm 1918, tại làng Mỹ Trà, quận Cao Lãnh, tỉnh Sa Đéc (nay thuộc tỉnh Đồng Tháp), Việt Nam

-Giới tính : Nam

-Đơn vị cộng tác : cựu giáo sư trường quốc gia âm nhạc Saigon (1955-1964), cựu giảng viên âm nhạc của trường đại học Southern Illinois University, Hoa Kỳ (1970-72)

-Trình độ chuyên môn nghiệp vụ : giảng dạy âm nhạc cổ truyền việt nam , đàn tranh cho nhạc sinh Việt Nam và ngoại quốc theo phương pháp vi tính trên mạng từ nhiều năm qua cho tới ngày nay .

10940599-vinhbaotovinh bao day don tranh cho ngoai quoc

Nhạc sư VĨNH BẢO dạy trên mạng và học trò ngoại quốc

      2. THÀNH TÍCH ĐẠT ĐƯỢC

         80 năm trong nghề nghiệp âm nhạc . Ông khởi sự đóng đờn cò từ năm 12 tuổi . Ông sở trường đàn tranh, đàn kìm, đàn cò, đàn gáo. Ngoài ra ông còn biết đàn độc huyền, măng cầm (mandoline ) tây ban cầm (guitare espagnole ), vĩ cầm (violon), và dương cầm (piano).

Ông học đờn từ nhỏ với các thầy Hai Lòng (Vĩnh Long), Sáu Tý, Năm Nghĩa (Trà Ôn). Tính ra ông đã học với gần 200 “thầy” (theo nghĩa nhứt tự vi sư, bán tự vi sư) khắp ba miền Nam Trung Bắc trên xứ Việt .

Năm 1935, ông sáng chế ra dây Tỳ (hò – liu – sol – sol) và dây Xề (Re – sol) trên cây đàn gáo.

Vào cuối thập niên 30, ông đã tạo một chỗ đúng quan trọng  trong hàng ngũ nhạc sĩ trẻ miền sông Cữu Long .

Năm 1938 ông được hãng dĩa BEKA mời đàn cho cô Ba Thiệt (chị của cô Nam Cần Thơ) ca.

  1. 1.     Được mời giảng dạy và thuyết trình ở ViệtNam và hải ngoại

–         Từ năm 1955 tới năm 1964, ông được bổ nhiệm với chức vụ trưởng ban cổ nhạc miền Nam ở trường quốc gia âm nhạc Saigon với sự cộng tác của các nhạc sư Chín Kỳ, Hai Biểu, Chín Trích, Hai Khuê, Bảy Hàm.

–         Năm 1963, ông được mời tham dự hội nghị về âm nhạc với 11 nước Đông Nam Á tại Tân gia ba (Singapour)

–         Năm 1969, ông đã thực hiện hai cuồn băng nhạc đờn ca tài tử do ông Nam Bình sản xuát và do ông điều khiển chương trình với sự cộng tác của 11 nhạc sư đờn tài tử lúc bấy giờ . Tất cả đã ra người thiên cổ ngoại trừ ông và nhạc sĩ Bảy Bá còn sống .(1)

–         Năm 1970, ông được đài truyền hình NHK của Nhật Bản mời sang Đông Kinh (Tokyo) để thuyết trình về nhạc cổ truyền Việt Nam với phần minh họa đàn tranh

–         Từ giữa năm 1970 tới 1972, trường đại học Hoa kỳ (Southern Illinois University) mời ông sang dạy nhạc cổ truyền Việt Nam với tư cách giáo sư biệt thính. Trong dịp này GSTS Trần Văn Khê cũng có mặt và đã cùng ông góp mặt tại nhiều buổi hội thảo về âm nhạc học (musicology) với các nhà dân tộc nhạc học Mỹ .

vinh bao tvk

–         Năm 1972, ông được trung tâm nghiên cứu nhạc Đông Phương (Centre d’Etudes de Musique Orientale) ở Paris mời sang Pháp trong một tháng để cùng với GSTS Trần Văn Khê trao đổi kiến thức về nhạc cổ truyền việt nam , đồng thời thuyết trình nhiều buổi về nhạc đờn ca tải tử nam bộ cho khán giả Pháp. Ông cũng có thuyết trình về nghệ thuật đóng đờn theo phương pháp của ông tại trung tâm âm thanh học (Laboratoire d’Acoustique musicale) của cố giáo sư âm thanh học Emile Leipp . Ngoài ra trong thời gian này ông đã cùng GSTS Trần Văn Khê thực hiện 2 dĩa hát về nhạc tài tử miền Nam (VIETNAM : tradition du Sud với hãng dĩa OCORA , và một dĩa về nhạc đờn tài tử nam bộ “SOUTH VIETNAM : Entertainment Music” do hãng dĩa Philips sản xuất ở Hà Lan , collection UNESCO / Musical Sources) 

disque ocora vinh bao tvk

–         Từ năm 1975 tới ngày hôm nay, nhạc sư Vĩnh Bảo vẫn tiếp tục dạy đờn tại gia và đóng đờn. Công việc của ông là dạy trực tiếp hay hàm thụ qua băng nhạc hay với máy vi tính trên mạng cho một số người Việt  hay nhạc sinh ngoại quốc tới Việt Nam (Pháp , Bỉ, Hà Lan, Thụy Sĩ, Hoa Kỳ). Năm 1967, nhạc sĩ dân ca người Mỹ, Stephen Addiss (bây giờ là GSTS của trường đại học University of Richmond, School of Arts and Sciences) sang Saigon học đàn tranh và đàn bầu với nhạc sư Vĩnh Bảo. Năm 1973, sinh viên cử nhân đàn vĩ cầm John Paul Trainor từ Denver, tiểu bang Colorado (Hoa kỳ) sang Saigon, ở nhà nhạc sư Vĩnh Bảo một năm để học nhạc tài tử nam bộ và sau đó bảo vệ luận án tiến sĩ về đề tài này vào năm 1977. Năm 1997, giáo sư Jean Christophe Maillard, nhạc sĩ nhạc baroque, dạy nhạc học ở trường đại học Le Mirail, tỉnh Toulouse (Pháp) tới thăm nhạc sư Vĩnh Bảo để tìm hiểu nhạc tài tử nam bộ. Từ năm 2008 tới nay, TS Alexander Cannon, phó giáo sư trường đại học Michigan (Hoa Kỳ) sang Saigon một hai tháng để học đàn tranh và lý thuyết về nhạc tài tử nam bộ với nhạc sư Vĩnh Bảo . GSTS Trần Quang Hải, dân tộc nhạc học gia của trung tâm nghiên cứu khoa học quốc gia Pháp (CNRS) thường xuyên liên lạc với nhạc sư Vĩnh Bảo qua thơ từ, điện thoại để học hỏi thêm về bài bản và nguồn gốc đờn ca tài tử.

–         Năm 1998-1999, trường Colette ở TP Hồ Chí Minh mời ông dạy nhạc cổ truyền Việt Nam cho học sinh người Pháp .

–         Năm 2002, hãng dĩa OCORA (Pháp) đã phát hành một CD về cổ nhạc đờn tài tử nam bộ với nhạc sư Vĩnh Bảo, và ban nhạc đờn tài tử gồm nhạc sĩ Ba Tu  nhạc sĩ Sáu Tỵ, nhạc sĩ Hoàng Cơ Thụy.

–      Năm 2010, nhạc sư Vĩnh Bảo thuyết trình và minh họa về đờn ca tài tử miên Nam tại trung tâm Trần Văn Khê, quận Bình Thạnh, TP HCM

vinh bao tvk bisNhạc sư VĨNH BẢO nói chuyện và minh họa về đờn ca tài tử tại trung tâm Trần Văn Khê

  1. 2.     Người sáng tạo cây đàn tranh từ 16 lên 17, 19 và 21 dây

Nhạc sư đã sáng chế ra cây đàn tranh cải tiến từ thập niên 50, từ cây đàn tranh 16 dây loại nhỏ, thành đàn tranh có kích thước lớn hơn với 17, 19 và 21 dây rất tiện lợi để có thể đờn các loại “hơi, điệu” mà khi đờn không cần phải sửa dây , kéo nhạn . Sau 60 năm , cây đàn tranh này đã được chấp nhận và ngày nay , hầu hết các đàn tranh thấy ở Việt Nam đều có 17 dây .

vinhbao-pix[1]Nhạc sư VĨNH BẢO với đờn tranh do ông sáng chế

 

3.SÁCH và DĨA HÁT PHÁT HÀNH

 

“Vietnam / Tradition du Sud” do hãng  dĩa OCORA phát hành, OCR 68, Paris Pháp, 1973, với nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo và GSTS Trần Văn Khê. (dĩa 30cm/33 vòng)

“South Vietnam / Entertainment Music” do hang dĩa Philips phát hành, 658028, collection UNESCO/Musical Sources, Amsterdam , Hà Lan, 1973 (dĩa 30cm/33 vòng)  (2)

“Vietnam / Tradition du Sud” do OCORA sản xuất , C580043, Paris, Pháp, 1993 (dĩa CD) với nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo và GSTS Trần Văn Khê

“South Vietnam / Entertainment Music” do hãng AUVIDIS phát hành, D8049, Paris , Pháp (dĩa CD) với nhạc sư Vĩnh Bảo và GSTS Trần Văn Khê.

“Vietnam / Ensemble Nguyen Vinh Bao” do OCORA sản xuất , C 560160, Paris , Pháp, 2002,(dĩa CD)

 

“Thử tự học đàn tranh” do Trung tâm Văn Hóa Thông Tin của tỉnh Long An ấn hành, 229 trang , 2003 .

dvd-bia-3-thu-tu-hoc-dan-tranh-vinh-bao

     Đây là công trình nghiên cứu khoa học rất có giá trị về mặt sư phạm và nghệ thuật âm nhạc cổ truyền do nhạc sư Vĩnh Bảo đã dày công nghiên cứu chú trọng về hai mặt lý thuyết và thực tạp tự học đàn tranh. Có dĩa CD kèm theo để minh họa , cho nên rất dễ học, dễ hiểu. Với hai phương pháp ký âm (do re mi vv…) và ký hiệu riêng do nhạc sư sáng tạo rất chính xác và khoa học. Có khoảng 100 bài bản từ các bài đàn tài tử  đến các bài trong cải lương từ dễ tới khó

“Thử tự học đàn tranh” do một nhóm học trò Việt Nam ở Hoa Kỳ sản xuất , 4 DVD bằng tiếng Việt do nhạc sư Vĩnh Bảo dẫn giải và minh họa, 2004, Hoa Kỳ

“Self taught Vietnamese Zither” do một nhóm học trò Việt Nam của nhạc sư Vĩnh Bảo ở Hoa Kỳ sản xuất, 3 DVD bằng tiếng Anh do nhạc sư Vĩnh Bảo giải thích và minh họa, 2004, Hoa Kỳ

 

  1. Giải thưởng

–         2005 : Giải thưởng ĐÀO TẤN do hội đồng  giải thưởng Đào Tấn khen tặng ông là người đã có nhiều cống hiến trong sự nghiệp, nghiên cứu, bảo tồn và phát huy văn hóa nghệ thuật dân tộc

vinh bao dao tan

–         2006: GSTS Nguyễn Thuyết Phong tại hội thảo dân tộc nhạc học thế giới lần thứ 51 tại thành phố Honolulu (Hawaii, Hoa Kỳ) qua bài tham luận “Considering the Fate of Tài tử Music : Nguyễn Vĩnh Bảo , the Last Guardian of the Tradition” (Nỗi quan tâm đến vận mạng của đờn ca tài tử : Nguyễn Vĩnh Bảo, người bảo vệ vau cùng của truyền thống) đã đề nghị tôn vinh nhạc sư Vĩnh Bảo là một trong sáu nhạc sư của thế giới là người có công đóng góp cho nhạc dân tộc và nổi tiếng nhứt trong xứ

NT Phong & NV BaoGSTS Nguyễn Thuyết Phong và nhạc sư Vĩnh Bảo

–         2009 : xứ Pháp ban tặng ông huy chương văn học nghệ thuật (médaille des Arts et des Lettres) cấp bực “officier” . Ở Việt Nam chỉ có hai người thuộc cấp bực này là GSTS Trần Văn Khê và nhạc sư Vĩnh Bảo. Sự vinh danh này không chỉ dành riêng cho nhạc sư Vĩnh Bảo mà cho toàn bộ mộn đờn ca tài tử nam bộ (lời phát biểu của nhạc sư trong buổi gắn huy chương tại toà Tổng lãnh sự Pháp ở TH Hồ Chí Minh)

vinh bao huan chuong arts et lettresNhạc sư VĨNH BẢO nhận huân chương Nghệ thuật và văn học đứng giữa ông đại sứ Pháp và GSTS Nguyễn Thuyết Phong

–         2010 : trung tâm kỷ lục Việt Nam trao bằng kỷ lục Việt Nam cho nhạc sư Vĩnh Bảo về việc truyền dạy cổ nhạc Việt Nam và đàn tranh trên toàn thế giới qua phương pháp mạng trên vi tính

vinh-bao-ordiNhạc sư VĨNH BẢO dạy trên mạng

 

3.KẾT LUẬN

130815164031_vinh_bao_traditional_vietnamese_musician_640x360_bbc_nocredit

     Nhạc sư Vĩnh Bảo là một nhân vật đã sống trọn vẹn cuộc đời cho đờn ca tài tử nam bộ qua việc dạy học, diễn giảng , biểu diễn, đóng đàn và sáng tạo nhạc cụ và các loại lên dây (tunings),cùng với kỹ thuật diễn tấu cũng như tư duy mỹ quan âm nhạc Việt Nam. Ông là “cây cổ thụ, đại thụ”,  là “báu vật sống” , là “gia tài âm nhạc cổ truyền” , là “hậu tổ của đờn ca tài tử” (theo GSTS Trần Văn Khê), là “nhạc sĩ toàn tài – đàn, dạy và đóng đàn – duy nhứt của Việt Nam và Thế giới “ (theo GS Trần Quang Hải).

 

Muốn biết thêm về hoạt động âm nhạc của nhạc sư Vĩnh Bảo và những thành quả được trong nước và hải ngoại khâm phục qua báo chí, các chương trình phát thanh, truyền hình Việt Nam và nước ngoài (Hoa Kỳ, Pháp, Anh quốc), xin mời xem các trang nhà sau đây :

https://tranquanghai1944.wordpress.com/category/nguyen-vinh-bao-2/

http://tranquanghai.com/c41-tieu-su-nhac-si.html

http://vinhbao.theonly1.net

(1) danh sách các nhạc sư cộng tác với nhạc sư Vĩnh Bảo trong hai cuồn băng do ông Nguyễn Công Bình sản xuất năm 1969:

Đàn KÌM
HUỲNH VĂN SÂM (Sáu Tửng)
VỎ VĂN TIỀNG ( Mười Tiểng)   
Năm VỈNH
DƯƠNG VĂN CƠ (Năm Cơ)
Đàn CÒ
HỒNG TẤN PHÁT (Hai Phát)
HÀ VĂN TÂN  (Chín Trích)
NGUYỂN THẾ HUYỆN (Tư Huyện)
Đàn TAM
HỒNG TẤN PHÁT
Đàn TRANH
TRƯƠNG VĂN BẢY (Bảy Bá)
NGUYỂN VĨNH BẢO
Đàn  BÂU
NGÔ NHẬT THANH
GHITA LỎM PHÍM
NGUYỂN VĂN DẬM (Văn Vỷ)
VĨ CẦM
Hai THƠM
Tổng cộng 12 Nhạc sỉ. Hiện nay chỉ có nhạc sư VĨNH BẢO và nhạc sĩ BẢY BÁ còn sống . Những người kia đã quá vãng .
(2)  Dĩa Collection UNESCO (Musical Sources, hãng Philips của Hà Lan sản xuất, năm 1975, tái xuất bản dưới dạng CD vào năm 1992) do ông Hubert de Fraysseix thu tháng tư năm 1972, mặt 1 Nguyển vỉnh Bảo độc tấu đàn Tranh các bài Nam Xuân, Nam Ai và Đảo Ngũ Cung, mặt 2 gồm trích đoạn bài Tứ Đại Oán (Nguyễn Vĩnh Bảo đàn tranh), cùng với các bản Tây Thi, Cổ Bản, Bình Bán, Kim Tiền ( đàn tranh: Nguyễn Vĩnh Bảo, đàn tỳ bà: Trần Văn Khê). Lời dẫn giải : Trần Văn Khê.

 GSTS TRẦN QUANG HẢI (Limeil Brévannes, Pháp, tháng 2, 2014)

Imagetrần quang hải với nhạc sư VĨNH BẢO

Nhạc sư VĨNH BẢO : Nhạc tài tử nam bộ


NHẠC TÀI TỬ NAM BỘ.

(Ghi nhanh của Vĩnh-Bảo)

vinh bao

 

Ai ai cũng nhìn nhận việc Bảo tồn, phát triển, kế thừa Di sản quý báu Ông Cha ta đã sáng tạo, thể nghiệm, lưu lại cho chúng ta là nhu cầu tất yếu . Nhưng việc làm này không đơn giản như một số người ngoại đạo lầm tưởng .

Giáo dục âm nhạc truyền thống qua cái thấy của tôi như sau đây trong hiện nay đưa cho tôi nhiều trăn trở .

Nội cái việc làm sao cho giới trẻ ngày nay thấy được cái hay, cái đẹp của nó để cùng học hỏi, góp sức giữ gìn nó là một cái khó trước sư du nhập ồ ạt của nhạc nước ngoài .

Người nhạc sĩ nhạc tài tử nam bộ có thể ví như con của nhiều cha . Bản đàn chưa thống nhứt . Cách ghi chép bản mỗi ông mỗi kiểu. Cách giảng dạy mỗi ông mỗi khác. Học trò của ông thầy A sang học với ông thầy B, tự mình bắt buộc phải bỏ hết hay một phần những gì đã học với ông thầy A. Không như bên nhạc Tây phương , chuyển đổi thầy từ ông thầy A sang ông thầy B không ảnh hưởng gì nhiều đến những gì đã học với ông thầy A bởi ông thầy A và ông thầy B, hai ông phương pháp giảng dạy na ná như nhau .

Nhạc Tài Tử vẫn có mọc lên nhiều « lò » từ thành thị đến thôn quê, nhưng lối dạy và học rất là « tài tử », nghĩa là phần đông ông thầy của các lò này không có giáo án hẳn hòi, thời khóa biểu, người học được tự do đến nhà ông thầy để học. Ông thầy rảnh thì dạy, bận việc thì dời lại ngày giờ khác. Nhiều thầy không dạy từ dễ đến khó, mà là dạy theo yêu cầu của người học.

Rất nhiều việc cần phải được mổ xẻ . Tôi nghĩ các nhạc sư nhạc sĩ nên ngồi lại với nhau để thống nhứt với nhau trong việc làm này .

Vĩnh Bảo

 

 

WIKIPEDIA : Nguyễn Vĩnh Bảo


Nguyễn Vĩnh Bảo

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Image
 
 

Nguyễn Vĩnh Bảo (sinh 1918) tại làng Mỹ Trà, quận Cao Lãnhtỉnh Sa Đéc trong một gia đình nho học rất yêu thích đờn ca tài tử. Ông là giáo sư giảng dạy âm nhạc truyền thống vừa là nhạc sĩ trình tấu, lại kiêm cả nghệ nhân đóng đàn.[1] Ông cũng là người cải tiến đàn tranh từ 16 dây thành đàn tranh 17, 19 và 21 dây với kích thước và âm vực rộng hơn.[2]

Sự nghiệp

Từ lúc 5 tuổi ông đã biết chơi đờn kìmđờn cò, 10 tuổi biết chơi rất nhiều các loại nhạc cụ dân tộc.

Từ năm 1955 cho đến năm 1964, ông dạy môn đàn tranh và cũng là trưởng ban nhạc cổ miền Nam tại Trường Quốc gia Âm nhạc và Kịch nghệ ở Sài Gòn. Ngoài ra ông cũng đã đi diễn thuyết giới thiệu và trình tấu âm nhạc dân tộc Việt Nam ở nhiều nơi trên thế giới.

Năm 1972 ông cùng giáo sư Trần Văn Khê diễn tấu ghi âm đĩa Nhạc tài tử Nam bộ cho hãng Ocara và UNESCO tại Paris (Pháp) năm 1972.

Từ năm 1970-1972 ông là giáo sư đặc biệt thỉnh giảng về đàn tranh tại Đại học Illinois (Mỹ).

Năm 2005 nhạc sư Vĩnh Bảo và giáo sư Trần Văn Khê được phát giải thưởng Đào Tấn của Việt Nam tại TPHCM.

Đến năm 2008 nhạc sư Vĩnh Bảo cũng được chính phủ Pháp tặng huy chương nghệ thuật và văn học.[3]

Chú thích