Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo: Thử bàn về bản Dạ Cổ Hoài Lang , 06.2018


VINH BAO

VINH BAO DAN TRANH

Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo

– 1 –

 

BẢN  ĐÀN  DẠ  CỔ HOÀI  LANG

 

Tôi bắt đầu học đàn Kìm Bản Dạ Cổ Hoài Lang chung với Bản Hành Vân Huế khi lên 6 tuổi (năm 1924) trên dây Bắc. Một số nhạc sĩ thời lúc bấy giờ truyền miệng nhau Dạ Cổ Hoài Lang do ông Sáu Lầu (Cao-Văn-Lầu) sáng tác vào năm 1920.

 

Từ nào đến giờ tôi chỉ nghe tên mà không biết mặt ông Cao-Văn-Lầu, cũng không có dịp nghe tiếng đàn của ông từ Đài Phát Thanh hay dĩa nhạc, thấy bản thảo của bản Dạ Cổ Hoài Lang, tư liệu về nhạc truyền thống Việt Nam hay về Đờn Ca Tài Tử do ông tự tay viết ra. Do vậy tôi không đề cập đến cha đẻ của bản Dạ Cổ Hoài Lang mà chỉ có nhận xét về người sáng tác ra nó phải là nhạc sĩ có trình độ khá cao.

 

DÂY BẮC ĐÀN KÌM

Dùng đàn Dạ cổ hoài lang

Đàn Kìm có 2 dây

Dây Đại (to)  số 2, âm Xàng,  tạm dịch Do

Dây Tiểu (nhỏ)  số 1 Liêu, tạm dịch Sol

Xàng – Liêu  (Do-  Sol) là quảng 5

Chủ âm (Tonique) dây 1 khảy trơn, hay dây 1 bấm phím 5 Liêu

Hoặc dây Đại bấm phím 3 , hay phím 8 Ho

So dây:   Dây Đại bấm phím 3 khảy với dây Tiếu trơn là đông âm (unisson)

Dây Đại khảy trơn xướng âm là Tồn

Dây Tiểu khảy trơn xướng âm là

 

  Phím 1   2   3   4 5   6   7   8
Dây 1 xự xang cống liêu ú xáng xế
la do re` mi sol la do
Dây 2 xề công xự xang công ho
  fa sol la do fa sol

 

 

Cung bực dây 1 (Hò xự xang xê cống) tạm dịch (Sol la do ré mi)  thang âm Ngũ cung (pentatonic scale)

 

 

– 2 –

 

Dạ Cổ Hoài Lang và Hành Vân

Những điểm tương đồng

 

  1. Dạ Cổ Hoài Lang và Hành Vân đều 20 câu nhịp đôi (câu 2 nhịp).
  2. Cả hai bài sáng tác theo thơ Song thất, mỗi câu 7 nốt đàn.
  3. Trong Dạ Cổ Hoài Lang có một số câu mượn từ Hành Vân.
  4. Mang cái hơi Vui, đàn cặp với nhau…

 

Bên nhạc Tây phương, người nhạc sĩ sáng tác không ngừng.

Nhạc Việt Nam, người chơi nhạc phần đông nghĩ đến trang trí đánh bóng cải biên bản cũ, nên ít lâu sau Dạ Cổ Hoài Lang mang hơi hướng buồn là do rung nhửng nốt xang liêu cũng từ đó Dạ Cổ Hoài Lang không còn đi đôi với bản Hành Vân.

 

DẠ CỔ HOÀI LANG

 

  1.  Hò là xang hò xang xê cống
  2.      Liêu xề liêu cổng cống xê xang
  3. liêu cống xê xang
  4. Xề xang là hò  —
  5. Xề là liêu xáng ú liêu xệ
  6. Liêu xáng xàng xề liêu liểu liêu
  7. là xang hò xang xê cống
  8. Xê cống xừ xang xê xừ xang
  9. liêu cống xê xang xừ
  10. Xừ xang xừ xang xê xự xang
  11. Xự xang xự cống xê xang
  12. Xề xang là hò  —
  13. Cống xê xang tồn xang cống
  14. Xê cống xừ xang  xê xự xang
  15. Liêu xề liêu cổng cổng xê xang
  16. Liêu xáng xàng xề liêu liểu liêu
  17. xự liêu cống xê xang
  18. Xê xang xự xang hò xự xang
  19. liêu cống xê xang ho
  20. Liêu xáng xàng xề liêu liểu

– 3 –

 

Khoảng năm 1930, Dạ Cổ Hoài Lang không biết nhạc sĩ nào mở ra Dạ Cổ Hoài Lang nhịp đôi (câu 2 nhịp) ra Vọng Cổ Hoài Lang nhịp tư (câu 4 nhịp).

Vào thời điểm nói trên, Gánh hát Cải lương Miền Nam ra Hà Nội hát. Đồng bào Hà Thành rất mê Hát Cải Lương, một số thanh niên ái mộ Cô Bảy Phùng Há (Trương Phụng Hảo) bịn rịn lúc chia tay.

Nghệ nhân Tư Chơi (Huỳnh Thủ Trung) cao hứng viết lời ca như sau:

 

Câu  1 –   Nhạn  đành,  kêu  sương nơi  biển  Bắc.

Câu  2 –   Én  cam,  khóc  hận  góc  trời  Nam

Song lang gỏ ngay nhịp 2 và 3.

Nhịp 4 là câu Chầu hay câu Thòng.

 

Năm 1934, mở ra Vọng Cổ nhịp 8 (bỏ hai chữ Hoài Lang)

Song lang gõ ngay nhịp 4 và 6.

Nhịp 7 và 8 là câu Chầu hay câu Thòng.

 

Dĩa ASIA Vọng Cổ nhịp tư.

Tựa Vì tiền lỗi đạo. 

Lời ca Câu 1: “ Văng vẳng tiếng chuông chùa”

Năm Nghĩa (Lư Hoà Nghĩa chồng bà Bầu Thơ Gánh Hát Thanh Minh Thanh Nga) ca.

Nhạc sĩ Hoà đàn Ghi ta lõm phím 4 dây.

 

Dĩa Béka

Tựa Gió bấc lạnh lùng

Lời ca Câu 1: Gió bấc lạnh lùng, trên con đường ba sinh thấy hoa rụng rời trên mặt đất.

Câu 2: Trên dòng sông nước trong xanh biếc, chảy mãi mãi chẳng thấy dừng.

Cô Hai Đá ca

Nhạc sĩ Jean Tịnh đàn Violon

Nhạc sĩ Lang đàn Tranh

 

Dĩa Béka

Tựa Lở làng duyên phận

Ba Tuất Sadéc ca

Nhạc sĩ Sáu Quí đàn Tranh

 

 

– 4 –

 

Dĩa ASIA

Tựa  Tình mẫu tử

Cô Tư Sạng ca

Nhạc sĩ Hàm đàn Ghi ta lỏm phím 4 dây

Nhạc sĩ Thọ đàn Cò

 

Dĩa ASIA

Tựa  Đêm khuya trông chồng

Cô Tư Sạng ca

Nhạc sĩ Hai Biểu (Huỳnh Văn Biểu) đàn Tranh

Nhạc sĩ Năm Chấp đàn Gáo

Nhạc sĩ Hai Cần thổi Tiêu.

 

Dĩa  Pathé – Vọng cổ nhịp mười sáu khoảng năm 1937.

Tựa: “Khách địa cảm xuân”

Tám Thưa ca

Nhạc sĩ Sáu Tửng đàn Kìm

Nhạc sĩ Mười Còn đàn Violon

Song lang gõ ngay nhịp 8 và 12.

Nhịp 13, 14, 15, 16 là câu Chầu hay câu Thòng.

 

Dĩa Pathé

Tựa: “Khóc bạn”

Cô Ba Bến tre (Ba Bộn) ca

Nhạc sĩ Sáu Tửng (Huỳnh Văn Sâm) đàn Xến.

 

Dĩa Béka

Tựa: “Hiếu tình trung nghĩa”

Cô Năm Cần thơ ca

Sáu Tửng (Huỳnh Văn Sâm) đàn Kìm.

 

 

Từ Dạ Cổ Hoài Lang mở ra Vọng Cổ nhịp tư, nhịp tám, nhịp mười sáu, nhịp 32 là công trình tập thể bằng tim bằng óc của nhiều nhạc sư nhạc sĩ nghệ nhân. Mặc dù đã hoàn toàn lột xác, thiết nghĩ nên nhớ đến cha đẻ của Dạ Cổ Hoài Lang, tuy có sanh không có dưỡng.  Tương tự như trường hợp đàn Ghi-ta (Guitare) và Vỉ-cầm (Violon).

 

 

 

 

 

 

– 5 –

 

Sự du nhập của đàn Ghita (Guitare) và Vĩ Cầm (Violon) vào

Đờn ca Tài Tử Nam Bộ.

 

Khởi đầu là đàn Mandoline dần dần đến đàn Guitare 5 dây lõm phím..

Khoảng năm 1932, Thầy giáo Tiên-Rạch Giá là người đầu tiên dùng đàn Mandoline đàn bản Việt trên dây Thầy sáng chế tên dây Rạch Giá. Vài năm sau đó, là sự ra đời của đàn Guitare-Mando hay đàn Octavina, 4 dây phím lõm và Guitare bình thường 5 dây.

Trong tự điển không có từ Octavina. Một số người dịch từ Octa là 8, còn Vina là tên của  đàn Vina Ấn Độ. Số người khác, Octa là 8, Vina là Việt Nam, thời điểm nầy chưa có cái màn ghép chữ như Vietcombank, Seaprodex, Imexco…

 

Tại Phi Lục Tân có cây đàn hình dáng y hệt như đàn Guitare-Mando, nhưng với nhiều dây mang tên Tây Ban Nha là Octavina.

 

Đàn Vĩ cầm (Violon)

Khoảng năm 1934, anh Jean Tịnh Nhạc sĩ Violon nhạc Tây, làm việc tại đài Phát thanh Sài gòn, số 3 đường Phan Đình Phùng ký âm Vọng Cổ nhịp 8 đàn Cò, rồi dùng đàn Vĩ cầm đàn cho Cô Hai Đá ca Vọng Cổ “Gió bấc lạnh lùng…” dĩa ASIA.

 

Do không am tường cách trang trí nốt đàn (ornements) Rung, mổ, nhấn, luyến láy của nhạc Việt nên tiếng đàn của anh giống như người Pháp nói tiếng Việt.

Việc làm của anh khoảng năm 1938 gợi ý cho nhạc sĩ đàn Cò Mười Còn – Cần Đước  dùng đàn Violon đàn bản Việt, kế tiếp là  nhạc sĩ Tư Huyện (Nguyễn Thế Huyện), Cần Đước, Nhạc sĩ đàn Cò Hai Thơm …

Đối với nhạc sĩ đàn Cò, đàn Violon là sự phối hợp của đàn Cò và đàn Gáo. Kỹ thuật đàn thì lấy từ đàn Cò.

 

Đồng Tháp, 18-6-2018

Nguyễn-Vĩnh-Bảo  101 tuổi

(1978-2018) 40 năm thành hôn của Trần Quang Hải – Bạch Yến / Ruby marriage (40 years) Noces d’emeraude (40 ans de mariage)


(1978-2018) 40 năm thành hôn của Trần Quang Hải – Bạch Yến . Hình chụp ngày cưới (photo by Hà Phong) . NOCES D’EMERAUDE / RUBY WEDDING
Khắp muôn nơi bè bạn đón mừng
Chúc tân hôn đượm sắc tình nồng
Ước mơ sao tình không đổi dời
Giờ đây yêu nhau cho đến suốt đời

(Trần Quang Hải thảo bài thơ nhân dịp kỷ niệm 4.06.2018)

Celebration of 40 years of Tran Quang Hai & Bach Yen ‘s wedding (1978-2918) – Noces d’Emeraude / Ruby Wedding

Au bout de 40 ans de mariage, j’ en ai vu des vertes et des pas mûres aux côtés de ma moitié, mais ni le vent ni la marée n’ont éreinté cette relation idyllique. Une nouvelle décennie à mon compteur, je peux être fiers de mon bonheur.

Forty years and counting,
What joys along the way,
The love we’ve shared together,
Since our beautiful wedding day,
The ups, the downs along the road,
The occasions that we’ve shared,
Hand in hand we’ve been together,
Showing the world how much we care,
So celebrate the occasion,
Raise a glass to love and life,
For all these years we’ve been together
As a loving husband and wife.

Trong hình ảnh có thể có: 1 người

https://www.youtube.com/watch?v=S_SbEO8tkjA

[SOL VANG – 13/12/2014] Tân hôn dạ khúc – Bạch Yến

tran quang hai & bach yen , new york, 1980

tran quang hai & bach yen , 1979

tran quang hai & bach yen, austin, usa, 1994

tran quang hai & bach yen, usa, 1991

tran quang hai & bach yen , photo nguyet vy, vietnam

tran quang hai & bach yen , photo nguyet vy , vietnam

disque vietnam re6ves et réalité, 1979

disque VIETNAM / tran quang hai & bach yen, 1983

grand prix du disque charles cros, 1983

tran quang hai & bach yen, austin, usa, 1994

tran quang hai & bach yen, france,

tran quang hai & bach yen, limeil brévannes

poster, bach yen, 50 năm ca hát, virginia, usa, 2006

50 năm ca hát-, bach yen , virginia, usa, 2006

tran quang hai & bach yen

tran quang hai & bach yen, paris, musée guimet, 2011

tran quang hai & bach yen, limeil, 2005

tran quang hai  & bach yen, limeil, 2005

tran quang hai & bach yen, france

tran quang hai & bach yen , limeil , 2009

tran quang hai & bach yen , bretagne, 2011

tran quang hai & bach yen, france

tran quang hai & bach yen, bretagne, 2011

tran quang hai & bach yen , 2015

tran quang hai & bach yen, 2016

tran quang hai & bach yen, vietnam , 2016

tran quang hai & bach yen, paris, 2017

tran quang hai & bach yen, paris, 2018

LIONEL ROCHEMAN et le HOOTENANNY, Médiathèque de la Ville de Bagnolet, 26 mai au 23 juin 2018


lionel rocheman 3
lionel rocheman1
EXPO-Rocheman.jpg

“LIONEL ROCHEMAN & LE HOOTENANNY”

Exposition du 26 mai au 23 juin 2018 à la Médiathèque de Bagnolet

La Ville de Bagnolet avec le soutien de la SACEM présente du 26 mai au 23 juin 2018 une exposition retraçant la carrière de Lionel Rocheman.
Homme de spectacle, créateur du personnage de Grand-Père Schlomo, mais aussi musicien, chanteur, conteur, acteur ou encore écrivain, cet artiste bagnoletais est reconnu comme l’inventeur de la scène ouverte à la française. De 1964 à 1975, c’est lui qui a fait vivre le Hootenanny au Centre américain de Montparnasse, puis à l’Olympia. Inspirée des réunions musicales nées aux Etats-Unis à la fin des années 1930, où le micro était donné à tour de rôle à toute personne de l’assistance désireuse de chanter, cette scène ouverte hebdomadaire, sans sélection ni audition préalable, est considérée par les musicologues comme la rampe de lancement du mouvement folk en France.

 

Vernissage le samedi 26 mai à partir de 18h avec une lecture de textes inédits de Lionel Rocheman par Annick Roux.

 

Dans le cadre de cette exposition sont également programmés :

 

- Une scène ouverte en collaboration avec la Fabrique made in Bagnolet, le vendredi 1er juin de 19h à 23h. Tout chanteur, musicien ou conteur (amateur ou confirmé) y est le bienvenu ! Renseignements au 01 49 93 60 90 ;

- Une conférence sur le Hootenanny parisien animée par François Gasnault, chercheur au CNRS, le samedi 16 juin à 17h. Seront présents autour de François Gasnault : Catherine Perrier, Jean-Loup Baly, Dominique Maroutian et sans doute quelques-uns des ex-piliers du Hootenanny (Claude Lemesle, Steve Waring, Roger Mason, Alan Stivell…) ;

 

- Un concert poétique d’Antonia Hayward autour de la culture yiddish, le samedi 23 juin à 18h.

 

Entrée libre pour tous les évènements.

 

Pour en savoir plus sur l’œuvre – riche et éclectique – de Lionel Rocheman ainsi que sur l’aventure du Hootenanny, la Médiathèque vous propose dans le livret ci-dessous, une sélection de documents (CD, vidéos, livres et partitions) disponibles dans ses collections.

https://www.calameo.com/books/000025681c02168e7252a

Xàng Xê – 20 Bài Tổ Đờn Ca Tài Tử Nam Bộ | Bản Sắc Phương Nam


Xàng Xê – 20 Bài Tổ Đờn Ca Tài Tử Nam Bộ | Bản Sắc Phương Nam

Ajoutée le 26 juil. 2015

Xàng Xê – 20 Bài Tổ Đờn Ca Tài Tử Nam Bộ Xàng Xê là một trong bảy bài nhạc lễ (còn gọi là 7 bài cò) trong 20 bài Tổ Đờn ca Tài tử Nam bộ

 

Tây Thi Vắn – 20 Bài Tổ Đờn Ca Tài Tử Nam Bộ | Bản Sắc Phương Nam


Tây Thi Vắn – 20 Bài Tổ Đờn Ca Tài Tử Nam Bộ | Bản Sắc Phương Nam

Ajoutée le 8 juil. 2015

Tây Thi là một trong 6 bài Bắc trong 20 bài Tổ Đờn ca Tài tử Nam bộ: Lưu Thủy Trường Phú Lục Chấn Bình Bán Chấn Cổ Bản Trường Xuân Tình Chấn Tây Thi Trường

Xuân Tình Chấn – 20 Bài Tổ Đờn Ca Tài Tử Nam Bộ | Bản Sắc Phương Nam


Xuân Tình Chấn – 20 Bài Tổ Đờn Ca Tài Tử Nam Bộ | Bản Sắc Phương Nam

Ajoutée le 8 juil. 2015

Xuân Tình Chấn là một trong 6 bài Bắc trong 20 bài Tổ Đờn ca Tài tử Nam bộ: Lưu Thủy Trường Phú Lục Chấn Bình Bán Chấn Cổ Bản Trường Xuân Tình Chấn Tây Thi Trường

This blog is focused on Trân Quang Hai