D.NGỌC: UNESCO công nhận tín ngưỡng thờ Mẫu là di sản văn hóa nhân loại


02/12/2016 – 17:04 PM
Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu tam phủ của người Việt được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Phi vật thể đại diện của nhân loại.

>> Đạo diễn Việt Tú: Hà Nội không chỉ có “cơm tối, rối nước”

>>Vở hầu đồng Tứ Phủ diễn tại Nhà hát Bến Thành


Đoàn Việt Nam tại Hội nghị lần thứ 11 của Ủy ban Liên Chính phủ Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO) về Bảo vệ Di sản Văn hóa Phi Vật thể - Ảnh: Facebook Đại sứ Phạm Sanh Châu

Đoàn Việt Nam tại Hội nghị lần thứ 11 của Ủy ban Liên Chính phủ Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO) về Bảo vệ Di sản Văn hóa Phi Vật thể. Ảnh: Facebook Đại sứ Phạm Sanh Châu

Hội nghị lần thứ 11 của Ủy ban Liên Chính phủ Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO) về Bảo vệ Di sản Văn hóa Phi Vật thể đã họp tại Adis Abebas, Ethiopia từ 28.11 đến 3.12.

Ngày 1.12, với sự thống nhất của toàn thể Hội nghị, Ủy ban đã chính thức ra nghị quyết công nhận “Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu tam phủ của người Việt” là Di sản Văn hóa Phi vật thể đại diện của nhân loại. Việc Tín ngưỡng thờ Mẫu được UNESCO vinh danh là tin vui to lớn đối với tỉnh Nam Định (nơi được vinh dự thay mặt cả nước chủ trì xây dựng hồ sơ trình UNESCO) nói riêng và nhân dân cả nước nói chung.

Đại sứ, Phạm Sanh Châu, Đặc phái viên Thủ tướng Chính phủ Việt Nam về các vấn đề UNESCO, Đại diện Việt Nam tại Hội đồng Chấp hành UNESCO, trợ lý Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, cho biết 17 giờ 15 ngày 1.12 (giờ địa phương), di sản “Thực hành Tín ngưỡng Thờ Mẫu Tam phủ của Người Việt” được ghi danh là Di sản Phi Vật thể Đại diện của Nhân loại.

Lần đầu tiên UNESCO vinh danh Người phụ nữ Việt Nam qua hình ảnh của Thánh Mẫu. Hồ sơ viết với chất lượng cao và là 1/18 hồ sơ được thông qua không cần thảo luận. 19 hồ sơ khác tranh luận quyết liệt kể cả di sản Yoga của Ấn độ. Cùng đợt vinh danh này có cách sản xuất 1.500 loại Bia của Bỉ, điệu nhảy Rumba của Cuba và săn mồi bằng chim ưng của 18 nước đồng trình.

Hồ sơ “Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu tam phủ của người Việt” được UNESCO công nhận với những tiêu chí nổi bật sau: di sản được coi là một phương thức quan trọng đối với các cộng đồng để thể hiện ký ức lịch sử, bản sắc văn hóa, tinh thần đoàn kết và đáp ứng nhu cầu tâm linh; việc ghi danh di sản này sẽ góp phần vào khả năng bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể nói chung và nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của di sản ở các cấp độ khác nhau, do có những điểm tương đồng văn hóa giữa các cộng đồng và các nhóm người tôn thờ các thánh mẫu (nữ thần) như là biểu tượng của lòng từ bi và ban ơn trong các phần còn lại của thế giới, và sự kết hợp của đạo giáo, Phật giáo và nhiều tôn giáo khác đại diện cho di sản này.

Đây là di sản chung của nhiều nhóm dân tộc ở Việt Nam, do đó việc ghi danh sẽ khuyến khích đối thoại và tôn trọng sự đa dạng văn hóa ở cấp địa phương. Sự sáng tạo của con người sẽ phong phú hơn vì các yếu tố nghệ thuật của di sản bao gồm những bộ trang phục, điệu múa và âm nhạc chiếm một vị trí quan trọng trong lễ hội.


Các đại biểu quốc tế chúc mừng đoàn Việt Nam - Ảnh: Facebopk Đại sứ Phạm Sanh Châu

Các đại biểu quốc tế chúc mừng đoàn Việt Nam. Ảnh: Facebopk Đại sứ Phạm Sanh Châu

Từ những năm 1990, Việt Nam đã tiến hành những biện pháp nhằm bảo vệ và phát huy giá trị di sản từ cấp Trung ương đến địa phương. Những biện pháp này thể hiện sự cam kết của chính phủ, cộng đồng và các nhóm chuyên nghiệp trong việc bảo tồn di sản. Mục tiêu tổng quát là nhằm bảo vệ di sản chống lại các mối đe dọa đến từ bên ngoài và bên trong, chẳng hạn như việc thương mại hóa quá mức hay các nghi thức cúng bái bị bóp méo;

Di sản đề cử được xem là kết quả của sự tham vấn rộng rãi và hợp tác giữa những người thực hành tín ngưỡng (thủ nhang, cung văn và thanh đồng tâm linh), đại diện cộng đồng và các viện nghiên cứu, cũng như một số tổ chức phi chính phủ và cơ quan chính phủ;

Di sản đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia vào năm 2013. Công tác kiểm kê di sản được Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) phối hợp với Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam cập nhật hàng năm. Di sản được xây dựng với sự tham gia của cộng đồng địa phương, già làng và thủ nhang.

Hồ sơ Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu tam phủ của người Việt được công nhận là Di sản Văn hóa Phi vật thể đại diện của nhân loại do bản thân Tín ngưỡng thờ Mẫu có giá trị đặc sắc bởi di sản gắn liền với đời sống tinh thần và các phong tục tập quán văn hóa của người dân, được cộng đồng trân trọng và liên tục lưu truyền từ ngàn đời nay.

Bên cạnh đó, đây cũng là kết quả của sự quyết tâm cao và nỗ lực của tỉnh Nam Định trong việc đề cử hồ sơ; sự tham gia tích cực của Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) các nhà khoa học cùng các nghệ nhân trong công tác xây dựng hồ sơ; sự phối hợp hiệu quả của Bộ Ngoại giao, Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam trong công tác quảng bá, tuyên truyền Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu tam phủ của người Việt cho Ngoại giao đoàn tại Việt Nam, cho chính giới, công chúng nước ngoài, và các chuyên gia di sản phi vật thể của UNESCO và thế giới, qua đó tranh thủ sự ủng hộ của các chuyên gia và các quốc gia thành viên Công ước Bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể 2003.

Một cảnh trong vở diễn Tứ Phủ, được thực hiện bởi nhiếp ảnh gia quốc tế danh tiếng Tewfic El-Sawy, người đã đi qua rất nhiều quốc gia để chụp các hình ảnh về văn hoá truyền thống

Một cảnh trong vở diễn Tứ Phủ, được thực hiện bởi nhiếp ảnh gia quốc tế danh tiếng Tewfic El-Sawy, người đã đi qua rất nhiều quốc gia để chụp các hình ảnh về văn hoá truyền thống. 

Quan niệm thế giới tự nhiên được chia thành các phủ: trời, rừng, nước và đất dưới sự cai quản của các nữ thần, người Việt theo tín ngưỡng thờ Mẫu thờ cúng các nữ thần cùng với các vị thánh là những nhân vật trong lịch sử hoặc huyền thoại, có công với dân, đất nước và có quyền năng trong các điện thờ.

Sức mạnh và ý nghĩa của Tín ngưỡng thờ Mẫu chính là đáp ứng nhu cầu tâm linh của người Việt, cầu tài, cầu lộc, sức khỏe, làm ăn, buôn bán, những niềm mong ước tốt đẹp cho cuộc sống hàng ngày.

Thực hành cơ bản của Tín ngưỡng thờ Mẫu bao gồm các lễ cúng, lên đồng, hát văn, và lễ hội, tiêu biểu là Lễ hội Phủ Dầy ở tỉnh Nam Định diễn ra vào ngày 3 tháng 3 âm lịch (ngày mất của Thánh Mẫu Liễu Hạnh).

Các thực hành thể hiện những yếu tố văn hóa truyền thống như trang phục, âm nhạc, múa, diễn xướng dân gian mang đậm bản sắc văn hóa Việt, được sáng tạo, phát triển, lưu truyền qua các thế hệ hàng trăm năm.

D.Ngọc

>> Đạo diễn Việt Tú: Hà Nội không chỉ có “cơm tối, rối nước”

>>Vở hầu đồng Tứ Phủ diễn tại Nhà hát Bến Thành

(nguồn: Người Lao Động)

http://www.nguoidothi.vn/vn/news/van-hoa-giai-tri/nghe-xem-doc/6141/unesco-cong-nhan-tin-nguong-tho-mau-la-di-sa-n-van-ho-a-nhan-loa-i.ndt

TUYẾT LOAN : UNESCO công nhận tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt là Di sản văn hóa phi vật thể


UNESCO công nhận tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt là Di sản văn hóa phi vật thể

Thứ Năm, 01/12/2016, 23:31:16

Trình diễn nghi thức thờ Mẫu, hát chầu văn tại Liên hoan phim quốc tế Hà Nội lần thứ 4, tháng 11-2016.

NDĐT – Tối nay (giờ Việt Nam), tại thành phố Addis Ababa, Ethiopia, Phiên họp Ủy ban Liên chính phủ về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 11 của UNESCO đã chính thức công nhận Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Đây là một hình thức tín ngưỡng trên nền tảng tín ngưỡng thờ nữ thần, là một hình thức thờ cúng người mẹ hóa thân ở các miền trời, sông nước, rừng núi, hình thành và phát triển mạnh mẽ qua lịch sử. Từ thế kỷ 16, việc thực hành tín ngưỡng này trở thành một sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng có ảnh hưởng sâu rộng trong đời sống xã hội và tâm thức người dân. Sau một thời gian trầm lắng, tín ngưỡng này đã phát triển trở lại từ đầu thập niên 90, với sự thực hành tự nguyện của các con nhang, đệ tử và người thực hành di sản, huy động, góp tiền hỗ trợ cho việc duy trì lễ hội và trùng tu di tích thờ mẫu.

Trình diễn và phát lộc Mẫu cho đại biểu nước ngoài tại Liên hoan sân khấu thử nghiệm quốc tế tháng 11-2016.

Tín ngưỡng thờ Mẫu thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh cùng với các vị Thánh Mẫu cai quản miền trời, rừng, nước, những nhân vật lịch sử hoặc huyền thoại có công với nước, với dân. Theo thư tịch và huyền thoại, Bà là tiên nữ giáng trần, làm người, rồi qui y Phật giáo và được tôn vinh là “Mẫu nghi thiên hạ”, một trong bốn vị thánh bất tử của người Việt.

Một buổi thực hành lễ Mẫu thường thấy của người Việt.

Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt là sự hỗn dung tôn giáo bản địa của người Việt và một số yếu tố của tôn giáo du nhập như Đạo giáo, Phật giáo. Các Thánh Mẫu, các vị thần trong điện thần tam phủ có nguồn gốc không chỉ của người Kinh, mà còn của các dân tộc thiểu số ở Việt Nam như người Mường, Tày, Nùng, Dao, v.v. thể hiện sự giao lưu văn hóa, mối quan hệ bình đẳng, gắn bó mật thiết giữa các dân tộc ở Việt Nam.

Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu tam phủ của người Việt phân bố ở nhiều địa phương: Tây Bắc, Đông Bắc, Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, TP Hồ Chí Minh, trong đó Nam Định được coi là trung tâm với gần 400 điểm thờ cúng Thánh Mẫu. Thông qua việc kết hợp một cách nghệ thuật các yếu tố văn hóa dân gian như trang phục, âm nhạc, hát chầu văn, múa, diễn xướng dân gian trong lên đồng và lễ hội, Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ như một “bảo tàng sống” lưu giữ lịch sử, di sản và bản sắc văn hóa của người Việt. Người Việt thể hiện quan niệm của mình về lịch sử, di sản văn hóa, vai trò của giới và bản sắc tộc người. Sức mạnh và ý nghĩa của Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ chính là đáp ứng nhu cầu và khát vọng của đời sống thường nhật của con người, cầu tài, cầu lộc, cầu sức khỏe.

Trong một buổi lễ, thanh đồng sẽ đảm nhiệm vai trò của nhiều vị thần khác nhau.

Theo Uỷ ban Liên Chính phủ về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể, hồ sơ đề cử di sản văn hóa phi vật thể Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt “đáp ứng những tiêu chí để đăng ký vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại như “góp phần quan trọng vào việc tạo ra sợi dây tinh thần liên kết các cộng đồng thực hành di sản. Từ góc độ xã hội, với tính chất cởi mở của di sản, đã thúc đẩy sự khoan dung giữa các sắc tộc và tôn giáo. Di sản này đã được trao truyền lại từ thế kỷ thứ 16 thông qua việc thực hành, truyền dạy của thủ nhang, đồng đền và con nhang, đệ tử,… Nó tương thích với các quy định về nhân quyền quốc tế và không có giới hạn về thực hành”.

Thậm chí là một vị nam thần.

Tín ngưỡng thờ Mẫu cũng góp phần vào khả năng thực hành di sản nói chung và nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của nó ở các cấp độ khác nhau; đưa ra được những điểm tương đồng văn hóa giữa các cộng đồng và các nhóm người tham gia vào việc thờ Mẫu như là biểu tượng của lòng từ bi và độ lượng, cùng với đó là sự kết hợp của Đạo giáo, Phật giáo và các tôn giáo khác. Khi di sản này này được chia sẻ bởi các nhóm dân tộc khác nhau ở Việt Nam, việc thực hành sẽ tăng cường đối thoại và thúc đẩy tôn trọng đa dạng văn hóa; giúp cho việc sáng tạo, làm giàu vốn văn hóa và trở thành một thành phần quan trọng của lễ hội, nơi mà yếu tố nghệ thuật như trang phục, vũ đạo và âm nhạc đóng vai trò quan trọng…

TUYẾT LOAN

http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/item/31433202-unesco-cong-nhan-tin-nguong-tho-mau-cua-nguoi-viet-la-di-san-van-hoa-phi-vat-the.html

LÊ VĂN KHOA : ĐẾN UKRAINE LẦN CUỐI, tháng 9, 2016


Đến Ukraine lần cuối

– Bài viết: Lê Văn Khoa

– Ảnh: Lê Minh Khải

Ngọc Hà và tôi đến phi trường Kyiv (kiev), thủ đô Ukraine lúc 11 giờ đêm thứ Tư 21-9-2016. Mục đích chính của chuyến đi này là thu thanh một số nhạc phẩm của tôi với ban nhạc danh tiếng Kyiv Symphony Orchestra. Tiến Sĩ Taras Myronyuk, Giáo Sư Âm Nhạc của Kyiv National
University of Culture and Arts đón chúng tôi tại phi trường và đưa về nhà trọ. Hôm sau chúng tôi bắt đầu làm việc ngay. Thứ Sáu 23-9-2016 vợ chồng Chu Lynh của VietNam Film Club từ Washington D.C. và Lê Minh Khải từ Á Châu bay qua.
Chúng tôi ở tại thủ đô Kyiv của Ukraine suốt 2 tuần lễ nên có thì giờ quan sát nếp sinh hoạt hiện tại của Ukraine. Người Nga trong khi đô hộ Ukraine đã đổi cách viết tên của thủ đô là Kyiv thành ra Kiev. Đúng ra Kyiv được viết từ chữ Kyi, tên của một trong 4 anh em lập nên thành phố này, theo truyền thuyết. Từ khi dành được độc lập, người Ukraine đã dùng lại tên chính của thủ đô, là Kyiv.

Trong thời gian lưu lại Ukraine tôi có vài quan sát như sau:
Chính trị: Không còn lều đỏ chống chính phủ nơi công viên giữa thành phố mà những lần trước tôi nhìn thấy. Dọ hỏi thì được biết người dân muốn Ukraine là con số 1 rất nhỏ của Âu Châu Tự Do hơn là con số thật lớn của Nga.
Quân sự: Nga chiếm Crimea, đánh biên giới phía Đông Ukraine, mươn chiêu bài bảo vệ người nói tiếng Nga. Điều lạ là không thấy xe nhà binh chạy trong thủ đô, rất khác với Sài Gòn ngày trước. Một điểm cho thấy cộng sản không bao giờ biết nói thật. Khi Nga tấn công Ukraine, họ nói Nga không tấn công, một xứ nào đó đánh Ukraine. Xứ nào xen vào giữa biên giới Nga và Ukraine mà Nga để yên, không phản ứng? Chuyện nói dối đã ngưng sau khi 4 viên tình báo KGB của Nga bị Ukraine bắt giữ và đã khai sự thật!

Kinh tế: Ngành du lịch bị giảm đến 50%, một con số quá lớn. Do đó tiền của du khách đem vào để chi tiêu ở Ukraine bị giảm rất nhiều, ảnh hưởng đến kinh tế chung của xứ. Tôi thấy người Ukraine đi chợ rất khác với người ở Hoa Kỳ. Họ mua một vài trứng gà rời chứ không phải vài hộp 12 hoặc 20
trứng như chúng ta thường mua ở chợ Mỹ.

Nói chung kinh tế Ukraine bị ảnh hưởng nặng và tiền bị mất giá nhiều.

le van khoa va nguoi viet o ukraine 1.JPG
Lê Văn Khoa, Ngọc Hà, Minh Khải, Thanh Thủy và Chu Lynh chụp hình với người Việt buôn bán ở chợ trời

Những người Việt trong khu chợ trời nhận ra rõ ảnh hưởng vì thưa khách. Người mua hàng càng ít đi vì ai cũng cần giữ đồ ăn trong nhà hơn là mua sắm các loại khác dù giá rẻ. Các chủ sạp hàng ở đây ngày trước bận rộn buôn bán, bây giờ họ tụ năm tụ ba để chuyện trò và có thì giờ hướng dẫn chúng tôi đi quanh, và cùng chụp hình kỷ niệm chung với chúng tôi.

2-nhac-si-ukraine-don-2

hai thanh niên ngồi bên lối đi, họ đàn Bandura và hát bài ca ái quốc của người Ukraine.

Một buổi tối chúng tôi đi trong một khu thương xá, thấy có hai thanh niên ngồi bên lối đi, họ đàn Bandura và hát bài ca ái quốc của người Ukraine. Họ không cần một chương trình đại nhạc hội quy mô, không cần M.C. duyên dáng giới thiệu. Lòng yêu nước thúc đẩy và họ tự nguyện đi hát để nhắc nhở người dân Ukraine đến hiện tình của đất nước họ. Việc làm này giống như việc làm của các nhạc sĩ mù (Kobzar) ngày xưa mà ảnh hưởng của họ làm cho Stalin
khiếp sợ nên bày kế lường gạt cả trăm nhạc sĩ mù trên toàn
quốc tụ lại một chỗ để giết hết một lần. Hai thanh niên này
có thể đang ngồi trên vũng máu, cũng có thể tôi cũng đang đứng trên vũng máu của người ngã xuống vì tự do trong cuộc chiến vừa qua. Đây là một trong hai khu thương xá tôi đã đi qua, mà cả hai đều có nhiều người chết trong cuộc đấu tranh chống Nga. Crimea đã mất. Hiện tại điểm nóng vẫn còn ở biên giới miền Đông Ukraine.

Mỗi lần đến Ukraine, chúng tôi đều có ghé thăm Thánh Đường và Chủng Viện Saint Michael. Những lần trước tôi thấy vách ngoài của vòng tường, nơi gần cổng chính, có dán
tranh và ảnh đen trắng tố cáo tội ác của Nga đã giết ngót chục triệu người Ukraine bằng cách bỏ đói họ năm 1932-1933, dưới thời Stalin. Một con số quá lớn trong khi dân số lúc bấy giờ còn ít. Lần này tôi thấy họ thay đổi hình cũ bằng những ảnh màu mới chụp. Đó là chân dung những người bị giết gần đây, phần lớn là thường dân, cả nam lẫn nữ. Có một ít là chân dung quân nhân. Dù hình ảnh ngày trước và bây giờ có khác, nội dung vẫn giống nhau: Tố cáo tội ác của Nga. Trong cuộc chiến với quân Nga gần đây, một số thường dân và binh sĩ bị thương được đưa vào bệnh xá trong chủng viện này để cứu cấp. Có nhiều người bị chết ngay trong chủng viện.

le van khoa 3.JPG

Trước Thánh Đường St. Michael. Từ trái: Thanh Thủy, Tiến sĩ Taras Myronyuk, Tiến sĩ Duchat Violetta, Ngọc Hà, Lê Văn Khoa và Tiến sĩ Dmytro Stepovk

Hôm nay chúng tôi đến đây để gặp Tiến Sĩ Dmytro Stepovk, Tiến Sĩ Dutchak Violetta và Nhạc Sĩ Taras Stolyar.
Vietnam Film Club phỏng vấn họ cho DVD tài liệu về nhạc Việt. Đi Ukraine, gặp nhạc sĩ lớn của xứ này để làm tài liệu cho nhạc Việt, một việc làm có vẻ rất nghịch lý. VietNam

Film Club dự định phát hành DVD này trong năm 2017.
Thân mời quý vị nhớ đón xem.

Tình quý mến nhau như thế này không thường thấy trong xã hội ngày nay.
Tiến Sĩ Dmytro Stepovk có 3 bằng Tiến Sĩ: Tiến Sĩ Nghệ Thuật, Tiến Sĩ Triết và Tiến Sĩ Sử học. Ông nêu những điểm tương

le-van-khoa-4

Lê Văn Khoa và Tiến sĩ Dutchak Violetta

le-van-khoa-bia-sach-5

Bìa sách Lịch Sử và Sự Phát Triển của Đàn Bandura Trong Thế Kỷ 20 và Đầu Thế Kỷ 21

le-van-khoa-6

Tiến Sĩ Dmytro Stepovk, Tiến Sĩ Dutchak Violetta, Ngọc Hà và Lê Văn Khoa đồng giữa Ukraine và Việt Nam. Ông ghi nhận Lê Văn Khoa dùng Văn Hóa và Nghệ Thuật làm vũ
khí để tranh đấu cho quê hương.

le-van-khoa-7

Để tôi xem Bô Bố có khác hơn trước không nào !

Nhạc sĩ Lyudmila Chychuk sau nhiều năm gặp lại Lê Văn Khoa không khỏi ngạc nhiên vì thấy tôi vóc dáng có khác hơn ngày trước. Khi viếng Hoa Kỳ năm 2009, cô xin phép gọi tôi là “Bô Bố” như các con gọi tôi. Cô là Giáo Sư Nhạc Thính Phòng trong Lysenko Boarding School, trường
dành riêng cho thần đồng nghệ thuật. Cô cũng đã tốt nghiệp từ trường này. Năm 17 tuổi cô trúng giải sáng tác âm nhạc dành cho thiếu niên. Cô là người tự nguyện đem nhạc piano của Lê Văn Khoa đi trình diễn chung với nhạc của A. Mozart, L. V. Beethoven, F. Listz, F. Chopin, P. Tchaikowsky, C. Debussy v. v. . . trên nhiều quốc gia Âu Châu.

Nhiều nhạc sĩ tôi biết, không chỉ khép kín trong vị trí âm nhạc của mình. Tuy không ra mặt trận, nhưng họ đã làm bổn phận công dân ở hậu phương. Họ yêu tự do và hành động của họ thay lời nói. Trong trận chiến với Nga vừa qua, có nhiều chiến sĩ từ tiền tuyến trở về, được cô Lyudmila
Chychuk mời đi ăn ở một nhà hàng danh tiếng tại Thủ Đô để tỏ lòng biết ơn họ đã liều mình bảo vệ tổ quốc và dân tộc. Họ do dự, ngại vấn đề nam nữ. Cô nói nếu họ không đi, thì sau này có dịp nào đó họ mời cô, cô sẽ từ chối. Thế là họ chịu đi ăn với cô.

Kateryna Myronyuk, nữ cầm thủ Bandura trẻ đẹp, đã tình nguyện đến phục vụ tại một bệnh viện ở ngoại ô Kyiv, giúp thương binh được đưa về từ tiền tuyến. Năm ngoái khi trên đường từ quê ngoại về nhà ở thủ đô, cả gia đình cô bị một tai nạn xe hơi rất trầm trọng. Năm người trong xe đều bất tỉnh. Một đứa con nhỏ bị văng ra khỏi xe. Cô bị thương nặng
nhất, bể xương mặt, và thương tích nhiều chỗ. Cô được đưa vào bệnh viện địa phương để cứu cấp. Đến nơi thì cô sắp tắt thở. Các Bác sĩ tận tình cứu giúp, cô tỉnh lại. Nơi đây không đủ phương tiện để điều trị thương tích quá trầm trọng của Kateryna, bệnh viện này liên lạc với bệnh viện lớn ở thủ đô xin chuyển cô về đó. Thủ đô báo cho họ biết bệnh viện không còn giường trống và tất cả bác sĩ đều đang lo cứu giúp thương binh nên không thể nhận thêm bệnh nhân ngoài.
Khi nhận ra cô chính là nhân viên tình nguyện chăm sóc thương binh trong bệnh viện này, họ liên lạc qua quốc gia lân cận là Ba Lan. Được chấp thuận, họ cho xe cứu thương chuyển cô qua Ba Lan để điều trị.
Kateryna Myronyuk là một nhạc sĩ thùy mị, sử dụng đàn Bandura. Cô đã trình diễn trong chương trình “Lê Văn Khoa, Người Viết Lịch Sử Bằng Âm Nhạc” ở Long Beach, California năm

le-van-khoa-8

Kateryna Myronyuk và đàn Bandura

2008, và Washington D.C. trong chương trình “Ca Ngợi Tự Do” năm 2010. Cô trình tấu hai bài dân ca Việt Nam là “Trống Cơm” và “Se Chỉ Luồn Kim” do tôi viết lại cho đàn Bandura và dàn nhạc giao hưởng. Nhờ đó có nhiều người Việt ở California, ban hợp ca người Việt vùng Thủ Đô Washington D.C. và Virginia biết cô và góp một số tiền để tiếp trợ bệnh phí. Sau nhiều cuộc giải phẩu, cô đã bình phục, nhưng còn phải qua nhiều cuộc giải phẫu nữa mới có thể xuất hiện trở lại trước công chúng. Cô nhờ tôi chuyển lời chân thành cám ơn đến tất cả những người đã giúp cô cũng như đã cầu nguyện cho cô.

Tình yêu âm nhạc đã nối kết và chúng tôi xem nhau như người thân trong gia đình. Bà nhạc trưởng Alla Kulbaba được mời đến Hòa Lan để điều khiển giàn nhạc đệm cho đoàn Opera từ một quốc gia Đông Âu qua đó trình diễn. Khi hay tin Lê Văn Khoa sẽ đến Ukraine để thu thanh và mong gặp lại những nhạc sĩ chính đã từng cộng tác trong 11 năm qua, bà hoãn chuyến bay, ở lại thêm vài ngày để điều khiển dàn nhạc giao hưởng Kyiv Symphony Orchestra thu thanh tác phẩm của Lê Văn Khoa. Buổi thu thanh cuối vừa xong, bà vội ra phi trường ngay vì chỉ còn vài tiếng đồng hồ nữa là máy bay cất cánh.

le-van-khoa-ngoc-ha-don-ca-9

Ngọc Hà đơn ca với Kyiv Symphony Orchestra và Anima Chorus của National University of Culture and Arts, dưới quyền điều khiển của nhạc trưởng Alla Kulbaba Lê Văn Khoa, Nhạc Trưởng Alla Kulbaba,

le van khoa 10 voi cac ca si ukraine.JPG

Ngọc Hà và ban hợp ca “Anima” của phân khoa Hợp Ca và Ca Trưởng, National University of and Arts. Người cao hơn hết là Ca Trưởng, Tiến sĩ Taras Myronyuk.

Trong chuyến thu thanh lần này, chúng tôi được sự cộng tác của ban hợp ca “Anima” thuộc phân khoa Hợp Ca và Ca Trưởng của National University of Culture and Arts, tại Kyiv, Ukraine. Ca viên toàn là người trẻ và có tài. Người được huấn luyện kỹ hát có khác hơn ban hợp ca chúng ta thường nghe. Họ hơi thất vọng vì tôi xin chỉ dùng một ban hợp ca nhỏ khoảng 25 người. Họ yêu cầu lần sau nên dùng ban hợp ca lớn hơn, ít nữa là gấp đôi hay gấp ba. Ngọc Hà được hân hạnh hát chung với ban hợp ca “Anima” và dàn nhạc Kyiv Symphony Orchestra dưới quyền điều khiển của Nhạc Trưởng Alla Kulbaba. Trên sân khấu rộng lớn mọi người đều như nhỏ lại.

le-van-khoa-11-nhac-si-ukraine-don-ly-ngua-o

nhạc sĩ Taras Stolyar tấu bài Lý Ngựa Ô, dân ca Nam Việt Nam

Những bài dân ca Việt Nam được tôi chuyển cho đàn dân tộc đặc thù của Ukraine, đã được nhiều nhạc sĩ Ukraine trình tấu. Lần này bài dân ca miền Nam “Lý Ngựa Ô” tôi viết
cho Bandura với dàn nhạc giao hưởng, được nhạc sĩ Taras Stolyar độc tấu. Ông là nhạc sĩ dẫn đầu của ban nhạc Bandura. Ông trình bày rất chuẩn một nhạc phẩm lạ và khá phức tạp. Ông rất thích bài nhạc này, xin tôi để nhạc lại, cho phép ông nhờ người viết lại cho ban nhạc nhỏ hơn để dễ trình diễn lưu động. Mặt khác ông sẽ nhờ người phối hợp với nhiều loại nhạc cụ cổ truyền khác của Ukraine để trình diễn những bài dân ca Việt tôi đã cải soạn cho Bandura. Ông
rất vui và phấn khởi khi được tôi nhận lời.

Cái duyên nhạc Việt và Ukraine ngày càng gắn bó và có thể có cơ hội phát triển mạnh tại đây trong tương lai, nếu được nuôi dưỡng.

Trong chuyến đi này tôi có dịp thăm vài nhạc sĩ cũ từng làm việc với tôi từ 11 năm trước.

 

nhạc sĩ Svyatoslava Semchuck và Lê Văn Khoa

Tôi gặp Nhạc Sĩ Svyatoslava Semchuck tại Ukranian National Philharmonic. Cô là người độc tấu tuyệt vời bài violin “Nocturne” của tôi.

Đã có nhiều nhạc sĩ trình diễn bài này, trong đó có 3 nhạc sĩ Ukraine, nhưng chưa có ai diễn tả xuất thần như cô. National Philharmonic là nơi nhiều nhạc sĩ danh tiếng thế giới đã từng trình diễn, như Scriabin, S. Rachmaninoff, P. Tchaikowsky, Franz Listz, V. Horowitz, V. Cliburn, A. Rubinstein, L. Bernstein, Ristropovich v. v . . .

le-van-khoa-12

Svyatoslava và Lê Văn Khoa nơi hành lang của Ukranian National Philharmonic

Từ xưa Ukraine được xem như là cái nôi âm nhạc của đế quốc Nga Hoàng. Kyiv đã thành lập nhạc viện từ giữa thế kỷ 18, trước Nga. Nhạc của Ukraine lan ra khắp nơi, ẩn hiện chập chờn trong tác phẩm của nhiều nhạc sĩ lớn như: L. V. Beethoven, F. Listz, S. Prokofiev, J. Haydn, J. Brahms, L. Boccherini, M. Glinka, M. Mussorgsky, B. Bartók, A. Dvořák, C. Debussy v. v. . .

Trong buổi họp bất thường giữa các Giáo Sư Âm Nhạc của các trường Đại Học Ukraine,họ bàn nhau sẽ làm một chương trình nhạc quốc tế, trong đó dành một phần riêng để trình diễn nhạc của Lê Văn Khoa. Tiến sĩ Taras Myronyuk yêu cầu phải có một ban hợp ca lớn trình diễn 3 tác phẩm hợp ca của Lê Văn Khoa, bài đầu tiên là “I Shall Return” (Hẹn Một Ngày Về). Người khác đề nghị trình diễn những bài dân ca Việt được viết cho Bandura. Cô Irina Starodub, Giáo Sư dương cầm của National Tchaikowsky Conservatory yêu cầu có bài nhạc cho piano của Lê Văn Khoa. Khi nghe tôi nói về những điểm dị và đồng của nhạc Á Đông đối với nhạc Tây Phương, họ rất thích thú, muốn hiểu biết thêm. Họ sẽ dàn xếp để mời tôi qua diễn thuyết trong trường họ. Buổi trình diễn thực hiện được hay không còn tùy nhiều yếu tố liên hệ, nhưng dự định thực hiện chương trình nhạc quốc tế ở nước ngoài có phần trình diễn tác phẩm của một nhạc sĩ Việt Nam, đủ làm nhiều người vui. Tôi tin trong tương lai nét dân nhạc Việt sẽ được thấp thoáng trong tác phẩm
của người viết nhạc không phải Việt Nam.

Trên đường về Giáo Sư Irina Starodub ân cần nhắn nhủ: “Ông nhớ giữ gìn sức khỏe và viết thêm nhạc piano. Tôi rất yêu nhạc của ông.” Lời nói của cô giống như ý của bà Nhạc Trưởng đã nói với tôi hai hôm trước, khi tôi cho bà biết chuyến đi thu thanh này là chuyến đi cuối cùng của tôi. Bà êm ái: “Ông đừng nói lần cuối. Nhớ nghỉ ngơi đầy đủ và tiếp tục viết nhạc. Rồi chờ xem việc gì sẽ xảy ra.”

Mặc dầu có ý định nhưng dường như chuyến đi Ukraine này chưa phải là chuyến đi cuối cùng, vì đang có những chuyển động ngầm để kéo tôi trở lại phần đất này. Giáo Sư Tiến Sĩ
Myronyuk nói lớn với tôi trong phiên họp:
“Bản thân ông có hai phần, một Việt, một Ukraine. Dĩ nhiên tâm hồn ông thuộc về Việt Nam.”

le-van-khoa-13-1933

Lê Văn Khoa trước đài kỷ niệmnạn nhân vụ diệt chủng của Joseph Stalin

Lời nói của ông làm tôi suy nghĩ. Năm 1933 tôi chào đời. Năm 1933 có gần 10 triệu người Ukraine bị chết đói bởi Stalin. Hai sự kiện này có liên hệ ít nhiều gì với nhau nhau không?
Tại sao tôi được kể là người đầu tiên đem hai nguồn văn hóa đến với nhau (Việt-Ukraine) qua âm nhạc đặc thù của mỗi bên (2007)? Tại sao tôi được ghi nhận là một trong ba nhạc sĩ trên thế giới viết nhạc cho đàn dân tộc của Ukraine là Bandura độc tấu với dàn nhạc giao hưởng Tây Phương?

Tôi không trả lời được.

THÚY HẰNG : Ca sĩ Khánh Ly: ‘Kỷ niệm Trịnh Công Sơn thì phải giấu đi’


07:45 AM – 27/11/2016 Thanh Niên Online
Trưa 25.11, ca sĩ Khánh Ly đặt chân xuống Tân Sơn Nhất, TP.HCM, chuẩn bị cho show diễn đầu tiên tại đây sau 41 năm xa cách.
Khánh Ly đã dành cho Báo Thanh Niên cuộc trò chuyện nhân chuyến trở về lần này. Nói như ca sĩ Quang Thành, người đồng hành cùng Khánh Ly, lần trở về để “hát như chưa bao giờ được hát”.
“Tôi xách giày, xách dép chạy theo ông Trịnh Công Sơn”
* Đã 41 năm xa Sài Gòn, bắt đầu cuộc sống tại Mỹ, giờ thì bà đã ở giữa nắng gió Sài Gòn rồi. Cảm xúc của bà như thế nào?
Ca sĩ Khánh Ly: Người ta vui quá thì người ta không biết mình là ai, không biết mình đang nghĩ gì. Tôi biết chắc chắn là sự trở về lần này, tôi muốn gặp nhiều người lắm, nhưng những người tôi muốn gặp đâu còn ai nữa. Chỉ còn khán giả, may mắn là còn khán giả chờ tôi, còn những ngôi thánh đường, con đường, hàng cây, cây cầu…
* Sài Gòn với ca sĩ Khánh Ly chắc chắn là nhiều kỷ niệm riêng lắm, nhất là gắn với cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn?
Ca sĩ Khánh Ly: Tôi không có cái gì riêng. Tôi sẽ đi tất cả những nơi tôi từng đi, không phải vì con đường này đẹp hơn con đường kia, mà vì cái gì tôi cũng thích được trở lại. Tôi yêu mọi thứ giống nhau, tôi yêu mọi thứ bằng nhau.
Kỷ niệm với ông Sơn mình phải giấu đi chứ, nói hoài, tội nghiệp ông Sơn. Có những cái tôi không thể quên, không thể không đến, nhưng chỉ muốn giữ riêng cho mình thôi. Những nơi chúng tôi từng đi qua, tôi nhớ lắm, là con đường Duy Tân (bây giờ là Phạm Ngọc Thạch – PV), cây dài bóng mát…

Ca sĩ Khánh Ly: 'Kỷ niệm Trịnh Công Sơn thì phải giấu đi' - ảnh 1
Khánh Ly (phải) bảo bà đã 72 tuổi, không tính được ngày mai, ngày kia bà có trở lại Sài Gòn và tiếp tục ca hát, nên muốn gì phải làm ngay
* Khi Khánh Ly đang ở Đà Lạt, bà từng một lần từ chối lời mời của ông Trịnh Công Sơn về hát ở Sài Gòn, vì sao vậy? Và tại sao bà thay đổi quyết định sau hơn 2 năm?
Ca sĩ Khánh Ly: Đó là năm 1965, khi tôi gặp ông giữa Đà Lạt, ông rủ tôi về Sài Gòn. Tôi từ chối vì lúc đó tôi vô danh tiểu tốt, tôi nghĩ rằng mình chỉ có thể làm ở tỉnh lẻ, Sài Gòn đâu có chỗ cho mình. Sau đó, năm 1967, tôi quyết định về Sài Gòn cùng ông Sơn, không phải tôi thay đổi mà do hoàn cảnh thay đổi.
* Những ngày đầu, Sài Gòn đón bà như thế nào?
Ca sĩ Khánh Ly: Mọi người chỉ biết đến tôi sau một đêm tôi hát cùng ông Sơn. Trước đó, đâu ai biết Khánh Ly là ai. Đó là tháng 11.1967, địa điểm hát là bãi đất trống bên cạnh đường Lê Thánh Tôn bây giờ. Tôi hát Diễm xưa, Ru em từng ngón xuân nồng, Dấu chân địa đàng, Nhìn những mùa thu đi, Nắng thủy tinh, ông Sơn hát Mưa hồng… Sau đêm đó, tôi vác giày, vác dép đi theo ông Sơn.
* Suốt những năm ca hát ở Sài Gòn và các tỉnh Nam bộ sau đó bà đã được khán giả yêu thương chào đón như thế nào?
Ca sĩ Khánh Ly: Khán giả thương tôi lắm, không thương sao mình hát được đến bây giờ. Những nơi tôi đến thì khán giả đến, khán giả đến đến thì tôi đến, chúng tôi cứ theo nhau.
Hát cho sinh viên thì làm gì có tiền, tôi nhớ lần về các trường học ở Cần Thơ, Mỹ Tho hát, tối xếp bàn ghế ngủ luôn, làm gì có chuyện ở hotel (khách sạn – PV), đi máy bay hạng nhất. Bà con thương mình, họ cho mình củ sắn, củ khoai. Ngày đó vất vả mà vui, vui lắm, bây giờ tôi chẳng thể nào tìm được ngày trở lại.

Ca sĩ Khánh Ly: 'Kỷ niệm Trịnh Công Sơn thì phải giấu đi' - ảnh 3
Sài Gòn là tuổi trẻ, là khát vọng, là tình yêu, là nỗi nhớ của ca sĩ Khánh Ly
* Còn phòng trà Khánh Ly ở Sài Gòn, bà còn nhớ những năm tháng đó không?
Ca sĩ Khánh Ly: Làm sao quên được chứ, phòng trà được mở từ năm 1972 đến 1975, địa chỉ 12 – 14 đường Tự Do (đường Đồng Khởi hiện nay), bây giờ nơi đó là một khách sạn. Đi qua đó bây giờ, tôi chỉ còn tiếc nuối mà thôi. Tiếc những cái mình đã mất mất rồi.
“Tôi dở, tôi chỉ biết hát thôi”
* Người Sài Gòn luôn yêu mến bà, chờ đợi bà, vậy tại sao phải đến sau 41 năm, ngày 2.12.2016, họ mới có thể đón chào Khánh Ly của một show riêng mình?
Ca sĩ Khánh Ly: Không phải tôi cứ muốn là được. Trong đời mình có nhiều cái mình muốn, ví dụ như mình muốn yêu người này mà không yêu được thì đành thôi…
* Ca khúc nào bà mong chờ được hát nhất trong đêm tới?
Ca sĩ Khánh Ly: Tôi sẽ hát những bài mọi người thích, bài nào tôi cũng thích và muốn hát cả. Tôi ước mơ được hát ca khúc Da vàng, không phải ai cũng hát được Da vàng. Lần này tôi hát cùng Quang Thành, hát được tình ca chưa chắc đã hát được Da vàng, phải là người yêu quê hương cháy bỏng…

Ca sĩ Khánh Ly: 'Kỷ niệm Trịnh Công Sơn thì phải giấu đi' - ảnh 4
Ca sĩ Khánh Ly muốn giấu kín những kỷ niệm về cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn
* Trong những ca sĩ hát cùng bà trong đêm nhạc, có cái tên Hồ Ngọc Hà. Bà là người đề xuất mời Hồ Ngọc Hà, vì Hà Hồ “hot” hay lý do gì khác?
Ca sĩ Khánh Ly: Hồng Nhung dễ thương, biết điều biết chuyện, biết người. Hồ Ngọc Hà trẻ, có cái riêng của Hồ Ngọc Hà, mình hãy nhìn Hồ Ngọc Hà trên góc độ khác đi, hãy hình dung Hồ Ngọc Hà mặc áo dài trắng, chơi piano, người ta có thể thành công trên nhiều việc chứ không phải chỉ một việc. Riêng tôi dở, tôi chỉ biết hát thôi, nên tôi muốn học Quang Dũng, Hồ Ngọc Hà, học Ý Lan, học Quang Thành, tôi học ở những người bạn của tôi những điều mà tôi không có, không biết.
Ca sĩ Khánh Ly: 'Kỷ niệm Trịnh Công Sơn thì phải giấu đi' - ảnh 5
Ca sĩ Khánh Ly, Quang Thành (thứ 2 từ trái qua). Quang Thành sẽ hát cùng Khánh Ly trong live show tối 2.12
* Khánh Ly người Hà Nội, lập nghiệp ở Đà Lạt và thành danh ở Sài Gòn. 41 năm, trở lại nơi bắt đầu, bà có nghĩ đây sẽ là khởi đầu của một chặng đường mình sẽ đi tiếp theo?
Ca sĩ Khánh Ly: Tôi từng nói, chuyện gì hôm qua tôi biết, hôm nay tôi không biết, ngày mai tôi chưa biết, vì vậy làm được cái gì thì phải làm ngay đi, đừng để trễ.
Tôi 72 tuổi rồi, tôi không tính được gì, trời tính, chúa tính cho tôi. Khán giả tính cho tôi, khi nào khán giả nói, “hát đi, cho bà này hát đi”, tôi còn hát.
Show Khánh Ly live concert in Saigon diễn ra 20 giờ tối 2.12 tại Nhà thi đấu Quân khu 7, TP.HCM. Khánh Ly cùng các ca sĩ Ý Lan, Hồng Nhung, Quang Dũng, Hồ Ngọc Hà, Quang Thành sẽ hát Diễm xưa, Hạ trắng, Như cánh vạc bay, Tuổi đá buồn, Dấu chân địa đàng, Ở trọ, Lặng lẽ nơi này, Người già em bé, Người mẹ Ô Lý… Trong liveshow này, Khánh Ly tự làm MC, tự dẫn dắt câu chuyện của chính mình.

Sau liveshow, Khánh Ly sẽ có các đêm diễn thiện nguyện tại Vũng Tàu, Nha Trang, Đà Lạt, Quy Nhơn, Cần Thơ, Huế. Tại những nơi đi qua nữ ca sĩ sẽ trích một phần tiền của mình ủng hộ những số phận kém may mắn.

Thúy Hằng

http://thanhnien.vn/van-hoa/ca-si-khanh-ly-ky-niem-trinh-cong-son-thi-phai-giau-di-768848.html

Chuyện tình người nổi tiếng: Giáo sư Hoàng Xuân Hãn và vần thơ se duyên


hoang xuan han.jpg

Hoàng xuân Hãn & Nguyễn thị Bính

06:23 AM – 15/11/2016 Thanh Niên
Những công trình nghiên cứu của ông như Danh từ khoa học, La Sơn phu tử, Chinh phụ ngâm bị khảo, Lý Thường Kiệt... đã để lại những dấu ấn lớn trong lãnh vực văn hóa, lịch sử, giáo dục, khoa học. Ông đã được nhà nước trao tặng nhiều huân chương, danh hiệu cao quý.
Vì thương son phấn dễ tàn phai
Ngày trước, nhiều người thành vợ chồng, không vì quen biết mà do cho mẹ hai bên đã… hứa hẹn trước. Ông bà cụ Hoàng Xuân Úc và Lê Thị Ấu ở làng Yên Hồ, H.La Sơn (Hà Tĩnh) đã hứa gả con trai là Hoàng Xuân Hãn cho một gia đình ở H.Hương Sơn. Mọi việc chưa chuẩn bị xong thì cậu con trai – thủ khoa Quốc học Vinh, thủ khoa kỳ thi Thành Chung toàn Trung bộ được nhận học bổng du học ở Pháp.
Trước ngày lên đường, năm 1928, cậu được cha mẹ dẫn sang nhìn mặt cô gái đã được hứa hôn. Đó là con gái một nhà khoa bảng. Cuộc gặp gỡ ấy, không rõ có để lại ấn tượng gì sâu đậm không, nhưng sau khi sang Pháp vì cuốn hút vào công việc học tập nên cậu viết thư gửi về song thân trình bày suy nghĩ chân thành của mình. Sau này ở tuổi ngoài 80, cụ Hoàng Xuân Hãn đã kể lại rằng trong thư có đoạn viết: “Con gái thì có lứa, con còn lâu mới về được, nếu có nơi xứng đôi vừa lứa thì gia đình cứ để cho V. gây dựng gia thất, con không có gì dám oán trách”.
Mọi việc đã diễn ra theo ý nguyện của cậu.
Sau này bà V. trở thành vợ của một bác sĩ. Năm 1930, lúc bà V. đám cưới, Hoàng Xuân Hãn có tặng bài thơ Đường luật có câu “Sắt cầm duyên mới mừng tươi thắm/Gang tấc lòng xưa luống lữ hoài/Chớ trách vàng thau hay kẹn kẻ/Vì thương son phấn dễ tàn phai”. Dù không lấy được nhau theo sắp xếp của cha mẹ, nhưng họ vẫn giữ được cái tình, thật đáng quý.
Họa người bên nguyệt biết tình chăng ?
Sang Pháp, Hoàng Xuân Hãn học toán cao cấp ở Lycée Saint Louis, sau đó thi đậu vào Trường cao đẳng Sư phạm và bắt đầu chú tâm biên soạn Danh từ khoa học – cuốn sách nổi tiếng đặt nền móng đầu tiên về xây dựng hệ thống thuật ngữ khoa học bằng tiếng Việt. Sau đó, ông còn thi đậu lấy bằng bách khoa, kỹ sư cầu cống, thạc sĩ toán.
Năm 1935, ông đáp tàu về thăm cố hương. Những ngày lênh đênh sông nước, tình cờ ông làm quen với cô Nguyễn Thị Bính – một tiểu thư mảnh mai, xinh đẹp người Hà Nội nhà ở phố Gia Long (nay là phố Bà Triệu). Bấy giờ, cô Bính cũng đã lấy bằng tốt nghiệp Trường cao đẳng Y Dược Paris.
Mối tình nảy nở giữa biển khơi này đã được kể lại trong Tổng tập La Sơn Yên Hồ Hoàng Xuân Hãn (NXB Giáo dục, 1988): Khi tàu ngang qua Ấn Độ Dương, gặp lúc trăng rằm, cô Bính đề nghị người bạn trai thử làm bài thơ Vịnh nguyệt. Được lời như cởi tấm lòng, Hoàng Xuân Hãn nửa đùa nửa thật xuất khẩu: “Có người bảo tớ vịnh thơ trăng/Tớ cũng toan ngâm ngợi chị Hằng/Ngán nỗi người xinh, trăng thẹn mặt/Ngây lòng tớ gặm bút mòn răng/Trông trăng chỉ thấy ai cười nụ/Gác bút vì e tớ nghĩ xằng/Vịnh nguyệt vì người thôi cũng vịnh/Họa người bên nguyệt biết tình chăng?”.
Nghe xong bài thơ, cô Bính đỏ mặt e thẹn vì thấy được “tình ý” mà người bạn trai đã gửi gắm. Ngay sau đó, Hoàng Xuân Hãn còn tặng cô Bính thêm bài hát nói: “Trăng với biển nửa mờ nửa xám/Mây trên trời mấy đám phất phơ/Mảnh trăng khi tỏ lại khi mờ/Khách trên biển còn ngờ nơi Nhược Thủy/Cám cảnh thân đơn thằng Cuội quỷ/Gẫm thương tình muộn chị Hằng Nga/Những tưởng rằng trăng lạ với trăng xa/Ai ngờ cũng trăng nhà cười mủm mỉm/Chốn lữ quán đa tình nên bịn rịn/Hỏi trăng già soi đến tận tâm can?/Sóng đưa trăng giạt theo làn”.
Lâu nay, cô Bính nghe tiếng Hoàng Xuân Hãn luôn đậu thủ khoa trong các kỳ thi, học hành xuất sắc hơn người, không ngờ chàng cũng giỏi thơ và tài hoa đến thế. Những bài thơ này đã tạo trong tâm trí cô Bính một cảm tình đặc biệt. Những ngày gặp lại nhau tại Hà Nội, tình cảm giữa họ ngày một gắn bó hơn. Năm 1936 họ kết hôn. Đám cưới xong, nhờ bạn bè cho vay vốn, họ mở hiệu bào chế thuốc tây ở phố Tràng Thi (Hà Nội). Từ đây, mọi người quen gọi cô Bính là “Madame Hoàng Xuân Hãn”. Thời gian này, Hoàng Xuân Hãn dạy Trung học đệ nhị cấp ở Trường Bưởi (tức Trường Chu Văn An) và tham gia Hội Truyền bá quốc ngữ.
Điều may mắn, nhà bác học của chúng ta đã chọn được người vợ hoàn toàn chia sẻ, ủng hộ việc làm của chồng. Để thực hiện những chuyến đi thực địa, khai quật di tích văn hóa cổ nhằm hoàn thành các bộ sách nghiên cứu rất có giá trị, Hoàng Xuân Hãn đã dồn vào đó bao nhiêu tiền của, bà Bính cũng không tiếc. Bên cạnh đó, bà còn đồng tình với chồng về quan điểm chính trị. Khi luật sư Vũ Đình Hòe làm chủ nhiệm Báo Thanh Nghị, được sự khuyến khích của chồng, bà Bính nhận lời cộng tác.
Sau ngày Toàn quốc kháng chiến (1946), gia đình vợ chồng Hoàng Xuân Hãn là địa điểm liên lạc của người yêu nước. Từ năm 1951, họ sang Paris, định cư tại Pháp. Tuy vậy, tấm lòng của họ luôn hướng về quê nhà. Dù hai người không có con, nhưng bà Bính vẫn tự hào: “Đối với nhà tôi, con tức là sách”. Mối tình đẹp “thiết thạch” từ vần thơ se duyên từ “Cái thuở ban đầu lưu luyến ấy” đã gắn kết họ thủy chung đến trọn đời.

Lê Minh Quốc

http://thanhnien.vn/van-hoa/chuyen-tinh-nguoi-noi-tieng-giao-su-hoang-xuan-han-va-van-tho-se-duyen-765199.html

Rùng mình trước “tác dụng phụ” vô cùng đáng sợ từ đậu phụ ai cũng nên biết


Đậu phụ là một món ăn bổ dưỡng, thơm ngon. Song việc ăn quá nhiều thực phẩm này có nguy cơ gây ra nhiều bệnh nguy hiểm như viêm gan, gout, xơ vữa động mạch…

BS. Phạm Tuyết Mai, Trưởng Khoa Dinh dưỡng (Bệnh viện Nhân dân Gia Định, TP.HCM) cho biết: “Trên thị trường hiện giờ có rất nhiều cơ sở sử dụng thạch cao để chế biến đậu phụ, điều này vô cùng nguy hiểm cho sức khỏe của người tiêu dùng. Bởi lẽ, trong thạch cao có thạch tín, thủy ngân, chì…, nếu sử dụng thường xuyên có thể dẫn đến viêm gan, viêm đại tràng, ung thư….

Dù một số người khẳng định mình có thể phân biệt được đâu là đậu phụ được lên men bằng phương pháp truyền thống, đâu là đậu phụ có sử dụng thạch cao, thế nhưng, thực tế cho thấy, nếu thạch cao cho vào với hàm lượng vừa phải, rất khó có thể nhận biết bằng mắt thường.

Không chỉ có đậu phụ chứa thạch cao, nhiễm hóa chất mới gây hại cho sức khỏe, mà đậu phụ lên men truyền thống cũng có thể trở thành “thuốc độc” nếu sử dụng không đúng cách. Theo đó, ăn quá nhiều đậu phụ có thể gây xơ vữa động mạch bởi methionine trong loại thực phẩm này khi kết với enzym sẽ làm lắng đọng cholesterol và chất béo trung tính.

Gây thiếu i-ốt

Đậu phụ có chứa chất saponins mà theo các nhà nghiên cứu, nếu chất này được hấp thu vào cơ thể một lượng lớn, chúng sẽ đào thải lượng iốt trong cơ thể, dẫn đến tình trạng cơ thể bị thiếu i-ốt.

Gây cứng động mạch

Protein trong đậu phụ dưới tác dụng của các chất xúc tác, enzym trong dạ dày sẽ dễ dàng bị chuyển hóa. Khi cơ thể tiếp nhận một lượng lớn các chất protein và không hấp thụ hết nó sẽ trở nên dư thừa, làm tăng lượng cholesterol trong máu gây xơ cứng động mạch.

Làm tăng nguy cơ ung thư

Nếu trong đậu phụ chứa các chất bảo quản không lành mạnh và có ảnh hưởng đến nội tiết tố, có thể làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh ung thư vú.

Gây ra các vấn đề về tuyến giáp

Những người có vấn đề ở tuyến giáp không nên ăn nhiều đậu phụ hoặc các sản phẩm đậu nành khác vì nó tác động không nhỏ đến sự cân bằng nội tiết trong cơ thể.

Gây khó tiêu

Protein trong đậu phụ khi được nạp quá nhiều vào cơ thể sẽ gây ra tình trạng đầy bụng, khó tiêu, điều này sẽ ảnh hưởng không tốt tới hệ tiêu hóa.

Gây suy chức năng thận

Các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng, đậu phụ có hàm lượng nhỏ chất Nitơ, với những ai thận yếu hoặc người cao tuổi khi ăn nhiều đậu phụ đồng nghĩa với việc lượng Nitơ nạp vào cơ thể cũng tăng theo, gây áp lực lên thận khiến thận phải làm việc nhiều hơn để lọc thải Nitơ.

Hiện tượng này nếu xảy ra lâu ngày và việc phải thường xuyên làm việc quá sức sẽ khiến thận của bạn suy yếu.

Gây ra bệnh Gout

Vì chứa quá nhiều purin – nguyên nhân khiến cơ thể sản sinh ra axit uric quá mức cho phép. Còn nếu sử dụng đậu phụ thay thế rau trong một thời gian dài, bạn sẽ bị đầy bụng, khó tiêu, da kém tươi sáng, bởi dù có nguồn gốc thực vật nhưng thực phẩm này không hề chứa chất xơ như nhiều người vẫn lầm tưởng.

Những người tuyệt đối không được ăn quá nhiều đậu phụ

Người lớn tuổi và người mắc bệnh thận

Người cao tuổi nếu gặp các vấn đề về tiêu hóa hay thận, không nên ăn quá nhiều đậu phụ, mặc dù mềm, dễ ăn nhưng chúng lại không tốt cho sức khỏe người già.

Nếu ăn nhiều loại thực phẩm này, sẽ vừa khiến hệ tiêu hóa hoạt động ì ạch do quá tải, vừa khiến thận suy yếu do chất thải nitơ dư thừa bên trong thận. Chất thải nitơ trong đậu phụ khiến bệnh của nhóm người này thêm nặng.

Người thiếu máu, người mắc bệnh tiêu hóa

Quá trình hấp thụ sắt bị rối loạn trầm trọng bởi hàm lượng protein trong đậu phụ, vì thế, người thiếu máu không nên thêm đậu phụ trong thực đơn dinh dưỡng hằng ngày.

Ngoài ra, nếu bạn không muốn triệu chứng đầy hơi, khó tiêu, trướng bụng thêm trầm trọng cũng không nên ăn đậu phụ nhé.

Người thiếu I-ốt

Người thiếu i-ốt tuyệt đối nói không với thực phẩm làm từ đậu phụ, saponin trong đậu phụ sẽ làm giảm quá trình hấp thu i-ốt trong cơ thể, từ đó, gián tiếp làm tình trạng của người bệnh thêm trầm trọng.

Người bị bệnh gút

Trong chế độ dinh dưỡng của người bị gút thường được khuyên là không nên ăn quá nhiều đạm.

Trong khi đó, đậu phụ lại là nguồn giàu đạm thực vật, putin, nếu không biết mà sử dụng, hàm lượng axit uric trong máu tăng cao, khiến các cơn đau ngày càng trầm trọng hơn. Vì vậy, nếu bị gút, hãy nói không với đậu phụ.

Người cao huyết áp và tim mạch ăn quá nhiều đậu phụ sẽ làm trầm trọng hơn căn bệnh của mình, nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ là điều hoàn toàn có khả năng xảy ra.

Isoflavone và methionine trong loại thức ăn này sau khi bị enzym biến đổi sẽ khiến các tiểu cầu bị vón cục, bên cạnh đó, các cholesterol xấu trong máu giảm cũng làm gia tăng tình trạng tương tự.

Tiểu cầu vón cục đồng nghĩa với nguy cơ hình thành các cục máu đông vô cùng nguy hiểm.

Cách chọn đậu phụ sạch, an toàn

Nhìn bằng mắt thường, đậu phụ chứa thạch cao có màu vàng, càng vàng nhiều thì càng chứa nhiều thạch cao. Dùng tay ấn vào thấy bìa đậu rắn, chắc, khi ngửi thấy mùi chua ngái ngái.

Do đó, khi mua nên chọn bìa đậu màu trắng kem, mềm mại, thoảng mùi chua nhẹ. Ngoài ra, miếng đậu phải còn nóng hoặc được ngâm trong nước sạch và dụng cụ đựng cũng phải sạch, an toàn.

http://www.phunuvagiadinh.vn/chuyen-gia-noi-gi-209/rung-minh-truoc-tac-dung-phu-vo-cung-dang-so-tu-dau-phu-ai-cung-nen-biet-163624

LINH ĐOAN : Sầu nữ Út Bạch Lan qua đời


Sầu nữ Út Bạch Lan qua đời

05/11/2016 00:05 GMT+

TTO – Khoảng 23g ngày 4-11, gia đình NSƯT Út Bạch Lan cho hay bà vừa qua đời tại nhà riêng sau một thời gian chống chọi với bệnh tật, hưởng thọ 81 tuổi.

Sầu nữ Út Bạch Lan qua đời
NSƯT Út Bạch Lan – Ảnh chụp màn hình

Nghệ sĩ Út Bạch Lan tên thật là Đặng Thị Hai, sinh năm 1935 tại Đức Hòa, Long An. Do một nhân duyên, bà đã gặp gỡ và cùng nhạc sĩ Văn Vĩ đi hát dạo khắp Chợ Lớn – Sài Gòn từ năm 15 tuổi.

Giọng hát thiên phú giúp bà từ cô bé hát rong trở thành đào hát cải lương với nhiều vở diễn nổi tiếng như Tình cô gái Huế, Thuyền ra cửa biển, Thần nữ dâng ngũ linh kỳ, Hoa Mộc Lan, Chén cơm đô thành, Con gái chị Hằng, Nửa đời hương phấn, Áo trắng nàng Mộng Trinh…

Bà từng hát qua các đoàn như Kim Chưởng, Thanh Minh… Với giọng ca buồn, giàu cảm xúc, bà đã được công chúng và báo giới ngày ấy ưu ái gọi tên Sầu nữ Út Bạch Lan.

Thời ở đoàn Kim Chưởng, bà cùng nghệ sĩ Thành Được tạo thành một cặp đào kép lừng lẫy, được khán giả hết sức ái mộ. Sau đó họ yêu nhau và đi đến hôn nhân. Tuy nhiên, cuộc sống vợ chồng chẳng kéo dài bao lâu, họ chia tay sau một thời gian chung sống.

Những năm gần đây, ở tuổi ngoài 80, dù mang trong mình căn bệnh nan y nhưng mỗi khi thấy khỏe trong người, nơi nào mời hát từ thiện bà cũng cố gắng đến. Bà luôn mong muốn được đứng trên sân khấu, dìu dắt thể hệ trẻ và làm nhiều xuất hát thiện nguyện thật ý nghĩa.

Bà cũng là người sáng lập ra nhóm từ thiện Hoa lan trắng (đặt theo tên bài hát nổi tiếng mà NSND Viễn Châu viết tặng riêng cho bà) có các nghệ sĩ Diệu Hiền, Thanh Sử… cùng hoạt động từ thiện, tham gia hát ở chùa chiền, những vùng quê nghèo. Từ lâu bà ăn chay trường và quy y cửa Phật.

Sầu nữ Út Bạch Lan qua đời
Diễn viên Thanh Hiền hôn nghệ sĩ Út Bạch Lan – ảnh: FB nghệ sĩ Gia Bảo

Tin nghệ sĩ Út Bạch Lan mất lan truyền rất nhanh trong giới nghệ sĩ vì bà vốn được các thế hệ nghệ sĩ trẻ hết sức yêu mến bởi cái cách trò chuyện với bọn trẻ hết sức nhỏ nhẹ.

Mỗi lần nói, bà hay nhẹ nhàng: “Út nói nghe nè…”. Nghệ sĩ trẻ cần học hỏi thêm điều gì bà đều chỉ bảo tận tình. Ai cũng thương mến gọi bà là Má Út.

NSƯT Hữu Quốc buồn bã đăng trên trang cá nhân: “Má ơi! Má đã ra đi về cõi Phật!”. Nghệ sĩ Gia Bảo đăng nhiều hình về bà, với dòng chia sẻ đau buồn: “Trời ơi!!! Con không tin điều đó là sự thật! Vậy là bà Út đã đi rồi sao? Cuộc đời mong manh quá… Con sinh sau đẻ muộn nhưng cũng may mắn có được những kỷ niệm với bà Út! Con cám ơn bà Út đã giúp con…

Xin cúi đầu tiễn đưa NSƯT Út Bạch Lan về cõi Phật!”…

Những vai diễn để lại dấu ấn

Sầu nữ Út Bạch Lan qua đời

NSUT Út Bạch Lan – ảnh: Anh Khoa

Rất nhiều vai diễn của Út Bạch Lan đã trở thành khuôn thước cho các thế hệ nghệ sĩ sau này như vai Hương (Nửa đời hương phấn), cô giáo Lê Thị Lan (vở Tuyệt tình ca), dì hai trong Tấm lòng của biển, Sơn nữ Phà Ca trong vở diễn cùng tên.

Giọng hát ai oán, sầu thảm của bà đã khiến nhiều soạn giả có cảm hứng sáng tác, gởi gắm tác phẩm cho bà thu âm thành những bài ca cổ nổi tiếng như Lan và Điệp, Tiếng ve sầu, Liễu rủ hoa sầu, Xuân đất khách, Tình người cung nữ, Tâm sự Mai Đình…

Mới nhất bà đã cố gắng lên sàn tập để đồng hành cùng các bạn trẻ nhóm Lạc Long Quân tập vở Mẹ ngồi sàng gạo của nhạc sĩ Bắc Sơn, dự định sẽ diễn trong đêm diễn ra mắt quỹ học bổng nhạc sĩ Bắc Sơn ngày 27-10, nhưng cuối cùng do sức khỏe yếu quá bà không thể diễn được, phải thay vai phút chót.

Sầu nữ Út Bạch Lan qua đời
NSƯT Út Bạch Lan tham dự buổi lãnh đạo TP.HCM gặp gỡ văn nghệ sĩ chiều 20-4-2015 tại hội trường thành phố, Q.3, TP.HCM – Ảnh: Quang Định

>> Nghệ sĩ Út Bạch Lan trong chương trình Thành phố hôm nay (HTV9 – 23-5-2015)

>> Hoa lan trắng – Nghệ sĩ Út Bạch Lan

This blog is focused on Trân Quang Hai